Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মিলিন্দপঞ্হপাল়ি • Milindapañhapāḷi

২. ধুতঙ্গপঞ্হো

2. Dhutaṅgapañho

‘‘পস্সতারঞ্ঞকে ভিক্খূ, অজ্ঝোগাল়্হে ধুতে গুণে।

‘‘Passatāraññake bhikkhū, ajjhogāḷhe dhute guṇe;

পুন পস্সতি গিহী রাজা, অনাগামিফলে ঠিতে॥

Puna passati gihī rājā, anāgāmiphale ṭhite.

‘‘উভোপি তে ৰিলোকেত্ৰা, উপ্পজ্জি সংসযো মহা।

‘‘Ubhopi te viloketvā, uppajji saṃsayo mahā;

বুজ্ঝেয্য চে গিহী ধম্মে, ধুতঙ্গং নিপ্ফলং সিযা॥

Bujjheyya ce gihī dhamme, dhutaṅgaṃ nipphalaṃ siyā.

‘‘পরৰাদিৰাদমথনং, নিপুণং পিটকত্তযে।

‘‘Paravādivādamathanaṃ, nipuṇaṃ piṭakattaye;

হন্দ পুচ্ছে কথিসেট্ঠং, সো মে কঙ্খং ৰিনেস্সতী’’তি॥

Handa pucche kathiseṭṭhaṃ, so me kaṅkhaṃ vinessatī’’ti.

অথ খো মিলিন্দো রাজা যেনাযস্মা নাগসেনো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং নাগসেনং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি, একমন্তং নিসিন্নো খো মিলিন্দো রাজা আযস্মন্তং নাগসেনং এতদৰোচ ‘‘ভন্তে নাগসেন, অত্থি কোচি গিহী অগারিকো কামভোগী পুত্তদারসম্বাধসযনং অজ্ঝাৰসন্তো কাসিকচন্দনং পচ্চনুভোন্তো মালাগন্ধৰিলেপনং ধারযন্তো জাতরূপরজতং সাদিযন্তো মণিমুত্তাকঞ্চনৰিচিত্তমোল়িবদ্ধো যেন সন্তং পরমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকত’’ন্তি?

Atha kho milindo rājā yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāgasenaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho milindo rājā āyasmantaṃ nāgasenaṃ etadavoca ‘‘bhante nāgasena, atthi koci gihī agāriko kāmabhogī puttadārasambādhasayanaṃ ajjhāvasanto kāsikacandanaṃ paccanubhonto mālāgandhavilepanaṃ dhārayanto jātarūparajataṃ sādiyanto maṇimuttākañcanavicittamoḷibaddho yena santaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikata’’nti?

‘‘ন, মহারাজ, একঞ্ঞেৰ সতং ন দ্ৰে সতানি ন তীণি চত্তারি পঞ্চ সতানি ন সহস্সং ন সতসহস্সং ন কোটিসতং ন কোটিসহস্সং ন কোটিসতসহস্সং, তিট্ঠতু মহারাজ দসন্নং ৰীসতিযা সতস্স সহস্সস্স অভিসমযো, কতমেন তে পরিযাযেন অনুযোগং দম্মী’’তি।

‘‘Na, mahārāja, ekaññeva sataṃ na dve satāni na tīṇi cattāri pañca satāni na sahassaṃ na satasahassaṃ na koṭisataṃ na koṭisahassaṃ na koṭisatasahassaṃ, tiṭṭhatu mahārāja dasannaṃ vīsatiyā satassa sahassassa abhisamayo, katamena te pariyāyena anuyogaṃ dammī’’ti.

‘‘ত্ৰমেৰেতং ব্রূহী’’তি। ‘‘তেনহি তে, মহারাজ, কথযিস্সামি সতেন ৰা সহস্সেন ৰা সতসহস্সেন ৰা কোটিযা ৰা কোটিসতেন ৰা কোটিসহস্সেন ৰা কোটিসতসহস্সেন ৰা, যা কাচি নৰঙ্গে বুদ্ধৰচনে সল্লেখিতাচারপ্পটিপত্তিধুতৰরঙ্গগুণনিস্সিতা 1 থা, তা সব্বা ইধ সমোসরিস্সন্তি। যথা, মহারাজ, নিন্নুন্নতসমৰিসমথলাথলদেসভাগে অভিৰুট্ঠং উদকং, সব্বং তং ততো ৰিনিগল়িত্ৰা মহোদধিং সাগরং সমোসরতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, সম্পাদকে সতি যা কাচি নৰঙ্গে বুদ্ধৰচনে সল্লেখিতাচারপ্পটিপত্তিধুতঙ্গগুণধরনিস্সিতা কথা, তা সব্বা ইধ সমোসরিস্সন্তি।

‘‘Tvamevetaṃ brūhī’’ti. ‘‘Tenahi te, mahārāja, kathayissāmi satena vā sahassena vā satasahassena vā koṭiyā vā koṭisatena vā koṭisahassena vā koṭisatasahassena vā, yā kāci navaṅge buddhavacane sallekhitācārappaṭipattidhutavaraṅgaguṇanissitā 2 thā, tā sabbā idha samosarissanti. Yathā, mahārāja, ninnunnatasamavisamathalāthaladesabhāge abhivuṭṭhaṃ udakaṃ, sabbaṃ taṃ tato vinigaḷitvā mahodadhiṃ sāgaraṃ samosarati, evameva kho, mahārāja, sampādake sati yā kāci navaṅge buddhavacane sallekhitācārappaṭipattidhutaṅgaguṇadharanissitā kathā, tā sabbā idha samosarissanti.

‘‘ময্হম্পেত্থ , মহারাজ, পরিব্যত্ততায বুদ্ধিযা কারণপরিদীপনং সমোসরিস্সতি, তেনেসো অত্থো সুৰিভত্তো ৰিচিত্তো পরিপুণ্ণো পরিসুদ্ধো সমানীতো ভৰিস্সতি। যথা, মহারাজ, কুসলো লেখাচরিযো অনুসিট্ঠো লেখং ওসারেন্তো অত্তনো ব্যত্ততায বুদ্ধিযা কারণপরিদীপনেন লেখং পরিপূরেতি, এৰং সা লেখা সমত্তা পরিপুণ্ণা অনূনিকা ভৰিস্সতি। এৰমেৰ ময্হম্পেত্থ পরিব্যত্ততায বুদ্ধিযা কারণপরিদীপনং সমোসরিস্সতি, তেনেসো অত্থো সুৰিভত্তো ৰিচিত্তো পরিপুণ্ণো পরিসুদ্ধো সমানীতো ভৰিস্সতি।

‘‘Mayhampettha , mahārāja, paribyattatāya buddhiyā kāraṇaparidīpanaṃ samosarissati, teneso attho suvibhatto vicitto paripuṇṇo parisuddho samānīto bhavissati. Yathā, mahārāja, kusalo lekhācariyo anusiṭṭho lekhaṃ osārento attano byattatāya buddhiyā kāraṇaparidīpanena lekhaṃ paripūreti, evaṃ sā lekhā samattā paripuṇṇā anūnikā bhavissati. Evameva mayhampettha paribyattatāya buddhiyā kāraṇaparidīpanaṃ samosarissati, teneso attho suvibhatto vicitto paripuṇṇo parisuddho samānīto bhavissati.

‘‘নগরে, মহারাজ, সাৰত্থিযা পঞ্চকোটিমত্তা অরিযসাৰকা ভগৰতো উপাসকউপাসিকাযো সত্তপণ্ণাসসহস্সানি তীণি চ সতসহস্সানি অনাগামিফলে পতিট্ঠিতা, তে সব্বেপি গিহী যেৰ, ন পব্বজিতা। পুন তত্থেৰ কণ্ডম্বমূলে যমকপাটিহারিযে ৰীসতি পাণকোটিযো অভিসমিংসু, পুন চূল়রাহুলোৰাদে 3, মহামঙ্গলসুত্তন্তে, সমচিত্তপরিযাযে, পরাভৰসুত্তন্তে, পুরাভেদসুত্তন্তে, কলহৰিৰাদসুত্তন্তে, চূল়ব্যূহসুত্তন্তে, মহাব্যূহসুত্তন্তে, তুৰটকসুত্তন্তে, সারিপুত্তসুত্তন্তে গণনপথমতীতানং দেৰতানং ধম্মাভিসমযো অহোসি।

‘‘Nagare, mahārāja, sāvatthiyā pañcakoṭimattā ariyasāvakā bhagavato upāsakaupāsikāyo sattapaṇṇāsasahassāni tīṇi ca satasahassāni anāgāmiphale patiṭṭhitā, te sabbepi gihī yeva, na pabbajitā. Puna tattheva kaṇḍambamūle yamakapāṭihāriye vīsati pāṇakoṭiyo abhisamiṃsu, puna cūḷarāhulovāde 4, mahāmaṅgalasuttante, samacittapariyāye, parābhavasuttante, purābhedasuttante, kalahavivādasuttante, cūḷabyūhasuttante, mahābyūhasuttante, tuvaṭakasuttante, sāriputtasuttante gaṇanapathamatītānaṃ devatānaṃ dhammābhisamayo ahosi.

