| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) |
៥. ទន្តភូមិសុត្តវណ្ណនា
5. Dantabhūmisuttavaṇṇanā
២១៣. ឯវំ មេ សុតន្តិ ទន្តភូមិសុត្តំ។ តត្ថ អរញ្ញកុដិកាយន្តិ តស្សេវ វេឡុវនស្ស ឯកស្មិំ វិវិត្តដ្ឋានេ បធានកម្មិកានំ ភិក្ខូនំ អត្ថាយ កតសេនាសនេ។ រាជកុមារោតិ ពិម្ពិសារស្ស បុត្តោ ឱរសកោ។
213.Evaṃme sutanti dantabhūmisuttaṃ. Tattha araññakuṭikāyanti tasseva veḷuvanassa ekasmiṃ vivittaṭṭhāne padhānakammikānaṃ bhikkhūnaṃ atthāya katasenāsane. Rājakumāroti bimbisārassa putto orasako.
ផុសេយ្យាតិ លភេយ្យ។ ឯកគ្គតន្តិ ឯវំ បដិបន្នោ សមាបត្តិំ នាម លភតិ, ឈានំ នាម លភតីតិ ឥទំ មយា សុតន្តិ វទតិ។ កិលមថោតិ កាយកិលមថោ។ វិហេសាតិ ស្វេវ កិលមថោ វុត្តោ។ យថាសកេ តិដ្ឋេយ្យាសីតិ អត្តនោ អជាននកោដ្ឋាសេយេវ តិដ្ឋេយ្យាសីតិ។
Phuseyyāti labheyya. Ekaggatanti evaṃ paṭipanno samāpattiṃ nāma labhati, jhānaṃ nāma labhatīti idaṃ mayā sutanti vadati. Kilamathoti kāyakilamatho. Vihesāti sveva kilamatho vutto. Yathāsake tiṭṭheyyāsīti attano ajānanakoṭṭhāseyeva tiṭṭheyyāsīti.
២១៤. ទេសេសីតិ ចិត្តេកគ្គតំ នាម ឯវំ លភតិ, សមាបត្តិំ ឯវំ និព្ពត្តេតីតិ អប្បនាឧបចារំ បាបេត្វា ឯកកសិណបរិកម្មំ កថេសិ។ បវេទេត្វាតិ បកាសេត្វា។
214.Desesīti cittekaggataṃ nāma evaṃ labhati, samāpattiṃ evaṃ nibbattetīti appanāupacāraṃ pāpetvā ekakasiṇaparikammaṃ kathesi. Pavedetvāti pakāsetvā.
នេក្ខម្មេន ញាតព្ពន្តិ កាមតោ និស្សដគុណេន ញាតព្ពំ។ កាមតោ និស្សដគុណេ ឋិតេន បុគ្គលេន ឯកគ្គំ នាម ជានិតព្ពន្តិ អធិប្បាយេនេតំ វុត្តំ ។ សេសានិ តស្សេវ វេវចនានិ។ កាមេ បរិភុញ្ជន្តោតិ ទុវិធេបិ កាមេ ភុញ្ជមានោ។
Nekkhammena ñātabbanti kāmato nissaṭaguṇena ñātabbaṃ. Kāmato nissaṭaguṇe ṭhitena puggalena ekaggaṃ nāma jānitabbanti adhippāyenetaṃ vuttaṃ . Sesāni tasseva vevacanāni. Kāmeparibhuñjantoti duvidhepi kāme bhuñjamāno.
២១៥. ហត្ថិទម្មា វា អស្សទម្មា វា គោទម្មា វាតិ ឯត្ថ អទន្តហត្ថិទម្មាទយោ វិយ ចិត្តេកគ្គរហិតា បុគ្គលា ទដ្ឋព្ពា។ ទន្តហត្ថិអាទយោ វិយ ចិត្តេកគ្គសម្បន្នា។ យថា អទន្តហត្ថិទម្មាទយោ កូដាការំ អកត្វា ធុរំ អឆឌ្ឌេត្វា ទន្តគមនំ វា គន្តុំ, ទន្តេហិ វា បត្តព្ពំ ភូមិំ បាបុណិតុំ ន សក្កោន្តិ, ឯវមេវ ចិត្តេកគ្គរហិតា សម្បន្នចិត្តេកគ្គេហិ និព្ពត្តិតគុណំ វា និព្ពត្តេតុំ បត្តភូមិំ វា បាបុណិតុំ ន សក្កោន្តិ។
215.Hatthidammā vā assadammā vā godammā vāti ettha adantahatthidammādayo viya cittekaggarahitā puggalā daṭṭhabbā. Dantahatthiādayo viya cittekaggasampannā. Yathā adantahatthidammādayo kūṭākāraṃ akatvā dhuraṃ achaḍḍetvā dantagamanaṃ vā gantuṃ, dantehi vā pattabbaṃ bhūmiṃ pāpuṇituṃ na sakkonti, evameva cittekaggarahitā sampannacittekaggehi nibbattitaguṇaṃ vā nibbattetuṃ pattabhūmiṃ vā pāpuṇituṃ na sakkonti.
២១៦. ហត្ថវិលង្ឃកេនាតិ ហត្ថេន ហត្ថំ គហេត្វា។
216.Hatthavilaṅghakenāti hatthena hatthaṃ gahetvā.
