| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ကင္ခာဝိတရဏီ-အဘိနဝ-ဋီကာ • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
၄. ဒုဋ္ဌုလ္လသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
4. Duṭṭhullasikkhāpadavaṇṇanā
စတ္တာရိ ပာရာဇိကာနိ အတ္ထုဒ္ဓာရဝသေန ပဒဘာဇနိယံ ဒသ္သိတာနီတိ အာဟ ‘‘ဒုဋ္ဌုလ္လန္တိ သင္ဃာဒိသေသံ အဓိပ္ပေတ’’န္တိ။ ယေန ကေနစိ ဥပာယေနာတိ ‘‘သာမံ ဝာ ဇာနာတိ, အညေ ဝာ တသ္သ အာရောစေန္တိ, သော ဝာ အာရောစေတီ’’တိ (ပာစိ. ၃၉၉) ဝုတ္တေသု ယေန ကေနစိ ဥပာယေန။ ပာစိတ္တိယံ ဓုရံ နိက္ခိတ္တမတ္တေယေဝာတိ အဓိပ္ပာယော။ သစေ ပစ္ဆာပိ အာရောစေတိ, ဓုရနိက္ခေပနေ အာပတ္တိတော န မုစ္စတိ။ တေနာဟ ‘‘သစေပီ’’တိအာဒိ။ သမဏသတမ္ပိ အာပဇ္ဇတိယေဝာတိ သမဏသတမ္ပိ သုတ္ဝာ ယဒိ ဆာဒေတိ, ပာစိတ္တိယံ အာပဇ္ဇတိယေဝာတိ အတ္ထော။ ယေနသ္သ အာရောစိတန္တိ ယေန ဒုတိယေန အသ္သ တတိယသ္သ အာရောစိတံ။ တသ္သေဝာတိ တသ္သ ဒုတိယသ္သေဝ။ အာရောစေတီတိ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထမေဝ ‘‘မာ ကသ္သစိ အာရောစေသီ’’တိ ဝဒတိ။ ကောဋိဆိန္နာ ဟောတီတိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပာစိတ္တိယ ၃.၃၉၉) ယသ္မာ ပဋိစ္ဆာဒနပစ္စယာ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတ္ဝာဝ ဒုတိယေန တတိယသ္သ အာရောစိတံ, တသ္မာ တပ္ပစ္စယာ ပုန တေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိယာ အဘာဝတော အာပတ္တိယာ ကောဋိ ဆိန္နာ နာမ ဟောတိ။
Cattāri pārājikāni atthuddhāravasena padabhājaniyaṃ dassitānīti āha ‘‘duṭṭhullanti saṅghādisesaṃ adhippeta’’nti. Yena kenaci upāyenāti ‘‘sāmaṃ vā jānāti, aññe vā tassa ārocenti, so vā ārocetī’’ti (pāci. 399) vuttesu yena kenaci upāyena. Pācittiyaṃ dhuraṃ nikkhittamatteyevāti adhippāyo. Sace pacchāpi āroceti, dhuranikkhepane āpattito na muccati. Tenāha ‘‘sacepī’’tiādi. Samaṇasatampi āpajjatiyevāti samaṇasatampi sutvā yadi chādeti, pācittiyaṃ āpajjatiyevāti attho. Yenassa ārocitanti yena dutiyena assa tatiyassa ārocitaṃ. Tassevāti tassa dutiyasseva. Ārocetīti paṭicchādanatthameva ‘‘mā kassaci ārocesī’’ti vadati. Koṭichinnā hotīti (sārattha. ṭī. pācittiya 3.399) yasmā paṭicchādanapaccayā āpattiṃ āpajjitvāva dutiyena tatiyassa ārocitaṃ, tasmā tappaccayā puna tena āpajjitabbāpattiyā abhāvato āpattiyā koṭi chinnā nāma hoti.
