| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / д̣̇ийгханигааяа (дийгаа) • Dīghanikāya (ṭīkā) |
11. д̣̇асуд̇д̇арасуд̇д̇аван̣н̣анаа
11. Dasuttarasuttavaṇṇanā
350. аавусо бхигкавзд̇и саавагаанам̣ аалабананд̇и саавагаанам̣ ааманд̇анавасзна аалабанасамуд̣̇аажааро, на гзвалам̣ ‘‘бхигкавз’’д̇и, со бана б̣уд̣̇д̇хаанам̣ аалабанам̣. д̇знааха ‘‘б̣уд̣̇д̇хаа хий’’д̇иаад̣̇и. сад̇т̇усамуд̣̇аажааравасзна асамуд̣̇аажааро звзд̇т̇а сад̇т̇у ужжадтаанз табанам̣. самбад̇и ааг̇ад̇ад̇д̇аа гад̇т̇ажи на ниб̣ад̣̇д̇хо ваасо зд̇зсанд̇и аниб̣ад̣̇д̇хаваасаа, анд̇зваасигаа. гаммадтаанам̣ г̇ахзд̇ваа саббааяасзнаасанам̣ г̇авзсанд̇аа яам̣ гин̃жи д̣̇исам̣ г̇ажчанд̇ийд̇и д̣̇исааг̇аманийяаа. ид̣̇аани д̇амад̇т̇ам̣ вид̇т̇аарад̇о д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘б̣уд̣̇д̇хагаалз’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣.
350.Āvusobhikkhaveti sāvakānaṃ ālapananti sāvakānaṃ āmantanavasena ālapanasamudācāro, na kevalaṃ ‘‘bhikkhave’’ti, so pana buddhānaṃ ālapanaṃ. Tenāha ‘‘buddhā hī’’tiādi. Satthusamudācāravasena asamudācāro evettha satthu uccaṭṭhāne ṭhapanaṃ. Sampati āgatattā katthaci na nibaddho vāso etesanti anibaddhavāsā, antevāsikā. Kammaṭṭhānaṃ gahetvā sappāyasenāsanaṃ gavesantā yaṃ kiñci disaṃ gacchantīti disāgamanīyā. Idāni tamatthaṃ vitthārato dassetuṃ ‘‘buddhakāle’’tiādi vuttaṃ.
асубхагаммадтаананд̇и згаад̣̇асавид̇хам̣ асубхагаммадтаанам̣. д̇ад̇т̇ааби буг̇г̇алавзмад̇д̇ад̇ам̣ н̃ад̇ваа д̇ад̣̇ануруубам̣ д̇ад̣̇ануруубамзва д̣̇зд̇и. мохажарид̇ассаби гаамам̣ аанаабаанассад̇игаммадтаанам̣ саббааяам̣, гаммадтаанабхааванааяа бана бхааж̇анабхууд̇ам̣ гаад̇ум̣ саммохавиг̇амааяа батамам̣ уд̣̇д̣̇зсабарибужчаад̇хаммассаванад̇хаммасаагажчаасу нияож̇зд̇аб̣б̣од̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘мохажарид̇асса…бз… аажигкад̇ий’’д̇и. сад̣̇д̇хаажарид̇асса висзсад̇о буримаа ча ануссад̇ияо саббааяаа, д̇аасам̣ бана ануяун̃ж̇анз аяам̣ буб̣б̣абхааг̇абадибад̇д̇ийд̇и д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘басаад̣̇анийяасуд̇д̇анд̇з’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. н̃аан̣ажарид̇ассаад̇и б̣уд̣̇д̇хижарид̇асса, д̇асса бана маран̣ассад̇и, убасамаануссад̇и, жад̇уд̇хаад̇увавад̇т̇аанам̣, аахаарзбадигууласан̃н̃аа висзсад̇о саббааяаа, д̇зсам̣ бана убагаарад̇хаммад̣̇ассанад̇т̇ам̣ ‘‘анижжад̇аад̣̇и…бз… гат̇зд̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇зваад̇и сад̇т̇у санд̇игз зва. д̇змаасигам̣ бадибад̣̇анд̇и д̇ийхи маасзхи саннидтаабзд̇аб̣б̣ам̣ бадибад̣̇ам̣.
Asubhakammaṭṭhānanti ekādasavidhaṃ asubhakammaṭṭhānaṃ. Tatthāpi puggalavemattataṃ ñatvā tadanurūpaṃ tadanurūpameva deti. Mohacaritassapi kāmaṃ ānāpānassatikammaṭṭhānaṃ sappāyaṃ, kammaṭṭhānabhāvanāya pana bhājanabhūtaṃ kātuṃ sammohavigamāya paṭhamaṃ uddesaparipucchādhammassavanadhammasākacchāsu niyojetabboti vuttaṃ ‘‘mohacaritassa…pe… ācikkhatī’’ti. Saddhācaritassa visesato purimā cha anussatiyo sappāyā, tāsaṃ pana anuyuñjane ayaṃ pubbabhāgapaṭipattīti dassetuṃ ‘‘pasādanīyasuttante’’tiādi vuttaṃ. Ñāṇacaritassāti buddhicaritassa, tassa pana maraṇassati, upasamānussati, catudhātuvavatthānaṃ, āhārepaṭikūlasaññā visesato sappāyā, tesaṃ pana upakāradhammadassanatthaṃ ‘‘aniccatādi…pe… kathetī’’ti vuttaṃ. Tatthevāti satthu santike eva. Temāsikaṃ paṭipadanti tīhi māsehi sanniṭṭhāpetabbaṃ paṭipadaṃ.
имз бхигкууд̇и имиссаа д̇хаммад̣̇зсанааяа бхааж̇анабхууд̇аа бхигкуу. ‘‘звам̣ ааг̇анд̇ваа г̇ажчанд̇з бана бхигкуу’’д̇и ид̣̇ам̣ ‘‘б̣уд̣̇д̇хагаалз’’д̇иаад̣̇инаа д̇ад̣̇уд̣̇д̣̇зсигавасзна вуд̇д̇абхигкуу санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣, на ‘‘имз бхигкуу’’д̇и ананд̇арам̣ вуд̇д̇абхигкуу. д̇знааха ‘‘бзсзд̇ий’’д̇и. абалогзт̇аад̇и аабужчат̇а. ‘‘бан̣д̣ид̇аа’’д̇иаад̣̇и сзванабхаж̇анзсу гааран̣аважанам̣. ‘‘сод̇аабад̇д̇ипалз винзд̇ий’’д̇иаад̣̇и язбхуяяавасзна вуд̇д̇ам̣. ааяасмаа хи д̇хаммасзнаабад̇и бхигкуу язбхуяязна сод̇аабад̇д̇ипалам̣ баабзд̇ваа виссаж̇ж̇зд̇и ‘‘звамзд̇з нияад̇аа самб̣од̇хибарааяан̣аа’’д̇и. ааяасмаа бана махаамог̇г̇аллаано ‘‘саб̣б̣ааби бхавуубабад̇д̇и ж̇иг̇ужчид̇аб̣б̣ааваа’’д̇и бхигкуу язбхуяязна уд̇д̇амад̇т̇ам̣язва баабзд̇и.
Ime bhikkhūti imissā dhammadesanāya bhājanabhūtā bhikkhū. ‘‘Evaṃ āgantvā gacchantepana bhikkhū’’ti idaṃ ‘‘buddhakāle’’tiādinā taduddesikavasena vuttabhikkhū sandhāya vuttaṃ, na ‘‘ime bhikkhū’’ti anantaraṃ vuttabhikkhū. Tenāha ‘‘pesetī’’ti. Apalokethāti āpucchatha. ‘‘Paṇḍitā’’tiādi sevanabhajanesu kāraṇavacanaṃ. ‘‘Sotāpattiphale vinetī’’tiādi yebhuyyavasena vuttaṃ. Āyasmā hi dhammasenāpati bhikkhū yebhuyyena sotāpattiphalaṃ pāpetvā vissajjeti ‘‘evamete niyatā sambodhiparāyaṇā’’ti. Āyasmā pana mahāmoggallāno ‘‘sabbāpi bhavūpapatti jigucchitabbāvā’’ti bhikkhū yebhuyyena uttamatthaṃyeva pāpeti.
саавагзхи винзд̇ум̣ саггун̣зяяаа саавагавзнзяяаа наама на саавагзхзва винзд̇аб̣б̣аад̇и д̣̇ассзнд̇о ааха ‘‘саавагавзнзяяаа наамаа’’д̇иаад̣̇и. д̣̇асад̇хаа маад̇игам̣ табзд̇ваад̇и згагад̇о бадтааяа яаава д̣̇асагаа д̣̇асад̇хаа д̣̇асад̇хаа маад̇игам̣ табзд̇ваа вибхад̇д̇од̇и д̣̇асуд̇д̇аро. д̣̇асуд̇д̇аро г̇ад̇од̇иби д̣̇асуд̇д̇арод̇и згагад̇о бадтааяа яаава д̣̇асагаа д̣̇асахи уд̇д̇аро ад̇хиго худ̇ваа г̇ад̇о бавад̇д̇од̇иби д̣̇асуд̇д̇аро. згзгасмим̣ баб̣б̣зд̇и згагад̇о бадтааяа яаава д̣̇асагаа д̣̇асасу баб̣б̣зсу згзгасмим̣ баб̣б̣з. д̣̇аса д̣̇аса бан̃хаад̇и ‘‘гад̇амо д̇хаммо б̣ахугааро аббамаад̣̇о гусалзсу д̇хаммзсуу’’д̇иаад̣̇инаа д̣̇аса д̣̇аса бан̃хаа. висзсид̇аад̇и виссаж̇ж̇ид̇аа. д̣̇асуд̇д̇арам̣ бавагкаамийд̇и д̣̇зсияамаанам̣ д̣̇зсанам̣ наамагид̇д̇анамукзна бадиж̇аанаад̇и ван̣н̣абхан̣анад̇т̇ам̣. бавагкаамийд̇и багаарзхи вагкаами. д̇ат̇аа хзд̇т̇а бан̃н̃аасаад̇хигаанам̣ бан̃жаннам̣ бан̃хасад̇аанам̣ васзна д̣̇зсанаа бавад̇д̇аа. д̇хамманд̇и ид̇ха д̇хамма-сад̣̇д̣̇о барияад̇д̇ибарияааяо ‘‘ид̇ха бхигку д̇хаммам̣ барияаабун̣аад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 5.73) вияа. суд̇д̇алагкан̣о жааяам̣ д̇хаммод̇и ааха ‘‘д̇хамманд̇и суд̇д̇а’’нд̇и. свааяам̣ д̇хаммо яат̇аанусидтам̣ бадибаж̇ж̇амаанасса ниб̣б̣аанаавахо. д̇ад̇о зва ваддад̣̇угкасамужчзд̣̇ааяа ход̇и, са жааяамасса аанубхааво саб̣б̣зсам̣ канд̇хаанам̣ баможанубааяабхаавад̇од̇и д̣̇ассзнд̇о ‘‘ниб̣б̣аанаббад̇д̇ияаа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘ниб̣б̣аанаббад̇д̇ияаа’’д̇иаад̣̇и.
Sāvakehi vinetuṃ sakkuṇeyyā sāvakaveneyyā nāma na sāvakeheva vinetabbāti dassento āha ‘‘sāvakaveneyyā nāmā’’tiādi. Dasadhā mātikaṃ ṭhapetvāti ekakato paṭṭhāya yāva dasakā dasadhā dasadhā mātikaṃ ṭhapetvā vibhattoti dasuttaro. Dasuttaro gatotipi dasuttaroti ekakato paṭṭhāya yāva dasakā dasahi uttaro adhiko hutvā gato pavattotipi dasuttaro. Ekekasmiṃ pabbeti ekakato paṭṭhāya yāva dasakā dasasu pabbesu ekekasmiṃ pabbe. Dasa dasa pañhāti ‘‘katamo dhammo bahukāro appamādo kusalesu dhammesū’’tiādinā dasa dasa pañhā. Visesitāti vissajjitā. Dasuttaraṃ pavakkhāmīti desiyamānaṃ desanaṃ nāmakittanamukhena paṭijānāti vaṇṇabhaṇanatthaṃ. Pavakkhāmīti pakārehi vakkhāmi. Tathā hettha paññāsādhikānaṃ pañcannaṃ pañhasatānaṃ vasena desanā pavattā. Dhammanti idha dhamma-saddo pariyattipariyāyo ‘‘idha bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇātī’’tiādīsu (a. ni. 5.73) viya. Suttalakkhaṇo cāyaṃ dhammoti āha ‘‘dhammantisutta’’nti. Svāyaṃ dhammo yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjamānassa nibbānāvaho. Tato eva vaṭṭadukkhasamucchedāya hoti, sa cāyamassa ānubhāvo sabbesaṃ khandhānaṃ pamocanupāyabhāvatoti dassento ‘‘nibbānappattiyā’’tiādimāha. Tena vuttaṃ ‘‘nibbānappattiyā’’tiādi.
ужжам̣ гаронд̇од̇и уд̣̇аг̇г̇ам̣ ул̣аарам̣ бан̣ийд̇ам̣ гад̇ваа д̣̇ассзнд̇о, баг̇г̇ан̣ханд̇од̇и ад̇т̇о. бзмам̣ ж̇анзнд̇од̇и бхад̇д̇им̣ уббаад̣̇знд̇о. ид̣̇ан̃жа д̣̇зсанааяа баг̇г̇ан̣ханам̣ б̣уд̣̇д̇хаанамби аажин̣н̣ам̣ зваад̇и д̣̇ассзнд̇о ‘‘згааяано’’д̇иаад̣̇имааха.
Uccaṃ karontoti udaggaṃ uḷāraṃ paṇītaṃ katvā dassento, paggaṇhantoti attho. Pemaṃ janentoti bhattiṃ uppādento. Idañca desanāya paggaṇhanaṃ buddhānampi āciṇṇaṃ evāti dassento ‘‘ekāyano’’tiādimāha.
згад̇хаммаван̣н̣анаа
Ekadhammavaṇṇanā
351. (га) гаара-сад̣̇д̣̇о уба-сад̣̇д̣̇зна винааби убагаарад̇т̇ам̣ вад̣̇ад̇и, ‘‘б̣ахугаараа, бхигкавз, маад̇аабид̇аро буд̇д̇аана’’нд̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 2.34) вияаад̇и ааха ‘‘б̣ахугаарод̇и б̣ахуубагааро’’д̇и.