‘‘নগরে রাজগহে পঞ্ঞাসসহস্সানি তীণি চ সতসহস্সানি অরিযসাৰকা ভগৰতো উপাসকউপাসিকাযো, পুন তত্থেৰ ধনপালহত্থিনাগদমনে নৰুতি পাণকোটিযো, পারাযনসমাগমে পাসাণকচেতিযে চুদ্দস পাণকোটিযো, পুন ইন্দসালগুহাযং অসীতি দেৰতাকোটিযো, পুন বারাণসিযং ইসিপতনে মিগদাযে পঠমে ধম্মদেসনে অট্ঠারস ব্রহ্মকোটিযো অপরিমাণা চ দেৰতাযো, পুন তাৰতিংসভৰনে পণ্ডুকম্বলসিলাযং অভিধম্মদেসনায অসীতি দেৰতাকোটিযো, দেৰোরোহণে সঙ্কস্সনগরদ্ৰারে লোকৰিৰরণপাটিহারিযে পসন্নানং নরমরূনং তিংস কোটিযো অভিসমিংসু।

‘‘Nagare rājagahe paññāsasahassāni tīṇi ca satasahassāni ariyasāvakā bhagavato upāsakaupāsikāyo, puna tattheva dhanapālahatthināgadamane navuti pāṇakoṭiyo, pārāyanasamāgame pāsāṇakacetiye cuddasa pāṇakoṭiyo, puna indasālaguhāyaṃ asīti devatākoṭiyo, puna bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye paṭhame dhammadesane aṭṭhārasa brahmakoṭiyo aparimāṇā ca devatāyo, puna tāvatiṃsabhavane paṇḍukambalasilāyaṃ abhidhammadesanāya asīti devatākoṭiyo, devorohaṇe saṅkassanagaradvāre lokavivaraṇapāṭihāriye pasannānaṃ naramarūnaṃ tiṃsa koṭiyo abhisamiṃsu.

পুন সক্কেসু কপিলৰত্থুস্মিং নিগ্রোধারামে বুদ্ধৰংসদেসনায মহাসমযসুত্তন্তদেসনায চ গণনপথমতীতানং দেৰতানং ধম্মাভিসমযো অহোসি । পুন সুমনমালাকারসমাগমে, গরহদিন্নসমাগমে, আনন্দসেট্ঠিসমাগমে, জম্বুকাজীৰকসমাগমে, মণ্ডুকদেৰপুত্তসমাগমে, মট্ঠকুণ্ডলিদেৰপুত্তসমাগমে, সুলসানগরসোভিনিসমাগমে, সিরিমানগরসোভিনিসমাগমে, পেসকারধীতুসমাগমে, চূল়সুভদ্দাসমাগমে, সাকেতব্রাহ্মণস্স আল়াহনদস্সনসমাগমে, সূনাপরন্তকসমাগমে, সক্কপঞ্হসমাগমে, তিরোকুট্টসমাগমে 5, রতনসুত্তসমাগমে পচ্চেকং চতুরাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি, যাৰতা, মহারাজ, ভগৰা লোকে অট্ঠাসি, তাৰ তীসু মণ্ডলেসু সোল়সসু মহাজনপদেসু যত্থ যত্থ ভগৰা ৰিহাসি, তত্থ তত্থ যেভুয্যেন দ্ৰে তযো চত্তারো পঞ্চ সতং সহস্সং সতসহস্সং দেৰা চ মনুস্সা চ সন্তং পরমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকরিংসু। যে তে, মহারাজ, দেৰা গিহী যেৰ, ন তে পব্বজিতা, এতানি চেৰ, মহারাজ, অঞ্ঞানি চ অনেকানি দেৰতাকোটিসতসহস্সানি গিহী অগারিকা কামভোগিনো সন্তং পরমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকরিংসূ’’তি।

Puna sakkesu kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme buddhavaṃsadesanāya mahāsamayasuttantadesanāya ca gaṇanapathamatītānaṃ devatānaṃ dhammābhisamayo ahosi . Puna sumanamālākārasamāgame, garahadinnasamāgame, ānandaseṭṭhisamāgame, jambukājīvakasamāgame, maṇḍukadevaputtasamāgame, maṭṭhakuṇḍalidevaputtasamāgame, sulasānagarasobhinisamāgame, sirimānagarasobhinisamāgame, pesakāradhītusamāgame, cūḷasubhaddāsamāgame, sāketabrāhmaṇassa āḷāhanadassanasamāgame, sūnāparantakasamāgame, sakkapañhasamāgame, tirokuṭṭasamāgame 6, ratanasuttasamāgame paccekaṃ caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi, yāvatā, mahārāja, bhagavā loke aṭṭhāsi, tāva tīsu maṇḍalesu soḷasasu mahājanapadesu yattha yattha bhagavā vihāsi, tattha tattha yebhuyyena dve tayo cattāro pañca sataṃ sahassaṃ satasahassaṃ devā ca manussā ca santaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikariṃsu. Ye te, mahārāja, devā gihī yeva, na te pabbajitā, etāni ceva, mahārāja, aññāni ca anekāni devatākoṭisatasahassāni gihī agārikā kāmabhogino santaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikariṃsū’’ti.

‘‘যদি, ভন্তে নাগসেন, গিহী অগারিকা কামভোগিনো সন্তং পরমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকরোন্তি, অথ ইমানি ধুতঙ্গানি কিমত্থং সাধেন্তি, তেন কারণেন ধুতঙ্গানি অকিচ্চকরানি হোন্তি। যদি, ভন্তে নাগসেন, ৰিনা মন্তোসধেহি ব্যাধযো ৰূপসমন্তি, কিং ৰমনৰিরেচনাদিনা সরীরদুব্বলকরণেন? যদি মুট্ঠীহি পটিসত্তুনিগ্গহো ভৰতি, কিং অসিসত্তিসরধনুকোদণ্ডলগুল়মুগ্গরেহি? যদি গণ্ঠিকুটিলসুসিরকণ্টলতাসাখা আলম্বিত্ৰা রুক্খমভিরূহনং ভৰতি, কিং দীঘদল়্হনিস্সেণিপরিযেসনেন? যদি থণ্ডিলসেয্যায ধাতুসমতা ভৰতি, কিং সুখসম্ফস্সমহতিমহাসিরিসযনপরিযেসনেন? যদি এককো সাসঙ্কসপ্পটিভযৰিসমকন্তারতরণসমত্থো ভৰতি, কিং সন্নদ্ধসজ্জমহতিমহাসত্থপরিযেসনেন? যদি নদিসরং বাহুনা তরিতুং সমত্থো ভৰতি, কিং ধুৰসেতুনাৰাপরিযেসনেন? যদি সকসন্তকেন ঘাসচ্ছাদনং কাতুং পহোতি, কিং পরূপসেৰনপিযসমুল্লাপপচ্ছাপুরেধাৰনেন? যদি অখাততল়াকে উদকং লভতি, কিং উদপানতল়াকপোক্খরণিখণনেন? এৰমেৰ খো, ভন্তে নাগসেন, যদি গিহী অগারিকা কামভোগিনো সন্তং পরমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকরোন্তি, কিং ধুতগুণৰরসমাদিযনেনা’’তি?

‘‘Yadi, bhante nāgasena, gihī agārikā kāmabhogino santaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikaronti, atha imāni dhutaṅgāni kimatthaṃ sādhenti, tena kāraṇena dhutaṅgāni akiccakarāni honti. Yadi, bhante nāgasena, vinā mantosadhehi byādhayo vūpasamanti, kiṃ vamanavirecanādinā sarīradubbalakaraṇena? Yadi muṭṭhīhi paṭisattuniggaho bhavati, kiṃ asisattisaradhanukodaṇḍalaguḷamuggarehi? Yadi gaṇṭhikuṭilasusirakaṇṭalatāsākhā ālambitvā rukkhamabhirūhanaṃ bhavati, kiṃ dīghadaḷhanisseṇipariyesanena? Yadi thaṇḍilaseyyāya dhātusamatā bhavati, kiṃ sukhasamphassamahatimahāsirisayanapariyesanena? Yadi ekako sāsaṅkasappaṭibhayavisamakantārataraṇasamattho bhavati, kiṃ sannaddhasajjamahatimahāsatthapariyesanena? Yadi nadisaraṃ bāhunā tarituṃ samattho bhavati, kiṃ dhuvasetunāvāpariyesanena? Yadi sakasantakena ghāsacchādanaṃ kātuṃ pahoti, kiṃ parūpasevanapiyasamullāpapacchāpuredhāvanena? Yadi akhātataḷāke udakaṃ labhati, kiṃ udapānataḷākapokkharaṇikhaṇanena? Evameva kho, bhante nāgasena, yadi gihī agārikā kāmabhogino santaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikaronti, kiṃ dhutaguṇavarasamādiyanenā’’ti?

‘‘অট্ঠৰীসতি খো পনিমে, মহারাজ, ধুতঙ্গগুণা যথাভুচ্চগুণা, যেহি গুণেহি ধুতঙ্গানি সব্ববুদ্ধানং পিহযিতানি পত্থিতানি। কতমে অট্ঠৰীসতি? ইধ, মহারাজ, ধুতঙ্গং সুদ্ধাজীৰং সুখফলং অনৰজ্জং ন পরদুক্খাপনং অভযং অসম্পীল়নং একন্তৰড্ঢিকং অপরিহানিযং অমাযং আরক্খা পত্থিতদদং সব্বসত্তদমনং সংৰরহিতং পতিরূপং অনিস্সিতং ৰিপ্পমুত্তং রাগক্খযং দোসক্খযং মোহক্খযং মানপ্পহানং কুৰিতক্কচ্ছেদনং কঙ্খাৰিতরণং কোসজ্জৰিদ্ধংসনং অরতিপ্পহানং খমনং অতুলং অপ্পমাণং সব্বদুক্খক্খযগমনং, ইমে খো, মহারাজ, অট্ঠৰীসতি ধুতঙ্গগুণা যথাভুচ্চগুণা যেহি গুণেহি ধুতঙ্গানি সব্ববুদ্ধানং পিহযিতানি পত্থিতানি।

‘‘Aṭṭhavīsati kho panime, mahārāja, dhutaṅgaguṇā yathābhuccaguṇā, yehi guṇehi dhutaṅgāni sabbabuddhānaṃ pihayitāni patthitāni. Katame aṭṭhavīsati? Idha, mahārāja, dhutaṅgaṃ suddhājīvaṃ sukhaphalaṃ anavajjaṃ na paradukkhāpanaṃ abhayaṃ asampīḷanaṃ ekantavaḍḍhikaṃ aparihāniyaṃ amāyaṃ ārakkhā patthitadadaṃ sabbasattadamanaṃ saṃvarahitaṃ patirūpaṃ anissitaṃ vippamuttaṃ rāgakkhayaṃ dosakkhayaṃ mohakkhayaṃ mānappahānaṃ kuvitakkacchedanaṃ kaṅkhāvitaraṇaṃ kosajjaviddhaṃsanaṃ aratippahānaṃ khamanaṃ atulaṃ appamāṇaṃ sabbadukkhakkhayagamanaṃ, ime kho, mahārāja, aṭṭhavīsati dhutaṅgaguṇā yathābhuccaguṇā yehi guṇehi dhutaṅgāni sabbabuddhānaṃ pihayitāni patthitāni.

