| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā |
[৫২৫] ৫. চূল়সুতসোমজাতকৰণ্ণনা
[525] 5. Cūḷasutasomajātakavaṇṇanā
আমন্তযামি নিগমন্তি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো নেক্খম্মপারমিং আরব্ভ কথেসি। পচ্চুপ্পন্নৰত্থু মহানারদকস্সপজাতকসদিসমেৰ (জা॰ ২.২২.১১৫৩ আদযো)। অতীতে পন বারাণসী সুদস্সনং নাম নগরং অহোসি, তত্থ ব্রহ্মদত্তো নাম রাজা অজ্ঝাৰসি। বোধিসত্তো তস্স অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি, দসমাসচ্চযেন মাতুকুচ্ছিতো নিক্খমি। তস্স পন পুণ্ণচন্দসস্সিরিকং মুখং অহোসি, তেনস্স ‘‘সোমকুমারো’’তি নামং করিংসু। সো ৰিঞ্ঞুতং পত্তো সুতৰিত্তকো সৰনসীলো অহোসি, তেন নং ‘‘সুতসোমো’’তি সঞ্জানিংসু। সো ৰযপ্পত্তো তক্কসিলাযং সব্বসিপ্পানি উগ্গহেত্ৰা আগতো পিতু সন্তকং সেতচ্ছত্তং লভিত্ৰা ধম্মেন রজ্জং কারেসি, মহন্তং ইস্সরিযং অহোসি। তস্স চন্দাদেৰিপ্পমুখানি সোল়স ইত্থিসহস্সানি অহেসুং। সো অপরভাগে পুত্তধীতাহি ৰড্ঢন্তো ঘরাৰাসে অনভিরতো অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা পব্বজিতুকামো অহোসি।
Āmantayāminigamanti idaṃ satthā jetavane viharanto nekkhammapāramiṃ ārabbha kathesi. Paccuppannavatthu mahānāradakassapajātakasadisameva (jā. 2.22.1153 ādayo). Atīte pana bārāṇasī sudassanaṃ nāma nagaraṃ ahosi, tattha brahmadatto nāma rājā ajjhāvasi. Bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti, dasamāsaccayena mātukucchito nikkhami. Tassa pana puṇṇacandasassirikaṃ mukhaṃ ahosi, tenassa ‘‘somakumāro’’ti nāmaṃ kariṃsu. So viññutaṃ patto sutavittako savanasīlo ahosi, tena naṃ ‘‘sutasomo’’ti sañjāniṃsu. So vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggahetvā āgato pitu santakaṃ setacchattaṃ labhitvā dhammena rajjaṃ kāresi, mahantaṃ issariyaṃ ahosi. Tassa candādevippamukhāni soḷasa itthisahassāni ahesuṃ. So aparabhāge puttadhītāhi vaḍḍhanto gharāvāse anabhirato araññaṃ pavisitvā pabbajitukāmo ahosi.
সো একদিৰসং কপ্পকং আমন্তেত্ৰা ‘‘যদা মে, সম্ম, সিরস্মিং পলিতং পস্সেয্যাসি, তদা মে আরোচেয্যাসী’’তি আহ। কপ্পকো তস্স ৰচনং সম্পটিচ্ছিত্ৰা অপরভাগে পলিতং দিস্ৰা আরোচেত্ৰা ‘‘তেন হি নং, সম্ম কপ্পক, উদ্ধরিত্ৰা মম হত্থে পতিট্ঠপেহী’’তি ৰুত্তে সুৰণ্ণসণ্ডাসেন উদ্ধরিত্ৰা রঞ্ঞো হত্থে ঠপেসি। তং দিস্ৰা মহাসত্তো ‘‘জরায মে সরীরং অভিভূত’’ন্তি ভীতো তং পলিতং গহেত্ৰাৰ পাসাদা ওতরিত্ৰা মহাজনস্স দস্সনট্ঠানে পঞ্ঞত্তে রাজপল্লঙ্কে নিসীদিত্ৰা সেনাপতিপ্পমুখানি অসীতিঅমচ্চসহস্সানি পুরোহিতপ্পমুখানি সট্ঠিব্রাহ্মণসহস্সানি অঞ্ঞে চ রট্ঠিকজানপদনেগমাদযো বহূ জনে পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘সিরস্মিং মে পলিতং জাতং, অহং মহল্লকোস্মি, মম পব্বজিতভাৰং জানাথা’’তি ৰত্ৰা পঠমং গাথমাহ –
So ekadivasaṃ kappakaṃ āmantetvā ‘‘yadā me, samma, sirasmiṃ palitaṃ passeyyāsi, tadā me āroceyyāsī’’ti āha. Kappako tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā aparabhāge palitaṃ disvā ārocetvā ‘‘tena hi naṃ, samma kappaka, uddharitvā mama hatthe patiṭṭhapehī’’ti vutte suvaṇṇasaṇḍāsena uddharitvā rañño hatthe ṭhapesi. Taṃ disvā mahāsatto ‘‘jarāya me sarīraṃ abhibhūta’’nti bhīto taṃ palitaṃ gahetvāva pāsādā otaritvā mahājanassa dassanaṭṭhāne paññatte rājapallaṅke nisīditvā senāpatippamukhāni asītiamaccasahassāni purohitappamukhāni saṭṭhibrāhmaṇasahassāni aññe ca raṭṭhikajānapadanegamādayo bahū jane pakkosāpetvā ‘‘sirasmiṃ me palitaṃ jātaṃ, ahaṃ mahallakosmi, mama pabbajitabhāvaṃ jānāthā’’ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha –
১৯৫.
195.
‘‘আমন্তযামি নিগমং, মিত্তামচ্চে পরিস্সজে।
‘‘Āmantayāmi nigamaṃ, mittāmacce parissaje;
সিরস্মিং পলিতং জাতং, পব্বজ্জং দানি রোচহ’’ন্তি॥
Sirasmiṃ palitaṃ jātaṃ, pabbajjaṃ dāni rocaha’’nti.
তত্থ আমন্তযামীতি জানাপেমি। রোচহন্তি ‘‘রোচেমি অহং, তস্স মে, ভোন্তো! পব্বজিতভাৰং জানাথা’’তি।
Tattha āmantayāmīti jānāpemi. Rocahanti ‘‘rocemi ahaṃ, tassa me, bhonto! Pabbajitabhāvaṃ jānāthā’’ti.
তং সুত্ৰা তেসু একো ৰিসারদপ্পত্তো হুত্ৰা গাথমাহ –
Taṃ sutvā tesu eko visāradappatto hutvā gāthamāha –
১৯৬.
196.
‘‘অভুং মে কথং নু ভণসি, সল্লং মে দেৰ উরসি কপ্পেসি।
‘‘Abhuṃ me kathaṃ nu bhaṇasi, sallaṃ me deva urasi kappesi;
সত্তসতা তে ভরিযা, কথং নু তে তা ভৰিস্সন্তী’’তি॥
Sattasatā te bhariyā, kathaṃ nu te tā bhavissantī’’ti.
তত্থ অভুন্তি অৰড্ঢিং। উরসি কপ্পেসীতি উরস্মিং সুনিসিতধোতসত্তিং চারেসি। সত্তসতাতি সমজাতিকা খত্তিযকঞ্ঞা সন্ধাযেতং ৰুত্তং। কথং নু তে তা ভৰিস্সন্তীতি তা তৰ ভরিযা তযি পব্বজিতে অনাথা নিপ্পচ্চযা কথং ভৰিস্সন্তি, এতা অনাথা কত্ৰা তুম্হাকং পব্বজ্জা নাম ন যুত্তাতি।
Tattha abhunti avaḍḍhiṃ. Urasi kappesīti urasmiṃ sunisitadhotasattiṃ cāresi. Sattasatāti samajātikā khattiyakaññā sandhāyetaṃ vuttaṃ. Kathaṃ nu te tā bhavissantīti tā tava bhariyā tayi pabbajite anāthā nippaccayā kathaṃ bhavissanti, etā anāthā katvā tumhākaṃ pabbajjā nāma na yuttāti.
ততো মহাসত্তো ততিযং গাথমাহ –
Tato mahāsatto tatiyaṃ gāthamāha –
১৯৭.
197.
‘‘পঞ্ঞাযিহিন্তি এতা, দহরা অঞ্ঞম্পি তা গমিস্সন্তি।
‘‘Paññāyihinti etā, daharā aññampi tā gamissanti;
সগ্গঞ্চ পত্থযানো, তেন অহং পব্বজিস্সামী’’তি॥
Saggañca patthayāno, tena ahaṃ pabbajissāmī’’ti.
তত্থ পঞ্ঞাযিহিন্তীতি অত্তনো কম্মেন পঞ্ঞাযিস্সন্তি। অহং এতাসং কিং হোমি, সব্বাপেতা দহরা, যো অঞ্ঞো রাজা ভৰিস্সতি, তং এতা গমিস্সন্তীতি।
Tattha paññāyihintīti attano kammena paññāyissanti. Ahaṃ etāsaṃ kiṃ homi, sabbāpetā daharā, yo añño rājā bhavissati, taṃ etā gamissantīti.