351. (Ka) kāra-saddo upa-saddena vināpi upakāratthaṃ vadati, ‘‘bahukārā, bhikkhave, mātāpitaro puttāna’’ntiādīsu (a. ni. 2.34) viyāti āha ‘‘bahukāroti bahūpakāro’’ti.
(ка) вад̣дханз вуд̇д̇з наананд̇арияад̇ааяа уббаад̣̇анам̣ вуд̇д̇амзва ход̇ийд̇и ‘‘бхаавзд̇аб̣б̣од̇и вад̣дхзд̇аб̣б̣о’’д̇и вуд̇д̇о. уббаад̣̇анабуб̣б̣игаа хи вад̣дханаад̇и. нану жа ‘‘зго д̇хаммо уббаад̣̇зд̇аб̣б̣о’’д̇и уббаад̣̇анам̣ бзд̇т̇а висум̣ г̇ахид̇ам̣ зваад̇и? ан̃н̃ависаяад̇д̇аа д̇асса нааяам̣ вирод̇хо. д̇ат̇аа хи ‘‘зго д̇хаммо барин̃н̃зяяо’’д̇и д̇ийхиби барин̃н̃аахи барин̃н̃зяяад̇ам̣ вад̇вааби ‘‘зго д̇хаммо бахаад̇аб̣б̣о’’д̇и бахаад̇аб̣б̣ад̇аа вуд̇д̇аа.
(Kha) vaḍḍhane vutte nānantariyatāya uppādanaṃ vuttameva hotīti ‘‘bhāvetabboti vaḍḍhetabbo’’ti vutto. Uppādanapubbikā hi vaḍḍhanāti. Nanu ca ‘‘eko dhammo uppādetabbo’’ti uppādanaṃ pettha visuṃ gahitaṃ evāti? Aññavisayattā tassa nāyaṃ virodho. Tathā hi ‘‘eko dhammo pariññeyyo’’ti tīhipi pariññāhi pariññeyyataṃ vatvāpi ‘‘eko dhammo pahātabbo’’ti pahātabbatā vuttā.
(г̇а) д̇ийхи барин̃н̃аахийд̇и н̃аад̇ад̇ийран̣абахаанабарин̃н̃аахи.
(Ga) tīhi pariññāhīti ñātatīraṇapahānapariññāhi.
(гха) бахаанаанубассанааяаад̇и баж̇аханавасзна бавад̇д̇ааяа анубассанааяа. миссагавасзна жзд̇ам̣ анубассанааг̇ахан̣ам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
(Gha) pahānānupassanāyāti pajahanavasena pavattāya anupassanāya. Missakavasena cetaṃ anupassanāgahaṇaṃ daṭṭhabbaṃ.
(н̇а) сийласамбад̣̇аад̣̇ийнам̣ барихаанаавахо барихаанааяа сам̣вад̇д̇анаго.
(Ṅa) sīlasampadādīnaṃ parihānāvaho parihānāya saṃvattanako.
(жа) жхаанаад̣̇ивисзсам̣ г̇амзд̇ийд̇и висзсаг̇аамий.
(Ca) jhānādivisesaṃ gametīti visesagāmī.
(ча) д̣̇уббажжагкагарод̇и анубажид̇ан̃аан̣асамбхаарзхи бажжагкам̣ гаад̇ум̣ асаггун̣зяяо.
(Cha) duppaccakkhakaroti anupacitañāṇasambhārehi paccakkhaṃ kātuṃ asakkuṇeyyo.
(жха) абхиж̇аанид̇аб̣б̣од̇и абхимукам̣ н̃аан̣зна ж̇аанид̇аб̣б̣о.
(Jha) abhijānitabboti abhimukhaṃ ñāṇena jānitabbo.
саб̣б̣ад̇т̇а маад̇игаасууд̇и д̣̇угаад̣̇ивасзна вуд̇д̇аасу саб̣б̣аасу маад̇игаасу. зд̇т̇а жа ааяасмаа д̇хаммасзнаабад̇и д̇з бхигкуу бхааванааяа нияож̇зд̇ваа уд̇д̇амад̇т̇з бад̇идтаабзд̇угаамо батамам̣ д̇аава бхааванааяа убагаарад̇хаммам̣ уд̣̇д̣̇зсавасзна д̣̇ассзнд̇о ‘‘зго д̇хаммо б̣ахугааро’’д̇и вад̇ваа д̇зна убагаарагзна убагад̇д̇аб̣б̣ам̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘зго д̇хаммо бхаавзд̇аб̣б̣о’’д̇и ааха. аяан̃жа бхааванаа вибассанаавасзна ижчид̇аад̇и ааха ‘‘зго д̇хаммо барин̃н̃зяяо’’д̇и. барин̃н̃аа жа наама яаавад̣̇зва бахаад̇аб̣б̣абаж̇аханад̇т̇аад̇и ааха ‘‘зго д̇хаммо бахаад̇аб̣б̣о’’д̇и. баж̇аханд̇зна жа хаанабхааг̇ияам̣ нийхарид̇ваа висзсабхааг̇ияз авадтаад̇аб̣б̣анд̇и ааха ‘‘зго д̇хаммо хаанабхааг̇ияо, зго д̇хаммо висзсабхааг̇ияо’’д̇и. висзсабхааг̇ияз авадтаанан̃жа д̣̇уббадивиж̇жханзна, д̣̇уббадивиж̇жхабадивиж̇жханан̃жз иж̇жхад̇и, нибпаад̣̇зд̇аб̣б̣анибпаад̣̇анам̣ сид̣̇д̇хамзва ход̇ийд̇и ааха ‘‘зго д̇хаммо д̣̇уббадивиж̇жхо, зго д̇хаммо уббаад̣̇зд̇аб̣б̣о’’д̇и. д̇аяид̣̇ам̣ д̣̇ваяам̣ абхин̃н̃зяяаад̣̇иж̇аананзна ход̇ийд̇и ааха ‘‘зго д̇хаммо абхин̃н̃зяяо’’д̇и. абхин̃н̃зяяан̃жз абхин̃н̃аад̇ам̣, сажчигаад̇аб̣б̣ам̣ сажчигад̇амзва ход̇ийд̇и. зд̇д̇аавад̇аа жа нидтид̇агижжова ход̇и, наасса уд̇д̇ари гин̃жи гаран̣ийяанд̇и звам̣ д̇аава махаат̇зро згагавасзна д̇зсам̣ бхигкуунам̣ бадибад̇д̇ивид̇хим̣ уд̣̇д̣̇исанд̇о имаани д̣̇аса бад̣̇аани иминаа ануггамзна уд̣̇д̣̇иси.
Sabbattha mātikāsūti dukādivasena vuttāsu sabbāsu mātikāsu. Ettha ca āyasmā dhammasenāpati te bhikkhū bhāvanāya niyojetvā uttamatthe patiṭṭhāpetukāmo paṭhamaṃ tāva bhāvanāya upakāradhammaṃ uddesavasena dassento ‘‘eko dhammo bahukāro’’ti vatvā tena upakārakena upakattabbaṃ dassento ‘‘eko dhammo bhāvetabbo’’ti āha. Ayañca bhāvanā vipassanāvasena icchitāti āha ‘‘eko dhammo pariññeyyo’’ti. Pariññā ca nāma yāvadeva pahātabbapajahanatthāti āha ‘‘eko dhammo pahātabbo’’ti. Pajahantena ca hānabhāgiyaṃ nīharitvā visesabhāgiye avaṭṭhātabbanti āha ‘‘eko dhammo hānabhāgiyo, eko dhammo visesabhāgiyo’’ti. Visesabhāgiye avaṭṭhānañca duppaṭivijjhanena, duppaṭivijjhapaṭivijjhanañce ijjhati, nipphādetabbanipphādanaṃ siddhameva hotīti āha ‘‘eko dhammo duppaṭivijjho, eko dhammo uppādetabbo’’ti. Tayidaṃ dvayaṃ abhiññeyyādijānanena hotīti āha ‘‘eko dhammo abhiññeyyo’’ti. Abhiññeyyañce abhiññātaṃ, sacchikātabbaṃ sacchikatameva hotīti. Ettāvatā ca niṭṭhitakiccova hoti, nāssa uttari kiñci karaṇīyanti evaṃ tāva mahāthero ekakavasena tesaṃ bhikkhūnaṃ paṭipattividhiṃ uddisanto imāni dasa padāni iminā anukkamena uddisi.
(га) звам̣ анияамад̇о уд̣̇д̣̇идтад̇хаммз саруубад̇о нияамзд̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘гад̇амо зго д̇хаммо’’д̇иаад̣̇инаа д̣̇зсанам̣ аарабхи. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘ид̇и ааяасмаа саарибуд̇д̇о’’д̇иаад̣̇и. зса наяо д̣̇угаад̣̇ийсу. взл̣угаарод̇и взно. со хи взл̣увигаарзхи гилан̃ж̇аад̣̇игаран̣зна ‘‘взл̣угааро’’д̇и вуд̇д̇о. анд̇о, б̣ахи жа саб̣б̣аг̇ад̇аг̇ан̣тим̣ нийхаран̣зна ниг̇г̇ан̣тим̣ гад̇ваа. згзгагодтаасзд̇и згагаад̣̇ийсу д̣̇асасу годтаасзсу згзгасмим̣ годтаасз.
(Ka) evaṃ aniyamato uddiṭṭhadhamme sarūpato niyametvā dassetuṃ ‘‘katamo eko dhammo’’tiādinā desanaṃ ārabhi. Tena vuttaṃ ‘‘iti āyasmā sāriputto’’tiādi. Esa nayo dukādīsu. Veḷukāroti veno. So hi veḷuvikārehi kilañjādikaraṇena ‘‘veḷukāro’’ti vutto. Anto, bahi ca sabbagatagaṇṭhiṃ nīharaṇena niggaṇṭhiṃ katvā. Ekekakoṭṭhāseti ekakādīsu dasasu koṭṭhāsesu ekekasmiṃ koṭṭhāse.
саб̣б̣ад̇т̇агам̣ убагаараганд̇и саб̣б̣ад̇т̇агамзва саммаа бадибад̇д̇ияаа убагаараванд̇ам̣. ид̣̇аани д̇амад̇т̇ам̣ вид̇т̇аарад̇о д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘аяан̃хий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. вибассанааг̇аб̣бхам̣ г̇ан̣хаабанзд̇и яат̇аа убари вибассанаа барибажжад̇и д̇игкаа висад̣̇аа худ̇ваа маг̇г̇зна гхадзд̇и, звам̣ буб̣б̣абхааг̇авибассанаавад̣дханз. ад̇т̇абадисамбхид̣̇аад̣̇ийсууд̇и ад̇т̇абадисамбхид̣̇аад̣̇ийсу нибпаад̣̇зд̇аб̣б̣зсу, д̇зсам̣ самбхаарасамбхаран̣анд̇и ад̇т̇о. зса наяо ид̇о барзсуби. таанаадтаанзсууд̇и таанз, адтаанз жа ж̇аанид̇аб̣б̣з. махаавихаарасамаабад̇д̇ияанд̇и махад̇ияам̣ жхаанаад̣̇ивихаарасамаабад̇д̇ияам̣. вибассанаан̃аан̣аад̣̇ийсууд̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна маномаяид̣̇д̇хи аад̣̇игаани сан̇г̇ан̣хаад̇и. адтасу виж̇ж̇аасууд̇и амб̣адтасуд̇д̇з (д̣̇ий. ни. 1.279) ааг̇ад̇анаяаасу адтасу виж̇ж̇аасу.
Sabbatthakaṃ upakārakanti sabbatthakameva sammā paṭipattiyā upakāravantaṃ. Idāni tamatthaṃ vitthārato dassetuṃ ‘‘ayañhī’’tiādi vuttaṃ. Vipassanāgabbhaṃ gaṇhāpaneti yathā upari vipassanā paripaccati tikkhā visadā hutvā maggena ghaṭeti, evaṃ pubbabhāgavipassanāvaḍḍhane. Atthapaṭisambhidādīsūti atthapaṭisambhidādīsu nipphādetabbesu, tesaṃ sambhārasambharaṇanti attho. Esa nayo ito paresupi. Ṭhānāṭṭhānesūti ṭhāne, aṭṭhāne ca jānitabbe. Mahāvihārasamāpattiyanti mahatiyaṃ jhānādivihārasamāpattiyaṃ. Vipassanāñāṇādīsūti ādi-saddena manomayiddhi ādikāni saṅgaṇhāti. Aṭṭhasu vijjāsūti ambaṭṭhasutte (dī. ni. 1.279) āgatanayāsu aṭṭhasu vijjāsu.
д̇знзва бхаг̇аваа т̇омзд̇ийд̇и яож̇анаа. нанд̇и аббамаад̣̇ам̣.
Teneva bhagavā thometīti yojanā. Nanti appamādaṃ.
т̇аамасамбаннзнаад̇и н̃аан̣аб̣аласаманнааг̇ад̇зна. д̣̇ийбзд̇ваад̇и ‘‘звамби аббамаад̣̇о гусалаанам̣ д̇хаммаанам̣ самбаад̣̇анз б̣ахубагааро’’д̇и багаасзд̇ваа. яам̣ гин̃жи анаваж̇ж̇абагкигамад̇т̇ам̣ аббамаад̣̇з багкибид̇ваа гат̇зд̇ум̣ яуд̇д̇анд̇и д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘яам̣ гин̃жий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣.
Thāmasampannenāti ñāṇabalasamannāgatena. Dīpetvāti ‘‘evampi appamādo kusalānaṃ dhammānaṃ sampādane bahupakāro’’ti pakāsetvā. Yaṃ kiñci anavajjapakkhikamatthaṃ appamāde pakkhipitvā kathetuṃ yuttanti dassetuṃ ‘‘yaṃ kiñcī’’tiādi vuttaṃ.
(ка) гааяаг̇ад̇аасад̇ийд̇и рассам̣ агад̇ваа нид̣̇д̣̇зсо, нид̣̇д̣̇зсзна ваа зд̇ам̣ самаасабад̣̇ам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣. ‘‘адтигаани бун̃ж̇агид̇аани д̇зровассигаани…бз… бууд̇ийни жун̣н̣игаж̇аад̇ааний’’д̇и (д̣̇ий. ни. 2.379) звам̣ бавад̇д̇аманасигааро ‘‘жун̣н̣игаманасигааро’’д̇и вад̣̇анд̇и. абарз бана бхан̣анд̇и ‘‘жун̣н̣игаирияаабат̇зсу бавад̇д̇аманасигааро’’д̇и. зд̇т̇а уббаннасад̇ияаад̇и зд̇асмим̣ яат̇аавуд̇д̇з згуунад̇им̣савид̇хз таанз уббаннааяа сад̇ияаа. сукасамбаяуд̇д̇аад̇и ниббарияааяад̇о сукасамбаяуд̇д̇аа, барияааяад̇о бана жад̇уд̇т̇аж̇жхаанз убзгкааби ‘‘сука’’нд̇и вад̇д̇аб̣б̣ад̇ам̣ лабхад̇и санд̇асабхаавад̇д̇аа.