‘‘যে খো তে, মহারাজ, ধুতগুণে সম্মা উপসেৰন্তি, তে অট্ঠারসহি গুণেহি সমুপেতা ভৰন্তি। কতমেহি অট্ঠারসহি? আচারো তেসং সুৰিসুদ্ধো হোতি, পটিপদা সুপূরিতা হোতি, কাযিকং ৰাচসিকং সুরক্খিতং হোতি, মনোসমাচারো সুৰিসুদ্ধো হোতি, ৰীরিযং সুপগ্গহিতং হোতি, ভযং ৰূপসম্মতি, অত্তানুদিট্ঠিব্যপগতা হোতি, আঘাতো উপরতো হোতি, মেত্তা উপট্ঠিতা হোতি, আহারো পরিঞ্ঞাতো হোতি, সব্বসত্তানং গরুকতো হোতি, ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি, জাগরিযমনুযুত্তো হোতি, অনিকেতো হোতি, যত্থ ফাসু তত্থ ৰিহারী হোতি, পাপজেগুচ্ছী হোতি, ৰিৰেকারামো হোতি, সততং অপ্পমত্তো হোতি, যে তে, মহারাজ, ধুতগুণে সম্মা উপসেৰন্তি, তে ইমেহি অট্ঠারসহি গুণেহি সমুপেতা ভৰন্তি।

‘‘Ye kho te, mahārāja, dhutaguṇe sammā upasevanti, te aṭṭhārasahi guṇehi samupetā bhavanti. Katamehi aṭṭhārasahi? Ācāro tesaṃ suvisuddho hoti, paṭipadā supūritā hoti, kāyikaṃ vācasikaṃ surakkhitaṃ hoti, manosamācāro suvisuddho hoti, vīriyaṃ supaggahitaṃ hoti, bhayaṃ vūpasammati, attānudiṭṭhibyapagatā hoti, āghāto uparato hoti, mettā upaṭṭhitā hoti, āhāro pariññāto hoti, sabbasattānaṃ garukato hoti, bhojane mattaññū hoti, jāgariyamanuyutto hoti, aniketo hoti, yattha phāsu tattha vihārī hoti, pāpajegucchī hoti, vivekārāmo hoti, satataṃ appamatto hoti, ye te, mahārāja, dhutaguṇe sammā upasevanti, te imehi aṭṭhārasahi guṇehi samupetā bhavanti.

‘‘দস ইমে, মহারাজ, পুগ্গলা ধুতগুণারহা। কতমে দস? সদ্ধো হোতি হিরিমা ধিতিমা অকুহো অত্থৰসী অলোলো সিক্খাকামো দল়্হসমাদানো অনুজ্ঝানবহুলো মেত্তাৰিহারী, ইমে খো, মহারাজ, দস পুগ্গলা ধুতগুণারহা।

‘‘Dasa ime, mahārāja, puggalā dhutaguṇārahā. Katame dasa? Saddho hoti hirimā dhitimā akuho atthavasī alolo sikkhākāmo daḷhasamādāno anujjhānabahulo mettāvihārī, ime kho, mahārāja, dasa puggalā dhutaguṇārahā.

‘‘যে তে, মহারাজ, গিহী অগারিকা কামভোগিনো সন্তং পরমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকরোন্তি, সব্বে তে পুরিমাসু জাতীসু তেরসসু ধুতগুণেসু কতূপাসনা কতভূমিকম্মা, তে তত্থ চারঞ্চ পটিপত্তিঞ্চ সোধযিত্ৰা অজ্জেতরহি গিহী যেৰ সন্তা সন্তং পরমত্তং নিব্বানং সচ্ছিকরোন্তি।

‘‘Ye te, mahārāja, gihī agārikā kāmabhogino santaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikaronti, sabbe te purimāsu jātīsu terasasu dhutaguṇesu katūpāsanā katabhūmikammā, te tattha cārañca paṭipattiñca sodhayitvā ajjetarahi gihī yeva santā santaṃ paramattaṃ nibbānaṃ sacchikaronti.

‘‘যথা , মহারাজ, কুসলো ইস্সাসো অন্তেৰাসিকে পঠমং তাৰ উপাসনসালাযং চাপভেদচাপারোপনগ্গহণমুট্ঠিপ্পটিপীল়নঅঙ্গুলিৰিনামনপাদঠপনসরগ্গহণসন্নহনআকড্ঢন সদ্ধারণলক্খনিযমনখিপনে তিণপুরিসকছকণ 7 তিণপলালমত্তিকাপুঞ্জফলকলক্খৰেধে অনুসিক্খাপেত্ৰা রঞ্ঞো সন্তিকে উপাসনং আরাধযিত্ৰা আজঞ্ঞরথগজতুরঙ্গধনধঞ্ঞহিরঞ্ঞসুৰণ্ণদাসিদাসভরিযগামৰরং লভতি , এৰমেৰ খো, মহারাজ, যে তে গিহী অগারিকা কামভোগিনো সন্তং পরমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকরোন্তি, তে সব্বে পুরিমাসু জাতীসু তেরসসু ধুতগুণেসু কতূপাসনা কতভূমিকম্মা, তে তত্থেৰ চারঞ্চ পটিপত্তিঞ্চ সোধযিত্ৰা অজ্জেতরহি গিহী যেৰ সন্তা সন্তং পরমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকরোন্তি। ন, মহারাজ, ধুতগুণেসু পুব্বাসেৰনং ৰিনা একিস্সা যেৰ জাতিযা অরহত্তং সচ্ছিকিরিযা হোতি, উত্তমেন পন ৰীরিযেন উত্তমায পটিপত্তিযা তথারূপেন আচরিযেন কল্যাণমিত্তেন অরহত্তং সচ্ছিকিরিযা হোতি।

‘‘Yathā , mahārāja, kusalo issāso antevāsike paṭhamaṃ tāva upāsanasālāyaṃ cāpabhedacāpāropanaggahaṇamuṭṭhippaṭipīḷanaaṅgulivināmanapādaṭhapanasaraggahaṇasannahanaākaḍḍhana saddhāraṇalakkhaniyamanakhipane tiṇapurisakachakaṇa 8 tiṇapalālamattikāpuñjaphalakalakkhavedhe anusikkhāpetvā rañño santike upāsanaṃ ārādhayitvā ājaññarathagajaturaṅgadhanadhaññahiraññasuvaṇṇadāsidāsabhariyagāmavaraṃ labhati , evameva kho, mahārāja, ye te gihī agārikā kāmabhogino santaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikaronti, te sabbe purimāsu jātīsu terasasu dhutaguṇesu katūpāsanā katabhūmikammā, te tattheva cārañca paṭipattiñca sodhayitvā ajjetarahi gihī yeva santā santaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikaronti. Na, mahārāja, dhutaguṇesu pubbāsevanaṃ vinā ekissā yeva jātiyā arahattaṃ sacchikiriyā hoti, uttamena pana vīriyena uttamāya paṭipattiyā tathārūpena ācariyena kalyāṇamittena arahattaṃ sacchikiriyā hoti.

‘‘যথা ৰা পন, মহারাজ, ভিসক্কো সল্লকত্তো আচরিযং ধনেন ৰা ৰত্তপ্পটিপত্তিযা ৰা আরাধেত্ৰা সত্তগ্গহণছেদনলেখনৰেধনসল্লুদ্ধরণৰণধোৰনসোসনভেসজ্জানুলিম্পনৰমন ৰিরেচনানুৰাসনকিরিযমনুসিক্খিত্ৰা ৰিজ্জাসু কতসিক্খো কতূপাসনো কতহত্থো আতুরে উপসঙ্কমতি তিকিচ্ছায, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যে তে গিহী অগারিকা কামভোগিনো সন্তং পরমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকরোন্তি, তে সব্বে পুরিমাসু জাতীসু তেরসসু ধুতগুণেসু কতূপাসনা কতভূমিকম্মা, তে তত্থেৰ চারঞ্চ পটিপত্তিঞ্চ সোধযিত্ৰা অজ্জেতরহি গিহী যেৰ সন্তা সন্তং পরমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকরোন্তি, ন, মহারাজ, ধুতগুণেহি অৰিসুদ্ধানং ধম্মাভিসমযো হোতি।

‘‘Yathā vā pana, mahārāja, bhisakko sallakatto ācariyaṃ dhanena vā vattappaṭipattiyā vā ārādhetvā sattaggahaṇachedanalekhanavedhanasalluddharaṇavaṇadhovanasosanabhesajjānulimpanavamana virecanānuvāsanakiriyamanusikkhitvā vijjāsu katasikkho katūpāsano katahattho āture upasaṅkamati tikicchāya, evameva kho, mahārāja, ye te gihī agārikā kāmabhogino santaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikaronti, te sabbe purimāsu jātīsu terasasu dhutaguṇesu katūpāsanā katabhūmikammā, te tattheva cārañca paṭipattiñca sodhayitvā ajjetarahi gihī yeva santā santaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikaronti, na, mahārāja, dhutaguṇehi avisuddhānaṃ dhammābhisamayo hoti.