অমচ্চাদযো বোধিসত্তস্স পটিৰচনং দাতুং অসক্কোন্তা তস্স মাতু সন্তিকং গন্ত্ৰা তমত্থং আরোচেসুং। সা তুরিততুরিতা আগন্ত্ৰা ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং, তাত, পব্বজিতুকামোসী’’তি ৰত্ৰা দ্ৰে গাথাযো অভাসি –
Amaccādayo bodhisattassa paṭivacanaṃ dātuṃ asakkontā tassa mātu santikaṃ gantvā tamatthaṃ ārocesuṃ. Sā turitaturitā āgantvā ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, tāta, pabbajitukāmosī’’ti vatvā dve gāthāyo abhāsi –
১৯৮.
198.
‘‘দুল্লদ্ধং মে আসি সুতসোম, যস্স তে হোমহং মাতা।
‘‘Dulladdhaṃ me āsi sutasoma, yassa te homahaṃ mātā;
যং মে ৰিলপন্তিযা, অনপেক্খো পব্বজসি দেৰ॥
Yaṃ me vilapantiyā, anapekkho pabbajasi deva.
১৯৯.
199.
‘‘দুল্লদ্ধং মে আসি সুতসোম, যং তং অহং ৰিজাযিস্সং।
‘‘Dulladdhaṃ me āsi sutasoma, yaṃ taṃ ahaṃ vijāyissaṃ;
যং মে ৰিলপন্তিযা, অনপেক্খো পব্বজসি দেৰা’’তি॥
Yaṃ me vilapantiyā, anapekkho pabbajasi devā’’ti.
তত্থ দুল্লদ্ধন্তি যং এতং মযা লভন্তিযা পুত্তং জম্মং লদ্ধং দুল্লদ্ধং। যং মেতি যেন কারণেন মযি নানপ্পকারকং ৰিপলন্তিযা ত্ৰং পব্বজিতুং ইচ্ছসি, তেন কারণেন তাদিসস্স পুত্তস্স লভনং মম দুল্লদ্ধং নামাতি।
Tattha dulladdhanti yaṃ etaṃ mayā labhantiyā puttaṃ jammaṃ laddhaṃ dulladdhaṃ. Yaṃ meti yena kāraṇena mayi nānappakārakaṃ vipalantiyā tvaṃ pabbajituṃ icchasi, tena kāraṇena tādisassa puttassa labhanaṃ mama dulladdhaṃ nāmāti.
বোধিসত্তো এৰং পরিদেৰমানাযপি মাতরা সদ্ধিং কিঞ্চি ন কথেসি। সা রোদিত্ৰা কন্দিত্ৰা সযমেৰ একমন্তং অট্ঠাসি। অথস্স পিতু আরোচেসুং। সো আগন্ত্ৰা একং তাৰ গাথমাহ –
Bodhisatto evaṃ paridevamānāyapi mātarā saddhiṃ kiñci na kathesi. Sā roditvā kanditvā sayameva ekamantaṃ aṭṭhāsi. Athassa pitu ārocesuṃ. So āgantvā ekaṃ tāva gāthamāha –
২০০.
200.
‘‘কো নামেসো ধম্মো, সুতসোম কা চ নাম পব্বজ্জা।
‘‘Ko nāmeso dhammo, sutasoma kā ca nāma pabbajjā;
যং নো অম্হে জিণ্ণে, অনপেক্খো পব্বজসি দেৰা’’তি॥
Yaṃ no amhe jiṇṇe, anapekkho pabbajasi devā’’ti.
তত্থ যং নো অম্হেতি যং ত্ৰং অম্হাকং পুত্তো সমানো অম্হে জিণ্ণে পটিজগ্গিতব্বকালে অপ্পটিজগ্গিত্ৰা পপাতে সিলং পৰট্টেন্তো ৰিয ছড্ডেত্ৰা অনপেক্খো পব্বজসি, তেন তং ৰদামি কো নামেসো তৰ ধম্মোতি অধিপ্পাযো।
Tattha yaṃ no amheti yaṃ tvaṃ amhākaṃ putto samāno amhe jiṇṇe paṭijaggitabbakāle appaṭijaggitvā papāte silaṃ pavaṭṭento viya chaḍḍetvā anapekkho pabbajasi, tena taṃ vadāmi ko nāmeso tava dhammoti adhippāyo.
তং সুত্ৰা মহাসত্তো তুণ্হী অহোসি। অথ নং পিতা, ‘‘তাত সুতসোম, সচেপি তে মাতাপিতূসু সিনেহো নত্থি, পুত্তধীতরো তে বহূ তরুণা, তযা ৰিনা ৰত্তিতুং ন সক্খিস্সন্তি, তেসং ৰুড্ঢিপ্পত্তকালে পব্বজিস্সসী’’তি ৰত্ৰা সত্তমং গাথমাহ –
Taṃ sutvā mahāsatto tuṇhī ahosi. Atha naṃ pitā, ‘‘tāta sutasoma, sacepi te mātāpitūsu sineho natthi, puttadhītaro te bahū taruṇā, tayā vinā vattituṃ na sakkhissanti, tesaṃ vuḍḍhippattakāle pabbajissasī’’ti vatvā sattamaṃ gāthamāha –
২০১.
201.
‘‘পুত্তাপি তুয্হং বহৰো, দহরা অপ্পত্তযোব্বনা।
‘‘Puttāpi tuyhaṃ bahavo, daharā appattayobbanā;
মঞ্জূ তেপিতং অপস্সন্তা, মঞ্ঞে দুক্খং নিগচ্ছন্তী’’তি॥
Mañjū tepitaṃ apassantā, maññe dukkhaṃ nigacchantī’’ti.
তত্থ মঞ্জূতি মধুরৰচনা। নিগচ্ছন্তীতি নিগচ্ছিস্সন্তি কাযিকচেতসিকদুক্খং পটিলভিস্সন্তীতি মঞ্ঞামি।
Tattha mañjūti madhuravacanā. Nigacchantīti nigacchissanti kāyikacetasikadukkhaṃ paṭilabhissantīti maññāmi.
তং সুত্ৰা মহাসত্তো গাথমাহ –
Taṃ sutvā mahāsatto gāthamāha –
২০২.
202.
‘‘পুত্তেহি চ মে এতেহি, দহরেহি অপ্পত্তযোব্বনেহি।
‘‘Puttehi ca me etehi, daharehi appattayobbanehi;
মঞ্জূহি সব্বেহিপি তুম্হেহি, চিরম্পি ঠত্ৰা ৰিনাসভাৰো’’তি॥
Mañjūhi sabbehipi tumhehi, cirampi ṭhatvā vināsabhāvo’’ti.
তত্থ সব্বেহিপি তুম্হেহীতি, তাত, ন কেৰলং পুত্তেহেৰ, অথ খো তুম্হেহিপি অঞ্ঞেহিপি সব্বসঙ্খারেহি চিরং ঠত্ৰাপি দীঘমদ্ধানং ঠত্ৰাপি ৰিনাসভাৰোৰ নিযতো। সকলস্মিম্পি হি লোকসন্নিৰাসে একসঙ্খারোপি নিচ্চো নাম নত্থীতি।
Tattha sabbehipi tumhehīti, tāta, na kevalaṃ putteheva, atha kho tumhehipi aññehipi sabbasaṅkhārehi ciraṃ ṭhatvāpi dīghamaddhānaṃ ṭhatvāpi vināsabhāvova niyato. Sakalasmimpi hi lokasannivāse ekasaṅkhāropi nicco nāma natthīti.
এৰং মহাসত্তো পিতু ধম্মকথং কথেসি। সো তস্স ধম্মকথং সুত্ৰা তুণ্হী অহোসি। অথস্স সত্তসতানং ভরিযানং আরোচযিংসু। তা চ পাসাদা ওরুয্হ তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা গোপ্ফকেসু গহেত্ৰা পরিদেৰমানা গাথমাহংসু –
Evaṃ mahāsatto pitu dhammakathaṃ kathesi. So tassa dhammakathaṃ sutvā tuṇhī ahosi. Athassa sattasatānaṃ bhariyānaṃ ārocayiṃsu. Tā ca pāsādā oruyha tassa santikaṃ gantvā gopphakesu gahetvā paridevamānā gāthamāhaṃsu –
২০৩.
203.
‘‘ছিন্নং নু তুয্হং হদযং, অদু তে করুণা চ নত্থি অম্হেসু।
‘‘Chinnaṃ nu tuyhaṃ hadayaṃ, adu te karuṇā ca natthi amhesu;
যং নো ৰিকন্দন্তিযো, অনপেক্খো পব্বজসি দেৰা’’তি॥
Yaṃ no vikandantiyo, anapekkho pabbajasi devā’’ti.