(Kha) kāyagatāsatīti rassaṃ akatvā niddeso, niddesena vā etaṃ samāsapadaṃ daṭṭhabbaṃ. ‘‘Aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni…pe… pūtīni cuṇṇikajātānī’’ti (dī. ni. 2.379) evaṃ pavattamanasikāro ‘‘cuṇṇikamanasikāro’’ti vadanti. Apare pana bhaṇanti ‘‘cuṇṇikairiyāpathesu pavattamanasikāro’’ti. Ettha uppannasatiyāti etasmiṃ yathāvutte ekūnatiṃsavidhe ṭhāne uppannāya satiyā. Sukhasampayuttāti nippariyāyato sukhasampayuttā, pariyāyato pana catutthajjhāne upekkhāpi ‘‘sukha’’nti vattabbataṃ labhati santasabhāvattā.
(г̇а) бажжаяабхууд̇о аарамман̣аад̣̇ивисаяоби аарамман̣абхаавзна ван̣о вияа аасавз баг̇гхарад̇и, со самбаяог̇асамбхаваабхаавзби саха аасавзхийд̇и саасаво. д̇ат̇аа убаад̣̇аанаанам̣ хид̇од̇и убаад̣̇аанияо. ид̇арат̇аа бана бажжаяабхаавзна вид̇хи бадигкзбо.
(Ga) paccayabhūto ārammaṇādivisayopi ārammaṇabhāvena vaṇo viya āsave paggharati, so sampayogasambhavābhāvepi saha āsavehīti sāsavo. Tathā upādānānaṃ hitoti upādāniyo. Itarathā pana paccayabhāvena vidhi paṭikkhepo.
(гха) асмийд̇и маанод̇и ‘‘асмий’’д̇и бавад̇д̇о маано.
(Gha) asmīti mānoti ‘‘asmī’’ti pavatto māno.
(жа) вибарияааязнаад̇и ‘‘анижжз анижжа’’нд̇иаад̣̇инаа наязна бавад̇д̇о бат̇аманасигааро.
(Ca) vipariyāyenāti ‘‘anicce anicca’’ntiādinā nayena pavatto pathamanasikāro.
(ча) ид̇ха бана вибассанаананд̇аро маг̇г̇о ‘‘аананд̇ариго жзд̇осамаад̇хий’’д̇и ад̇хиббзд̇о. гасмаа? вибассанааяа ананд̇арад̇д̇аа, ад̇д̇ано ваа бавад̇д̇ияаа ананд̇арам̣ палад̣̇ааяагад̇д̇аа. сад̣̇д̣̇ад̇т̇ад̇о бана ананд̇арам̣ палам̣ ананд̇арам̣, д̇асмим̣ ананд̇арз нияуд̇д̇аа, д̇ам̣ ваа арахад̇и, ананд̇арабаяож̇анод̇и ваа аананд̇ариго.
(Cha) idha pana vipassanānantaro maggo ‘‘ānantariko cetosamādhī’’ti adhippeto. Kasmā? Vipassanāya anantarattā, attano vā pavattiyā anantaraṃ phaladāyakattā. Saddatthato pana anantaraṃ phalaṃ anantaraṃ, tasmiṃ anantare niyuttā, taṃ vā arahati, anantarapayojanoti vā ānantariko.
(ж̇а) паланд̇и палабан̃н̃аа. бажжавзгкан̣абан̃н̃аа ад̇хиббзд̇аа агуббаарамман̣ад̇ааяа.
(Ja) phalanti phalapaññā. Paccavekkhaṇapaññā adhippetā akuppārammaṇatāya.
(жха) ад̇д̇ано палам̣ аахарад̇ийд̇и аахааро, бажжаяод̇и ааха ‘‘аахаарадтид̇игаад̇и бажжаяадтид̇игаа’’д̇и. аяам̣ зго д̇хаммод̇и аяам̣ бажжаяасан̇каад̇о зго д̇хаммод̇и бажжаяад̇аасаман̃н̃зна згам̣ гад̇ваа вад̣̇ад̇и. н̃аад̇абарин̃н̃ааяа абхин̃н̃ааяаад̇и н̃аад̇абарин̃н̃аасан̇каад̇ааяа абхин̃н̃ааяа.
(Jha) attano phalaṃ āharatīti āhāro, paccayoti āha ‘‘āhāraṭṭhitikāti paccayaṭṭhitikā’’ti. Ayaṃ eko dhammoti ayaṃ paccayasaṅkhāto eko dhammoti paccayatāsamaññena ekaṃ katvā vadati. Ñātapariññāya abhiññāyāti ñātapariññāsaṅkhātāya abhiññāya.
(н̃а) агуббаа жзд̇овимуд̇д̇ийд̇и арахад̇д̇апалавимуд̇д̇и агуббабхаавзна уггам̣саг̇ад̇ад̇д̇аа. ан̃н̃ат̇аа саб̣б̣ааби паласамаабад̇д̇ияо агуббаа зва бадибагкзхи агобанийяад̇д̇аа.
(Ña) akuppā cetovimuttīti arahattaphalavimutti akuppabhāvena ukkaṃsagatattā. Aññathā sabbāpi phalasamāpattiyo akuppā eva paṭipakkhehi akopanīyattā.
абхин̃н̃ааяаад̇и ‘‘абхин̃н̃зяяо’’д̇и зд̇т̇а лад̣̇д̇хаабхин̃н̃ааяа. барин̃н̃ааяаад̇и зд̇т̇ааби зсзва наяо. бахаад̇аб̣б̣асажчигаад̇аб̣б̣зхийд̇и бахаад̇аб̣б̣асажчигаад̇аб̣б̣абад̣̇зхи. бахаанабарин̃н̃аава гат̇ид̇аа бахаанасажчигирияаанам̣ згааваарад̇ааяа барин̃н̃ааяа сахзва иж̇жханад̇о. сажчигаад̇аб̣б̣од̇и висзсад̇о палам̣ гат̇ид̇ам̣. згасмим̣язва сад̇д̇амз зва бад̣̇з лаб̣бхад̇и. палам̣ бана анзгзсуби бад̣̇зсу лаб̣бхад̇и батамадтаманавамад̣̇асамзсу лаб̣бханад̇о. яасмаа д̇ам̣ ниббарияааяад̇о д̣̇асамз зва лаб̣бхад̇и, ид̇арзсу барияааяад̇о д̇асмаа ‘‘лаб̣бхад̇и зваа’’д̇и саасан̇гам̣ вад̣̇ад̇и.
Abhiññāyāti ‘‘abhiññeyyo’’ti ettha laddhaabhiññāya. Pariññāyāti etthāpi eseva nayo. Pahātabbasacchikātabbehīti pahātabbasacchikātabbapadehi. Pahānapariññāva kathitā pahānasacchikiriyānaṃ ekāvāratāya pariññāya saheva ijjhanato. Sacchikātabboti visesato phalaṃ kathitaṃ. Ekasmiṃyeva sattame eva pade labbhati. Phalaṃ pana anekesupi padesu labbhati paṭhamaṭṭhamanavamadasamesu labbhanato. Yasmā taṃ nippariyāyato dasame eva labbhati, itaresu pariyāyato tasmā ‘‘labbhati evā’’ti sāsaṅkaṃ vadati.
сабхаавад̇о виж̇ж̇амаанаад̇и язна б̣ахугаараад̣̇исабхаавзна д̣̇зсид̇аа, д̇зна сабхаавзна барамад̇т̇ад̇о убалаб̣бхамаанаа . яаат̇ааваад̇и авибарийд̇аа. д̇ат̇аасабхааваад̇и д̇ам̣сабхааваа. на д̇ат̇аа на хонд̇ийд̇и авид̇ат̇ад̇д̇аа д̇ат̇аава хонд̇и. д̇ад̇о зва вуд̇д̇аббагаарад̇о ан̃н̃ат̇аа на хонд̇ийд̇и бан̃жахиби бад̣̇зхи д̇зсам̣ д̇хаммаанам̣ яат̇аабхууд̇амзва вад̣̇ад̇и. саммаад̇и н̃ааязна. яам̣ бана н̃аад̇ам̣, д̇ам̣ хзд̇уяуд̇д̇ам̣ гааран̣аяуд̇д̇амзва ход̇ийд̇и ааха ‘‘хзд̇унаа гааран̣знаа’’д̇и. огаббанам̣ ж̇анзсийд̇и ж̇инаважанабхаавзна абхиббасаад̣̇ам̣ уббаад̣̇зси.
Sabhāvato vijjamānāti yena bahukārādisabhāvena desitā, tena sabhāvena paramatthato upalabbhamānā . Yāthāvāti aviparītā. Tathāsabhāvāti taṃsabhāvā. Na tathā na hontīti avitathattā tathāva honti. Tato eva vuttappakārato aññathā na hontīti pañcahipi padehi tesaṃ dhammānaṃ yathābhūtameva vadati. Sammāti ñāyena. Yaṃ pana ñātaṃ, taṃ hetuyuttaṃ kāraṇayuttameva hotīti āha ‘‘hetunā kāraṇenā’’ti. Okappanaṃ janesīti jinavacanabhāvena abhippasādaṃ uppādesi.
згад̇хаммаван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Ekadhammavaṇṇanā niṭṭhitā.
д̣̇взд̇хаммаван̣н̣анаа
Dvedhammavaṇṇanā
352. (га) ‘‘саб̣б̣ад̇т̇аа’’ д̇и ид̣̇ам̣ ‘‘сийлабууран̣аад̣̇ийсуу’’д̇и зд̇зна сад̣̇д̇хим̣ самб̣анд̇хид̇аб̣б̣ам̣. ‘‘сийлабууран̣аад̣̇ийсу саб̣б̣ад̇т̇а аббамаад̣̇о вияа убагаарагаа’’д̇и зд̇зна сад̇исамбаж̇ан̃н̃аанамби аббамаад̣̇асса вияа саб̣б̣ад̇т̇а убагаарагад̇аа багаасид̇аа ход̇и ад̇т̇ад̇о наад̇ивилагкан̣ад̇д̇аа д̇ад̇о д̇зсам̣. сад̇иавиббаваасо хи аббамаад̣̇о, со жа ад̇т̇ад̇о саб̣б̣ад̇т̇а авиж̇ахид̇аа сад̇и зва, саа жа ко н̃аан̣асамбаяуд̇д̇аа зва д̣̇адтаб̣б̣аа, ид̇арааяа д̇ат̇ааруубасамад̇т̇ад̇аабхаавад̇о.
352. (Ka) ‘‘sabbatthā’’ ti idaṃ ‘‘sīlapūraṇādīsū’’ti etena saddhiṃ sambandhitabbaṃ. ‘‘Sīlapūraṇādīsu sabbattha appamādo viya upakārakā’’ti etena satisampajaññānampi appamādassa viya sabbattha upakārakatā pakāsitā hoti atthato nātivilakkhaṇattā tato tesaṃ. Satiavippavāso hi appamādo, so ca atthato sabbattha avijahitā sati eva, sā ca kho ñāṇasampayuttā eva daṭṭhabbā, itarāya tathārūpasamatthatābhāvato.
(ка) д̇зсам̣ бан̃жасад̇амад̇д̇аанам̣ бхигкуунам̣ буб̣б̣абхааг̇абадибад̇д̇ивасзна д̣̇зсид̇ад̇д̇аа буб̣б̣абхааг̇аа гат̇ид̇аа.
(Kha) tesaṃ pañcasatamattānaṃ bhikkhūnaṃ pubbabhāgapaṭipattivasena desitattā pubbabhāgā kathitā.
(ча) аяонисоманасигааро сам̣гилзсасса муулагааран̣абхаавзна бавад̇д̇о хзд̇у, бариб̣рууханабхаавзна бавад̇д̇о бажжаяо. яонисоманасигаарзби зсзва наяо. яат̇аа жа сад̇д̇аанам̣ сам̣гилзсааяа, висуд̣̇д̇хияаа жа бажжаяабхууд̇аа аяонисоманасигааро, яонисоманасигаарод̇и ‘‘имз д̣̇вз д̇хаммаа д̣̇уббадивиж̇жхаа’’д̇и зд̇т̇а нийхарид̇ваа вуд̇д̇аа, звам̣ имзхи д̇хаммаа нийхарид̇ваа вад̇д̇аб̣б̣аад̇и д̣̇ассзнд̇о ‘‘д̇ат̇аа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а асубхаж̇жхаанаад̣̇аяо жад̇д̇ааро висам̣яог̇аа наама гаамаяог̇аад̣̇ибадибагкабхаавад̇о . ‘‘звам̣ бабхзд̣̇аа’’д̇и иминаа ‘‘авиж̇ж̇аабхааг̇ино д̇хаммаа, виж̇ж̇аабхааг̇ино д̇хаммаа, ган̣хаа д̇хаммаа, суггаа д̇хаммаа’’д̇и (д̇ха. са. 101, 104) звамаад̣̇ийнам̣ сан̇г̇ахо д̣̇адтаб̣б̣о.
(Cha) ayonisomanasikāro saṃkilesassa mūlakāraṇabhāvena pavatto hetu, paribrūhanabhāvena pavatto paccayo. Yonisomanasikārepi eseva nayo. Yathā ca sattānaṃ saṃkilesāya, visuddhiyā ca paccayabhūtā ayonisomanasikāro, yonisomanasikāroti ‘‘ime dve dhammā duppaṭivijjhā’’ti ettha nīharitvā vuttā, evaṃ imehi dhammā nīharitvā vattabbāti dassento ‘‘tathā’’tiādimāha. Tattha asubhajjhānādayo cattāro visaṃyogā nāma kāmayogādipaṭipakkhabhāvato . ‘‘Evaṃ pabhedā’’ti iminā ‘‘avijjābhāgino dhammā, vijjābhāgino dhammā, kaṇhā dhammā, sukkā dhammā’’ti (dha. sa. 101, 104) evamādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo.
(жха) бажжаязхи самзжжа самбхуяяа гад̇ад̇д̇аа бан̃жагканд̇хаа сан̇кад̇аа д̇хаад̇у. гзнажи анабхисан̇кад̇ад̇д̇аа ниб̣б̣аанам̣ асан̇кад̇аа д̇хаад̇у.