‘‘যথা, মহারাজ, উদকস্স অসেচনেন বীজানং অৰিরূহনং হোতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, ধুতগুণেহি অৰিসুদ্ধানং ধম্মাভিসমযো ন হোতি।

‘‘Yathā, mahārāja, udakassa asecanena bījānaṃ avirūhanaṃ hoti, evameva kho, mahārāja, dhutaguṇehi avisuddhānaṃ dhammābhisamayo na hoti.

‘‘যথা ৰা পন, মহারাজ, অকতকুসলানং অকতকল্যাণানং সুগতিগমনং ন হোতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, ধুতগুণেহি অৰিসুদ্ধানং ধম্মাভিসমযো ন হোতি।

‘‘Yathā vā pana, mahārāja, akatakusalānaṃ akatakalyāṇānaṃ sugatigamanaṃ na hoti, evameva kho, mahārāja, dhutaguṇehi avisuddhānaṃ dhammābhisamayo na hoti.

‘‘পথৰিসমং , মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং পতিট্ঠানট্ঠেন। আপোসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং সব্বকিলেসমলধোৰনট্ঠেন। তেজোসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং সব্বকিলেসৰনজ্ঝাপনট্ঠেন । ৰাযোসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং সব্বকিলেসমলরজোপৰাহনট্ঠেন। অগদসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং সব্বকিলেসব্যাধিৰূপসমনট্ঠেন। অমতসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং সব্বকিলেসৰিসনাসনট্ঠেন। খেত্তসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং সব্বসামঞ্ঞগুণসস্সৰিরূহনট্ঠেন। মনোহরসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং পত্থিতিচ্ছিতসব্বসম্পত্তিৰরদদট্ঠেন। নাৰাসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং সংসারমহণ্ণৰপারগমনট্ঠেন। ভীরুত্তাণসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং জরামরণভীতানং অস্সাসকরণট্ঠেন। মাতুসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং কিলেসদুক্খপ্পটিপীল়িতানং অনুগ্গাহকট্ঠেন। পিতুসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং কুসলৰড্ঢিকামানং সব্বসামঞ্ঞগুণজনকট্ঠেন। মিত্তসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং সব্বসামঞ্ঞগুণপরিযেসনঅৰিসংৰাদকট্ঠেন। পদুমসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং সব্বকিলেসমলেহি অনুপলিত্তট্ঠেন। চতুজ্জাতিযৰরগন্ধসমং , মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং কিলেসদুগ্গন্ধপটিৰিনোদনট্ঠেন। গিরিরাজৰরসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং অট্ঠলোকধম্মৰাতেহি অকম্পিযট্ঠেন। আকাসসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং সব্বত্থ গহণাপগতউরুৰিসটৰিত্থতমহন্তট্ঠেন। নদীসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং কিলেসমলপৰাহনট্ঠেন। সুদেসকসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং জাতিকন্তারকিলেসৰনগহননিত্থরণট্ঠেন। মহাসত্থৰাহসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং সব্বভযসুঞ্ঞখেমঅভযৰরপৰরনিব্বাননগরসম্পাপনট্ঠেন । সুমজ্জিতৰিমলাদাসসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং সঙ্খারানং সভাৰদস্সনট্ঠেন। ফলকসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং কিলেসলগুল়সরসত্তিপটিবাহনট্ঠেন। ছত্তসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং কিলেসৰস্সতিৰিধগ্গিসন্তাপাতপপটিবাহনট্ঠেন। চন্দসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং পিহযিতপত্থিতট্ঠেন। সূরিযসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং মোহতমতিমিরনাসনট্ঠেন। সাগরসমং, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং অনেকৰিধসামঞ্ঞগুণৰররতনুট্ঠানট্ঠেন, অপরিমিতঅসঙ্খ্যেয্যঅপ্পমেয্যট্ঠেন চ। এৰং খো, মহারাজ, ধুতগুণং ৰিসুদ্ধিকামানং বহূপকারং সব্বদরথপরিল়াহনুদং অরতিনুদং ভযনুদং ভৰনুদং খীলনুদং মলনুদং সোকনুদং দুক্খনুদং রাগনুদং দোসনুদং মোহনুদং মাননুদং দিট্ঠিনুদং সব্বাকুসলধম্মনুদং যসাৰহং হিতাৰহং সুখাৰহং ফাসুকরং পীতিকরং যোগক্খেমকরং অনৰজ্জং ইট্ঠসুখৰিপাকং গুণরাসিগুণপুঞ্জং অপরিমিতঅসঙ্খ্যেয্য অপ্পমেয্যগুণং ৰরং পৰরং অগ্গং।

‘‘Pathavisamaṃ , mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ patiṭṭhānaṭṭhena. Āposamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ sabbakilesamaladhovanaṭṭhena. Tejosamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ sabbakilesavanajjhāpanaṭṭhena . Vāyosamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ sabbakilesamalarajopavāhanaṭṭhena. Agadasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ sabbakilesabyādhivūpasamanaṭṭhena. Amatasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ sabbakilesavisanāsanaṭṭhena. Khettasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ sabbasāmaññaguṇasassavirūhanaṭṭhena. Manoharasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ patthiticchitasabbasampattivaradadaṭṭhena. Nāvāsamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ saṃsāramahaṇṇavapāragamanaṭṭhena. Bhīruttāṇasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ jarāmaraṇabhītānaṃ assāsakaraṇaṭṭhena. Mātusamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ kilesadukkhappaṭipīḷitānaṃ anuggāhakaṭṭhena. Pitusamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ kusalavaḍḍhikāmānaṃ sabbasāmaññaguṇajanakaṭṭhena. Mittasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ sabbasāmaññaguṇapariyesanaavisaṃvādakaṭṭhena. Padumasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ sabbakilesamalehi anupalittaṭṭhena. Catujjātiyavaragandhasamaṃ , mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ kilesaduggandhapaṭivinodanaṭṭhena. Girirājavarasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ aṭṭhalokadhammavātehi akampiyaṭṭhena. Ākāsasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ sabbattha gahaṇāpagatauruvisaṭavitthatamahantaṭṭhena. Nadīsamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ kilesamalapavāhanaṭṭhena. Sudesakasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ jātikantārakilesavanagahananittharaṇaṭṭhena. Mahāsatthavāhasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ sabbabhayasuññakhemaabhayavarapavaranibbānanagarasampāpanaṭṭhena . Sumajjitavimalādāsasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ saṅkhārānaṃ sabhāvadassanaṭṭhena. Phalakasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ kilesalaguḷasarasattipaṭibāhanaṭṭhena. Chattasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ kilesavassatividhaggisantāpātapapaṭibāhanaṭṭhena. Candasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ pihayitapatthitaṭṭhena. Sūriyasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ mohatamatimiranāsanaṭṭhena. Sāgarasamaṃ, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ anekavidhasāmaññaguṇavararatanuṭṭhānaṭṭhena, aparimitaasaṅkhyeyyaappameyyaṭṭhena ca. Evaṃ kho, mahārāja, dhutaguṇaṃ visuddhikāmānaṃ bahūpakāraṃ sabbadarathapariḷāhanudaṃ aratinudaṃ bhayanudaṃ bhavanudaṃ khīlanudaṃ malanudaṃ sokanudaṃ dukkhanudaṃ rāganudaṃ dosanudaṃ mohanudaṃ mānanudaṃ diṭṭhinudaṃ sabbākusaladhammanudaṃ yasāvahaṃ hitāvahaṃ sukhāvahaṃ phāsukaraṃ pītikaraṃ yogakkhemakaraṃ anavajjaṃ iṭṭhasukhavipākaṃ guṇarāsiguṇapuñjaṃ aparimitaasaṅkhyeyya appameyyaguṇaṃ varaṃ pavaraṃ aggaṃ.

‘‘যথা , মহারাজ, মনুস্সা উপত্থম্ভৰসেন ভোজনং উপসেৰন্তি, হিতৰসেন ভেসজ্জং উপসেৰন্তি, উপকারৰসেন মিত্তং উপসেৰন্তি, তারণৰসেন নাৰং উপসেৰন্তি, সুগন্ধৰসেন মালাগন্ধং উপসেৰন্তি, অভযৰসেন ভীরুত্তাণং উপসেৰন্তি, পতিট্ঠাৰসেন 9 পথৰিং উপসেৰন্তি, সিপ্পৰসেন আচরিযং উপসেৰন্তি, যসৰসেন রাজানং উপসেৰন্তি, কামদদৰসেন মণিরতনং উপসেৰন্তি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, সব্বসামঞ্ঞগুণদদৰসেন অরিযা ধুতগুণং উপসেৰন্তি।

‘‘Yathā , mahārāja, manussā upatthambhavasena bhojanaṃ upasevanti, hitavasena bhesajjaṃ upasevanti, upakāravasena mittaṃ upasevanti, tāraṇavasena nāvaṃ upasevanti, sugandhavasena mālāgandhaṃ upasevanti, abhayavasena bhīruttāṇaṃ upasevanti, patiṭṭhāvasena 10 pathaviṃ upasevanti, sippavasena ācariyaṃ upasevanti, yasavasena rājānaṃ upasevanti, kāmadadavasena maṇiratanaṃ upasevanti, evameva kho, mahārāja, sabbasāmaññaguṇadadavasena ariyā dhutaguṇaṃ upasevanti.