তস্সত্থো – সামি সুতসোম, অম্হে ৰিধৰা কত্ৰা গচ্ছন্তস্স অপ্পমত্তকস্সপি সিনেহস্স অভাৰেন তৰ হদযং অম্হেসু ছিন্নং নু, উদাহু করুণায অভাৰেন কারুঞ্ঞং ৰা নত্থি, যং নো এৰং ৰিকন্দন্তিযো পহায পব্বজসীতি।
Tassattho – sāmi sutasoma, amhe vidhavā katvā gacchantassa appamattakassapi sinehassa abhāvena tava hadayaṃ amhesu chinnaṃ nu, udāhu karuṇāya abhāvena kāruññaṃ vā natthi, yaṃ no evaṃ vikandantiyo pahāya pabbajasīti.
মহাসত্তো তাসং পাদমূলে পরিৰত্তিত্ৰা পরিদেৰমানানং পরিদেৰনসদ্দং সুত্ৰা অনন্তরং গাথমাহ –
Mahāsatto tāsaṃ pādamūle parivattitvā paridevamānānaṃ paridevanasaddaṃ sutvā anantaraṃ gāthamāha –
২০৪.
204.
‘‘ন চ ময্হং ছিন্নং হদযং, অত্থি করুণাপি ময্হং তুম্হেসু।
‘‘Na ca mayhaṃ chinnaṃ hadayaṃ, atthi karuṇāpi mayhaṃ tumhesu;
সগ্গঞ্চ পত্থযানো, তেন অহং পব্বজিস্সামী’’তি॥
Saggañca patthayāno, tena ahaṃ pabbajissāmī’’ti.
তত্থ সগ্গঞ্চাতি অহং সগ্গঞ্চ পত্থযন্তো যস্মা অযং পব্বজ্জা নাম বুদ্ধাদীহি ৰণ্ণিতা, তস্মা পব্বজিস্সামি, তুম্হে মা চিন্তযিত্থাতি তা অস্সাসেসি।
Tattha saggañcāti ahaṃ saggañca patthayanto yasmā ayaṃ pabbajjā nāma buddhādīhi vaṇṇitā, tasmā pabbajissāmi, tumhe mā cintayitthāti tā assāsesi.
অথস্স অগ্গমহেসিযা আরোচেসুং। সা গরুভারা পরিপুণ্ণগব্ভাপি সমানা আগন্ত্ৰা মহাসত্তং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং ঠিতা তিস্সো গাথাযো অভাসি –
Athassa aggamahesiyā ārocesuṃ. Sā garubhārā paripuṇṇagabbhāpi samānā āgantvā mahāsattaṃ vanditvā ekamantaṃ ṭhitā tisso gāthāyo abhāsi –
২০৫.
205.
‘‘দুল্লদ্ধং মে আসি সুতসোম, যস্স তে অহং ভরিযা।
‘‘Dulladdhaṃ me āsi sutasoma, yassa te ahaṃ bhariyā;
যং মে ৰিলপন্তিযা, অনপেক্খো পব্বজসি দেৰ॥
Yaṃ me vilapantiyā, anapekkho pabbajasi deva.
২০৬.
206.
‘‘দুল্লদ্ধং মে আসি সুতসোম, যস্স তে অহং ভরিযা।
‘‘Dulladdhaṃ me āsi sutasoma, yassa te ahaṃ bhariyā;
যং মে কুচ্ছিপটিসন্ধিং, অনপেক্খো পব্বজসি দেৰ॥
Yaṃ me kucchipaṭisandhiṃ, anapekkho pabbajasi deva.
২০৭.
207.
‘‘পরিপক্কো মে গব্ভো, কুচ্ছিগতো যাৰ নং ৰিজাযামি।
‘‘Paripakko me gabbho, kucchigato yāva naṃ vijāyāmi;
মাহং একা ৰিধৰা, পচ্ছা দুক্খানি অদ্দক্খি’’ন্তি॥
Māhaṃ ekā vidhavā, pacchā dukkhāni addakkhi’’nti.
তত্থ যং মেতি যস্মা মম ৰিলপন্তিযা ত্ৰং অনপেক্খো পব্বজসি, তস্মা যং মযা তৰ সন্তিকা অগ্গমহেসিট্ঠানং লদ্ধং, তং দুল্লদ্ধমেৰ আসি। দুতিযগাথায যস্মা মং ত্ৰং কুচ্ছিপটিসন্ধিং পহায অনপেক্খো পব্বজসি, তস্মা যং মযা তৰ ভরিযত্তং লদ্ধং, তং দুল্লদ্ধং মেতি অত্থো। যাৰ নন্তি যাৰাহং তং গব্ভং ৰিজাযামি, তাৰ অধিৰাসেহীতি।
Tattha yaṃ meti yasmā mama vilapantiyā tvaṃ anapekkho pabbajasi, tasmā yaṃ mayā tava santikā aggamahesiṭṭhānaṃ laddhaṃ, taṃ dulladdhameva āsi. Dutiyagāthāya yasmā maṃ tvaṃ kucchipaṭisandhiṃ pahāya anapekkho pabbajasi, tasmā yaṃ mayā tava bhariyattaṃ laddhaṃ, taṃ dulladdhaṃ meti attho. Yāva nanti yāvāhaṃ taṃ gabbhaṃ vijāyāmi, tāva adhivāsehīti.
ততো মহাসত্তো গাথমাহ –
Tato mahāsatto gāthamāha –
২০৮.
208.
‘‘পরিপক্কো তে গব্ভো, কুচ্ছিগতো ইঙ্ঘ ত্ৰং ৰিজাযস্সু।
‘‘Paripakko te gabbho, kucchigato iṅgha tvaṃ vijāyassu;
পুত্তং অনোমৰণ্ণং, তং হিত্ৰা পব্বজিস্সামী’’তি॥
Puttaṃ anomavaṇṇaṃ, taṃ hitvā pabbajissāmī’’ti.
তত্থ পুত্তন্তি, ভদ্দে, তৰ গব্ভো পরিপক্কোতি জানামি, ত্ৰং পন ৰিজাযমানা পুত্তং ৰিজাযিস্সসি, ন ধীতরং, সা ত্ৰং সোত্থিনা ৰিজাযস্সু পুত্তং, অহং পন সদ্ধিং তযা তং পুত্তং হিত্ৰা পব্বজিস্সামিযেৰাতি।
Tattha puttanti, bhadde, tava gabbho paripakkoti jānāmi, tvaṃ pana vijāyamānā puttaṃ vijāyissasi, na dhītaraṃ, sā tvaṃ sotthinā vijāyassu puttaṃ, ahaṃ pana saddhiṃ tayā taṃ puttaṃ hitvā pabbajissāmiyevāti.
সা তস্স ৰচনং সুত্ৰা সোকং সন্ধারেতুং অসক্কোন্তী ‘‘ইতো দানি পট্ঠায, দেৰ, অম্হাকং সিরী নাম নত্থী’’তি উভোহি হত্থেহি হদযং ধারযমানা অস্সূনি মুঞ্চন্তী মহাসদ্দেন পরিদেৰি। অথ নং সমস্সাসেন্তো মহাসত্তো গাথমাহ –
Sā tassa vacanaṃ sutvā sokaṃ sandhāretuṃ asakkontī ‘‘ito dāni paṭṭhāya, deva, amhākaṃ sirī nāma natthī’’ti ubhohi hatthehi hadayaṃ dhārayamānā assūni muñcantī mahāsaddena paridevi. Atha naṃ samassāsento mahāsatto gāthamāha –
২০৯.
209.
‘‘মা ত্ৰং চন্দে রুদি, মা সোচি ৰনতিমিরমত্তক্খি।
‘‘Mā tvaṃ cande rudi, mā soci vanatimiramattakkhi;
আরোহ ৰরপাসাদং, অনপেক্খো অহং গমিস্সামী’’তি॥
Āroha varapāsādaṃ, anapekkho ahaṃ gamissāmī’’ti.
তত্থ মা ত্ৰং চন্দে রুদীতি, ভদ্দে চন্দাদেৰি, ত্ৰং মা রোদি মা সোচি। ৰনতিমিরমত্তক্খীতি গিরিকণ্ণিকপুপ্ফসমাননেত্তে। পাল়িযং পন ‘‘কোৰিল়ারতম্বক্খী’’তি লিখিতং, তস্সা কোৰিল়ারপুপ্ফং ৰিয তম্বনেত্তেতি অত্থো।
Tattha mā tvaṃ cande rudīti, bhadde candādevi, tvaṃ mā rodi mā soci. Vanatimiramattakkhīti girikaṇṇikapupphasamānanette. Pāḷiyaṃ pana ‘‘koviḷāratambakkhī’’ti likhitaṃ, tassā koviḷārapupphaṃ viya tambanetteti attho.
সা তস্স ৰচনং সুত্ৰা ঠাতুং অসক্কোন্তী পাসাদং আরুয্হ রোদমানা নিসীদি। অথ নং বোধিসত্তস্স জেট্ঠপুত্তো দিস্ৰা ‘‘কিং নু খো মে মাতা রোদন্তী নিসিন্না’’তি তং পুচ্ছন্তো গাথমাহ –
Sā tassa vacanaṃ sutvā ṭhātuṃ asakkontī pāsādaṃ āruyha rodamānā nisīdi. Atha naṃ bodhisattassa jeṭṭhaputto disvā ‘‘kiṃ nu kho me mātā rodantī nisinnā’’ti taṃ pucchanto gāthamāha –
২১০.