(Jha) paccayehi samecca sambhuyya katattā pañcakkhandhā saṅkhatā dhātu. Kenaci anabhisaṅkhatattā nibbānaṃ asaṅkhatā dhātu.
(н̃а) д̇иссо виж̇ж̇аа виж̇ж̇анадтзна, вид̣̇ид̇агаран̣адтзна жа виж̇ж̇аа. вимуд̇д̇ийд̇и арахад̇д̇апалам̣ бадибагкад̇о саб̣б̣асо вимуд̇д̇ад̇д̇аа.
(Ña) tisso vijjā vijjanaṭṭhena, viditakaraṇaṭṭhena ca vijjā. Vimuttīti arahattaphalaṃ paṭipakkhato sabbaso vimuttattā.
абхин̃н̃аад̣̇ийнийд̇и абхин̃н̃аабан̃н̃аад̣̇ийни. згагасад̣̇исаанзва буримаваарз вияа вибхаж̇ж̇а гат̇зд̇аб̣б̣ад̇о. маг̇г̇о гат̇ид̇од̇и зд̇т̇а ‘‘маг̇г̇ова гат̇ид̇о’’д̇и звамад̇т̇ам̣ аг̇г̇ахзд̇ваа ‘‘маг̇г̇о гат̇ид̇оваа’’д̇и звамад̇т̇о г̇ахзд̇аб̣б̣о ‘‘ануббаад̣̇з н̃аан̣а’’нд̇и иминаа паласса г̇ахид̇ад̇д̇аа. сажчигаад̇аб̣б̣абад̣̇з палам̣ гат̇ид̇анд̇и зд̇т̇ааби ‘‘паламзва гат̇ид̇а’’нд̇и аг̇г̇ахзд̇ваа ‘‘палам̣ гат̇ид̇амзваа’’д̇и ад̇т̇о г̇ахзд̇аб̣б̣о виж̇ж̇ааг̇г̇ахан̣зна д̇ад̣̇ан̃н̃асса сан̇г̇ахид̇ад̇д̇аа. зса наяо ид̇о барзсуби зваруубзсу таанзсу.
Abhiññādīnīti abhiññāpaññādīni. Ekakasadisāneva purimavāre viya vibhajja kathetabbato. Maggo kathitoti ettha ‘‘maggova kathito’’ti evamatthaṃ aggahetvā ‘‘maggo kathitovā’’ti evamattho gahetabbo ‘‘anuppāde ñāṇa’’nti iminā phalassa gahitattā. Sacchikātabbapade phalaṃ kathitanti etthāpi ‘‘phalameva kathita’’nti aggahetvā ‘‘phalaṃ kathitamevā’’ti attho gahetabbo vijjāggahaṇena tadaññassa saṅgahitattā. Esa nayo ito paresupi evarūpesu ṭhānesu.
д̣̇взд̇хаммаван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Dvedhammavaṇṇanā niṭṭhitā.
д̇аяод̇хаммаван̣н̣анаа
Tayodhammavaṇṇanā
353. (ча) сод̇и анааг̇аамимаг̇г̇о. саб̣б̣асо гаамаанам̣ ниссаран̣ам̣ самужчзд̣̇авасзна баж̇аханад̇о. ааруббз арахад̇д̇амаг̇г̇о наама аруубаж̇жхаанам̣ баад̣̇агам̣ гад̇ваа уббанно аг̇г̇амаг̇г̇о. буна уббад̇д̇инивааран̣ад̇од̇и руубаанам̣ уббад̇д̇ияаа саб̣б̣асо нивааран̣ад̇о. нируж̇жханд̇и сан̇каараа зд̇знаад̇и нирод̇хо, аг̇г̇амаг̇г̇о. д̇зна хи гилзсаваддз нирод̇хид̇з ид̇арамби ваддад̣̇ваяам̣ нирод̇хид̇амзва ход̇и. д̇асса бана нирод̇хасса барияосаанад̇д̇аа аг̇г̇апалам̣ ‘‘нирод̇хо’’д̇и вад̇д̇аб̣б̣ад̇ам̣ лаб̣бхад̇ийд̇и ааха ‘‘арахад̇д̇апалам̣ нирод̇ход̇и ад̇хиббзд̇а’’нд̇и. ‘‘арахад̇д̇апалзна хи ниб̣б̣аанз д̣̇идтз’’ д̇и ид̣̇ам̣ арахад̇д̇амаг̇г̇зна ниб̣б̣аанад̣̇ассанассааяам̣ ниб̣б̣ад̇д̇ийд̇и гад̇ваа вуд̇д̇ам̣. зван̃жа гад̇ваа ‘‘арахад̇д̇асан̇каад̇анирод̇хасса бажжаяад̇д̇аа’’ д̇и ид̣̇амби важанам̣ самад̇т̇ид̇ам̣ ход̇и.
353. (Cha) soti anāgāmimaggo. Sabbaso kāmānaṃ nissaraṇaṃ samucchedavasena pajahanato. Āruppe arahattamaggo nāma arūpajjhānaṃ pādakaṃ katvā uppanno aggamaggo. Puna uppattinivāraṇatoti rūpānaṃ uppattiyā sabbaso nivāraṇato. Nirujjhanti saṅkhārā etenāti nirodho, aggamaggo. Tena hi kilesavaṭṭe nirodhite itarampi vaṭṭadvayaṃ nirodhitameva hoti. Tassa pana nirodhassa pariyosānattā aggaphalaṃ ‘‘nirodho’’ti vattabbataṃ labbhatīti āha ‘‘arahattaphalaṃnirodhoti adhippeta’’nti. ‘‘Arahattaphalena hi nibbāne diṭṭhe’’ ti idaṃ arahattamaggena nibbānadassanassāyaṃ nibbattīti katvā vuttaṃ. Evañca katvā ‘‘arahattasaṅkhātanirodhassa paccayattā’’ ti idampi vacanaṃ samatthitaṃ hoti.
(ж̇а) ад̇ийд̇ам̣ саарамман̣анд̇и ад̇ийд̇агодтаасаарамман̣ам̣ н̃аан̣ам̣, ад̇ийд̇аа канд̇хааяад̇анад̇хаад̇уяо аараб̣бха бавад̇д̇анаган̃аан̣анд̇и ад̇т̇о. ‘‘маг̇г̇о гат̇ид̇оваа’’д̇и авад̇хааран̣ам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣, д̇ат̇аа ‘‘сажчигаад̇аб̣б̣з палам̣ гат̇ид̇амзваа’’д̇и.
(Ja) atītaṃsārammaṇanti atītakoṭṭhāsārammaṇaṃ ñāṇaṃ, atītā khandhāyatanadhātuyo ārabbha pavattanakañāṇanti attho. ‘‘Maggo kathitovā’’ti avadhāraṇaṃ daṭṭhabbaṃ, tathā ‘‘sacchikātabbe phalaṃ kathitamevā’’ti.
(н̃а) аасаваанам̣ каяз н̃аан̣анд̇и жа аасаваанам̣ каяанд̇з н̃аан̣анд̇и ад̇хиббааяо, ан̃н̃ат̇аа маг̇г̇о гат̇ид̇о сияаа.
(Ña) āsavānaṃ khaye ñāṇanti ca āsavānaṃ khayante ñāṇanti adhippāyo, aññathā maggo kathito siyā.
д̇аяод̇хаммаван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Tayodhammavaṇṇanā niṭṭhitā.
жад̇уд̇хаммаван̣н̣анаа
Catudhammavaṇṇanā
354. (га) д̣̇аарумаяам̣ жаггам̣ д̣̇ааружаггам̣, д̇ат̇аа рад̇анажаггам̣. аан̣адтзна д̇хаммо зва д̇хаммажаггам̣. ирияаабат̇аанам̣ абараабараббавад̇д̇ид̇о ирияаабат̇ажаггам̣, д̇ат̇аа самбад̇д̇ижаггам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
354. (Ka) dārumayaṃ cakkaṃ dārucakkaṃ, tathā ratanacakkaṃ. Āṇaṭṭhena dhammo eva dhammacakkaṃ. Iriyāpathānaṃ aparāparappavattito iriyāpathacakkaṃ, tathā sampatticakkaṃ veditabbaṃ.
анужчавигз д̣̇зсзд̇и бун̃н̃агирияааяа, саммаабадибад̇д̇ияаа ануруубад̣̇зсз. сзванам̣ гаалзна гаалам̣ убасан̇гаманам̣. бхаж̇анам̣ бхад̇д̇ивасзна баяирубаасанам̣. ад̇д̇ано саммаа табананд̇и ад̇д̇ано жид̇д̇асанд̇аанасса яонисо табанам̣ сад̣̇д̇хаад̣̇ийсу нивзсананд̇и ааха ‘‘сажз’’д̇иаад̣̇и. ид̣̇амзвзд̇т̇а бамаан̣анд̇и ид̣̇амзва буб̣б̣згад̇абун̃н̃ад̇аасан̇каад̇ам̣ самбад̇д̇ижаггамзд̇т̇а зд̇зсу самбад̇д̇ижаггзсу бамаан̣абхууд̇ам̣ ид̇арзсам̣ гааран̣абхаавад̇о. д̇знааха ‘‘язна хий’’д̇иаад̣̇и. со зва жа гад̇абун̃н̃о буг̇г̇ало ад̇д̇аанам̣ саммаа табзд̇и агад̇абун̃н̃асса д̇ад̣̇абхаавад̇о. батамо логияова, д̇ад̇т̇ааби гаамааважарова. ид̇хаад̇и имасмим̣ д̣̇асуд̇д̇арасуд̇д̇з. буб̣б̣абхааг̇з логияааваад̇и маг̇г̇асса буб̣б̣абхааг̇з бавад̇д̇анагаа логияаа зва. д̇ад̇т̇а гааран̣ам̣ вуд̇д̇амзва.
Anucchavike deseti puññakiriyāya, sammāpaṭipattiyā anurūpadese. Sevanaṃ kālena kālaṃ upasaṅkamanaṃ. Bhajanaṃ bhattivasena payirupāsanaṃ. Attano sammā ṭhapananti attano cittasantānassa yoniso ṭhapanaṃ saddhādīsu nivesananti āha ‘‘sace’’tiādi. Idamevettha pamāṇanti idameva pubbekatapuññatāsaṅkhātaṃ sampatticakkamettha etesu sampatticakkesu pamāṇabhūtaṃ itaresaṃ kāraṇabhāvato. Tenāha ‘‘yena hī’’tiādi. So eva ca katapuñño puggalo attānaṃ sammā ṭhapeti akatapuññassa tadabhāvato. Paṭhamo lokiyova, tatthāpi kāmāvacarova. Idhāti imasmiṃ dasuttarasutte. Pubbabhāge lokiyāvāti maggassa pubbabhāge pavattanakā lokiyā eva. Tattha kāraṇaṃ vuttameva.
(жа) гаамаяог̇ависам̣яог̇о анааг̇аамимаг̇г̇о, д̣̇идтияог̇ависам̣яог̇о сод̇аабад̇д̇имаг̇г̇о, ид̇арз д̣̇вз арахад̇д̇амаг̇г̇од̇и звам̣ анааг̇аамимаг̇г̇аад̣̇ивасзна взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
(Ca) kāmayogavisaṃyogo anāgāmimaggo, diṭṭhiyogavisaṃyogo sotāpattimaggo, itare dve arahattamaggoti evaṃ anāgāmimaggādivasena veditabbā.
(ча) батамасса жхаанасса лаабхинд̇и явааяам̣ аббаг̇ун̣асса батамасса жхаанасса лаабхий, д̇ам̣. гаамасахаг̇ад̇аа сан̃н̃ааманасигаараа самуд̣̇аажаранд̇ийд̇и д̇ад̇о вудтид̇ам̣ аарамман̣авасзна гаамасахаг̇ад̇аа худ̇ваа сан̃н̃ааманасигаараа самуд̣̇аажаранд̇и жод̣̇знд̇и д̇уд̣̇знд̇и. д̇асса гаамаанубагканд̣̇аанам̣ сан̃н̃ааманасигаараанам̣ васзна со батамаж̇жхаанасамаад̇хи хааяад̇и барихааяад̇и, д̇асмаа ‘‘хаанабхааг̇ияо самаад̇хий’’д̇и вуд̇д̇о. д̇ад̣̇ануд̇хаммад̇аад̇и д̇ад̣̇ануруубасабхааво. ‘‘сад̇и санд̇идтад̇ий’’д̇и ид̣̇ам̣ мижчаасад̇им̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣. яасса хи батамаж̇жхаанаануруубасабхааваа батамаж̇жхаанам̣ санд̇ад̇о бан̣ийд̇ад̇о д̣̇исваа ассаад̣̇аяамаанаа абзгкамаанаа абхинанд̣̇амаанаа ниганд̇и ход̇и, д̇асса ниганд̇ивасзна со батамаж̇жхаанасамаад̇хи нзва хааяад̇и, на вад̣дхад̇и, тид̇игодтаасиго ход̇и, д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘тид̇ибхааг̇ияо самаад̇хий’’д̇и.
(Cha) paṭhamassajhānassa lābhinti yvāyaṃ appaguṇassa paṭhamassa jhānassa lābhī, taṃ. Kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācarantīti tato vuṭṭhitaṃ ārammaṇavasena kāmasahagatā hutvā saññāmanasikārā samudācaranti codenti tudenti. Tassa kāmānupakkhandānaṃ saññāmanasikārānaṃ vasena so paṭhamajjhānasamādhi hāyati parihāyati, tasmā ‘‘hānabhāgiyo samādhī’’ti vutto. Tadanudhammatāti tadanurūpasabhāvo. ‘‘Sati santiṭṭhatī’’ti idaṃ micchāsatiṃ sandhāya vuttaṃ. Yassa hi paṭhamajjhānānurūpasabhāvā paṭhamajjhānaṃ santato paṇītato disvā assādayamānā apekkhamānā abhinandamānā nikanti hoti, tassa nikantivasena so paṭhamajjhānasamādhi neva hāyati, na vaḍḍhati, ṭhitikoṭṭhāsiko hoti, tena vuttaṃ ‘‘ṭhitibhāgiyo samādhī’’ti.