ទដ្ឋេយ្យន្តិ បស្សិតព្ពយុត្តកំ។ អាវុតោតិ អាវរិតោ។ និវុតោតិ និវារិតោ។ ឱផុដោតិ ឱនទ្ធោ។
Daṭṭheyyanti passitabbayuttakaṃ. Āvutoti āvarito. Nivutoti nivārito. Ophuṭoti onaddho.
២១៧. នាគវនិកន្តិ ហត្ថិបទោបមេ (ម. និ. ១.២៨៨ អាទយោ) នាគវនចរកោ បុរិសោ ‘‘នាគវនិកោ’’តិ វុត្តោ, ឥធ ហត្ថិសិក្ខាយ កុសលោ ហត្ថិំ គហេតុំ សមត្ថោ។ អតិបស្សិត្វាតិ ទិស្វា។ ឯត្ថគេធាតិ ឯតស្មិំ បវត្តគេធា។ សរសង្កប្បានន្តិ ធាវនសង្កប្បានំ។ មនុស្សកន្តេសុ សីលេសុ សមាទបនាយាតិ ឯត្ថ យទា នាគោ ឥត្ថិបុរិសេហិ កុមារកុមារិកាហិ សោណ្ឌាទីសុ គហេត្វា ឧបកេឡយមានោ វិការំ ន ករោតិ សុខាយតិ, តទានេន មនុស្សកន្តានិ សីលានិ សមាទិន្នានិ នាម ហោន្តិ។
217.Nāgavanikanti hatthipadopame (ma. ni. 1.288 ādayo) nāgavanacarako puriso ‘‘nāgavaniko’’ti vutto, idha hatthisikkhāya kusalo hatthiṃ gahetuṃ samattho. Atipassitvāti disvā. Etthagedhāti etasmiṃ pavattagedhā. Sarasaṅkappānanti dhāvanasaṅkappānaṃ. Manussakantesu sīlesu samādapanāyāti ettha yadā nāgo itthipurisehi kumārakumārikāhi soṇḍādīsu gahetvā upakeḷayamāno vikāraṃ na karoti sukhāyati, tadānena manussakantāni sīlāni samādinnāni nāma honti.
បេមនីយាតិ តាត រាជា តេ បសន្នោ មង្គលហត្ថិដ្ឋានេវ ឋបេស្សតិ, រាជារហានិ ភោជនាទីនិ លភិស្សសីតិ ឯវរូបី នាគេហិ បិយាបិតព្ពា កថា។ សុស្សូសតីតិ តំ បេមនីយកថំ សោតុកាមោ ហោតិ។ តិណឃាសោទកន្តិ តិណឃាសញ្ចេវ ឧទកញ្ច, តិណឃាសន្តិ ឃាសិតព្ពំ តិណំ, ខាទិតព្ពន្តិ អត្ថោ។
Pemanīyāti tāta rājā te pasanno maṅgalahatthiṭṭhāneva ṭhapessati, rājārahāni bhojanādīni labhissasīti evarūpī nāgehi piyāpitabbā kathā. Sussūsatīti taṃ pemanīyakathaṃ sotukāmo hoti. Tiṇaghāsodakanti tiṇaghāsañceva udakañca, tiṇaghāsanti ghāsitabbaṃ tiṇaṃ, khāditabbanti attho.
បណវោតិ ឌិណ្ឌិមោ។ សព្ពវង្កទោសនិហិតនិន្នីតកសាវោតិ និហិតសព្ពវង្កទោសោ ចេវ អបនីតកសាវោ ច។ អង្គន្តេវ សង្ខំ គច្ឆតីតិ អង្គសមោ ហោតិ។
Paṇavoti ḍiṇḍimo. Sabbavaṅkadosanihitaninnītakasāvoti nihitasabbavaṅkadoso ceva apanītakasāvo ca. Aṅganteva saṅkhaṃ gacchatīti aṅgasamo hoti.
២១៩. គេហសិតសីលានន្តិ បញ្ចកាមគុណនិស្សិតសីលានំ។ ញាយស្សាតិ អដ្ឋង្គិកមគ្គស្ស។
219.Gehasitasīlānanti pañcakāmaguṇanissitasīlānaṃ. Ñāyassāti aṭṭhaṅgikamaggassa.
២២២. អទន្តមរណំ មហល្លកោ រញ្ញោ នាគោ កាលង្កតោតិ រញ្ញោ មហល្លកោ នាគោ អទន្តមរណំ មតោ កាលំ កតោ ហោតិ, អទន្តមរណំ កាលំកិរិយំ នាម ករិយតីតិ អយមេត្ថ អត្ថោ។ ឯស នយោ សព្ពត្ថ។ សេសំ ឧត្តានមេវាតិ។
222.Adantamaraṇaṃ mahallako rañño nāgo kālaṅkatoti rañño mahallako nāgo adantamaraṇaṃ mato kālaṃ kato hoti, adantamaraṇaṃ kālaṃkiriyaṃ nāma kariyatīti ayamettha attho. Esa nayo sabbattha. Sesaṃ uttānamevāti.
បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
ទន្តភូមិសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Dantabhūmisuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ៥. ទន្តភូមិសុត្តំ • 5. Dantabhūmisuttaṃ
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ៥. ទន្តភូមិសុត្តវណ្ណនា • 5. Dantabhūmisuttavaṇṇanā