210.
‘‘কো তং অম্ম কোপেসি, কিং রোদসি পেক্খসি চ মং বাল়্হং।
‘‘Ko taṃ amma kopesi, kiṃ rodasi pekkhasi ca maṃ bāḷhaṃ;
কং অৰজ্ঝং ঘাতেমি, ঞাতীনং উদিক্খমানান’’ন্তি॥
Kaṃ avajjhaṃ ghātemi, ñātīnaṃ udikkhamānāna’’nti.
তত্থ কোপেসীতি, অম্ম! কো নাম তং কোপেসি, কো তে অপ্পিযং অকাসি। পেক্খসি চাতি মং বাল়্হং পেক্খন্তী কিংকারণা রোদসীতি অধিপ্পাযো। কং অৰজ্ঝং ঘাতেমীতি অঘাতেতব্বম্পি কং ঘাতেমি অত্তনো ঞাতীনং উদিক্খমানানঞ্ঞেৰ, অক্খাহি মেতি পুচ্ছতি।
Tattha kopesīti, amma! Ko nāma taṃ kopesi, ko te appiyaṃ akāsi. Pekkhasi cāti maṃ bāḷhaṃ pekkhantī kiṃkāraṇā rodasīti adhippāyo. Kaṃ avajjhaṃ ghātemīti aghātetabbampi kaṃ ghātemi attano ñātīnaṃ udikkhamānānaññeva, akkhāhi meti pucchati.
ততো দেৰী গাথমাহ –
Tato devī gāthamāha –
২১১.
211.
‘‘ন হি সো সক্কা হন্তুং, ৰিজিতাৰী যো মং তাত কোপেসি।
‘‘Na hi so sakkā hantuṃ, vijitāvī yo maṃ tāta kopesi;
পিতা তে মং তাত অৰচ, অনপেক্খো অহং গমিস্সামী’’তি॥
Pitā te maṃ tāta avaca, anapekkho ahaṃ gamissāmī’’ti.
তত্থ ৰিজিতাৰীতি, তাত, যো মং ইমিস্সা পথৰিযা ৰিজিতাৰী কোপেসি, অপ্পিযসমুদাচারেন মে হদযে কোপঞ্চ সোকঞ্চ পৰেসেসি, সো তযা হন্তুং ন সক্কা, মঞ্হি, তাত, তৰ পিতা ‘‘অহং রজ্জসিরিঞ্চ তঞ্চ পহায অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা পব্বজিস্সামী’’তি অৰচ, ইদং মে রোদনকারণন্তি।
Tattha vijitāvīti, tāta, yo maṃ imissā pathaviyā vijitāvī kopesi, appiyasamudācārena me hadaye kopañca sokañca pavesesi, so tayā hantuṃ na sakkā, mañhi, tāta, tava pitā ‘‘ahaṃ rajjasiriñca tañca pahāya araññaṃ pavisitvā pabbajissāmī’’ti avaca, idaṃ me rodanakāraṇanti.
সো তস্সা ৰচনং সুত্ৰা ‘‘অম্ম! কিং নাম ত্ৰং কথেসি, ননু এৰং সন্তে মযং অনাথা নাম ভৰিস্সামা’’তি পরিদেৰন্তো গাথমাহ –
So tassā vacanaṃ sutvā ‘‘amma! Kiṃ nāma tvaṃ kathesi, nanu evaṃ sante mayaṃ anāthā nāma bhavissāmā’’ti paridevanto gāthamāha –
২১২.
212.
‘‘যোহং পুব্বে নিয্যামি, উয্যানং মত্তকুঞ্জরে চ যোধেমি।
‘‘Yohaṃ pubbe niyyāmi, uyyānaṃ mattakuñjare ca yodhemi;
সুতসোমে পব্বজিতে, কথং নু দানি করিস্সামী’’তি॥
Sutasome pabbajite, kathaṃ nu dāni karissāmī’’ti.
তস্সত্থো – যো অহং পুব্বে চতুআজঞ্ঞযুত্তং সব্বালঙ্কারপটিমণ্ডিতং রথং অভিরুয্হ উয্যানং গচ্ছামি, মত্তকুঞ্জরে চ যোধেমি, অঞ্ঞেহি চ অস্সকীল়াদীহি কীল়ামি, স্ৰাহং ইদানি সুতসোমে পব্বজিতে কথং করিস্সামীতি?
Tassattho – yo ahaṃ pubbe catuājaññayuttaṃ sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ rathaṃ abhiruyha uyyānaṃ gacchāmi, mattakuñjare ca yodhemi, aññehi ca assakīḷādīhi kīḷāmi, svāhaṃ idāni sutasome pabbajite kathaṃ karissāmīti?
অথস্স কনিট্ঠভাতা সত্তৰস্সিকো তে উভোপি রোদন্তে দিস্ৰা মাতরং উপসঙ্কমিত্ৰা, ‘‘অম্ম! কিংকারণা তুম্হে রোদথা’’তি পুচ্ছিত্ৰা তমত্থং সুত্ৰা ‘‘তেন হি মা রোদথ, অহং তাতস্স পব্বজিতুং ন দস্সামী’’তি উভোপি তে অস্সাসেত্ৰা ধাতিযা সদ্ধিং পাসাদা ওরুয্হ পিতু সন্তিকং গন্ত্ৰা, ‘‘তাত, ত্ৰং কির অম্হে অকামকে পহায ‘পব্বজামী’তি ৰদসি, অহং তে পব্বজিতুং ন দস্সামী’’তি পিতরং গীৰায দল়্হং গহেত্ৰা গাথমাহ –
Athassa kaniṭṭhabhātā sattavassiko te ubhopi rodante disvā mātaraṃ upasaṅkamitvā, ‘‘amma! Kiṃkāraṇā tumhe rodathā’’ti pucchitvā tamatthaṃ sutvā ‘‘tena hi mā rodatha, ahaṃ tātassa pabbajituṃ na dassāmī’’ti ubhopi te assāsetvā dhātiyā saddhiṃ pāsādā oruyha pitu santikaṃ gantvā, ‘‘tāta, tvaṃ kira amhe akāmake pahāya ‘pabbajāmī’ti vadasi, ahaṃ te pabbajituṃ na dassāmī’’ti pitaraṃ gīvāya daḷhaṃ gahetvā gāthamāha –
২১৩.
213.
‘‘মাতুচ্চ মে রুদন্ত্যা, জেট্ঠস্স চ ভাতুনো অকামস্স।
‘‘Mātucca me rudantyā, jeṭṭhassa ca bhātuno akāmassa;
হত্থেপি তে গহেস্সং, ন হি গচ্ছসি নো অকামান’’ন্তি॥
Hatthepi te gahessaṃ, na hi gacchasi no akāmāna’’nti.
মহাসত্তো চিন্তেসি – ‘‘অযং মে পরিপন্থং করোতি, কেন নু খো নং উপাযেন পটিক্কমাপেয্য’’ন্তি। ততো ধাতিং ওলোকেত্ৰা, ‘‘অম্ম! ধাতি হন্দিমং মণিক্খন্ধপিল়ন্ধনং, তৰেসো হোতু হত্থে, পুত্তং অপনেহি, মা মে অন্তরাযং করী’’তি সযং পুত্তং হত্থে গহেত্ৰা অপনেতুং অসক্কোন্তো তস্সা লঞ্জং পটিজানেত্ৰা গাথমাহ –
Mahāsatto cintesi – ‘‘ayaṃ me paripanthaṃ karoti, kena nu kho naṃ upāyena paṭikkamāpeyya’’nti. Tato dhātiṃ oloketvā, ‘‘amma! Dhāti handimaṃ maṇikkhandhapiḷandhanaṃ, taveso hotu hatthe, puttaṃ apanehi, mā me antarāyaṃ karī’’ti sayaṃ puttaṃ hatthe gahetvā apanetuṃ asakkonto tassā lañjaṃ paṭijānetvā gāthamāha –
২১৪.
214.
‘‘উট্ঠেহি ত্ৰং ধাতি, ইমং কুমারং রমেহি অঞ্ঞত্থ।
‘‘Uṭṭhehi tvaṃ dhāti, imaṃ kumāraṃ ramehi aññattha;
মা মে পরিপন্থমকাসি, সগ্গং মম পত্থযানস্সা’’তি॥
Mā me paripanthamakāsi, saggaṃ mama patthayānassā’’ti.
তত্থ ইমং কুমারন্তি, অম্ম! ধাতি ত্ৰং উট্ঠেহি, ইমং কুমারং অপনেত্ৰা আগন্ত্ৰা ইমং মণিং গহেত্ৰা অঞ্ঞত্থ নং অভিরমেহীতি।
Tattha imaṃ kumāranti, amma! Dhāti tvaṃ uṭṭhehi, imaṃ kumāraṃ apanetvā āgantvā imaṃ maṇiṃ gahetvā aññattha naṃ abhiramehīti.