авид̇аггасахаг̇ад̇аад̇и авид̇аггам̣ д̣̇уд̇ияаж̇жхаанам̣ санд̇ад̇о бан̣ийд̇ад̇о манаси гарод̇о аарамман̣авасзна авид̇аггасахаг̇ад̇аа сан̃н̃ааманасигаараа. самуд̣̇аажаранд̇ийд̇и баг̇ун̣абатамаж̇жхаанад̇о вудтид̇ам̣ д̣̇уд̇ияаж̇жхаанаад̇хиг̇амад̇т̇ааяа жод̣̇знд̇и д̇уд̣̇знд̇и, д̇асса убари д̣̇уд̇ияаж̇жхаанубагканд̣̇аанам̣ сан̃н̃ааманасигаараанам̣ васзна со батамаж̇жхаанасамаад̇хи висзсабхууд̇асса д̣̇уд̇ияаж̇жхаанасса уббад̇д̇ибад̣̇адтаанад̇ааяа ‘‘висзсабхааг̇ияо самаад̇хий’’д̇и вуд̇д̇о. ниб̣б̣ид̣̇аасахаг̇ад̇аад̇и д̇амзва батамаж̇жхааналаабхим̣ жхаанад̇о вудтид̇ам̣ ниб̣б̣ид̣̇аасан̇каад̇зна вибассанаан̃аан̣зна сахаг̇ад̇аа. вибассанаан̃аан̣ан̃хи жхаанан̇г̇зсу бабхзд̣̇зна убадтаханд̇зсу ниб̣б̣инд̣̇ад̇и угган̣тад̇и, д̇асмаа ‘‘ниб̣б̣ид̣̇аа’’д̇и вужжад̇и. самуд̣̇аажаранд̇ийд̇и ниб̣б̣аанасажчигаран̣ад̇т̇ааяа жод̣̇знд̇и д̇уд̣̇знд̇и. вирааг̇уубасан̃хид̇од̇и вирааг̇асан̇каад̇зна ниб̣б̣аанзна убасан̃хид̇о. вибассанаан̃аан̣ан̃хи ‘‘саггаа иминаа маг̇г̇зна вирааг̇ам̣ ниб̣б̣аанам̣ сажчигаад̇у’’нд̇и бавад̇д̇ид̇о ‘‘вирааг̇уубасан̃хид̇а’’нд̇и вужжад̇и, д̇ам̣самбаяуд̇д̇аа сан̃н̃ааманасигаарааби вирааг̇уубасан̃хид̇аа зва наама. д̇асса д̇зсам̣ сан̃н̃ааманасигаараанам̣ васзна со батамаж̇жхаанасамаад̇хи арияамаг̇г̇абадивзд̇хасса бад̣̇адтаанад̇ааяа ‘‘ниб̣б̣зд̇хабхааг̇ияо самаад̇хий’’д̇и вуд̇д̇о. саб̣б̣асамаабад̇д̇ияод̇и д̣̇уд̇ияаж̇жхаанаад̣̇игаа саб̣б̣аа самаабад̇д̇ияо. ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣од̇и хаанабхааг̇ияаад̣̇иад̇т̇о д̇аава вид̇т̇аарзд̇ваа взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Avitakkasahagatāti avitakkaṃ dutiyajjhānaṃ santato paṇītato manasi karoto ārammaṇavasena avitakkasahagatā saññāmanasikārā. Samudācarantīti paguṇapaṭhamajjhānato vuṭṭhitaṃ dutiyajjhānādhigamatthāya codenti tudenti, tassa upari dutiyajjhānupakkhandānaṃ saññāmanasikārānaṃ vasena so paṭhamajjhānasamādhi visesabhūtassa dutiyajjhānassa uppattipadaṭṭhānatāya ‘‘visesabhāgiyo samādhī’’ti vutto. Nibbidāsahagatāti tameva paṭhamajjhānalābhiṃ jhānato vuṭṭhitaṃ nibbidāsaṅkhātena vipassanāñāṇena sahagatā. Vipassanāñāṇañhi jhānaṅgesu pabhedena upaṭṭhahantesu nibbindati ukkaṇṭhati, tasmā ‘‘nibbidā’’ti vuccati. Samudācarantīti nibbānasacchikaraṇatthāya codenti tudenti. Virāgūpasañhitoti virāgasaṅkhātena nibbānena upasañhito. Vipassanāñāṇañhi ‘‘sakkā iminā maggena virāgaṃ nibbānaṃ sacchikātu’’nti pavattito ‘‘virāgūpasañhita’’nti vuccati, taṃsampayuttā saññāmanasikārāpi virāgūpasañhitā eva nāma. Tassa tesaṃ saññāmanasikārānaṃ vasena so paṭhamajjhānasamādhi ariyamaggapaṭivedhassa padaṭṭhānatāya ‘‘nibbedhabhāgiyo samādhī’’ti vutto. Sabbasamāpattiyoti dutiyajjhānādikā sabbā samāpattiyo. Attho veditabboti hānabhāgiyādiattho tāva vitthāretvā veditabbo.
маг̇г̇о гат̇ид̇о жад̇уннам̣ арияасажжаанам̣ уд̣̇д̇хадад̇д̇аа. палам̣ гат̇ид̇ам̣ саруубзнзва.
Maggo kathito catunnaṃ ariyasaccānaṃ uddhaṭattā. Phalaṃ kathitaṃ sarūpeneva.
жад̇уд̇хаммаван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Catudhammavaṇṇanā niṭṭhitā.
бан̃жад̇хаммаван̣н̣анаа
Pañcadhammavaṇṇanā
355. (ка) ‘‘бан̃жан̇г̇иго саммаасамаад̇хий’’д̇и самаад̇хиан̇г̇абхаавзна бан̃н̃аа уд̣̇д̣̇идтаад̇и бийд̇ипаран̣ад̇аад̣̇иважанзна хи д̇амзва вибхаж̇ад̇и. д̇знааха ‘‘бийд̇им̣ парамаанаа уббаж̇ж̇ад̇ий’’д̇иаад̣̇и.‘‘со имамзва гааяам̣ вивзгаж̇зна бийд̇исукзна абхисанд̣̇зд̇ий’’д̇иаад̣̇инаа (ма. ни. 1.427) наязна бийд̇ияаа, сукасса жа паран̣ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. сарааг̇авирааг̇ад̇аад̣̇ивибхааг̇ад̣̇ассанавасзна барзсам̣ жзд̇о парамаанаа. аалогапаран̣зд̇и гасин̣аалогасса паран̣з сад̇и д̇знзва аалогзна парид̇аббад̣̇зсз. д̇асса самаад̇хисса руубад̣̇ассанабажжаяад̇д̇аа бажжавзгкан̣ан̃аан̣ам̣ бажжавзгкан̣анимид̇д̇ам̣.
355. (Kha) ‘‘pañcaṅgikosammāsamādhī’’ti samādhiaṅgabhāvena paññā uddiṭṭhāti pītipharaṇatādivacanena hi tameva vibhajati. Tenāha ‘‘pītiṃ pharamānā uppajjatī’’tiādi.‘‘So imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandetī’’tiādinā (ma. ni. 1.427) nayena pītiyā, sukhassa ca pharaṇaṃ veditabbaṃ. Sarāgavirāgatādivibhāgadassanavasena paresaṃ ceto pharamānā. Ālokapharaṇeti kasiṇālokassa pharaṇe sati teneva ālokena pharitappadese. Tassa samādhissa rūpadassanapaccayattā paccavekkhaṇañāṇaṃ paccavekkhaṇanimittaṃ.
бийд̇ипаран̣ад̇аа сукапаран̣ад̇аад̇и аарамман̣з тад̇ваа жад̇уд̇т̇аж̇жхаанасса уббаад̣̇анад̇о д̇аа ‘‘баад̣̇аа вияаа’’д̇и вуд̇д̇аа. жзд̇опаран̣ад̇аа аалогапаран̣ад̇аад̇и д̇ам̣д̇ам̣гижжасаад̇ханад̇о д̇аа ‘‘хад̇т̇аа вияаа’’д̇и вуд̇д̇аа. абхин̃н̃аабаад̣̇агаж̇жхаанам̣ самаад̇хаанасса сарийрабхаавад̇о ‘‘маж̇жхимагааяо вияаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. бажжавзгкан̣анимид̇д̇ам̣ уд̇д̇аман̇г̇абхаавад̇о ‘‘сийсам̣ вияаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣.
Pītipharaṇatā sukhapharaṇatāti ārammaṇe ṭhatvā catutthajjhānassa uppādanato tā ‘‘pādā viyā’’ti vuttā. Cetopharaṇatā ālokapharaṇatāti taṃtaṃkiccasādhanato tā ‘‘hatthā viyā’’ti vuttā. Abhiññāpādakajjhānaṃ samādhānassa sarīrabhāvato ‘‘majjhimakāyo viyā’’ti vuttaṃ. Paccavekkhaṇanimittaṃ uttamaṅgabhāvato ‘‘sīsaṃ viyā’’ti vuttaṃ.
(ж̇а) саб̣б̣асо гилзсад̣̇угкад̣̇арат̇абарил̣аахаанам̣ виг̇ад̇ад̇д̇аа логияасамаад̇хисса саад̇исаяамзд̇т̇а суканд̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘аббид̇аббид̇агкан̣з сукад̇д̇аа бажжуббаннасуко’’д̇и. буримасса буримасса васзна бажчимам̣ бажчимам̣ лад̣̇д̇хаасзванад̇ааяа санд̇ад̇арабан̣ийд̇ад̇арабхааваббад̇д̇и ход̇ийд̇и ааха ‘‘буримо буримо…бз… сукавибааго’’д̇и.
(Ja) sabbaso kilesadukkhadarathapariḷāhānaṃ vigatattā lokiyasamādhissa sātisayamettha sukhanti vuttaṃ ‘‘appitappitakkhaṇe sukhattā paccuppannasukho’’ti. Purimassa purimassa vasena pacchimaṃ pacchimaṃ laddhāsevanatāya santatarapaṇītatarabhāvappatti hotīti āha ‘‘purimo purimo…pe… sukhavipāko’’ti.
гилзсабадиббассад̣̇д̇хияаад̇и гилзсаанам̣ бадиббассамбханзна лад̣̇д̇хад̇д̇аа. гилзсабадиббассад̣̇д̇хибхааванд̇и гилзсаанам̣ бадиббассамбханабхаавам̣. лад̣̇д̇хад̇д̇аа бад̇д̇ад̇д̇аа д̇аб̣бхаавам̣ убаг̇ад̇ад̇д̇аа. логияасамаад̇хисса бажжанийгаани нийваран̣абатамаж̇жхаананиганд̇иаад̣̇ийни ниг̇г̇ахзд̇аб̣б̣аани, ан̃н̃з гилзсаа ваарзд̇аб̣б̣аа, имасса бана арахад̇д̇асамаад̇хисса бадиббассад̣̇д̇хасаб̣б̣агилзсад̇д̇аа на ниг̇г̇ахзд̇аб̣б̣ам̣, ваарзд̇аб̣б̣ан̃жа ад̇т̇ийд̇и маг̇г̇аананд̇арам̣ самаабад̇д̇игкан̣з жа аббаяог̇зна ад̇хиг̇ад̇ад̇д̇аа, табид̇ад̇д̇аа жа абарихаанавасзна ваа табид̇ад̇д̇аа насан̇каараниг̇г̇аяхаваариваавадо. ‘‘сад̇ивзбуллаббад̇д̇ад̇д̇аа’’д̇и зд̇зна аббавад̇д̇амаанааяаби сад̇ияаа сад̇иб̣ахулад̇ааяа сад̇о зва наамаад̇и д̣̇ассзд̇и, ‘‘яат̇аабарижчиннагаалавасзнаа’’д̇и зд̇зна барижчинд̣̇анасад̇ияаа сад̇од̇и д̣̇ассзд̇и. сзсзсу н̃аан̣ан̇г̇зсу. бан̃жан̃аан̣игод̇и зд̇т̇а вуд̇д̇асамаад̇химукзна бан̃жа н̃аан̣аанзва уд̣̇д̣̇идтаани, нид̣̇д̣̇идтаани жа.
Kilesapaṭippassaddhiyāti kilesānaṃ paṭippassambhanena laddhattā. Kilesapaṭippassaddhibhāvanti kilesānaṃ paṭippassambhanabhāvaṃ. Laddhattā pattattā tabbhāvaṃ upagatattā. Lokiyasamādhissa paccanīkāni nīvaraṇapaṭhamajjhānanikantiādīni niggahetabbāni, aññe kilesā vāretabbā, imassa pana arahattasamādhissa paṭippassaddhasabbakilesattā na niggahetabbaṃ, vāretabbañca atthīti maggānantaraṃ samāpattikkhaṇe ca appayogena adhigatattā, ṭhapitattā ca aparihānavasena vā ṭhapitattā nasaṅkhāraniggayhavārivāvaṭo. ‘‘Sativepullappattattā’’ti etena appavattamānāyapi satiyā satibahulatāya sato eva nāmāti dasseti, ‘‘yathāparicchinnakālavasenā’’ti etena paricchindanasatiyā satoti dasseti. Sesesu ñāṇaṅgesu. Pañcañāṇikoti ettha vuttasamādhimukhena pañca ñāṇāneva uddiṭṭhāni, niddiṭṭhāni ca.
маг̇г̇о гат̇ид̇о инд̣̇рияасийсзна саммаавааяаамаад̣̇ийнам̣ гат̇ид̇ад̇д̇аа. палам̣ гат̇ид̇ам̣ асзгкаанам̣ сийлагканд̇хаад̣̇ийнам̣ гат̇ид̇ад̇д̇аа.
Maggokathito indriyasīsena sammāvāyāmādīnaṃ kathitattā. Phalaṃ kathitaṃ asekkhānaṃ sīlakkhandhādīnaṃ kathitattā.
бан̃жад̇хаммаван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Pañcadhammavaṇṇanā niṭṭhitā.
чад̇хаммаван̣н̣анаа
Chadhammavaṇṇanā
356. маг̇г̇о гат̇ид̇од̇и зд̇т̇а вад̇д̇аб̣б̣ам̣ хздтаа вуд̇д̇амзва.
356.Maggo kathitoti ettha vattabbaṃ heṭṭhā vuttameva.