အာဒိပဒေတိ ဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိသညီ, ဝေမတိကော, အဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိသညီတိ ဣမေသု တီသု ‘‘ဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိသညီ ပဋိစ္ဆာဒေတီ’’တိ (ပာစိ. ၄၀၀) ဣမသ္မိံ ပဌမပဒေ။ ဣတရေသု ဒ္ဝီသူတိ ‘‘ဝေမတိကော ပဋိစ္ဆာဒေတိ, အဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိသညီ ပဋိစ္ဆာဒေတီ’’တိ ဣမေသု ပဒေသု။ အဒုဋ္ဌုလ္လာယာတိ အဝသေသပဉ္စာပတ္တိက္ခန္ဓေ။ အနုပသမ္ပန္နသ္သ ဒုဋ္ဌုလ္လေ ဝာ အဒုဋ္ဌုလ္လေ ဝာ အဇ္ဈာစာရေတိ အနုပသမ္ပန္နသ္သ ပုရိမပဉ္စသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမသင္ခာတေ ဒုဋ္ဌုလ္လေ ဝာ ဣတရသ္မိံ အဒုဋ္ဌုလ္လေ ဝာ အဇ္ဈာစာရေ။ ယံ ပန သမန္တပာသာဒိကာယံ ‘‘အနုပသမ္ပန္နသ္သ သုက္ကဝိသဋ္ဌိ စ ကာယသံသဂ္ဂော စာတိ အယံ ဒုဋ္ဌုလ္လအဇ္ဈာစာရော နာမာ’’တိ (ပာစိ. အဋ္ဌ. ၄၀၀) ဝုတ္တံ, တံ ဒုဋ္ဌုလ္လာရောစနသိက္ခာပဒဋ္ဌကထာယ (ပာစိ. အဋ္ဌ. ၇၈ အာဒယော) န သမေတိ, န စာပိ ဧဝံ ဝတ္တုံ ယုဇ္ဇတိ ‘‘အာရောစနေ အနုပသမ္ပန္နသ္သ ဒုဋ္ဌုလ္လံ အညထာ အဓိပ္ပေတံ, ပဋိစ္ဆာဒနေ အညထာ’’တိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပာစိတ္တိယ ၄၀၀) ဝိသေသကာရဏသ္သာနုပလဗ္ဘနတော, တသ္မာ တံ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ။
Ādipadeti duṭṭhullāpattisaññī, vematiko, aduṭṭhullāpattisaññīti imesu tīsu ‘‘duṭṭhullāpattisaññī paṭicchādetī’’ti (pāci. 400) imasmiṃ paṭhamapade. Itaresu dvīsūti ‘‘vematiko paṭicchādeti, aduṭṭhullāpattisaññī paṭicchādetī’’ti imesu padesu. Aduṭṭhullāyāti avasesapañcāpattikkhandhe. Anupasampannassa duṭṭhulle vā aduṭṭhulle vā ajjhācāreti anupasampannassa purimapañcasikkhāpadavītikkamasaṅkhāte duṭṭhulle vā itarasmiṃ aduṭṭhulle vā ajjhācāre. Yaṃ pana samantapāsādikāyaṃ ‘‘anupasampannassa sukkavisaṭṭhi ca kāyasaṃsaggo cāti ayaṃ duṭṭhullaajjhācāro nāmā’’ti (pāci. aṭṭha. 400) vuttaṃ, taṃ duṭṭhullārocanasikkhāpadaṭṭhakathāya (pāci. aṭṭha. 78 ādayo) na sameti, na cāpi evaṃ vattuṃ yujjati ‘‘ārocane anupasampannassa duṭṭhullaṃ aññathā adhippetaṃ, paṭicchādane aññathā’’ti (sārattha. ṭī. pācittiya 400) visesakāraṇassānupalabbhanato, tasmā taṃ upaparikkhitabbaṃ.
ဒုဋ္ဌုလ္လသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Duṭṭhullasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