সা লঞ্জং লভিত্ৰা কুমারং সঞ্ঞাপেত্ৰা আদায অঞ্ঞত্থ গন্ত্ৰা পরিদেৰমানা গাথমাহ –
Sā lañjaṃ labhitvā kumāraṃ saññāpetvā ādāya aññattha gantvā paridevamānā gāthamāha –
২১৫.
215.
‘‘যং নূনিমং দদেয্যং পভঙ্করং, কো নু মে ইমিনাত্থো।
‘‘Yaṃ nūnimaṃ dadeyyaṃ pabhaṅkaraṃ, ko nu me imināttho;
সুতসোমে পব্বজিতে, কিং নু মেনং করিস্সামী’’তি॥
Sutasome pabbajite, kiṃ nu menaṃ karissāmī’’ti.
তস্সত্থো – যং নূন অহং ইমং লঞ্জত্থায গহিতং পভঙ্করং সুপ্পভাসং মণিং দদেয্যং, কো নু ময্হং সুতসোমনরিন্দে পব্বজিতে ইমিনা অত্থো, কিং নু মেনং করিস্সামি, অহং তস্মিং পব্বজিতে ইমং লভিস্সামি, লভন্তীপি চ কিং নু খো এতং করিস্সামি, পস্সথ মে কম্মন্তি।
Tassattho – yaṃ nūna ahaṃ imaṃ lañjatthāya gahitaṃ pabhaṅkaraṃ suppabhāsaṃ maṇiṃ dadeyyaṃ, ko nu mayhaṃ sutasomanarinde pabbajite iminā attho, kiṃ nu menaṃ karissāmi, ahaṃ tasmiṃ pabbajite imaṃ labhissāmi, labhantīpi ca kiṃ nu kho etaṃ karissāmi, passatha me kammanti.
ততো মহাসেনগুত্তো চিন্তেসি – ‘‘অযং রাজা ‘‘গেহে মে ধনং মন্দ’ন্তি সঞ্ঞং করোতি মঞ্ঞে, বহুভাৰমস্স কথেস্সামী’’তি। সো উট্ঠায ৰন্দিত্ৰা গাথমাহ –
Tato mahāsenagutto cintesi – ‘‘ayaṃ rājā ‘‘gehe me dhanaṃ manda’nti saññaṃ karoti maññe, bahubhāvamassa kathessāmī’’ti. So uṭṭhāya vanditvā gāthamāha –
২১৬.
216.
‘‘কোসো চ তুয্হং ৰিপুলো, কোট্ঠাগারঞ্চ তুয্হং পরিপূরং।
‘‘Koso ca tuyhaṃ vipulo, koṭṭhāgārañca tuyhaṃ paripūraṃ;
পথৰী চ তুয্হং ৰিজিতা, রমস্সু মা পব্বজি দেৰা’’তি॥
Pathavī ca tuyhaṃ vijitā, ramassu mā pabbaji devā’’ti.
তং সুত্ৰা মহাসত্তো গাথমাহ –
Taṃ sutvā mahāsatto gāthamāha –
২১৭.
217.
‘‘কোসো চ ময্হং ৰিপুলো, কোট্ঠাগারঞ্চ ময্হং পরিপূরং।
‘‘Koso ca mayhaṃ vipulo, koṭṭhāgārañca mayhaṃ paripūraṃ;
পথৰী চ ময্হং ৰিজিতা, তং হিত্ৰা পব্বজিস্সামী’’তি॥
Pathavī ca mayhaṃ vijitā, taṃ hitvā pabbajissāmī’’ti.
তং সুত্ৰা তস্মিং অপগতে কুলৰড্ঢনসেট্ঠি নাম উট্ঠায ৰন্দিত্ৰা গাথমাহ –
Taṃ sutvā tasmiṃ apagate kulavaḍḍhanaseṭṭhi nāma uṭṭhāya vanditvā gāthamāha –
২১৮.
218.
‘‘ময্হম্পি ধনং পহূতং, সঙ্খ্যাতুং নোপি দেৰ সক্কোমি।
‘‘Mayhampi dhanaṃ pahūtaṃ, saṅkhyātuṃ nopi deva sakkomi;
তং তে দদামি সব্বম্পি, রমস্সু মা পব্বজি দেৰা’’তি॥
Taṃ te dadāmi sabbampi, ramassu mā pabbaji devā’’ti.
তং সুত্ৰা মহাসত্তো গাথমাহ –
Taṃ sutvā mahāsatto gāthamāha –
২১৯.
219.
‘‘জানামি ধনং পহূতং, কুলৰড্ঢন পূজিতো তযা চস্মি।
‘‘Jānāmi dhanaṃ pahūtaṃ, kulavaḍḍhana pūjito tayā casmi;
সগ্গঞ্চ পত্থযানো, তেন অহং পব্বজিস্সামী’’তি॥
Saggañca patthayāno, tena ahaṃ pabbajissāmī’’ti.
তং সুত্ৰা কুলৰড্ঢনে অপগতে মহাসত্তো সোমদত্তং কনিট্ঠভাতরং আমন্তেত্ৰা, ‘‘তাত, অহং পঞ্জরপক্খিত্তো ৰনকুক্কুটো ৰিয উক্কণ্ঠিতো, মং ঘরাৰাসে অনভিরতি অভিভৰতি, অজ্জেৰ পব্বজিস্সামি, ত্ৰং ইমং রজ্জং পটিপজ্জা’’তি রজ্জং নিয্যাদেন্তো গাথমাহ –
Taṃ sutvā kulavaḍḍhane apagate mahāsatto somadattaṃ kaniṭṭhabhātaraṃ āmantetvā, ‘‘tāta, ahaṃ pañjarapakkhitto vanakukkuṭo viya ukkaṇṭhito, maṃ gharāvāse anabhirati abhibhavati, ajjeva pabbajissāmi, tvaṃ imaṃ rajjaṃ paṭipajjā’’ti rajjaṃ niyyādento gāthamāha –
২২০.
220.
‘‘উক্কণ্ঠিতোস্মি বাল়্হং, অরতি মং সোমদত্ত আৰিসতি।
‘‘Ukkaṇṭhitosmi bāḷhaṃ, arati maṃ somadatta āvisati;
বহুকাপি মে অন্তরাযা, অজ্জেৰাহং পব্বজিস্সামী’’তি॥
Bahukāpi me antarāyā, ajjevāhaṃ pabbajissāmī’’ti.
তং সুত্ৰা সোপি পব্বজিতুকামো তং দীপেন্তো ইতরং গাথমাহ –
Taṃ sutvā sopi pabbajitukāmo taṃ dīpento itaraṃ gāthamāha –
২২১.
221.
‘‘ইদঞ্চ তুয্হং রুচিতং, সুতসোম অজ্জেৰ দানি ত্ৰং পব্বজ।
‘‘Idañca tuyhaṃ rucitaṃ, sutasoma ajjeva dāni tvaṃ pabbaja;
অহম্পি পব্বজিস্সামি, ন উস্সহে তযা ৰিনা অহং ঠাতু’’ন্তি॥
Ahampi pabbajissāmi, na ussahe tayā vinā ahaṃ ṭhātu’’nti.
অথ নং সো পটিক্খিপিত্ৰা উপড্ঢং গাথমাহ –
Atha naṃ so paṭikkhipitvā upaḍḍhaṃ gāthamāha –
২২২.
222.
‘‘ন হি সক্কা পব্বজিতুং, নগরে ন হি পচ্চতি জনপদে চা’’তি॥
‘‘Na hi sakkā pabbajituṃ, nagare na hi paccati janapade cā’’ti.
তত্থ ন হি পচ্চতীতি ইদানেৰ তাৰ মম পব্বজ্জাধিপ্পাযং সুত্ৰাৰ ইমস্মিং দ্ৰাদসযোজনিকে সুদস্সননগরে চ সকলজনপদে চ ন পচ্চতি, কোচি উদ্ধনে অগ্গিং ন জালেতি, অম্হেসু পন দ্ৰীসু পব্বজিতেসু অনাথাৰ রট্ঠৰাসিনো ভৰিস্সন্তি, তস্মা ন হি সক্কা তযা পব্বজিতুং, অহমেৰ পব্বজিস্সামীতি।
Tattha na hi paccatīti idāneva tāva mama pabbajjādhippāyaṃ sutvāva imasmiṃ dvādasayojanike sudassananagare ca sakalajanapade ca na paccati, koci uddhane aggiṃ na jāleti, amhesu pana dvīsu pabbajitesu anāthāva raṭṭhavāsino bhavissanti, tasmā na hi sakkā tayā pabbajituṃ, ahameva pabbajissāmīti.
তং সুত্ৰা মহাজনো মহাসত্তস্স পাদমূলে পরিৰত্তিত্ৰা পরিদেৰন্তো উপড্ঢগাথমাহ –
Taṃ sutvā mahājano mahāsattassa pādamūle parivattitvā paridevanto upaḍḍhagāthamāha –
‘‘সুতসোমে পব্বজিতে, কথং নু দানি করিস্সামা’’তি॥
‘‘Sutasome pabbajite, kathaṃ nu dāni karissāmā’’ti.
ততো মহাসত্তো ‘‘অলং মা সোচযিত্থ, অহং চিরম্পি ঠত্ৰা তুম্হেহি ৰিনা ভৰিস্সামি, উপ্পন্নসঙ্খারো হি নিচ্চো নাম নত্থী’’তি মহাজনস্স ধম্মং কথেন্তো আহ –
Tato mahāsatto ‘‘alaṃ mā socayittha, ahaṃ cirampi ṭhatvā tumhehi vinā bhavissāmi, uppannasaṅkhāro hi nicco nāma natthī’’ti mahājanassa dhammaṃ kathento āha –
২২৩.
223.
‘‘উপনীযতিদং মঞ্ঞে, পরিত্তং উদকংৰ চঙ্কৰারম্হি।
‘‘Upanīyatidaṃ maññe, parittaṃ udakaṃva caṅkavāramhi;
এৰং সুপরিত্তকে জীৰিতে, ন চ পমজ্জিতুং কালো॥
Evaṃ suparittake jīvite, na ca pamajjituṃ kālo.
২২৪.
224.
‘‘উপনীযতিদং মঞ্ঞে, পরিত্তং উদকংৰ চঙ্কৰারম্হি।
‘‘Upanīyatidaṃ maññe, parittaṃ udakaṃva caṅkavāramhi;
এৰং সুপরিত্তকে জীৰিতে, অন্ধবালা পমজ্জন্তি॥
Evaṃ suparittake jīvite, andhabālā pamajjanti.
২২৫.
225.
‘‘তে ৰড্ঢযন্তি নিরযং, তিরচ্ছানযোনিঞ্চ পেত্তিৰিসযঞ্চ।
‘‘Te vaḍḍhayanti nirayaṃ, tiracchānayoniñca pettivisayañca;
তণ্হায বন্ধনবদ্ধা, ৰড্ঢেন্তি অসুরকায’’ন্তি॥
Taṇhāya bandhanabaddhā, vaḍḍhenti asurakāya’’nti.
তত্থ উপনীযতিদং মঞ্ঞেতি, তাত, ‘‘ইদং জীৰিতং উপনীযতী’’তি অহং মঞ্ঞামি। অঞ্ঞেসু সুত্তেসু উপসংহরণত্থো উপনিয্যনত্থো, ইধ পন পরিযাদানত্থো। তস্মা যথা পরিত্তং উদকং রজকানং খারচঙ্কৰারে পক্খিত্তং সীঘং পরিযাদিযতি, তথা জীৰিতম্পি। এৰং সুপরিত্তকে জীৰিতে তং পরিত্তকং আযুসঙ্খারং গহেত্ৰা ৰিচরন্তানং সত্তানং ন পুঞ্ঞকিরিযায পমজ্জিতুং কালো, অপ্পমাদোৰ কাতুং ৰট্টতীতি অযমেত্থ অত্থো। অন্ধবালা পমজ্জন্তীতি অজরামরা ৰিয হুত্ৰা গূথকললে সূকরা ৰিয হুত্ৰা কামপঙ্কে নিমুজ্জন্তা পমজ্জন্তি। অসুরকাযন্তি কাল়কঞ্জিকঅসুরযোনিঞ্চ ৰড্ঢেন্তীতি অত্থো।
Tattha upanīyatidaṃ maññeti, tāta, ‘‘idaṃ jīvitaṃ upanīyatī’’ti ahaṃ maññāmi. Aññesu suttesu upasaṃharaṇattho upaniyyanattho, idha pana pariyādānattho. Tasmā yathā parittaṃ udakaṃ rajakānaṃ khāracaṅkavāre pakkhittaṃ sīghaṃ pariyādiyati, tathā jīvitampi. Evaṃ suparittake jīvite taṃ parittakaṃ āyusaṅkhāraṃ gahetvā vicarantānaṃ sattānaṃ na puññakiriyāya pamajjituṃ kālo, appamādova kātuṃ vaṭṭatīti ayamettha attho. Andhabālā pamajjantīti ajarāmarā viya hutvā gūthakalale sūkarā viya hutvā kāmapaṅke nimujjantā pamajjanti. Asurakāyanti kāḷakañjikaasurayoniñca vaḍḍhentīti attho.
এৰং মহাসত্তো মহাজনস্স ধম্মং দেসেত্ৰা পুব্বকং নাম পাসাদং আরুয্হ সত্তমায ভূমিযা ঠিতো খগ্গেন চূল়ং ছিন্দিত্ৰা ‘‘অহং তুম্হাকং কিঞ্চি ন হোমি, অত্তনো রাজানং গণ্হথা’’তি সৰেঠনং চূল়ং মহাজনস্স অন্তরে খিপি। তং গহেত্ৰা মহাজনো ভূমিযং পরিৰট্টেন্তো পরিৰট্টেন্তো পরিদেৰি। তস্মিং ঠানে মহন্তং রজগ্গং উট্ঠহি। পটিক্কমিত্ৰা ঠিতজনো তং ওলোকেত্ৰা ‘‘রঞ্ঞা চূল়ং ছিন্দিত্ৰা সৰেঠনা চূল়া মহাজনস্স অন্তরে খিত্তা ভৰিস্সতি, তেনাযং পাসাদস্স অৰিদূরে রজৰট্টি উগ্গতা’’তি পরিদেৰন্তো গাথমাহ –
Evaṃ mahāsatto mahājanassa dhammaṃ desetvā pubbakaṃ nāma pāsādaṃ āruyha sattamāya bhūmiyā ṭhito khaggena cūḷaṃ chinditvā ‘‘ahaṃ tumhākaṃ kiñci na homi, attano rājānaṃ gaṇhathā’’ti saveṭhanaṃ cūḷaṃ mahājanassa antare khipi. Taṃ gahetvā mahājano bhūmiyaṃ parivaṭṭento parivaṭṭento paridevi. Tasmiṃ ṭhāne mahantaṃ rajaggaṃ uṭṭhahi. Paṭikkamitvā ṭhitajano taṃ oloketvā ‘‘raññā cūḷaṃ chinditvā saveṭhanā cūḷā mahājanassa antare khittā bhavissati, tenāyaṃ pāsādassa avidūre rajavaṭṭi uggatā’’ti paridevanto gāthamāha –
২২৬.
226.
‘‘ঊহঞ্ঞতে রজগ্গং অৰিদূরে, পুব্বকম্হি চ পাসাদে।
‘‘Ūhaññate rajaggaṃ avidūre, pubbakamhi ca pāsāde;
মঞ্ঞে নো কেসা ছিন্না, যসস্সিনো ধম্মরাজস্সা’’তি॥
Maññe no kesā chinnā, yasassino dhammarājassā’’ti.
তত্থ ঊহঞ্ঞতেতি উট্ঠহতি। রজগ্গন্তি রজক্খন্ধো। অৰিদূরেতি ইতো অম্হাকং ঠিতট্ঠানতো অৰিদূরে। পুব্বকম্হীতি পুব্বকপাসাদস্স সমীপে। মঞ্ঞে নোতি অম্হাকং ধম্মরাজস্স কেসা ছিন্না ভৰিস্সন্তীতি মঞ্ঞাম।
Tattha ūhaññateti uṭṭhahati. Rajagganti rajakkhandho. Avidūreti ito amhākaṃ ṭhitaṭṭhānato avidūre. Pubbakamhīti pubbakapāsādassa samīpe. Maññe noti amhākaṃ dhammarājassa kesā chinnā bhavissantīti maññāma.
মহাসত্তো পরিচারিকং পেসেত্ৰা পব্বজিতপরিক্খারে আহরাপেত্ৰা কপ্পকেন কেসমস্সুং ওহারাপেত্ৰা অলঙ্কারং সযনপিট্ঠে পাতেত্ৰা রত্তপটানং দসানি ছিন্দিত্ৰা তানি কাসাযানি নিৰাসেত্ৰা মত্তিকাপত্তং ৰামঅংসকূটে লগ্গেত্ৰা কত্তরদণ্ডং আদায মহাতলে অপরাপরং চঙ্কমিত্ৰা পাসাদা ওতরিত্ৰা অন্তরৰীথিং পটিপজ্জি। গচ্ছন্তং পন নং ন কোচি সঞ্জানি। অথস্স সত্তসতা খত্তিযকঞ্ঞা পাসাদং অভিরুহিত্ৰা তং অদিস্ৰা আভরণভণ্ডমেৰ দিস্ৰা ওতরিত্ৰা অৰসেসানং সোল়সসহস্সানং ইত্থীনং সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘অম্হাকং পিযসামিকো সুতসোমমহিস্সরো পব্বজিতো’’তি মহাসদ্দেন পরিদেৰমানাৰ বহি নিক্খমিংসু। তস্মিং খণে মহাজনো তস্স পব্বজিতভাৰং অঞ্ঞাসি, সকলনগরং সঙ্খুভিত্ৰা ‘‘রাজা কির নো পব্বজিতো’’তি রাজদ্ৰারে সন্নিপতি, মহাজনো ‘‘ইধ রাজা ভৰিস্সতি, এত্থ ভৰিস্সতী’’তি পাসাদাদীনি রঞ্ঞো পরিভোগট্ঠানানি গন্ত্ৰা রাজানং অদিস্ৰা –
Mahāsatto paricārikaṃ pesetvā pabbajitaparikkhāre āharāpetvā kappakena kesamassuṃ ohārāpetvā alaṅkāraṃ sayanapiṭṭhe pātetvā rattapaṭānaṃ dasāni chinditvā tāni kāsāyāni nivāsetvā mattikāpattaṃ vāmaaṃsakūṭe laggetvā kattaradaṇḍaṃ ādāya mahātale aparāparaṃ caṅkamitvā pāsādā otaritvā antaravīthiṃ paṭipajji. Gacchantaṃ pana naṃ na koci sañjāni. Athassa sattasatā khattiyakaññā pāsādaṃ abhiruhitvā taṃ adisvā ābharaṇabhaṇḍameva disvā otaritvā avasesānaṃ soḷasasahassānaṃ itthīnaṃ santikaṃ gantvā ‘‘amhākaṃ piyasāmiko sutasomamahissaro pabbajito’’ti mahāsaddena paridevamānāva bahi nikkhamiṃsu. Tasmiṃ khaṇe mahājano tassa pabbajitabhāvaṃ aññāsi, sakalanagaraṃ saṅkhubhitvā ‘‘rājā kira no pabbajito’’ti rājadvāre sannipati, mahājano ‘‘idha rājā bhavissati, ettha bhavissatī’’ti pāsādādīni rañño paribhogaṭṭhānāni gantvā rājānaṃ adisvā –
২২৭.