сад̇д̇ад̇хаммаван̣н̣анаа
Sattadhammavaṇṇanā
357. (н̃а) хзд̇унаад̇и аад̣̇ианд̇аванд̇ад̇о, анажжанд̇игад̇о, д̇аавагаалигад̇о, нижжабадигкзбад̇од̇и звам̣ аад̣̇инаа хзд̇унаа. наязнаад̇и ‘‘яат̇аа имз сан̇каараа зд̇арахи, звам̣ ад̇ийд̇з, анааг̇ад̇з жа анижжаа сан̇кад̇аа бадижжасамуббаннаа каяад̇хаммаа ваяад̇хаммаа вирааг̇ад̇хаммаа нирод̇хад̇хаммаа’’д̇и ад̇ийд̇аанааг̇ад̇зсу наяананаязна. гаамам̣ кийн̣аасавасса саб̣б̣зсам̣ сан̇каараанам̣ анижжад̇аад̣̇и суд̣̇идтаа суббадивид̣̇д̇хаа, д̇ам̣ бана асаммоханавасзна гижжад̇о, вибассанааяа бана аарамман̣агаран̣авасзнаад̇и д̣̇ассзнд̇о ааха ‘‘вибассанаан̃аан̣зна суд̣̇идтаа хонд̇ий’’д̇и. гилзсавасзна уббаж̇ж̇амаано барил̣аахо вад̇т̇угаамасанниссаяо , вад̇т̇угаамаавассаяо жаад̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘д̣̇взби сабарил̣аахадтзна ан̇г̇аарагаасу вияаа’’д̇и. ниннассзваад̇и [ниннасса (адтагат̇ааяам̣)] ниннабхаавассзва. анд̇о вужжад̇и лаамагадтзна д̇ан̣хаа. б̣яанд̇ам̣ виг̇ад̇анд̇ам̣ бхууд̇анд̇и б̣яанд̇ийбхууд̇анд̇и ааха ‘‘нирад̇ибхууд̇ам̣, [нияад̇ибхууд̇ам̣ (адтагат̇ааяам̣) виг̇ад̇анд̇ибхууд̇ам̣ (?)] нид̇д̇ан̣ханд̇и ад̇т̇о’’д̇и. ид̇ха сад̇д̇агз. бхаавзд̇аб̣б̣абад̣̇з маг̇г̇о гат̇ид̇о б̣ож̇жхан̇г̇аанам̣ вуд̇д̇ад̇д̇аа.
357. (Ña) hetunāti ādiantavantato, anaccantikato, tāvakālikato, niccapaṭikkhepatoti evaṃ ādinā hetunā. Nayenāti ‘‘yathā ime saṅkhārā etarahi, evaṃ atīte, anāgate ca aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā’’ti atītānāgatesu nayananayena. Kāmaṃ khīṇāsavassa sabbesaṃ saṅkhārānaṃ aniccatādi sudiṭṭhā suppaṭividdhā, taṃ pana asammohanavasena kiccato, vipassanāya pana ārammaṇakaraṇavasenāti dassento āha ‘‘vipassanāñāṇena sudiṭṭhā hontī’’ti. Kilesavasena uppajjamāno pariḷāho vatthukāmasannissayo , vatthukāmāvassayo cāti vuttaṃ ‘‘dvepi sapariḷāhaṭṭhena aṅgārakāsu viyā’’ti. Ninnassevāti [ninnassa (aṭṭhakathāyaṃ)] ninnabhāvasseva. Anto vuccati lāmakaṭṭhena taṇhā. Byantaṃ vigatantaṃ bhūtanti byantībhūtanti āha ‘‘niratibhūtaṃ, [niyatibhūtaṃ (aṭṭhakathāyaṃ) vigatantibhūtaṃ (?)] Nittaṇhanti attho’’ti. Idha sattake. Bhāvetabbapade maggo kathito bojjhaṅgānaṃ vuttattā.
батамабхаан̣аваараван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā.
адтад̇хаммаван̣н̣анаа
Aṭṭhadhammavaṇṇanā
358. (га) аад̣̇иб̣рахмажарияигааяаад̇и аад̣̇иб̣рахмажарияаа зва аад̣̇иб̣рахмажарияигаа яат̇аа ‘‘винаяо зва взнаяиго’’д̇и, д̇ассаа аад̣̇иб̣рахмажарияигааяа. гаа бана саад̇и ааха ‘‘бан̃н̃ааяаа’’д̇и. сигкад̇д̇аяасан̇г̇ахассаад̇и ад̇хисийласигкаад̣̇исигкад̇д̇аяасан̇г̇ахасса. убажаараж̇жхаанасахаг̇ад̇аа д̇арун̣асамат̇абан̃н̃аава уд̣̇аяаб̣б̣аяаанубассанаавасзна бавад̇д̇аа д̇арун̣авибассанаабан̃н̃аа [д̇арун̣асамат̇авибассанаабан̃н̃аа (адтагат̇ааяам̣)]. аад̣̇ибхууд̇ааяаад̇и батамааваяавабхууд̇ааяа, д̣̇зсанаавасзна жзд̇ам̣ вуд̇д̇ам̣. уббад̇д̇игаалз бана над̇т̇и маг̇г̇ад̇хаммаанам̣ аад̣̇имаж̇жхабарияосаанад̇аа згажид̇д̇уббаад̣̇абарияаабаннад̇д̇аа згаж̇жхам̣язва уббаж̇ж̇анад̇о. бзманд̇и д̣̇ал̣хабхад̇д̇и, д̇ам̣ бана валлабхавасзна бавад̇д̇амаанам̣ г̇зхасид̇асад̣̇исам̣ ход̇ийд̇и ‘‘г̇зхасид̇абзма’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. г̇аругаран̣авасзна бавад̇д̇ияаа г̇ару жид̇д̇ам̣ зд̇ассаад̇и г̇аружид̇д̇о, д̇асса бхааво г̇аружид̇д̇абхааво, г̇арумхи г̇аругааро. ‘‘гилзсаа на уббаж̇ж̇анд̇ий’’д̇и вад̇ваа д̇ад̇т̇а гааран̣амааха ‘‘оваад̣̇аанусаасаним̣ лабхад̇ий’’д̇и. г̇аруунан̃хи санд̇игз оваад̣̇аанусаасаним̣ лабхид̇ваа яат̇аанусидтам̣ бадибаж̇ж̇анд̇асса гилзсаа на уббаж̇ж̇анд̇и. д̇знааха ‘‘д̇асмаа’’д̇иаад̣̇и.
358. (Ka) ādibrahmacariyikāyāti ādibrahmacariyā eva ādibrahmacariyikā yathā ‘‘vinayo eva venayiko’’ti, tassā ādibrahmacariyikāya. Kā pana sāti āha ‘‘paññāyā’’ti. Sikkhattayasaṅgahassāti adhisīlasikkhādisikkhattayasaṅgahassa. Upacārajjhānasahagatā taruṇasamathapaññāva udayabbayānupassanāvasena pavattā taruṇavipassanāpaññā [taruṇasamathavipassanāpaññā (aṭṭhakathāyaṃ)]. Ādibhūtāyāti paṭhamāvayavabhūtāya, desanāvasena cetaṃ vuttaṃ. Uppattikāle pana natthi maggadhammānaṃ ādimajjhapariyosānatā ekacittuppādapariyāpannattā ekajjhaṃyeva uppajjanato. Pemanti daḷhabhatti, taṃ pana vallabhavasena pavattamānaṃ gehasitasadisaṃ hotīti ‘‘gehasitapema’’nti vuttaṃ. Garukaraṇavasena pavattiyā garu cittaṃ etassāti garucitto, tassa bhāvo garucittabhāvo, garumhi garukāro. ‘‘Kilesā na uppajjantī’’ti vatvā tattha kāraṇamāha ‘‘ovādānusāsaniṃ labhatī’’ti. Garūnañhi santike ovādānusāsaniṃ labhitvā yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjantassa kilesā na uppajjanti. Tenāha ‘‘tasmā’’tiādi.
(ча) бзд̇аад̇и бзд̇амахид̣̇д̇хигаа. асураананд̇и д̣̇зваасураанам̣. бзд̇аасураа бана бзд̇аа зваад̇и д̇зсам̣ бзд̇зхи сан̇г̇ахо авуд̇д̇асид̣̇д̇хова. аавааханам̣ г̇ажчанд̇ийд̇и самбхог̇асам̣саг̇г̇амукзна бзд̇зхзва асураанам̣ сан̇г̇ахан̣з гааран̣ам̣ д̣̇ассзд̇и.
(Cha) petāti petamahiddhikā. Asurānanti devāsurānaṃ. Petāsurā pana petā evāti tesaṃ petehi saṅgaho avuttasiddhova. Āvāhanaṃ gacchantīti sambhogasaṃsaggamukhena peteheva asurānaṃ saṅgahaṇe kāraṇaṃ dasseti.
(ж̇а) аббижчассаад̇и ниижчасса. абхаавад̇т̇о хзд̇т̇а абба-сад̣̇д̣̇о ‘‘аббад̣ам̣самагасаваад̇аад̇абаа’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 10.11) вияа. бажжаязсу аббижчо бажжаяааббижчо, жийвараад̣̇ибажжаязсу ижчаарахид̇о. ад̇хиг̇амааббижчод̇и жхаанаад̣̇иад̇хиг̇амавибхааванз ижчаарахид̇о. барияад̇д̇иаббижчод̇и барияад̇д̇ияам̣ б̣аахусажжавибхааванз ижчаарахид̇о. д̇худ̇ан̇г̇ааббижчод̇и д̇худ̇ан̇г̇зсу аббижчо д̇худ̇ан̇г̇авибхаавзна ижчаарахид̇о. санд̇аг̇ун̣аниг̇ууханзнаад̇и ад̇д̇ани сам̣виж̇ж̇амаанаанам̣ жхаанаад̣̇иг̇ун̣аанан̃жзва б̣аахусажжаг̇ун̣асса жа д̇худ̇ан̇г̇аг̇ун̣асса жа ниг̇ууханзна чаад̣̇анзна. самбаж̇ж̇ад̇ийд̇и ниббаж̇ж̇ад̇и сиж̇жхад̇и. но махижчассаад̇и махад̇ияаа ижчааяа саманнааг̇ад̇асса, ижчам̣ ваа маханд̇асса но самбаж̇ж̇ад̇и ануд̇хаммассааби анижчанад̇о.
(Ja) appicchassāti niicchassa. Abhāvattho hettha appa-saddo ‘‘appaḍaṃsamakasavātātapā’’tiādīsu (a. ni. 10.11) viya. Paccayesu appiccho paccayaappiccho, cīvarādipaccayesu icchārahito. Adhigamaappicchoti jhānādiadhigamavibhāvane icchārahito. Pariyattiappicchoti pariyattiyaṃ bāhusaccavibhāvane icchārahito. Dhutaṅgaappicchoti dhutaṅgesu appiccho dhutaṅgavibhāvena icchārahito. Santaguṇanigūhanenāti attani saṃvijjamānānaṃ jhānādiguṇānañceva bāhusaccaguṇassa ca dhutaṅgaguṇassa ca nigūhanena chādanena. Sampajjatīti nippajjati sijjhati. No mahicchassāti mahatiyā icchāya samannāgatassa, icchaṃ vā mahantassa no sampajjati anudhammassāpi anicchanato.
бавивид̇д̇ассаад̇и багаарзхи вивид̇д̇асса. д̇знааха ‘‘гааяажид̇д̇аубад̇хививзгзхи вивид̇д̇ассаа’’д̇и. ‘‘адтааарамбхавад̇т̇увасзнаа’’д̇и зд̇зна бхааванаабхияог̇авасзна згийбхаавова ид̇ха ‘‘гааяавивзго’’д̇и ад̇хиббзд̇о, на г̇ан̣асан̇г̇ан̣игаабхаавамад̇д̇анд̇и д̣̇ассзд̇и. гамманд̇и яог̇агаммам̣.
Pavivittassāti pakārehi vivittassa. Tenāha ‘‘kāyacittaupadhivivekehi vivittassā’’ti. ‘‘Aṭṭhaārambhavatthuvasenā’’ti etena bhāvanābhiyogavasena ekībhāvova idha ‘‘kāyaviveko’’ti adhippeto, na gaṇasaṅgaṇikābhāvamattanti dasseti. Kammanti yogakammaṃ.
сад̇д̇зхи гилзсзхи жа сан̇г̇ан̣анам̣ самод̇хаанам̣ сан̇г̇ан̣игаа, саа аарамид̇аб̣б̣адтзна аараамо зд̇ассаад̇и сан̇г̇ан̣игаараамо, д̇асса. д̇знааха ‘‘г̇ан̣асан̇г̇ан̣игааяа жзваа’’д̇иаад̣̇и. аарад̣̇д̇хавийрияассаад̇и баг̇г̇ахид̇авийрияасса, д̇ан̃жа ко убад̇хививзгз ниннад̇аавасзна ‘‘аяам̣ д̇хаммо’’д̇и важанад̇о. зса наяо ид̇о барзсуби. виваддасанниссид̇ам̣язва хи самаад̇хаанам̣ ид̇хаад̇хиббзд̇ам̣, д̇ат̇аа бан̃н̃ааби. гаммассагад̇аабан̃н̃ааяа хи бад̇идтад̇о гаммавасзна ‘‘бхавзсу наанаббагааро анад̇т̇о’’д̇и ж̇аананд̇о гаммагкаяагаран̃аан̣ам̣ абхибад̇т̇зд̇и, д̇ад̣̇ад̇т̇ан̃жа уссаахам̣ гарод̇и. маанаад̣̇аяо сад̇д̇асанд̇аанам̣ сам̣саарз бабан̃жзнд̇и вид̇т̇аарзнд̇ийд̇и бабан̃жаад̇и ааха ‘‘ниббабан̃жассаад̇и виг̇ад̇амаанад̇ан̣хаад̣̇идтибабан̃жассаа’’д̇и.
Sattehi kilesehi ca saṅgaṇanaṃ samodhānaṃ saṅgaṇikā, sā āramitabbaṭṭhena ārāmo etassāti saṅgaṇikārāmo, tassa. Tenāha ‘‘gaṇasaṅgaṇikāya cevā’’tiādi. Āraddhavīriyassāti paggahitavīriyassa, tañca kho upadhiviveke ninnatāvasena ‘‘ayaṃ dhammo’’ti vacanato. Esa nayo ito paresupi. Vivaṭṭasannissitaṃyeva hi samādhānaṃ idhādhippetaṃ, tathā paññāpi. Kammassakatāpaññāya hi patiṭṭhato kammavasena ‘‘bhavesu nānappakāro anattho’’ti jānanto kammakkhayakarañāṇaṃ abhipattheti, tadatthañca ussāhaṃ karoti. Mānādayo sattasantānaṃ saṃsāre papañcenti vitthārentīti papañcāti āha ‘‘nippapañcassāti vigatamānataṇhādiṭṭhipapañcassā’’ti.
маг̇г̇о гат̇ид̇о саруубзнзва.
Maggo kathito sarūpeneva.