‘‘যথা ৰা পন, মহারাজ, উদকং বীজৰিরূহনায, অগ্গি ঝাপনায, আহারো বলাহরণায, লতা বন্ধনায, সত্থং ছেদনায, পানীযং পিপাসাৰিনযনায, নিধি অস্সাসকরণায, নাৰা তীরসম্পাপনায, ভেসজ্জং ব্যাধিৰূপসমনায, যানং সুখগমনায, ভীরুত্তাণং ভযৰিনোদনায, রাজা আরক্খত্থায, ফলকং দণ্ডলেড্ডুলগুল়সরসত্তিপটিবাহনায, আচরিযো অনুসাসনায, মাতা পোসনায, আদাসো ওলোকনায, অলঙ্কারো সোভনায, ৰত্থং পটিচ্ছাদনায, নিস্সেণী আরোহনায, তুলা ৰিসমৰিক্খেপনায 11, মন্তং পরিজপ্পনায, আৰুধং তজ্জনীযপটিবাহনায , পদীপো অন্ধকারৰিধমনায, ৰাতো পরিল়াহনিব্বাপনায, সিপ্পং ৰুত্তিনিপ্ফাদনায, অগদং জীৰিতরক্খণায, আকরো রতনুপ্পাদনায, রতনং অলঙ্করায, আণা অনতিক্কমনায, ইস্সরিযং ৰসৰত্তনায, এৰমেৰ খো, মহারাজ, ধুতগুণং সামঞ্ঞবীজৰিরূহনায, কিলেসমলঝাপনায, ইদ্ধিবলাহরণায, সতিসংৰরনিবন্ধনায, ৰিমতিৰিচিকিচ্ছাসমুচ্ছেদনায, তণ্হাপিপাসাৰিনযনায, অভিসমযঅস্সাসকরণায, চতুরোঘনিত্থরণায, কিলেসব্যাধিৰূপসমায, নিব্বানসুখপ্পটিলাভায, জাতিজরাব্যাধিমরণসোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসভযৰিনোদনায, সামঞ্ঞগুণপরিরক্খণায, অরতিকুৰিতক্কপটিবাহনায, সকলসামঞ্ঞত্থানুসাসনায, সব্বসামঞ্ঞগুণপোসনায, সমথৰিপস্সনামগ্গফলনিব্বানদস্সনায, সকললোকথুতথোমিতমহতিমহাসোভনকরণায, সব্বাপাযপিদহনায, সামঞ্ঞত্থসেলসিখরমুদ্ধনি অভিরূহনায, ৰঙ্ককুটিলৰিসমচিত্তৰিক্খেপনায 12, সেৰিতব্বাসেৰিতব্বধম্মে সাধুসজ্ঝাযকরণায, সব্বকিলেসপটিসত্তুতজ্জনায , অৰিজ্জন্ধকারৰিধমনায, তিৰিধগ্গিসন্তাপপরিল়াহনিব্বাপনায, সণ্হসুখুমসন্তসমাপত্তিনিপ্ফাদনায, সকলসামঞ্ঞগুণপরিরক্খণায, বোজ্ঝঙ্গৰররতনুপ্পাদনায, যোগিজনালঙ্করণায, অনৰজ্জনিপুণসুখুমসন্তিসুখমনতিক্কমনায , সকলসামঞ্ঞঅরিযধম্মৰসৰত্তনায। ইতি, মহারাজ, ইমেসং গুণানং অধিগমায যদিদং একমেকং ধুতগুণং, এৰং, মহারাজ, অতুলিযং ধুতগুণং অপ্পমেয্যং অসমং অপ্পটিসমং অপ্পটিভাগং অপ্পটিসেট্ঠং উত্তরং সেট্ঠং ৰিসিট্ঠং অধিকং আযতং পুথুলং ৰিসটং ৰিত্থতং গরুকং ভারিযং মহন্তং।

‘‘Yathā vā pana, mahārāja, udakaṃ bījavirūhanāya, aggi jhāpanāya, āhāro balāharaṇāya, latā bandhanāya, satthaṃ chedanāya, pānīyaṃ pipāsāvinayanāya, nidhi assāsakaraṇāya, nāvā tīrasampāpanāya, bhesajjaṃ byādhivūpasamanāya, yānaṃ sukhagamanāya, bhīruttāṇaṃ bhayavinodanāya, rājā ārakkhatthāya, phalakaṃ daṇḍaleḍḍulaguḷasarasattipaṭibāhanāya, ācariyo anusāsanāya, mātā posanāya, ādāso olokanāya, alaṅkāro sobhanāya, vatthaṃ paṭicchādanāya, nisseṇī ārohanāya, tulā visamavikkhepanāya 13, mantaṃ parijappanāya, āvudhaṃ tajjanīyapaṭibāhanāya , padīpo andhakāravidhamanāya, vāto pariḷāhanibbāpanāya, sippaṃ vuttinipphādanāya, agadaṃ jīvitarakkhaṇāya, ākaro ratanuppādanāya, ratanaṃ alaṅkarāya, āṇā anatikkamanāya, issariyaṃ vasavattanāya, evameva kho, mahārāja, dhutaguṇaṃ sāmaññabījavirūhanāya, kilesamalajhāpanāya, iddhibalāharaṇāya, satisaṃvaranibandhanāya, vimativicikicchāsamucchedanāya, taṇhāpipāsāvinayanāya, abhisamayaassāsakaraṇāya, caturoghanittharaṇāya, kilesabyādhivūpasamāya, nibbānasukhappaṭilābhāya, jātijarābyādhimaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsabhayavinodanāya, sāmaññaguṇaparirakkhaṇāya, aratikuvitakkapaṭibāhanāya, sakalasāmaññatthānusāsanāya, sabbasāmaññaguṇaposanāya, samathavipassanāmaggaphalanibbānadassanāya, sakalalokathutathomitamahatimahāsobhanakaraṇāya, sabbāpāyapidahanāya, sāmaññatthaselasikharamuddhani abhirūhanāya, vaṅkakuṭilavisamacittavikkhepanāya 14, sevitabbāsevitabbadhamme sādhusajjhāyakaraṇāya, sabbakilesapaṭisattutajjanāya , avijjandhakāravidhamanāya, tividhaggisantāpapariḷāhanibbāpanāya, saṇhasukhumasantasamāpattinipphādanāya, sakalasāmaññaguṇaparirakkhaṇāya, bojjhaṅgavararatanuppādanāya, yogijanālaṅkaraṇāya, anavajjanipuṇasukhumasantisukhamanatikkamanāya , sakalasāmaññaariyadhammavasavattanāya. Iti, mahārāja, imesaṃ guṇānaṃ adhigamāya yadidaṃ ekamekaṃ dhutaguṇaṃ, evaṃ, mahārāja, atuliyaṃ dhutaguṇaṃ appameyyaṃ asamaṃ appaṭisamaṃ appaṭibhāgaṃ appaṭiseṭṭhaṃ uttaraṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ adhikaṃ āyataṃ puthulaṃ visaṭaṃ vitthataṃ garukaṃ bhāriyaṃ mahantaṃ.

‘‘যো খো, মহারাজ, পুগ্গলো পাপিচ্ছো ইচ্ছাপকতো কুহকো লুদ্ধো ওদরিকো লাভকামো যসকামো কিত্তিকামো অযুত্তো অপ্পত্তো অননুচ্ছৰিকো অনরহো অপ্পতিরূপো ধুতঙ্গং 15 সমাদিযতি, সো দিগুণং দণ্ডমাপজ্জতি, সব্বগুণঘাতমাপজ্জতি, দিট্ঠধম্মিকং হীল়নং খীল়নং গরহনং উপ্পণ্ডনং খিপনং অসম্ভোগং নিস্সারণং নিচ্ছুভনং পৰাহনং পব্বাজনং পটিলভতি, সম্পরাযেপি সতযোজনিকে অৰীচিমহানিরযে উণ্হকঠিততত্তসন্তত্তঅচ্চিজালামালকে অনেকৰস্সকোটিসতসহস্সানি উদ্ধমধো তিরিযং ফেণুদ্দেহকং সম্পরিৰত্তকং পচ্চতি, ততো মুচ্চিত্ৰা 16 কিসফরুসকাল়ঙ্গপচ্চঙ্গো সূনুদ্ধুমাতসুসিরুত্তমঙ্গো 17 ছাতো পিপাসিতো ৰিসমভীমরূপৰণ্ণো ভগ্গকণ্ণসোতো উম্মীলিতনিমীলিতনেত্তনযনো অরুগত্তপক্কগত্তো পুল়ৰাকিণ্ণসব্বকাযো ৰাতমুখে জলমানো ৰিয অগ্গিক্খন্ধো অন্তো জলমানো পজ্জলমানো অতাণো অসরণো আরুণ্ণরুণ্ণকারুঞ্ঞরৰং পরিদেৰমানো নিজ্ঝামতণ্হিকো সমণমহাপেতো হুত্ৰা আহিণ্ডমানো মহিযা অট্টস্সরং করোতি।

‘‘Yo kho, mahārāja, puggalo pāpiccho icchāpakato kuhako luddho odariko lābhakāmo yasakāmo kittikāmo ayutto appatto ananucchaviko anaraho appatirūpo dhutaṅgaṃ 18 samādiyati, so diguṇaṃ daṇḍamāpajjati, sabbaguṇaghātamāpajjati, diṭṭhadhammikaṃ hīḷanaṃ khīḷanaṃ garahanaṃ uppaṇḍanaṃ khipanaṃ asambhogaṃ nissāraṇaṃ nicchubhanaṃ pavāhanaṃ pabbājanaṃ paṭilabhati, samparāyepi satayojanike avīcimahāniraye uṇhakaṭhitatattasantattaaccijālāmālake anekavassakoṭisatasahassāni uddhamadho tiriyaṃ pheṇuddehakaṃ samparivattakaṃ paccati, tato muccitvā 19 kisapharusakāḷaṅgapaccaṅgo sūnuddhumātasusiruttamaṅgo 20 chāto pipāsito visamabhīmarūpavaṇṇo bhaggakaṇṇasoto ummīlitanimīlitanettanayano arugattapakkagatto puḷavākiṇṇasabbakāyo vātamukhe jalamāno viya aggikkhandho anto jalamāno pajjalamāno atāṇo asaraṇo āruṇṇaruṇṇakāruññaravaṃ paridevamāno nijjhāmataṇhiko samaṇamahāpeto hutvā āhiṇḍamāno mahiyā aṭṭassaraṃ karoti.

