| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā |
១០. (ទុតិយ) ទេវសភត្ថេរគាថាវណ្ណនា
10. (Dutiya) devasabhattheragāthāvaṇṇanā
សម្មប្បធានសម្បន្នោតិ អាយស្មតោ ទេវសភត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តោ សិខិស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ សិខិំ ភគវន្តំ ទិស្វា បសន្នមានសោ ពន្ធុជីវកបុប្ផេហិ បូជំ អកាសិ។ សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ កបិលវត្ថុស្មិំ សក្យរាជកុលេ និព្ពត្តិ, តស្ស ទេវសភោតិ នាមំ អហោសិ។ សោ វយប្បត្តោ ចុម្ពដកលហវូបសមនត្ថំ សត្ថរិ អាគតេ ពុទ្ធានុភាវំ ទិស្វា បសន្នមានសោ សរណេសុ បតិដ្ឋិតោ បុន និគ្រោធារាមេ សត្ថរិ វិហរន្តេ សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា កតបុព្ពកិច្ចោ វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តោ នចិរស្សេវ អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.១៦.១-៦) –
Sammappadhānasampannoti āyasmato devasabhattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinanto sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ sikhiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso bandhujīvakapupphehi pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthusmiṃ sakyarājakule nibbatti, tassa devasabhoti nāmaṃ ahosi. So vayappatto cumbaṭakalahavūpasamanatthaṃ satthari āgate buddhānubhāvaṃ disvā pasannamānaso saraṇesu patiṭṭhito puna nigrodhārāme satthari viharante satthāraṃ upasaṅkamitvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā katapubbakicco vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.16.1-6) –
‘‘ចន្ទំវ វិមលំ សុទ្ធំ, វិប្បសន្នមនាវិលំ;
‘‘Candaṃva vimalaṃ suddhaṃ, vippasannamanāvilaṃ;
នន្ទីភវបរិក្ខីណំ, តិណ្ណំ លោកេ វិសត្តិកំ។
Nandībhavaparikkhīṇaṃ, tiṇṇaṃ loke visattikaṃ.
‘‘និព្ពាបយន្តំ ជនតំ, តិណ្ណំ តារយតំ វរំ;
‘‘Nibbāpayantaṃ janataṃ, tiṇṇaṃ tārayataṃ varaṃ;
មុនិំ វនម្ហិ ឈាយន្តំ, ឯកគ្គំ សុសមាហិតំ។
Muniṃ vanamhi jhāyantaṃ, ekaggaṃ susamāhitaṃ.
‘‘ពន្ធុជីវកបុប្ផានិ, លគេត្វា សុត្តកេនហំ;
‘‘Bandhujīvakapupphāni, lagetvā suttakenahaṃ;
ពុទ្ធស្ស អភិរោបយិំ, សិខិនោ លោកពន្ធុនោ។
Buddhassa abhiropayiṃ, sikhino lokabandhuno.
‘‘ឯកតិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ កម្មមករិំ តទា;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ។
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
‘‘ឥតោ សត្តមកេ កប្បេ, មនុជិន្ទោ មហាយសោ;
‘‘Ito sattamake kappe, manujindo mahāyaso;
សមន្តចក្ខុនាមាសិ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ។
Samantacakkhunāmāsi, cakkavattī mahabbalo.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនា អធិគតំ វិមុត្តិសុខំ និស្សាយ ឧប្បន្នបីតិសោមនស្សោ ឧទានវសេន –
Arahattaṃ pana patvā attanā adhigataṃ vimuttisukhaṃ nissāya uppannapītisomanasso udānavasena –
១០០.
100.
‘‘សម្មប្បធានសម្បន្នោ , សតិបដ្ឋានគោចរោ;
‘‘Sammappadhānasampanno , satipaṭṭhānagocaro;
វិមុត្តិកុសុមសញ្ឆន្នោ, បរិនិព្ពិស្សត្យនាសវោ’’តិ។ – គាថំ អភាសិ;
Vimuttikusumasañchanno, parinibbissatyanāsavo’’ti. – gāthaṃ abhāsi;
តត្ថ សម្មប្បធានសម្បន្នោតិ សម្បន្នចតុព្ពិធសម្មប្បធានោ, តេហិ កត្តព្ពកិច្ចំ សម្បាទេត្វា ឋិតោតិ អត្ថោ។ សតិបដ្ឋានគោចរោតិ កាយានុបស្សនាទយោ សតិបដ្ឋានា គោចរោ បវត្តិដ្ឋានំ ឯតស្សាតិ សតិបដ្ឋានគោចរោ, ចតូសុ សតិបដ្ឋានេសុ បតិដ្ឋិតចិត្តោតិ អត្ថោ។ គុណសោភេន បរមសុគន្ធា វិមុត្តិយេវ កុសុមានិ, តេហិ សព្ពសោ សម្មទេវ សញ្ឆន្នោ វិភូសិតោ អលង្កតោតិ វិមុត្តិកុសុមសញ្ឆន្នោ។ បរិនិព្ពិស្សត្យនាសវោតិ ឯវំ សម្មា បដិបជ្ជន្តោ ភិក្ខុ នចិរស្សេវ អនាសវោ ហុត្វា បរិនិព្ពិស្សតិ សឧបាទិសេសាយ អនុបាទិសេសាយ ច និព្ពានធាតុយាតិ អត្ថោ។ ឥទមេវ ច ថេរស្ស អញ្ញាព្យាករណំ អហោសិ។
Tattha sammappadhānasampannoti sampannacatubbidhasammappadhāno, tehi kattabbakiccaṃ sampādetvā ṭhitoti attho. Satipaṭṭhānagocaroti kāyānupassanādayo satipaṭṭhānā gocaro pavattiṭṭhānaṃ etassāti satipaṭṭhānagocaro, catūsu satipaṭṭhānesu patiṭṭhitacittoti attho. Guṇasobhena paramasugandhā vimuttiyeva kusumāni, tehi sabbaso sammadeva sañchanno vibhūsito alaṅkatoti vimuttikusumasañchanno. Parinibbissatyanāsavoti evaṃ sammā paṭipajjanto bhikkhu nacirasseva anāsavo hutvā parinibbissati saupādisesāya anupādisesāya ca nibbānadhātuyāti attho. Idameva ca therassa aññābyākaraṇaṃ ahosi.
(ទុតិយ) ទេវសភត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
(Dutiya) devasabhattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ទសមវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Dasamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ១០. (ទុតិយ)-ទេវសភត្ថេរគាថា • 10. (Dutiya)-devasabhattheragāthā