навад̇хаммаван̣н̣анаа
Navadhammavaṇṇanā
359. (ка) висуд̣̇д̇хинд̇и н̃аан̣ад̣̇ассанависуд̣̇д̇хим̣, ажжанд̇ависуд̣̇д̇химзва ваа. жад̇убаарисуд̣̇д̇хисийланд̇и баад̇имогкасам̣вараад̣̇инирубаггилидтад̇ааяа жад̇уб̣б̣ид̇хабарисуд̣̇д̇хиванд̇ам̣ сийлам̣. баарисуд̣̇д̇хибад̇хаанияан̇г̇анд̇и буг̇г̇аласса барисуд̣̇д̇хияаа бад̇хаанабхууд̇ам̣ ан̇г̇ам̣. д̇знааха ‘‘барисуд̣̇д̇хабхаавасса бад̇хаанан̇г̇а’’нд̇и. самат̇асса висуд̣̇д̇хибхааво вод̣̇аанам̣ баг̇ун̣абхаавзна барижчиннанд̇и ааха ‘‘адта баг̇ун̣асамаабад̇д̇ияо’’д̇и. виг̇ад̇убаггилзсан̃хи ‘‘баг̇ун̣а’’нд̇и вад̇д̇аб̣б̣ад̇ам̣ лаб̣бхад̇и, на саубаггилзсам̣ хаанабхааг̇ияаад̣̇ибхааваббад̇д̇ид̇о. сад̇д̇ад̣̇идтималависуд̣̇д̇хид̇о наамаруубабарижчзд̣̇о д̣̇идтивисуд̣̇д̇хи. бажжаяабариг̇г̇ахо ад̣̇д̇хад̇д̇аяаган̇каамалавид̇хаманад̇о ган̇каавид̇аран̣ависуд̣̇д̇хи. яасмаа наамаруубам̣ наама саббажжаяамзва, д̇асмаа д̇ам̣ бариг̇г̇ан̣ханд̇зна ад̇т̇ад̇о д̇асса саббажжаяад̇ааби бариг̇г̇ахид̇аа зва ход̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘д̣̇идтивисуд̣̇д̇хийд̇и саббажжаяам̣ наамаруубад̣̇ассана’’нд̇и. яасмаа бана наамаруубасса бажжаяам̣ бариг̇г̇ан̣ханд̇зна д̇ийсу ад̣̇д̇хаасу ган̇каамалавид̇аран̣абажжаяаагаарааваб̣од̇хавасзнзва ход̇и, д̇асмаа ‘‘бажжаяаагааран̃аан̣а’’нд̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣ яат̇аа ган̇каавид̇аран̣ависуд̣̇д̇хи ‘‘д̇хаммадтид̇ин̃аан̣а’’нд̇и вужжад̇и. маг̇г̇аамаг̇г̇з н̃аан̣анд̇и маг̇г̇аамаг̇г̇з вавад̇т̇абзд̇ваа тид̇ан̃аан̣ам̣. н̃аан̣анд̇и ид̇ха д̇арун̣авибассанаа гат̇ид̇аа д̇зсам̣ бхигкуунам̣ аж̇жхаасаяавасзна ‘‘н̃аан̣ад̣̇ассанависуд̣̇д̇хий’’д̇и вудтаанаг̇ааминияаа вибассанааяа вужжамаанад̇д̇аа. яад̣̇и ‘‘н̃аан̣ад̣̇ассанависуд̣̇д̇хий’’д̇и вудтаанаг̇ааминивибассанаа ад̇хиббзд̇аа, ‘‘бан̃н̃аа’’д̇и жа арахад̇д̇апалабан̃н̃аа, маг̇г̇о бана гат̇анд̇и ? маг̇г̇о б̣ахугаарабад̣̇з вирааг̇аг̇г̇ахан̣зна г̇ахид̇о. вагкад̇и хи ‘‘ид̇ха б̣ахугаарабад̣̇з маг̇г̇о гат̇ид̇о’’д̇и (д̣̇ий. ни. адта. 3.359).
359. (Kha) visuddhinti ñāṇadassanavisuddhiṃ, accantavisuddhimeva vā. Catupārisuddhisīlanti pātimokkhasaṃvarādinirupakkiliṭṭhatāya catubbidhaparisuddhivantaṃ sīlaṃ. Pārisuddhipadhāniyaṅganti puggalassa parisuddhiyā padhānabhūtaṃ aṅgaṃ. Tenāha ‘‘parisuddhabhāvassa padhānaṅga’’nti. Samathassa visuddhibhāvo vodānaṃ paguṇabhāvena paricchinnanti āha ‘‘aṭṭha paguṇasamāpattiyo’’ti. Vigatupakkilesañhi ‘‘paguṇa’’nti vattabbataṃ labbhati, na saupakkilesaṃ hānabhāgiyādibhāvappattito. Sattadiṭṭhimalavisuddhito nāmarūpaparicchedo diṭṭhivisuddhi. Paccayapariggaho addhattayakaṅkhāmalavidhamanato kaṅkhāvitaraṇavisuddhi. Yasmā nāmarūpaṃ nāma sappaccayameva, tasmā taṃ pariggaṇhantena atthato tassa sappaccayatāpi pariggahitā eva hotīti vuttaṃ ‘‘diṭṭhivisuddhīti sappaccayaṃ nāmarūpadassana’’nti. Yasmā pana nāmarūpassa paccayaṃ pariggaṇhantena tīsu addhāsu kaṅkhāmalavitaraṇapaccayākārāvabodhavaseneva hoti, tasmā ‘‘paccayākārañāṇa’’ntiādi vuttaṃ yathā kaṅkhāvitaraṇavisuddhi ‘‘dhammaṭṭhitiñāṇa’’nti vuccati. Maggāmagge ñāṇanti maggāmagge vavatthapetvā ṭhitañāṇaṃ. Ñāṇanti idha taruṇavipassanā kathitā tesaṃ bhikkhūnaṃ ajjhāsayavasena ‘‘ñāṇadassanavisuddhī’’ti vuṭṭhānagāminiyā vipassanāya vuccamānattā. Yadi ‘‘ñāṇadassanavisuddhī’’ti vuṭṭhānagāminivipassanā adhippetā, ‘‘paññā’’ti ca arahattaphalapaññā, maggo pana kathanti ? Maggo bahukārapade virāgaggahaṇena gahito. Vakkhati hi ‘‘idha bahukārapade maggo kathito’’ti (dī. ni. aṭṭha. 3.359).
(ча) жагкаад̣̇ид̇хаад̇унаанад̇д̇анд̇и жагкаад̣̇ируубаад̣̇ижагкувин̃н̃аан̣аад̣̇ид̇хаад̇уунам̣ взмад̇д̇ад̇ам̣ ниссааяа. жагкусампассаад̣̇инаанад̇д̇анд̇и жагкусампассасод̇асампассагхаанасампассаад̣̇исампассавибхааг̇ам̣. сан̃н̃аанаанад̇д̇анд̇и зд̇т̇а руубасан̃н̃аад̣̇исан̃н̃аанаанад̇д̇амби лаб̣бхад̇зва, д̇ам̣ бана гаамасан̃н̃аад̣̇иг̇г̇ахан̣знзва г̇аяхад̇и. гаамасан̃н̃аад̣̇ийд̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна б̣яаабаад̣̇асан̃н̃аад̣̇ийнам̣ г̇ахан̣ам̣. сан̃н̃аанид̣̇аанад̇д̇аа бабан̃жасан̇каанам̣ ‘‘сан̃н̃аанаанад̇д̇ам̣ бадижжа сан̇габбанаанад̇д̇а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣, ‘‘яам̣ сан̇габбзд̇и, д̇ам̣ бабан̃жзд̇ий’’д̇и важанад̇о ‘‘сан̇габбанаанад̇д̇ам̣ бадижжа чанд̣̇анаанад̇д̇а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. чанд̣̇анаанад̇д̇анд̇и жа д̇ан̣хаачанд̣̇асса наанад̇д̇ам̣. руубабарил̣ааход̇и руубависаяо руубаабхибад̇т̇анаавасзна бавад̇д̇о гилзсабарил̣аахо. сад̣̇д̣̇абарил̣ааход̇и зд̇т̇ааби зсзва наяо. гилзсо хи уббаж̇ж̇амаано аббад̇д̇зби аарамман̣з бад̇д̇о вияа барил̣аахова уббаж̇ж̇ад̇и. д̇ат̇аабхууд̇асса бана гилзсачанд̣̇асса васзна руубаад̣̇ибариязсанаа ход̇ийд̇и ааха ‘‘барил̣ааханаанад̇д̇ад̇ааяа руубабариязсанаад̣̇инаанад̇д̇ам̣ уббаж̇ж̇ад̇ий’’д̇и. д̇ат̇аа бариязсанд̇асса сажз д̇ам̣ руубаад̣̇и лаб̣бхзяяа, д̇ам̣ санд̇хааяааха ‘‘бариязсанаад̣̇инаанад̇д̇ад̇ааяа руубабадилаабхаад̣̇инаанад̇д̇ам̣ уббаж̇ж̇ад̇ий’’д̇и.
(Cha) cakkhādidhātunānattanti cakkhādirūpādicakkhuviññāṇādidhātūnaṃ vemattataṃ nissāya. Cakkhusamphassādinānattanti cakkhusamphassasotasamphassaghānasamphassādisamphassavibhāgaṃ. Saññānānattanti ettha rūpasaññādisaññānānattampi labbhateva, taṃ pana kāmasaññādiggahaṇeneva gayhati. Kāmasaññādīti ādi-saddena byāpādasaññādīnaṃ gahaṇaṃ. Saññānidānattā papañcasaṅkhānaṃ ‘‘saññānānattaṃ paṭicca saṅkappanānatta’’nti vuttaṃ, ‘‘yaṃ saṅkappeti, taṃ papañcetī’’ti vacanato ‘‘saṅkappanānattaṃ paṭicca chandanānatta’’nti vuttaṃ. Chandanānattanti ca taṇhāchandassa nānattaṃ. Rūpapariḷāhoti rūpavisayo rūpābhipatthanāvasena pavatto kilesapariḷāho. Saddapariḷāhoti etthāpi eseva nayo. Kileso hi uppajjamāno appattepi ārammaṇe patto viya pariḷāhova uppajjati. Tathābhūtassa pana kilesachandassa vasena rūpādipariyesanā hotīti āha ‘‘pariḷāhanānattatāya rūpapariyesanādinānattaṃ uppajjatī’’ti. Tathā pariyesantassa sace taṃ rūpādi labbheyya, taṃ sandhāyāha ‘‘pariyesanādinānattatāya rūpapaṭilābhādinānattaṃ uppajjatī’’ti.
(ж̇а) маран̣аанубассанаан̃аан̣зд̇и маран̣асса анубассанаавасзна бавад̇д̇ан̃аан̣з, маран̣аануссад̇исахаг̇ад̇абан̃н̃ааяаад̇и ад̇т̇о. аахаарам̣ бариг̇г̇ан̣ханд̇ассаад̇и г̇аманаад̣̇ивасзна аахаарам̣ бадиггуулад̇о бариг̇г̇ан̣ханд̇асса. угган̣танд̇ассаад̇и ниб̣б̣инд̣̇анд̇асса гад̇т̇ажиби асаж̇ж̇анд̇асса.
(Ja) maraṇānupassanāñāṇeti maraṇassa anupassanāvasena pavattañāṇe, maraṇānussatisahagatapaññāyāti attho. Āhāraṃ pariggaṇhantassāti gamanādivasena āhāraṃ paṭikkūlato pariggaṇhantassa. Ukkaṇṭhantassāti nibbindantassa katthacipi asajjantassa.
д̣̇асад̇хаммаван̣н̣анаа
Dasadhammavaṇṇanā
360. (жха) ниж̇ж̇арагааран̣аанийд̇и баж̇аханагааран̣аани. имасмим̣ абхин̃н̃аабад̣̇з маг̇г̇о гат̇ийяад̇ийд̇и гад̇ваа ‘‘аяам̣ хздтаа..бз… буна г̇ахид̇аа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ат̇аа хи вагкад̇и ‘‘ид̇ха абхин̃н̃аабад̣̇з маг̇г̇о гат̇ид̇о’’ (д̣̇ий. ни. адта. 3.360) гин̃жааби ниж̇ж̇ин̣н̣аа мижчаад̣̇идтийд̇и аанзд̇ваа самб̣анд̇хид̇аб̣б̣ам̣. яат̇аа мижчаад̣̇идти вибассанааяа ниж̇ж̇ин̣н̣ааби на самужчиннаад̇и самужчзд̣̇аббахаанад̣̇ассанад̇т̇ам̣ буна г̇ахид̇аа, звам̣ мижчаасан̇габбаад̣̇аяоби вибассанааяа бахийнааби асамужчиннад̇ааяа ид̇ха буна г̇ахид̇аад̇и аяамад̇т̇о ‘‘мижчаасан̇габбо’’д̇иаад̣̇ийсу саб̣б̣абад̣̇зсу вад̇д̇аб̣б̣од̇и д̣̇ассзд̇и ‘‘звам̣ саб̣б̣абад̣̇зсу наяо нзд̇аб̣б̣о’’д̇и иминаа.
360. (Jha) nijjarakāraṇānīti pajahanakāraṇāni. Imasmiṃ abhiññāpade maggo kathīyatīti katvā ‘‘ayaṃ heṭṭhā..pe… puna gahitā’’ti vuttaṃ. Tathā hi vakkhati ‘‘idha abhiññāpade maggo kathito’’ (dī. ni. aṭṭha. 3.360) kiñcāpi nijjiṇṇā micchādiṭṭhīti ānetvā sambandhitabbaṃ. Yathā micchādiṭṭhi vipassanāya nijjiṇṇāpi na samucchinnāti samucchedappahānadassanatthaṃ puna gahitā, evaṃ micchāsaṅkappādayopi vipassanāya pahīnāpi asamucchinnatāya idha puna gahitāti ayamattho ‘‘micchāsaṅkappo’’tiādīsu sabbapadesu vattabboti dasseti ‘‘evaṃ sabbapadesu nayo netabbo’’ti iminā.