‘‘যথা , মহারাজ, কোচি অযুত্তো অপ্পত্তো অননুচ্ছৰিকো অনরহো অপ্পতিরূপো হীনো কুজাতিকো খত্তিযাভিসেকেন অভিসিঞ্চতি, সো লভতি হত্থচ্ছেদং পাদচ্ছেদং হত্থপাদচ্ছেদং কণ্ণচ্ছেদং নাসচ্ছেদং কণ্ণনাসচ্ছেদং বিলঙ্গথালিকং সঙ্খমুণ্ডিকং রাহুমুখং জোতিমালিকং হত্থপজ্জোতিকং এরকৰত্তিকং চীরকৰাসিকং এণেয্যকং বল়িসমংসিকং কহাপণকং খারাপতচ্ছিকং পলিঘপরিৰত্তিকং পলালপীঠকং তত্তেন তেলেন ওসিঞ্চনং সুনখেহি খাদাপনং জীৰসূলারোপনং অসিনা সীসচ্ছেদং অনেকৰিহিতম্পি কম্মকারণং অনুভৰতি। কিং কারণা? অযুত্তো অপ্পত্তো অননুচ্ছৰিকো অনরহো অপ্পতিরূপো হীনো কুজাতিকো মহন্তে ইস্সরিযে ঠানে অত্তানং ঠপেসি, ৰেলং ঘাতেসি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যো কোচি পুগ্গলো পাপিচ্ছো…পে॰… মহিযা অট্টস্সরং করোতি।

‘‘Yathā , mahārāja, koci ayutto appatto ananucchaviko anaraho appatirūpo hīno kujātiko khattiyābhisekena abhisiñcati, so labhati hatthacchedaṃ pādacchedaṃ hatthapādacchedaṃ kaṇṇacchedaṃ nāsacchedaṃ kaṇṇanāsacchedaṃ bilaṅgathālikaṃ saṅkhamuṇḍikaṃ rāhumukhaṃ jotimālikaṃ hatthapajjotikaṃ erakavattikaṃ cīrakavāsikaṃ eṇeyyakaṃ baḷisamaṃsikaṃ kahāpaṇakaṃ khārāpatacchikaṃ palighaparivattikaṃ palālapīṭhakaṃ tattena telena osiñcanaṃ sunakhehi khādāpanaṃ jīvasūlāropanaṃ asinā sīsacchedaṃ anekavihitampi kammakāraṇaṃ anubhavati. Kiṃ kāraṇā? Ayutto appatto ananucchaviko anaraho appatirūpo hīno kujātiko mahante issariye ṭhāne attānaṃ ṭhapesi, velaṃ ghātesi, evameva kho, mahārāja, yo koci puggalo pāpiccho…pe… mahiyā aṭṭassaraṃ karoti.

‘‘যো পন, মহারাজ, পুগ্গলো যুত্তো পত্তো অনুচ্ছৰিকো অরহো পতিরূপো অপ্পিচ্ছো সন্তুট্ঠো পৰিৰিত্তো অসংসট্ঠো আরদ্ধৰীরিযো পহিতত্তো অসঠো অমাযো অনোদরিকো অলাভকামো অযসকামো অকিত্তিকামো সদ্ধো সদ্ধাপব্বজিতো জরামরণা মুচ্চিতুকামো ‘সাসনং পগ্গণ্হিস্সামী’তি ধুতঙ্গং সমাদিযতি, সো দিগুণং পূজং অরহতি দেৰানঞ্চ পিযো হোতি মনাপো পিহযিতো পত্থিতো, জাতিসুমনমল্লিকাদীনং ৰিয পুপ্ফং নহাতানুলিত্তস্স, জিঘচ্ছিতস্স ৰিয পণীতভোজনং, পিপাসিতস্স ৰিয সীতলৰিমলসুরভিপানীযং, ৰিসগতস্স ৰিয ওসধৰরং, সীঘগমনকামস্স ৰিয আজঞ্ঞরথৰরুত্তমং, অত্থকামস্স ৰিয মনোহরমণিরতনং, অভিসিঞ্চিতুকামস্স ৰিয পণ্ডরৰিমলসেতচ্ছত্তং, ধম্মকামস্স ৰিয অরহত্তফলাধিগমমনুত্তরং। তস্স চত্তারো সতিপট্ঠানা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, চত্তারো সম্মপ্পধানা চত্তারো ইদ্ধিপাদা পঞ্চিন্দ্রিযানি পঞ্চ বলানি সত্ত বোজ্ঝঙ্গা অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি, সমথৰিপস্সনা অধিগচ্ছতি, অধিগমপ্পটিপত্তি পরিণমতি, চত্তারি সামঞ্ঞফলানি চতস্সো পটিসম্ভিদা তিস্সো ৰিজ্জা ছল়ভিঞ্ঞা কেৰলো চ সমণধম্মো সব্বে তস্সাধেয্যা হোন্তি, ৰিমুত্তিপণ্ডরৰিমলসেতচ্ছত্তেন অভিসিঞ্চতি।

‘‘Yo pana, mahārāja, puggalo yutto patto anucchaviko araho patirūpo appiccho santuṭṭho pavivitto asaṃsaṭṭho āraddhavīriyo pahitatto asaṭho amāyo anodariko alābhakāmo ayasakāmo akittikāmo saddho saddhāpabbajito jarāmaraṇā muccitukāmo ‘sāsanaṃ paggaṇhissāmī’ti dhutaṅgaṃ samādiyati, so diguṇaṃ pūjaṃ arahati devānañca piyo hoti manāpo pihayito patthito, jātisumanamallikādīnaṃ viya pupphaṃ nahātānulittassa, jighacchitassa viya paṇītabhojanaṃ, pipāsitassa viya sītalavimalasurabhipānīyaṃ, visagatassa viya osadhavaraṃ, sīghagamanakāmassa viya ājaññarathavaruttamaṃ, atthakāmassa viya manoharamaṇiratanaṃ, abhisiñcitukāmassa viya paṇḍaravimalasetacchattaṃ, dhammakāmassa viya arahattaphalādhigamamanuttaraṃ. Tassa cattāro satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṃ gacchati, samathavipassanā adhigacchati, adhigamappaṭipatti pariṇamati, cattāri sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidā tisso vijjā chaḷabhiññā kevalo ca samaṇadhammo sabbe tassādheyyā honti, vimuttipaṇḍaravimalasetacchattena abhisiñcati.

‘‘যথা, মহারাজ, রঞ্ঞো খত্তিযস্স অভিজাতকুলকুলীনস্স খত্তিযাভিসেকেন অভিসিত্তস্স পরিচরন্তি সরট্ঠনেগমজানপদভটবলা 21 অট্ঠত্তিংসা চ রাজপরিসা নটনচ্চকা মুখমঙ্গলিকা সোত্থিৰাচকা সমণব্রাহ্মণসব্বপাসণ্ডগণা অভিগচ্ছন্তি, যং কিঞ্চি পথৰিযা পট্টনরতনাকরনগরসুঙ্কট্ঠানৰেরজ্জকছেজ্জভেজ্জজনমনুসাসনং সব্বত্থ সামিকো ভৰতি, এৰমেৰ খো , মহারাজ, যো কোচি পুগ্গলো যুত্তো পত্তো…পে॰… ৰিমুত্তিপণ্ডরৰিমলসেতচ্ছত্তেন অভিসিঞ্চতি।

‘‘Yathā, mahārāja, rañño khattiyassa abhijātakulakulīnassa khattiyābhisekena abhisittassa paricaranti saraṭṭhanegamajānapadabhaṭabalā 22 aṭṭhattiṃsā ca rājaparisā naṭanaccakā mukhamaṅgalikā sotthivācakā samaṇabrāhmaṇasabbapāsaṇḍagaṇā abhigacchanti, yaṃ kiñci pathaviyā paṭṭanaratanākaranagarasuṅkaṭṭhānaverajjakachejjabhejjajanamanusāsanaṃ sabbattha sāmiko bhavati, evameva kho , mahārāja, yo koci puggalo yutto patto…pe… vimuttipaṇḍaravimalasetacchattena abhisiñcati.

‘‘তেরসিমানি , মহারাজ, ধুতঙ্গানি, যেহি সুদ্ধিকতো নিব্বানমহাসমুদ্দং পৰিসিত্ৰা বহুৰিধং ধম্মকীল়মভিকীল়তি, রূপারূপঅট্ঠসমাপত্তিযো ৰল়ঞ্জেতি, ইদ্ধিৰিধং দিব্বসোতধাতুং পরচিত্তৰিজাননং পুব্বেনিৰাসানুস্সতিং দিব্বচক্খুং সব্বাসৰক্খযঞ্চ পাপুণাতি। কতমে তেরস? পংসুকূলিকঙ্গং তেচীৰরিকঙ্গং পিণ্ডপাতিকঙ্গং সপদানচারিকঙ্গং একাসনিকঙ্গং পত্তপিণ্ডিকঙ্গং খলুপচ্ছাভত্তিকঙ্গং আরঞ্ঞিকঙ্গং রুক্খমূলিকঙ্গং অব্ভোকাসিকঙ্গং সোসানিকঙ্গং যথাসন্থতিকঙ্গং নেসজ্জিকঙ্গং, ইমেহি খো, মহারাজ, তেরসহি ধুতগুণেহি পুব্বে আসেৰিতেহি নিসেৰিতেহি চিণ্ণেহি পরিচিণ্ণেহি চরিতেহি উপচরিতেহি পরিপূরিতেহি কেৰলং সামঞ্ঞং পটিলভতি, তস্সাধেয্যা হোন্তি কেৰলা সন্তা সুখা সমাপত্তিযো।

‘‘Terasimāni , mahārāja, dhutaṅgāni, yehi suddhikato nibbānamahāsamuddaṃ pavisitvā bahuvidhaṃ dhammakīḷamabhikīḷati, rūpārūpaaṭṭhasamāpattiyo vaḷañjeti, iddhividhaṃ dibbasotadhātuṃ paracittavijānanaṃ pubbenivāsānussatiṃ dibbacakkhuṃ sabbāsavakkhayañca pāpuṇāti. Katame terasa? Paṃsukūlikaṅgaṃ tecīvarikaṅgaṃ piṇḍapātikaṅgaṃ sapadānacārikaṅgaṃ ekāsanikaṅgaṃ pattapiṇḍikaṅgaṃ khalupacchābhattikaṅgaṃ āraññikaṅgaṃ rukkhamūlikaṅgaṃ abbhokāsikaṅgaṃ sosānikaṅgaṃ yathāsanthatikaṅgaṃ nesajjikaṅgaṃ, imehi kho, mahārāja, terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi upacaritehi paripūritehi kevalaṃ sāmaññaṃ paṭilabhati, tassādheyyā honti kevalā santā sukhā samāpattiyo.