227.
‘‘অযমস্স পাসাদো, সোৰণ্ণপুপ্ফমাল্যৰীতিকিণ্ণো।
‘‘Ayamassa pāsādo, sovaṇṇapupphamālyavītikiṇṇo;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ইত্থাগারেহি॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.
২২৮.
228.
‘‘অযমস্স পাসাদো, সোৰণ্ণপুপ্ফমাল্যৰীতিকিণ্ণো।
‘‘Ayamassa pāsādo, sovaṇṇapupphamālyavītikiṇṇo;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ঞাতিসঙ্ঘেন॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.
২২৯.
229.
‘‘ইদমস্স কূটাগারং, সোৰণ্ণপুপ্ফমাল্যৰীতিকিণ্ণং।
‘‘Idamassa kūṭāgāraṃ, sovaṇṇapupphamālyavītikiṇṇaṃ;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ইত্থাগারেহি॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.
২৩০.
230.
‘‘ইদমস্স কূটাগারং, সোৰণ্ণপুপ্ফমাল্যৰীতিকিণ্ণং।
‘‘Idamassa kūṭāgāraṃ, sovaṇṇapupphamālyavītikiṇṇaṃ;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ঞাতিসঙ্ঘেন॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.
২৩১.
231.
‘‘অযমস্স অসোকৰনিকা, সুপুপ্ফিতা সব্বকালিকা রম্মা।
‘‘Ayamassa asokavanikā, supupphitā sabbakālikā rammā;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ইত্থাগারেহি॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.
২৩২.
232.
‘‘অযমস্স অসোকৰনিকা, সুপুপ্ফিতা সব্বকালিকা রম্মা।
‘‘Ayamassa asokavanikā, supupphitā sabbakālikā rammā;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ঞাতিসঙ্ঘেন॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.
২৩৩.
233.
‘‘ইদমস্স উয্যানং, সুপুপ্ফিতং সব্বকালিকং রম্মং।
‘‘Idamassa uyyānaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ইত্থাগারেহি॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.
২৩৪.
234.
‘‘ইদমস্স উয্যানং, সুপুপ্ফিতং সব্বকালিকং রম্মং।
‘‘Idamassa uyyānaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ঞাতিসঙ্ঘেন॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.
২৩৫.
235.
‘‘ইদমস্স কণিকারৰনং, সুপুপ্ফিতং সব্বকালিকং রম্মং।
‘‘Idamassa kaṇikāravanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ইত্থাগারেহি॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.
২৩৬.
236.
‘‘ইদমস্স কণিকারৰনং, সুপুপ্ফিতং সব্বকালিকং রম্মং।
‘‘Idamassa kaṇikāravanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ঞাতিসঙ্ঘেন॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.
২৩৭.
237.
‘‘ইদমস্স পাটলিৰনং, সুপুপ্ফিতং সব্বকালিকং রম্মং।
‘‘Idamassa pāṭalivanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ইত্থাগারেহি॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.
২৩৮.
238.
‘‘ইদমস্স পাটলিৰনং, সুপুপ্ফিতং সব্বকালিকং রম্মং।
‘‘Idamassa pāṭalivanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ঞাতিসঙ্ঘেন॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.
২৩৯.
239.
‘‘ইদমস্স অম্বৰনং, সুপুপ্ফিতং সব্বকালিকং রম্মং।
‘‘Idamassa ambavanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ইত্থাগারেহি॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.
২৪০.
240.
‘‘ইদমস্স অম্বৰনং, সুপুপ্ফিতং সব্বকালিকং রম্মং।
‘‘Idamassa ambavanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ঞাতিসঙ্ঘেন॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.
২৪১.
241.
‘‘অযমস্স পোক্খরণী, সঞ্ছন্না অণ্ডজেহি ৰীতিকিণ্ণা।
‘‘Ayamassa pokkharaṇī, sañchannā aṇḍajehi vītikiṇṇā;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ইত্থাগারেহি॥
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.
২৪২.
242.
‘‘অযমস্স পোক্খরণী, সঞ্ছন্না অণ্ডজেহি ৰীতিকিণ্ণা।
‘‘Ayamassa pokkharaṇī, sañchannā aṇḍajehi vītikiṇṇā;
যহিমনুৰিচরি রাজা, পরিকিণ্ণো ঞাতিসঙ্ঘেনা’’তি॥ –
Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghenā’’ti. –
ইমাহি গাথাহি পরিদেৰন্তো ৰিচরি।
Imāhi gāthāhi paridevanto vicari.
তত্থ ৰীতিকিণ্ণোতি সোৰণ্ণপুপ্ফেহি চ নানামাল্যেহি চ সমোকিণ্ণো। পরিকিণ্ণোতি পরিৰারিতো। ইত্থাগারেহীতি দাসিযো উপাদায ইত্থিযো ইত্থাগারা নাম। ঞাতিসঙ্ঘেনাতি অমচ্চাপি ইধ ঞাতযো এৰ। কূটাগারন্তি সত্তরতনৰিচিত্তো সযনকূটাগারগব্ভো। অসোকৰনিকাতি অসোকৰনভূমি। সব্বকালিকাতি সব্বকালপরিভোগক্খমা নিচ্চপুপ্ফিতা ৰা। উয্যানন্তি নন্দনৰনচিত্তলতাৰনসদিসং উয্যানং । সব্বকালিকন্তি ছসুপি উতূসু উপ্পজ্জনকপুপ্ফফলসঞ্ছন্নং। কণিকারৰনাদীসু সব্বকালিকন্তি সব্বকালে সুপুপ্ফিতফলিতমেৰ। সঞ্ছন্নাতি নানাৰিধেহি জলজথলজকুসুমেহি সুট্ঠু সঞ্ছন্না। অণ্ডজেহি ৰীতিকিণ্ণাতি সকুণসঙ্ঘেহি ওকিণ্ণা।
Tattha vītikiṇṇoti sovaṇṇapupphehi ca nānāmālyehi ca samokiṇṇo. Parikiṇṇoti parivārito. Itthāgārehīti dāsiyo upādāya itthiyo itthāgārā nāma. Ñātisaṅghenāti amaccāpi idha ñātayo eva. Kūṭāgāranti sattaratanavicitto sayanakūṭāgāragabbho. Asokavanikāti asokavanabhūmi. Sabbakālikāti sabbakālaparibhogakkhamā niccapupphitā vā. Uyyānanti nandanavanacittalatāvanasadisaṃ uyyānaṃ . Sabbakālikanti chasupi utūsu uppajjanakapupphaphalasañchannaṃ. Kaṇikāravanādīsu sabbakālikanti sabbakāle supupphitaphalitameva. Sañchannāti nānāvidhehi jalajathalajakusumehi suṭṭhu sañchannā. Aṇḍajehi vītikiṇṇāti sakuṇasaṅghehi okiṇṇā.
এৰং তেসু তেসু ঠানেসু পরিদেৰিত্ৰা মহাজনো পুন রাজঙ্গণং আগন্ত্ৰা –
Evaṃ tesu tesu ṭhānesu paridevitvā mahājano puna rājaṅgaṇaṃ āgantvā –
২৪৩.
243.
