| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
੮. ਦੁਤਿਯਗਦ੍ਦੁਲਬਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ
8. Dutiyagaddulabaddhasuttavaṇṇanā
੧੦੦. ਦਿਟ੍ਠਿਗਦ੍ਦੁਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾਯਾਤਿ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯવਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਗਦ੍ਦੁਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾਯ ਨਿਸ੍ਸਾਯੇવ ਪવਤ੍ਤਤਿ ਤਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ વਿવੇਚੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ। ਚਿਤ੍ਤਸਂਕਿਲੇਸੇਨੇવਾਤਿ ਦਸવਿਧਕਿਲੇਸવਤ੍ਥੁવਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਭਾવੇਨ। ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਨੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ વੋਦਾਨਤ੍ਤਾ વੋਦਾਯਨ੍ਤਿ વਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ।
100.Diṭṭhigaddulanissitāyāti sahajātādipaccayavasena diṭṭhigaddulanissitāya nissāyeva pavattati tato attānaṃ vivecetuṃ asakkuṇeyyattā. Cittasaṃkilesenevāti dasavidhakilesavatthuvasena cittassa saṃkiliṭṭhabhāvena. Ariyamaggādhigamanena cittassa vodānattā vodāyanti visujjhanti.
વਿਚਰਣਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍વਾ વਿਚਰਣવਸੇਨ વਿਚਰਣਚਿਤ੍ਤਂ। ਸਙ੍ਖਾਨਾਮਾਤਿ ਏવਂਨਾਮਕਾ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਾਸਣ੍ਡਿਕਾਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਛਨ੍ਨવੁਤਿਯਾ ਪਾਸਣ੍ਡੇਸੁ ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਸਞ੍ਞਿਤਂ ਪਾਸਣ੍ਡਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ વਿਚਰਣਕਾ। ਪਟਕੋਟ੍ਠਕਨ੍ਤਿ ਦੁਸ੍ਸਾਪਣਕਂ। ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਾਤਿ ਯਥਾਗਤਿਕਮ੍ਮવਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਾ । ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਟਕੋਟ੍ਠਕਚਿਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍વਾ વਿਚਰਨ੍ਤਿ। ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍વਾ ਕਤਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਏવਂ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾ, ਏવਂ ਮੁਖਂ ਲਿਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਏવਂ ਆਕਾਰવਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਾਨਿ, ਏવਂ ਕਿਰਿਯਾવਿਸੇਸਾ, ਏવਂ ਕਿਰਿਯਾવਿਭਾਗਂ, ਸਤ੍ਤવਿਸੇਸਾਨਂ વਿਭਾਗਂ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਉਬ੍ਬਤ੍ਤਨਖਿਪਨਪવਤ੍ਤਨਾਦਿਪਯੋਜਨਞ੍ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਤਥਾ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍વਾ ਕਤਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਨਾਮ। ਉਪਾਯਪਰਿਯੇਸਨਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਹਤ੍ਥਪਾਦਾ ਏવਂ ਲਿਖਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾવੁਤ੍ਤਉਪਾਯਸ੍ਸ ਚੇવ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪવਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭੂਮਿਪਰਿਕਮ੍ਮવਣ੍ਣਧਾਤੁਸਮ੍ਮਾਯੋਜਨੁਪਾਯਸ੍ਸ ਚ વਸੇਨ ਪવਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ। ਤਤੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਤਰਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਤੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਤਰਂ ਚਿਤ੍ਤਕਾਰੇਨ ਚਿਨ੍ਤਿਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇવ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮੇ ਅਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਨਤੋ। ਕਮ੍ਮਚਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮવਿਞ੍ਞਾਣੇਨ। ਕਮ੍ਮਚਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ વਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਭਾવੇਨ। ਸੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ વਿਚਿਤ੍ਤਭਾવੋ ਤਣ੍ਹਾવਸੇਨ ਜਾਯਤੀਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਸ੍વਾਯਮਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨੀਟੀਕਾਯਂ વਿਭਾવਿਤੋ। ਏવਂ ਚਿਤ੍ਤਾਤਿ ਏવਂ ਚਿਤ੍ਤਰੂਪવਿਸੇਸਾ। ਯੋਨਿਂ ਉਪਨੇਤੀਤਿ ਤਂ ਤਂ ਅਣ੍ਡਜਾਦਿਭੇਦਂ ਯੋਨਿવਿਸੇਸਂ ਪਾਪੇਤਿ વਣ੍ਣવਿਸੇਸੋ વਿਯ ਫਲਿਕਮਣਿਕਂ। ਨ ਹਿ વਿਸੇਸਾ ਹਿਤવਿਚਿਤ੍ਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯਕਮ੍ਮਂ ਯੋਨਿਂ ਉਪਨੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ વਿਪਾਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ। ਯੋਨਿਮੂਲਕੋ ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾવੋਤਿ ਯਂ ਯਂ ਯੋਨਿਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਤ੍ਤੇ ਉਪਨੇਤਿ, ਤਂਤਂਯੋਨਿਮੂਲਕੋ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤવਿਚਿਤ੍ਤਭਾવੋ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯੋਨਿਉਪਗਤਾ’’ਤਿਆਦਿ। ਸਦਿਸਚਿਤ੍ਤਾવ ਸਦਿਸਚਿਤ੍ਤਭਾવਾ ਏવ। ਇਤੀਤਿਆਦਿ વੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇવ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਨਿਗਮਨਂ।
Vicaraṇacittanti gahetvā vicaraṇavasena vicaraṇacittaṃ. Saṅkhānāmāti evaṃnāmakā. Brāhmaṇapāsaṇḍikāti jātiyā brāhmaṇā, channavutiyā pāsaṇḍesu taṃ saṅkhāsaññitaṃ pāsaṇḍaṃ paggayha vicaraṇakā. Paṭakoṭṭhakanti dussāpaṇakaṃ. Dassentāti yathāgatikammavipākacittataṃ dassentā . Taṃ cittanti taṃ paṭakoṭṭhakacittaṃ gahetvā vicaranti. Cintetvā katattāti ‘‘imassa rūpassa evaṃ hatthapādā, evaṃ mukhaṃ likhitabbaṃ, evaṃ ākāravatthaggahaṇāni, evaṃ kiriyāvisesā, evaṃ kiriyāvibhāgaṃ, sattavisesānaṃ vibhāgaṃ kātabba’’nti tassa ubbattanakhipanapavattanādipayojanañcāti sabbametaṃ tathā cintetvā katattā cittena manasā cintitaṃ nāma. Upāyapariyesanacittanti ‘‘hatthapādā evaṃ likhitabbā’’tiādinā yathāvuttaupāyassa ceva pubbe pavattassa bhūmiparikammavaṇṇadhātusammāyojanupāyassa ca vasena pavattaṃ cittaṃ. Tatopi cittataranti tato cittakammatopi cittataraṃ cittakārena cintitappakārānaṃ sabbesaṃyeva cittakamme anipphajjanato. Kammacittenāti kammaviññāṇena. Kammacittenāti vā kammassa cittabhāvena. So kammassa vicittabhāvo taṇhāvasena jāyatīti veditabbo. Svāyamattho aṭṭhasālinīṭīkāyaṃ vibhāvito. Evaṃ cittāti evaṃ cittarūpavisesā. Yoniṃ upanetīti taṃ taṃ aṇḍajādibhedaṃ yonivisesaṃ pāpeti vaṇṇaviseso viya phalikamaṇikaṃ. Na hi visesā hitavicittasāmatthiyakammaṃ yoniṃ upaneti, tassa tassa vipākuppattiyā paccayo hoti. Yonimūlako tesaṃ cittabhāvoti yaṃ yaṃ yoniṃ kammaṃ satte upaneti, taṃtaṃyonimūlako tesaṃ sattānaṃ cittavicittabhāvo. Tenāha ‘‘yoniupagatā’’tiādi. Sadisacittāva sadisacittabhāvā eva. Itītiādi vuttasseva atthassa uppaṭipāṭiyā nigamanaṃ.
ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਚਿਤ੍ਤਭਾવਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇવ ਸવਿਸੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾવਕਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮੇਤਂ ਚਿਤ੍ਤਤਰਮੇવ વੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ। ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਚਿਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਰਾਗਾਦਿਸਦ੍ਧਾਦਿਧਮ੍ਮવਿਚਿਤ੍ਤਭਾવੇਨ। ਭੂਮਿਚਿਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤਤਾਯ। ਕਮ੍ਮਨਾਨਤ੍ਤਂ ਮੂਲਂ ਕਾਰਣਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਨਾਨਤ੍ਤਮੂਲਕਾ, ਤੇਸਂ। ਲਿਙ੍ਗਨਾਨਤ੍ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦਿਨਾਨਤ੍ਤવਸੇਨ ਚੇવ ਤਂਤਂਸਣ੍ਠਾਨਨਾਨਤ੍ਤવਸੇਨ ਚ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ। ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤ੍ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਦੇવਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤ੍ਤવਸੇਨ । વੋਹਾਰਨਾਨਤ੍ਤਂ ਤਿਸ੍ਸੋਤਿਆਦਿવੋਹਾਰਨਾਨਤ੍ਤવਸੇਨ। ਚਿਤ੍ਤਾਨਂ વਿਚਿਤ੍ਤਾਨਂ। ਤਂਤਂવੋਹਾਰਨਾਨਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇવ ਪਞ੍ਞਪੀਯਤਿ। ਰਙ੍ਗਜਾਤਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਾਦਿਨਾ વਤ੍ਥਂ ਰਞ੍ਜਯਤੀਤਿ ਰਜਕੋ, વਣ੍ਣਕਾਰੋ। ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾવਸਞ੍ਞਿਤਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਤਾ ਨਿਯਤਾ ਏਕਨ੍ਤਿਕਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਗ੍ਗਹਣਂ। ‘‘ਅਭਿਰੂਪਂ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍વਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ।
Tiracchānagatacittabhāvato cittasseva savisesaṃ cittabhāvakaraṇaṃ dassetuṃ ‘‘apicā’’tiādi vuttaṃ. Tattha cittaṃ nāmetaṃ cittatarameva veditabbanti sambandho. Sahajātadhammacittatāyāti rāgādisaddhādidhammavicittabhāvena. Bhūmicittatāyāti adhiṭṭhānacittatāya. Kammanānattaṃ mūlaṃ kāraṇaṃ etesanti kammanānattamūlakā, tesaṃ. Liṅganānattaṃ itthiliṅgādinānattavasena ceva taṃtaṃsaṇṭhānanānattavasena ca veditabbaṃ. Saññānānattaṃ itthipurisadevamanussādisaññānānattavasena . Vohāranānattaṃ tissotiādivohāranānattavasena. Cittānaṃ vicittānaṃ. Taṃtaṃvohāranānattampi citteneva paññapīyati. Raṅgajātarūpasamuṭṭhāpanādinā vatthaṃ rañjayatīti rajako, vaṇṇakāro. Puthujjanassa attabhāvasaññitarūpasamuṭṭhāpanatā niyatā ekantikāti puthujjanaggahaṇaṃ. ‘‘Abhirūpaṃ rūpaṃ samuṭṭhāpetī’’ti ānetvā sambandho.
ਦੁਤਿਯਗਦ੍ਦੁਲਬਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Dutiyagaddulabaddhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ • Saṃyuttanikāya / ੮. ਦੁਤਿਯਗਦ੍ਦੁਲਬਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਂ • 8. Dutiyagaddulabaddhasuttaṃ
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ੮. ਦੁਤਿਯਗਦ੍ਦੁਲਬਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 8. Dutiyagaddulabaddhasuttavaṇṇanā