‘‘যথা, মহারাজ, সধনো নাৰিকো পট্টনে সুট্ঠু কতসুঙ্কো মহাসমুদ্দং পৰিসিত্ৰা ৰঙ্গং তক্কোলং চীনং সোৰীরং সুরট্ঠং অলসন্দং কোলপট্টনং সুৰণ্ণভূমিং গচ্ছতি অঞ্ঞম্পি যং কিঞ্চি নাৰাসঞ্চরণং, এৰমেৰ খো, মহারাজ, ইমেহি তেরসহি ধুতগুণেহি পুব্বে আসেৰিতেহি নিসেৰিতেহি চিণ্ণেহি পরিচিণ্ণেহি চরিতেহি উপচরিতেহি পরিপূরিতেহি কেৰলং সামঞ্ঞং পটিলভতি, তস্সাধেয্যা হোন্তি কেৰলা সন্তা সুখা সমাপত্তিযো।

‘‘Yathā, mahārāja, sadhano nāviko paṭṭane suṭṭhu katasuṅko mahāsamuddaṃ pavisitvā vaṅgaṃ takkolaṃ cīnaṃ sovīraṃ suraṭṭhaṃ alasandaṃ kolapaṭṭanaṃ suvaṇṇabhūmiṃ gacchati aññampi yaṃ kiñci nāvāsañcaraṇaṃ, evameva kho, mahārāja, imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi upacaritehi paripūritehi kevalaṃ sāmaññaṃ paṭilabhati, tassādheyyā honti kevalā santā sukhā samāpattiyo.

‘‘যথা, মহারাজ, কস্সকো পঠমং খেত্তদোসং তিণকট্ঠপাসাণং অপনেত্ৰা কসিত্ৰা ৰপিত্ৰা সম্মা উদকং পৰেসেত্ৰা রক্খিত্ৰা গোপেত্ৰা লৰনমদ্দনেন বহুধঞ্ঞকো হোতি, তস্সাধেয্যা ভৰন্তি যে কেচি অধনা কপণা দলিদ্দা দুগ্গতজনা, এৰমেৰ খো, মহারাজ, ইমেহি তেরসহি ধুতগুণেহি পুব্বে আসেৰিতেহি…পে॰… কেৰলা সন্তা সুখা সমাপত্তিযো।

‘‘Yathā, mahārāja, kassako paṭhamaṃ khettadosaṃ tiṇakaṭṭhapāsāṇaṃ apanetvā kasitvā vapitvā sammā udakaṃ pavesetvā rakkhitvā gopetvā lavanamaddanena bahudhaññako hoti, tassādheyyā bhavanti ye keci adhanā kapaṇā daliddā duggatajanā, evameva kho, mahārāja, imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi…pe… kevalā santā sukhā samāpattiyo.

‘‘যথা ৰা পন, মহারাজ, খত্তিযো মুদ্ধাৰসিত্তো অভিজাতকুলীনো ছেজ্জভেজ্জজনমনুসাসনে ইস্সরো হোতি ৰসৰত্তী সামিকো ইচ্ছাকরণো, কেৰলা চ মহাপথৰী তস্সাধেয্যা হোতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, ইমেহি তেরসহি ধুতগুণেহি পুব্বে আসেৰিতেহি নিসেৰিতেহি চিণ্ণেহি পরিচিণ্ণেহি চরিতেহি উপচরিতেহি পরিপূরিতেহি জিনসাসনৰরে ইস্সরো হোতি ৰসৰত্তী সামিকো ইচ্ছাকরণো, কেৰলা চ সমণগুণা তস্সাধেয্যা হোন্তি।

‘‘Yathā vā pana, mahārāja, khattiyo muddhāvasitto abhijātakulīno chejjabhejjajanamanusāsane issaro hoti vasavattī sāmiko icchākaraṇo, kevalā ca mahāpathavī tassādheyyā hoti, evameva kho, mahārāja, imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi upacaritehi paripūritehi jinasāsanavare issaro hoti vasavattī sāmiko icchākaraṇo, kevalā ca samaṇaguṇā tassādheyyā honti.

‘‘ননু , মহারাজ, থেরো উপসেনো ৰঙ্গন্তপুত্তো সল্লেখধুতগুণে পরিপূরকারিতায অনাদিযিত্ৰা সাৰত্থিযা সঙ্ঘস্স কতিকং সপরিসো নরদম্মসারথিং পটিসল্লানগতং উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদি, ভগৰা চ তং সুৰিনীতং পরিসং ওলোকেত্ৰা হট্ঠতুট্ঠো পমুদিতো উদগ্গো পরিসায সদ্ধিং সল্লাপং সল্লপিত্ৰা অসম্ভিন্নেন ব্রহ্মস্সরেন এতদৰোচ ‘পাসাদিকা খো পন ত্যাযং উপসেন পরিসা, কতং ত্ৰং উপসেন পরিসং ৰিনেসী’তি। সোপি সব্বঞ্ঞুনা দসবলেন দেৰাতিদেৰেন পুট্ঠো যথাভূতসভাৰগুণৰসেন ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘Nanu , mahārāja, thero upaseno vaṅgantaputto sallekhadhutaguṇe paripūrakāritāya anādiyitvā sāvatthiyā saṅghassa katikaṃ sapariso naradammasārathiṃ paṭisallānagataṃ upasaṅkamitvā bhagavato pāde sirasā vanditvā ekamantaṃ nisīdi, bhagavā ca taṃ suvinītaṃ parisaṃ oloketvā haṭṭhatuṭṭho pamudito udaggo parisāya saddhiṃ sallāpaṃ sallapitvā asambhinnena brahmassarena etadavoca ‘pāsādikā kho pana tyāyaṃ upasena parisā, kataṃ tvaṃ upasena parisaṃ vinesī’ti. Sopi sabbaññunā dasabalena devātidevena puṭṭho yathābhūtasabhāvaguṇavasena bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘যো কোচি মং, ভন্তে, উপসঙ্কমিত্ৰা পব্বজ্জং ৰা নিস্সযং ৰা যাচতি, তমহং এৰং ৰদামি ‘‘অহং খো আৰুসো আরঞ্ঞিকো পিণ্ডপাতিকো পংসুকূলিকো তেচীৰরিকো। সচে ত্ৰম্পি আরঞ্ঞিকো ভৰিস্সসি পিণ্ডপাতিকো পংসুকূলিকো তেচীৰরিকো, এৰাহং তং পব্বাজেস্সামি নিস্সযং দস্সামী’’তি, সচে সো মে, ভন্তে, পটিস্সুণিত্ৰা নন্দতি ওরমতি, এৰাহং তং পব্বাজেমি নিস্সযং দেমি, সচে ন নন্দতি ন ওরমতি, ন তং পব্বাজেমি, ন নিস্সযং দেমি, এৰাহং, ভন্তে, পরিসং ৰিনেমী’’তি। এৰং খো 23, মহারাজ, ধুতগুণৰরসমাদিণ্ণো জিনসাসনৰরে ইস্সরো হোতি। ৰসৰত্তী সামিকো ইচ্ছাকরণো, তস্সাধেয্যা হোন্তি কেৰলা সন্তা সুখা সমাপত্তিযো।

‘‘Yo koci maṃ, bhante, upasaṅkamitvā pabbajjaṃ vā nissayaṃ vā yācati, tamahaṃ evaṃ vadāmi ‘‘ahaṃ kho āvuso āraññiko piṇḍapātiko paṃsukūliko tecīvariko. Sace tvampi āraññiko bhavissasi piṇḍapātiko paṃsukūliko tecīvariko, evāhaṃ taṃ pabbājessāmi nissayaṃ dassāmī’’ti, sace so me, bhante, paṭissuṇitvā nandati oramati, evāhaṃ taṃ pabbājemi nissayaṃ demi, sace na nandati na oramati, na taṃ pabbājemi, na nissayaṃ demi, evāhaṃ, bhante, parisaṃ vinemī’’ti. Evaṃ kho 24, mahārāja, dhutaguṇavarasamādiṇṇo jinasāsanavare issaro hoti. Vasavattī sāmiko icchākaraṇo, tassādheyyā honti kevalā santā sukhā samāpattiyo.