‘‘রাজা ৰো খো পব্বজিতো, সুতসোমো রজ্জং ইমং পহত্ৰান।
‘‘Rājā vo kho pabbajito, sutasomo rajjaṃ imaṃ pahatvāna;
কাসাযৰত্থৰসনো, নাগোৰ এককো চরতী’’তি॥ –
Kāsāyavatthavasano, nāgova ekako caratī’’ti. –
গাথং ৰত্ৰা অত্তনো ঘরে ৰিভৰং পহায পুত্তধীতরো হত্থেসু গহেত্ৰা নিক্খমিত্ৰা বোধিসত্তস্সেৰ সন্তিকং অগমাসি, তথা মাতাপিতরো পুত্তদারা সোল়সসহস্সা চ নাটকিত্থিযো। সকলনগরং তুচ্ছং ৰিয অহোসি, জনপদৰাসিনোপি তেসং পচ্ছতো পচ্ছতো গমিংসু। বোধিসত্তো দ্ৰাদসযোজনিকং পরিসং গহেত্ৰা হিমৰন্তাভিমুখো পাযাসি। অথস্স অভিনিক্খমনং ঞত্ৰা সক্কো ৰিস্সকম্মং আমন্তেত্ৰা, ‘‘তাত ৰিস্সকম্ম, সুতসোমমহারাজা অভিনিক্খমনং নিক্খন্তো, ৰসনট্ঠানং লদ্ধুং ৰট্টতি, সমাগমো চ মহা ভৰিস্সতি, গচ্ছ হিমৰন্তপদেসে গঙ্গাতীরে তিংসযোজনাযামং পঞ্চদসযোজনৰিত্থতং অস্সমপদং মাপেহী’’তি পেসেসি। সো তথা কত্ৰা তস্মিং অস্সমপদে পব্বজিতপরিক্খারে পটিযাদেত্ৰা একপদিকমগ্গং মাপেত্ৰা দেৰলোকমেৰ গতো।
Gāthaṃ vatvā attano ghare vibhavaṃ pahāya puttadhītaro hatthesu gahetvā nikkhamitvā bodhisattasseva santikaṃ agamāsi, tathā mātāpitaro puttadārā soḷasasahassā ca nāṭakitthiyo. Sakalanagaraṃ tucchaṃ viya ahosi, janapadavāsinopi tesaṃ pacchato pacchato gamiṃsu. Bodhisatto dvādasayojanikaṃ parisaṃ gahetvā himavantābhimukho pāyāsi. Athassa abhinikkhamanaṃ ñatvā sakko vissakammaṃ āmantetvā, ‘‘tāta vissakamma, sutasomamahārājā abhinikkhamanaṃ nikkhanto, vasanaṭṭhānaṃ laddhuṃ vaṭṭati, samāgamo ca mahā bhavissati, gaccha himavantapadese gaṅgātīre tiṃsayojanāyāmaṃ pañcadasayojanavitthataṃ assamapadaṃ māpehī’’ti pesesi. So tathā katvā tasmiṃ assamapade pabbajitaparikkhāre paṭiyādetvā ekapadikamaggaṃ māpetvā devalokameva gato.
মহাসত্তো তেন মগ্গেন গন্ত্ৰা তং অস্সমপদং পৰিসিত্ৰা পঠমং সযং পব্বজিত্ৰা পচ্ছা সেসে পব্বাজেসি, অপরভাগে বহূ পব্বজিংসু। তিংসযোজনিকং ঠানং পরিপূরি। ৰিস্সকম্মেন পন অস্সমমাপিতনিযামো চ বহূনং পব্বজিতনিযামো চ বোধিসত্তস্স অস্সমপদসংৰিদহিতনিযামো চ হত্থিপালজাতকে (জা॰ ১.১৫.৩৩৭ আদযো) আগতনযেনেৰ ৰেদিতব্বো। তত্থ মহাসত্তো যস্স যস্সেৰ কামৰিতক্কাদি মিচ্ছাৰিতক্কো উপ্পজ্জতি, তং তং আকাসেন উপসঙ্কমিত্ৰা আকাসে পল্লঙ্কেন নিসীদিত্ৰা ওৰদন্তো গাথাদ্ৰযমাহ –
Mahāsatto tena maggena gantvā taṃ assamapadaṃ pavisitvā paṭhamaṃ sayaṃ pabbajitvā pacchā sese pabbājesi, aparabhāge bahū pabbajiṃsu. Tiṃsayojanikaṃ ṭhānaṃ paripūri. Vissakammena pana assamamāpitaniyāmo ca bahūnaṃ pabbajitaniyāmo ca bodhisattassa assamapadasaṃvidahitaniyāmo ca hatthipālajātake (jā. 1.15.337 ādayo) āgatanayeneva veditabbo. Tattha mahāsatto yassa yasseva kāmavitakkādi micchāvitakko uppajjati, taṃ taṃ ākāsena upasaṅkamitvā ākāse pallaṅkena nisīditvā ovadanto gāthādvayamāha –
২৪৪.
244.
‘‘মাস্সু পুব্বে রতিকীল়িতানি, হসিতানি চ অনুস্সরিত্থ।
‘‘Māssu pubbe ratikīḷitāni, hasitāni ca anussarittha;
মা ৰো কামা হনিংসু, রম্মঞ্হি সুদস্সনং নগরং॥
Mā vo kāmā haniṃsu, rammañhi sudassanaṃ nagaraṃ.
২৪৫.
245.
‘‘মেত্তচিত্তঞ্চ ভাৰেথ, অপ্পমাণং দিৰা চ রত্তো চ।
‘‘Mettacittañca bhāvetha, appamāṇaṃ divā ca ratto ca;
অগচ্ছিত্থ দেৰপুরং, আৰাসং পুঞ্ঞকম্মিন’’ন্তি॥
Agacchittha devapuraṃ, āvāsaṃ puññakammina’’nti.
তত্থ রতিকীল়িতানীতি কামরতিযো চ কাযৰাচাখিড্ডাৰসেন পৰত্তকীল়িতানি চ। মা ৰো কামা হনিংসূতি মা তুম্হে ৰত্থুকামকিলেসকামা হনিংসু। রম্মং হীতি সুদস্সননগরং নাম রমণীযং, তং মা অনুস্সরিত্থ। মেত্তচিত্তন্তি ইদং দেসনামত্তমেৰ, সো পন চত্তারোপি ব্রহ্মৰিহারে আচিক্খি। অপ্পমাণন্তি অপ্পমাণসত্তারম্মণং। অগচ্ছিত্থাতি গমিস্সথ। দেৰপুরন্তি ব্রহ্মলোকং।
Tattha ratikīḷitānīti kāmaratiyo ca kāyavācākhiḍḍāvasena pavattakīḷitāni ca. Mā vo kāmā haniṃsūti mā tumhe vatthukāmakilesakāmā haniṃsu. Rammaṃ hīti sudassananagaraṃ nāma ramaṇīyaṃ, taṃ mā anussarittha. Mettacittanti idaṃ desanāmattameva, so pana cattāropi brahmavihāre ācikkhi. Appamāṇanti appamāṇasattārammaṇaṃ. Agacchitthāti gamissatha. Devapuranti brahmalokaṃ.
সোপি ইসিগণো তস্সোৰাদে ঠত্ৰা ব্রহ্মলোকপরাযণো অহোসীতি সব্বং হত্থিপালজাতকে আগতনযেনেৰ কথেতব্বং।
Sopi isigaṇo tassovāde ṭhatvā brahmalokaparāyaṇo ahosīti sabbaṃ hatthipālajātake āgatanayeneva kathetabbaṃ.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ, পুব্বেপি তথাগতো মহাভিনিক্খমনং নিক্খন্তোযেৰা’’তি ৰত্ৰা জাতকং সমোধানেসি ‘‘তদা মাতাপিতরো মহারাজকুলানি অহেসুং, চন্দাদেৰী রাহুলমাতা, জেট্ঠপুত্তো সারিপুত্তো, কনিট্ঠপুত্তো রাহুলো, ধাতি খুজ্জুত্তরা, কুলৰড্ঢনসেট্ঠি কস্সপো, মহাসেনগুত্তো মোগ্গল্লানো, সোমদত্তকুমারো আনন্দো, সেসপরিসা বুদ্ধপরিসা, সুতসোমরাজা পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ti vatvā jātakaṃ samodhānesi ‘‘tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ, candādevī rāhulamātā, jeṭṭhaputto sāriputto, kaniṭṭhaputto rāhulo, dhāti khujjuttarā, kulavaḍḍhanaseṭṭhi kassapo, mahāsenagutto moggallāno, somadattakumāro ānando, sesaparisā buddhaparisā, sutasomarājā pana ahameva ahosi’’nti.
চূল়সুতসোমজাতকৰণ্ণনা পঞ্চমা।
Cūḷasutasomajātakavaṇṇanā pañcamā.
জাতকুদ্দানং –
Jātakuddānaṃ –
সুৰপণ্ডিতজম্বুককুণ্ডলিনো, ৰরকঞ্ঞমলম্বুসজাতকঞ্চ।
Suvapaṇḍitajambukakuṇḍalino, varakaññamalambusajātakañca;
পৰরুত্তমসঙ্খসিরীৰ্হযকো, সুতসোমঅরিন্দমরাজৰরো॥
Pavaruttamasaṅkhasirīvhayako, sutasomaarindamarājavaro.
চত্তালীসনিপাতৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।
Cattālīsanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৫২৫. চূল়সুতসোমজাতকং • 525. Cūḷasutasomajātakaṃ