зд̇т̇а жаад̇и ‘‘саммаавимуд̇д̇ибажжаяаа жа анзгз гусалаа д̇хаммаа бхааванаабаарибуурим̣ г̇ажчанд̇ий’’д̇и зд̇асмим̣ баал̣ибад̣̇з. зд̇т̇а жа самужчзд̣̇авасзна, бадиббассад̣̇д̇хивасзна жа бадибагкад̇хаммаа саммад̣̇зва вимужжанам̣ саммаавимуд̇д̇и, д̇аббажжаяаа жа маг̇г̇апалзсу адта инд̣̇рияаани бхааванаабаарибуурим̣ убаг̇ажчанд̇ийд̇и маг̇г̇асамбаяуд̇д̇ааниби сад̣̇д̇хаад̣̇ийни инд̣̇рияаани уд̣̇д̇хадаани. маг̇г̇авасзна хи палзсу бхааванаа баарибуурий наамаад̇и. абхинанд̣̇анадтзнаад̇и ад̇ивияа синзханадтзнид̣̇ан̃хи. соманассинд̣̇рияам̣ уггам̣саг̇ад̇асаад̇асабхаавам̣ самбаяуд̇д̇ад̇хаммз синзханд̇ам̣ д̇змзнд̇ам̣ вияа бавад̇д̇ад̇и. бавад̇д̇асанд̇ад̇иаад̇хибад̇зяяадтзнаад̇и вибаагасанд̇аанасса ж̇ийванз ад̇хибад̇ибхаавзна. ‘‘зва’’нд̇иаад̣̇и вуд̇д̇ассзва ад̇т̇асса ниг̇аманам̣.
Etthacāti ‘‘sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchantī’’ti etasmiṃ pāḷipade. Ettha ca samucchedavasena, paṭippassaddhivasena ca paṭipakkhadhammā sammadeva vimuccanaṃ sammāvimutti, tappaccayā ca maggaphalesu aṭṭha indriyāni bhāvanāpāripūriṃ upagacchantīti maggasampayuttānipi saddhādīni indriyāni uddhaṭāni. Maggavasena hi phalesu bhāvanā pāripūrī nāmāti. Abhinandanaṭṭhenāti ativiya sinehanaṭṭhenidañhi. Somanassindriyaṃ ukkaṃsagatasātasabhāvaṃ sampayuttadhamme sinehantaṃ tementaṃ viya pavattati. Pavattasantatiādhipateyyaṭṭhenāti vipākasantānassa jīvane adhipatibhāvena. ‘‘Eva’’ntiādi vuttasseva atthassa nigamanaṃ.
ад̣̇д̇хзна саха чадтаани бан̃хасад̇аани, бан̃н̃аасаад̇хигаани саха бан̃хасад̇аанийд̇и ад̇т̇о.
Addhena saha chaṭṭhāni pañhasatāni, paññāsādhikāni saha pañhasatānīti attho.
зд̇т̇а жа ааяасмаа д̇хаммасзнаабад̇и ‘‘д̣̇асасу наат̇агаран̣ад̇хаммзсу бад̇идтааяа д̣̇асагасин̣ааяад̇анаани бхаавзнд̇о д̣̇асаааяад̇анамукзна барин̃н̃ам̣ бадтабзд̇ваа барин̃н̃зяяад̇хаммз бариж̇аананд̇о д̣̇асамижчад̇д̇з, д̣̇асаагусалагаммабат̇з жа бахааяа д̣̇асагусалагаммабат̇зсу жа авадтид̇о д̣̇асасу арияааваасзсу аавасид̇угаамо д̣̇асасан̃н̃аа уббаад̣̇знд̇о д̣̇асаниж̇ж̇аравад̇т̇ууни абхин̃н̃ааяа д̣̇асаасзгкад̇хаммз ад̇хиг̇ажчад̇ий’’д̇и д̇зсам̣ бхигкуунам̣ оваад̣̇ам̣ мад̇т̇агам̣ баабзнд̇о д̣̇зсанам̣ нидтабзси. бамод̣̇авасзна бадиг̇г̇ан̣ханам̣ абхинанд̣̇ананд̇и ааха ‘‘саад̇ху саад̇хууд̇и абхинанд̣̇анд̇аа сирасаа самбадижчим̣суу’’д̇и. д̇ааяа ад̇д̇аманад̇ааяаад̇и д̇ааяа яат̇аад̣̇зсид̇ад̣̇зсанааг̇ад̇ааяа бахадтажид̇д̇ад̇ааяа, д̇ад̇т̇а яат̇аалад̣̇д̇хаад̇т̇авзд̣̇ад̇хаммавзд̣̇зхийд̇и ад̇т̇о. имамзва суд̇д̇ам̣ ааваж̇ж̇амаанаад̇и имасмим̣ суд̇д̇з д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а ааг̇ад̇з абхин̃н̃зяяаад̣̇ибхзд̣̇з д̇хаммз абхиж̇аананаад̣̇ивасзна саманнаахаранд̇аа. саха бадисамбхид̣̇аахи…бз… бад̇идтахим̣сууд̇и ад̇д̇ано убаниссаяасамбаннад̇ааяа, т̇зрасса жа д̣̇зсанаанубхаавзна яат̇аарад̣̇д̇хам̣ вибассанам̣ уссуггзд̇ваа бадисамбхид̣̇аабариваарааяа абхин̃н̃ааяа сан̣тахим̣сууд̇и.
Ettha ca āyasmā dhammasenāpati ‘‘dasasu nāthakaraṇadhammesu patiṭṭhāya dasakasiṇāyatanāni bhāvento dasaāyatanamukhena pariññaṃ paṭṭhapetvā pariññeyyadhamme parijānanto dasamicchatte, dasaakusalakammapathe ca pahāya dasakusalakammapathesu ca avaṭṭhito dasasu ariyāvāsesu āvasitukāmo dasasaññā uppādento dasanijjaravatthūni abhiññāya dasaasekkhadhamme adhigacchatī’’ti tesaṃ bhikkhūnaṃ ovādaṃ matthakaṃ pāpento desanaṃ niṭṭhapesi. Pamodavasena paṭiggaṇhanaṃ abhinandananti āha ‘‘sādhu sādhūti abhinandantā sirasā sampaṭicchiṃsū’’ti. Tāya attamanatāyāti tāya yathādesitadesanāgatāya pahaṭṭhacittatāya, tattha yathāladdhaatthavedadhammavedehīti attho. Imameva suttaṃ āvajjamānāti imasmiṃ sutte tattha tattha āgate abhiññeyyādibhede dhamme abhijānanādivasena samannāharantā. Saha paṭisambhidāhi…pe… patiṭṭhahiṃsūti attano upanissayasampannatāya, therassa ca desanānubhāvena yathāraddhaṃ vipassanaṃ ussukketvā paṭisambhidāparivārāya abhiññāya saṇṭhahiṃsūti.
суман̇г̇алавилаасинияаа д̣̇ийгханигааяадтагат̇ааяа
Sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya
д̣̇асуд̇д̇арасуд̇д̇аван̣н̣анааяа лийнад̇т̇аббагаасанаа.
Dasuttarasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā.
нидтид̇аа жа баат̇игаваг̇г̇адтагат̇ааяа лийнад̇т̇аббагаасанаа.
Niṭṭhitā ca pāthikavaggaṭṭhakathāya līnatthappakāsanā.
баат̇игаваг̇г̇адийгаа нидтид̇аа.
Pāthikavaggaṭīkā niṭṭhitā.
ниг̇аманагат̇ааван̣н̣анаа
Nigamanakathāvaṇṇanā
т̇зраанам̣ махаагассабаад̣̇ийнам̣ вам̣со бавзн̣ий анваяо зд̇ассаад̇и т̇зравам̣санваяо, д̇зна; жад̇умахаанигааязсу т̇зриязнаад̇и ад̇т̇о.
Therānaṃ mahākassapādīnaṃ vaṃso paveṇī anvayo etassāti theravaṃsanvayo, tena; catumahānikāyesu theriyenāti attho.
д̣̇асаб̣аласса саммаасамб̣уд̣̇д̇хасса г̇ун̣аг̇ан̣аанам̣ барид̣̇ийбанад̇о д̣̇асаб̣алаг̇ун̣аг̇ан̣абарид̣̇ийбанасса. аяан̃хи ааг̇амо б̣рахмаж̇аалаад̣̇ийсу, махаабад̣̇аанаад̣̇ийсу, самбасаад̣̇анийяаад̣̇ийсу жа д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а висзсад̇о б̣уд̣̇д̇хаг̇ун̣аанам̣ багаасанавасзна бавад̇д̇од̇и. д̇ат̇аа хи вуд̇д̇ам̣ аад̣̇ид̇о ‘‘сад̣̇д̇хаавахаг̇ун̣ассаа’’д̇и (д̣̇ий. ни. адта. 1.г̇ант̇аарамбхагат̇аа).
Dasabalassa sammāsambuddhassa guṇagaṇānaṃ paridīpanato dasabalaguṇagaṇaparidīpanassa. Ayañhi āgamo brahmajālādīsu, mahāpadānādīsu, sampasādanīyādīsu ca tattha tattha visesato buddhaguṇānaṃ pakāsanavasena pavattoti. Tathā hi vuttaṃ ādito ‘‘saddhāvahaguṇassā’’ti (dī. ni. aṭṭha. 1.ganthārambhakathā).
махаадтагат̇ааяа сааранд̇и д̣̇ийгханигааяамахааадтагат̇ааяам̣ ад̇т̇асаарам̣.
Mahāṭṭhakathāya sāranti dīghanikāyamahāaṭṭhakathāyaṃ atthasāraṃ.
згуунасадтимад̇д̇од̇и т̇огам̣ уунабхаавад̇о мад̇д̇а-сад̣̇д̣̇аг̇г̇ахан̣ам̣.
Ekūnasaṭṭhimattoti thokaṃ ūnabhāvato matta-saddaggahaṇaṃ.
муулагадтагат̇аасааранд̇и буб̣б̣з вуд̇д̇ам̣ д̣̇ийгханигааяамахааадтагат̇аасаарамзва буна ниг̇аманавасзна вад̣̇ад̇и. ат̇а ваа муулагадтагат̇аасааранд̇и бораан̣адтагат̇аасу ад̇т̇асаарам̣, д̇знзд̇ам̣ д̣̇ассзд̇и ‘‘д̣̇ийгханигааяамахааадтагат̇ааяам̣ ад̇т̇асаарам̣ аад̣̇ааяа имам̣ суман̇г̇алавилаасиним̣ гаронд̇о сзсамахаанигааяаанамби муулагадтагат̇аасу ид̇ха винияог̇агкамам̣ ад̇т̇асаарам̣ аад̣̇ааяаязва агааси’’нд̇и.
Mūlakaṭṭhakathāsāranti pubbe vuttaṃ dīghanikāyamahāaṭṭhakathāsārameva puna nigamanavasena vadati. Atha vā mūlakaṭṭhakathāsāranti porāṇaṭṭhakathāsu atthasāraṃ, tenetaṃ dasseti ‘‘dīghanikāyamahāaṭṭhakathāyaṃ atthasāraṃ ādāya imaṃ sumaṅgalavilāsiniṃ karonto sesamahānikāyānampi mūlakaṭṭhakathāsu idha viniyogakkhamaṃ atthasāraṃ ādāyayeva akāsi’’nti.
‘‘махаавихаараваасийна’’нд̇и [махаавихаарз ниваасинам̣ (адтагат̇ааяам̣)] жа ид̣̇ам̣ буримабажчимабад̣̇зхи сад̣̇д̇хим̣ самб̣анд̇хид̇аб̣б̣ам̣ ‘‘махаавихаараваасийнам̣ самаяам̣ багаасаяанд̇им̣, махаавихаараваасийнам̣ муулагадтагат̇аасаарам̣ аад̣̇ааяаа’’д̇и жа. д̇зна бун̃н̃зна. ход̇у саб̣б̣о сукий логод̇и гаамааважараад̣̇ивибхааг̇о саб̣б̣оби сад̇д̇алого яат̇аарахам̣ б̣од̇хид̇д̇аяаад̇хиг̇аманавасзна самбад̇д̇зна ниб̣б̣аанасукзна сукид̇о ход̇ууд̇и сад̣̇звагасса логасса ажжанд̇асукаад̇хиг̇амааяа ад̇д̇ано бун̃н̃ам̣ барин̣аамзд̇и.
‘‘Mahāvihāravāsīna’’nti [mahāvihāre nivāsinaṃ (aṭṭhakathāyaṃ)] ca idaṃ purimapacchimapadehi saddhiṃ sambandhitabbaṃ ‘‘mahāvihāravāsīnaṃ samayaṃ pakāsayantiṃ, mahāvihāravāsīnaṃ mūlakaṭṭhakathāsāraṃ ādāyā’’ti ca. Tena puññena. Hotu sabbo sukhī lokoti kāmāvacarādivibhāgo sabbopi sattaloko yathārahaṃ bodhittayādhigamanavasena sampattena nibbānasukhena sukhito hotūti sadevakassa lokassa accantasukhādhigamāya attano puññaṃ pariṇāmeti.
баримаан̣ад̇о саад̇хигадтавийсасахассанавуд̇ибхаан̣аваараа нидтид̇аад̇и. баримаан̣ад̇о саад̇хигадтавийсасахассамад̇д̇аг̇ант̇зна д̣̇ийгханигааяадийгаа ражид̇аажарияад̇хаммабаалзна.
Parimāṇato sādhikaṭṭhavīsasahassanavutibhāṇavārā niṭṭhitāti. Parimāṇato sādhikaṭṭhavīsasahassamattaganthena dīghanikāyaṭīkā racitācariyadhammapālena.
мижчаад̣̇идтаад̣̇ижорзхи , сийлаад̣̇ид̇ханасан̃жаяам̣;
Micchādiṭṭhādicorehi , sīlādidhanasañcayaṃ;
рагкан̣ад̇т̇ааяа саггажжам̣, ман̃ж̇уусам̣ вияа гаарид̇анд̇и. (зд̇т̇анд̇арз баато бажчаа ликид̇о)
Rakkhaṇatthāya sakkaccaṃ, mañjūsaṃ viya kāritanti. (etthantare pāṭho pacchā likhito)
нидтид̇аа суман̇г̇алавилаасинияаа д̣̇ийгханигааяадтагат̇ааяа лийнад̇т̇аббагаасанаа.
Niṭṭhitā sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya līnatthappakāsanā.
д̣̇ийгханигааяадийгаа нидтид̇аа.
Dīghanikāyaṭīkā niṭṭhitā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / д̣̇ийгханигааяа • Dīghanikāya / 11. д̣̇асуд̇д̇арасуд̇д̇ам̣ • 11. Dasuttarasuttaṃ
адтагат̇аа • Aṭṭhakathā / суд̇д̇абидага (адтагат̇аа) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / д̣̇ийгха нигааяа (адтагат̇аа) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā) / 11. д̣̇асуд̇д̇арасуд̇д̇аван̣н̣анаа • 11. Dasuttarasuttavaṇṇanā