‘‘যথা, মহারাজ, পদুমং অভিৰুদ্ধপরিসুদ্ধউদিচ্চজাতিপ্পভৰং সিনিদ্ধং মুদু লোভনীযং সুগন্ধং পিযং পত্থিতং পসত্থং জলকদ্দমমনুপলিত্তং অণুপত্তকেসরকণ্ণিকাভিমণ্ডিতং ভমরগণসেৰিতং সীতলসলিলসংৰদ্ধং, এৰমেৰ খো, মহারাজ, ইমেহি তেরসহি ধুতগুণেহি পুব্বে আসেৰিতেহি নিসেৰিতেহি চিণ্ণেহি পরিচিণ্ণেহি চরিতেহি উপচরিতেহি পরিপূরিতেহি অরিযসাৰকো তিংসগুণৰরেহি সমুপেতো হোতি।

‘‘Yathā, mahārāja, padumaṃ abhivuddhaparisuddhaudiccajātippabhavaṃ siniddhaṃ mudu lobhanīyaṃ sugandhaṃ piyaṃ patthitaṃ pasatthaṃ jalakaddamamanupalittaṃ aṇupattakesarakaṇṇikābhimaṇḍitaṃ bhamaragaṇasevitaṃ sītalasalilasaṃvaddhaṃ, evameva kho, mahārāja, imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi upacaritehi paripūritehi ariyasāvako tiṃsaguṇavarehi samupeto hoti.

‘‘কতমেহি তিংসগুণৰরেহি? সিনিদ্ধমুদুমদ্দৰমেত্তচিত্তো হোতি, ঘাতিতহতৰিহতকিলেসো হোতি, হতনিহতমানদব্বো হোতি, অচলদল়্হনিৰিট্ঠনিব্বেমতিকসদ্ধো হোতি, পরিপুণ্ণপীণিতপহট্ঠলোভনীযসন্তসুখসমাপত্তিলাভী হোতি, সীলৰরপৰরঅসমসুচিগন্ধপরিভাৰিতো হোতি, দেৰমনুস্সানং পিযো হোতি মনাপো, খীণাসৰঅরিযৰরপুগ্গলপত্থিতো, দেৰমনুস্সানং ৰন্দিতপূজিতো, বুধৰিবুধপণ্ডিতজনানং থুতথৰিতথোমিতপসত্থো , ইধ ৰা হুরং ৰা লোকেন অনুপলিত্তো, অপ্পথোকৰজ্জেপি 25 ভযদস্সাৰী, ৰিপুলৰরসম্পত্তিকামানং মগ্গফলৰরত্থসাধনো, আযাচিতৰিপুলপণীতপচ্চযভাগী, অনিকেতসযনো, ঝানজ্ঝোসিততপ্পৰরৰিহারী , ৰিজটিতকিলেসজালৰত্থু, ভিন্নভগ্গসঙ্কুটিতসঞ্ছিন্নগতিনীৰরণো, অকুপ্পধম্মো, অভিনীতৰাসো, অনৰজ্জভোগী , গতিৰিমুত্তো, উত্তিণ্ণসব্বৰিচিকিচ্ছো, ৰিমুত্তিজ্ঝোসিতত্থো 26, দিট্ঠধম্মো, অচলদল়্হভীরুত্তাণমুপগতো, সমুচ্ছিন্নানুসযো, সব্বাসৰক্খযং পত্তো, সন্তসুখসমাপত্তিৰিহারবহুলো, সব্বসমণগুণসমুপেতো, ইমেহি তিংসগুণৰরেহি সমুপেতো হোতি।

‘‘Katamehi tiṃsaguṇavarehi? Siniddhamudumaddavamettacitto hoti, ghātitahatavihatakileso hoti, hatanihatamānadabbo hoti, acaladaḷhaniviṭṭhanibbematikasaddho hoti, paripuṇṇapīṇitapahaṭṭhalobhanīyasantasukhasamāpattilābhī hoti, sīlavarapavaraasamasucigandhaparibhāvito hoti, devamanussānaṃ piyo hoti manāpo, khīṇāsavaariyavarapuggalapatthito, devamanussānaṃ vanditapūjito, budhavibudhapaṇḍitajanānaṃ thutathavitathomitapasattho , idha vā huraṃ vā lokena anupalitto, appathokavajjepi 27 bhayadassāvī, vipulavarasampattikāmānaṃ maggaphalavaratthasādhano, āyācitavipulapaṇītapaccayabhāgī, aniketasayano, jhānajjhositatappavaravihārī , vijaṭitakilesajālavatthu, bhinnabhaggasaṅkuṭitasañchinnagatinīvaraṇo, akuppadhammo, abhinītavāso, anavajjabhogī , gativimutto, uttiṇṇasabbavicikiccho, vimuttijjhositattho 28, diṭṭhadhammo, acaladaḷhabhīruttāṇamupagato, samucchinnānusayo, sabbāsavakkhayaṃ patto, santasukhasamāpattivihārabahulo, sabbasamaṇaguṇasamupeto, imehi tiṃsaguṇavarehi samupeto hoti.

‘‘ননু, মহারাজ, থেরো সারিপুত্তো দসসহস্সিলোকধাতুযা অগ্গপুরিসো ঠপেত্ৰা দসবলং লোকাচরিযং, সোপি অপরিমিতমসঙ্খ্যেয্যকপ্পে সমাচিতকুসলমূলো 29 ব্রাহ্মণকুলকুলীনো মনাপিকং কামরতিং অনেকসতসঙ্খং ধনৰরঞ্চ ওহায জিনসাসনে পব্বজিত্ৰা ইমেহি তেরসহি ধুতগুণেহি কাযৰচীচিত্তং দমযিত্ৰা অজ্জেতরহি অনন্তগুণসমন্নাগতো গোতমস্স ভগৰতো সাসনৰরে ধম্মচক্কমনুপ্পৰত্তকো জাতো। ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা দেৰাতিদেৰেন একঙ্গুত্তরনিকাযৰরলঞ্ছকে –

‘‘Nanu, mahārāja, thero sāriputto dasasahassilokadhātuyā aggapuriso ṭhapetvā dasabalaṃ lokācariyaṃ, sopi aparimitamasaṅkhyeyyakappe samācitakusalamūlo 30 brāhmaṇakulakulīno manāpikaṃ kāmaratiṃ anekasatasaṅkhaṃ dhanavarañca ohāya jinasāsane pabbajitvā imehi terasahi dhutaguṇehi kāyavacīcittaṃ damayitvā ajjetarahi anantaguṇasamannāgato gotamassa bhagavato sāsanavare dhammacakkamanuppavattako jāto. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ekaṅguttaranikāyavaralañchake –

‘‘নাহং, ভিক্খৰে, অঞ্ঞং একপুগ্গলম্পি সমনুপস্সামি, যো এৰং তথাগতেন অনুত্তরং ধম্মচক্কং পৰত্তিতং সম্মদেৰ অনুপ্পৰত্তেতি, যথযিদং ভিক্খৰে, সারিপুত্তো, সারিপুত্তো। ভিক্খৰে, তথাগতেন অনুত্তরং ধম্মচক্কং পৰত্তিতং সম্মদেৰ অনুপ্পৰত্তেতী’’’তি।

‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekapuggalampi samanupassāmi, yo evaṃ tathāgatena anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ sammadeva anuppavatteti, yathayidaṃ bhikkhave, sāriputto, sāriputto. Bhikkhave, tathāgatena anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ sammadeva anuppavattetī’’’ti.

‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, যং কিঞ্চি নৰঙ্গং বুদ্ধৰচনং, যা চ লোকুত্তরা কিরিযা, যা চ লোকে অধিগমৰিপুলৰরসম্পত্তিযো, সব্বং তং তেরসসু ধুতগুণেসু সমোধানোপগত’’ 31 ন্তি।

‘‘Sādhu, bhante nāgasena, yaṃ kiñci navaṅgaṃ buddhavacanaṃ, yā ca lokuttarā kiriyā, yā ca loke adhigamavipulavarasampattiyo, sabbaṃ taṃ terasasu dhutaguṇesu samodhānopagata’’ 32 nti.

ধুতঙ্গপঞ্হো দুতিযো।

Dhutaṅgapañho dutiyo.

অনুমানৰগ্গো চতুত্থো।

Anumānavaggo catuttho.







Footnotes:
1. ধুতৰরঙ্গগুণনিস্সিতা (সী॰ স্যা॰ পী॰)
2. dhutavaraṅgaguṇanissitā (sī. syā. pī.)
3. মহারাহুলোৰাদে (সী॰ পী॰)
4. mahārāhulovāde (sī. pī.)
5. তিরোকুড্ডসমাগমে (সী॰ পী॰)
6. tirokuḍḍasamāgame (sī. pī.)
7. খণক (সী॰ পী॰)
8. khaṇaka (sī. pī.)
9. পতিট্ঠানৰসেন (ক॰)
10. patiṭṭhānavasena (ka.)
11. নিক্খেপনায (সী॰ পী॰)
12. চিত্তনিক্খেপনায (সী॰ পী॰)
13. nikkhepanāya (sī. pī.)
14. cittanikkhepanāya (sī. pī.)
15. তধুগুণং (ক॰) এৰমুপরিপি
16. মুচ্চিত্ৰা (সী॰ পী॰)
17. সূনুদ্ধুমাতসূচিমুখপমাণসুসিরুত্তমঙ্গো (সী॰ পী॰)
18. tadhuguṇaṃ (ka.) evamuparipi
19. muccitvā (sī. pī.)
20. sūnuddhumātasūcimukhapamāṇasusiruttamaṅgo (sī. pī.)
21. বলত্থা (সী॰ পী॰)
22. balatthā (sī. pī.)
23. এৰম্পি (ক॰)
24. evampi (ka.)
25. অপ্পসাৰজ্জেপি (ক॰)
26. ৰিমুত্তিজ্ঝাসিতত্তো (সী॰ পী॰)
27. appasāvajjepi (ka.)
28. vimuttijjhāsitatto (sī. pī.)
29. সমাচিণ্ণকুসলমূলো (ক॰)
30. samāciṇṇakusalamūlo (ka.)
31. সমোধানেতব্বং (ক॰)
32. samodhānetabbaṃ (ka.)

© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact