Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / જાતકપાળિ • Jātakapāḷi

૨૧. અસીતિનિપાતો

21. Asītinipāto

૫૩૩. ચૂળહંસજાતકં (૧)

533. Cūḷahaṃsajātakaṃ (1)

.

1.

‘‘સુમુખ અનુપચિનન્તા, પક્કમન્તિ વિહઙ્ગમા;

‘‘Sumukha anupacinantā, pakkamanti vihaṅgamā;

ગચ્છ તુવમ્પિ મા કઙ્ખિ, નત્થિ બદ્ધે 1 સહાયતા’’.

Gaccha tuvampi mā kaṅkhi, natthi baddhe 2 sahāyatā’’.

.

2.

‘‘ગચ્છે વાહં ન વા ગચ્છે, ન તેન અમરો સિયં;

‘‘Gacche vāhaṃ na vā gacche, na tena amaro siyaṃ;

સુખિતં તં ઉપાસિત્વા, દુક્ખિતં તં કથં જહે.

Sukhitaṃ taṃ upāsitvā, dukkhitaṃ taṃ kathaṃ jahe.

.

3.

‘‘મરણં વા તયા સદ્ધિં, જીવિતં વા તયા વિના;

‘‘Maraṇaṃ vā tayā saddhiṃ, jīvitaṃ vā tayā vinā;

તદેવ મરણં સેય્યો, યઞ્ચે જીવે તયા વિના.

Tadeva maraṇaṃ seyyo, yañce jīve tayā vinā.

.

4.

‘‘નેસ ધમ્મો મહારાજ, યં તં એવં ગતં જહે;

‘‘Nesa dhammo mahārāja, yaṃ taṃ evaṃ gataṃ jahe;

યા ગતિ તુય્હં સા મય્હં, રુચ્ચતે વિહગાધિપ.

Yā gati tuyhaṃ sā mayhaṃ, ruccate vihagādhipa.

.

5.

‘‘કા નુ પાસેન બદ્ધસ્સ 3, ગતિ અઞ્ઞા મહાનસા;

‘‘Kā nu pāsena baddhassa 4, gati aññā mahānasā;

સા કથં ચેતયાનસ્સ, મુત્તસ્સ તવ રુચ્ચતિ.

Sā kathaṃ cetayānassa, muttassa tava ruccati.

.

6.

‘‘કં વા ત્વં પસ્સસે અત્થં, મમ તુય્હઞ્ચ પક્ખિમ;

‘‘Kaṃ vā tvaṃ passase atthaṃ, mama tuyhañca pakkhima;

ઞાતીનં વાવસિટ્ઠાનં, ઉભિન્નં જીવિતક્ખયે.

Ñātīnaṃ vāvasiṭṭhānaṃ, ubhinnaṃ jīvitakkhaye.

.

7.

‘‘યં ન કઞ્ચનદેપિઞ્છ 5, અન્ધેન તમસા ગતં;

‘‘Yaṃ na kañcanadepiñcha 6, andhena tamasā gataṃ;

તાદિસે સઞ્ચજં પાણં, કમત્થમભિજોતયે’’.

Tādise sañcajaṃ pāṇaṃ, kamatthamabhijotaye’’.

.

8.

‘‘કથં નુ પતતં સેટ્ઠ, ધમ્મે અત્થં ન બુજ્ઝસિ 7;

‘‘Kathaṃ nu patataṃ seṭṭha, dhamme atthaṃ na bujjhasi 8;

ધમ્મો અપચિતો સન્તો, અત્થં દસ્સેતિ પાણિનં.

Dhammo apacito santo, atthaṃ dasseti pāṇinaṃ.

.

9.

‘‘સોહં ધમ્મં અપેક્ખાનો, ધમ્મા ચત્થં સમુટ્ઠિતં;

‘‘Sohaṃ dhammaṃ apekkhāno, dhammā catthaṃ samuṭṭhitaṃ;

ભત્તિઞ્ચ તયિ સમ્પસ્સં, નાવકઙ્ખામિ જીવિતં’’.

Bhattiñca tayi sampassaṃ, nāvakaṅkhāmi jīvitaṃ’’.

૧૦.

10.

‘‘અદ્ધા એસો સતં ધમ્મો, યો મિત્તો મિત્તમાપદે;

‘‘Addhā eso sataṃ dhammo, yo mitto mittamāpade;

ન ચજે જીવિતસ્સાપિ, હેતુધમ્મમનુસ્સરં.

Na caje jīvitassāpi, hetudhammamanussaraṃ.

૧૧.

11.

‘‘સ્વાયં ધમ્મો ચ તે ચિણ્ણો, ભત્તિ ચ વિદિતા મયિ;

‘‘Svāyaṃ dhammo ca te ciṇṇo, bhatti ca viditā mayi;

કામં કરસ્સુ મય્હેતં, ગચ્છેવાનુમતો મયા’’.

Kāmaṃ karassu mayhetaṃ, gacchevānumato mayā’’.

૧૨.

12.

‘‘અપિ ત્વેવં ગતે કાલે, યં ખણ્ડં 9 ઞાતિનં મયા;

‘‘Api tvevaṃ gate kāle, yaṃ khaṇḍaṃ 10 ñātinaṃ mayā;

તયા તં બુદ્ધિસમ્પન્નં 11, અસ્સ પરમસંવુતં.

Tayā taṃ buddhisampannaṃ 12, assa paramasaṃvutaṃ.

૧૩.

13.

‘‘ઇચ્ચેવં 13 મન્તયન્તાનં, અરિયાનં અરિયવુત્તિનં;

‘‘Iccevaṃ 14 mantayantānaṃ, ariyānaṃ ariyavuttinaṃ;

પચ્ચદિસ્સથ નેસાદો, આતુરાનમિવન્તકો.

Paccadissatha nesādo, āturānamivantako.

૧૪.

14.

‘‘તે સત્તુમભિસઞ્ચિક્ખ, દીઘરત્તં હિતા દિજા;

‘‘Te sattumabhisañcikkha, dīgharattaṃ hitā dijā;

તુણ્હીમાસિત્થ ઉભયો, ન સઞ્ચલેસુમાસના 15.

Tuṇhīmāsittha ubhayo, na sañcalesumāsanā 16.

૧૫.

15.

‘‘ધતરટ્ઠે ચ દિસ્વાન, સમુડ્ડેન્તે તતો તતો;

‘‘Dhataraṭṭhe ca disvāna, samuḍḍente tato tato;

અભિક્કમથ વેગેન, દિજસત્તુ દિજાધિપે.

Abhikkamatha vegena, dijasattu dijādhipe.

૧૬.

16.

‘‘સો ચ વેગેનભિક્કમ્મ, આસજ્જ પરમે દિજે;

‘‘So ca vegenabhikkamma, āsajja parame dije;

પચ્ચકમિત્થ 17 નેસાદો, બદ્ધા ઇતિ વિચિન્તયં.

Paccakamittha 18 nesādo, baddhā iti vicintayaṃ.

૧૭.

17.

‘‘એકંવ બદ્ધમાસીનં, અબદ્ધઞ્ચ પુનાપરં;

‘‘Ekaṃva baddhamāsīnaṃ, abaddhañca punāparaṃ;

આસજ્જ બદ્ધમાસીનં, પેક્ખમાનમદીનવં.

Āsajja baddhamāsīnaṃ, pekkhamānamadīnavaṃ.

૧૮.

18.

‘‘તતો સો વિમતોયેવ, પણ્ડરે અજ્ઝભાસથ;

‘‘Tato so vimatoyeva, paṇḍare ajjhabhāsatha;

પવડ્ઢકાયે આસીને, દિજસઙ્ઘગણાધિપે.

Pavaḍḍhakāye āsīne, dijasaṅghagaṇādhipe.

૧૯.

19.

‘‘યં નુ પાસેન મહતા, બદ્ધો ન કુરુતે દિસં;

‘‘Yaṃ nu pāsena mahatā, baddho na kurute disaṃ;

અથ કસ્મા અબદ્ધો ત્વં, બલી પક્ખિ ન ગચ્છસિ.

Atha kasmā abaddho tvaṃ, balī pakkhi na gacchasi.

૨૦.

20.

‘‘કિન્નુ ત્યાયં 19 દિજો હોતિ, મુત્તો બદ્ધં ઉપાસસિ;

‘‘Kinnu tyāyaṃ 20 dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi;

ઓહાય સકુણા યન્તિ, કિં એકો અવહીયસિ’’.

Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahīyasi’’.

૨૧.

21.

‘‘રાજા મે સો દિજામિત્ત, સખા પાણસમો ચ મે;

‘‘Rājā me so dijāmitta, sakhā pāṇasamo ca me;

નેવ નં વિજહિસ્સામિ, યાવ કાલસ્સ પરિયાયં.

Neva naṃ vijahissāmi, yāva kālassa pariyāyaṃ.

૨૨.

22.

‘‘કથં પનાયં વિહઙ્ગો, નાદ્દસ પાસમોડ્ડિતં;

‘‘Kathaṃ panāyaṃ vihaṅgo, nāddasa pāsamoḍḍitaṃ;

પદઞ્હેતં મહન્તાનં, બોદ્ધુમરહન્તિ આપદં.

Padañhetaṃ mahantānaṃ, boddhumarahanti āpadaṃ.

૨૩.

23.

‘‘યદા પરાભવો હોતિ, પોસો જીવિતસઙ્ખયે;

‘‘Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye;

અથ જાલઞ્ચ પાસઞ્ચ, આસજ્જાપિ ન બુજ્ઝતિ.

Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati.

૨૪.

24.

‘‘અપિ ત્વેવ મહાપઞ્ઞ, પાસા બહુવિધા તતા 21;

‘‘Api tveva mahāpañña, pāsā bahuvidhā tatā 22;

ગુય્હમાસજ્જ 23 બજ્ઝન્તિ, અથેવં જીવિતક્ખયે’’.

Guyhamāsajja 24 bajjhanti, athevaṃ jīvitakkhaye’’.

૨૫.

25.

‘‘અપિ નાયં તયા સદ્ધિં, સંવાસસ્સ 25 સુખુદ્રયો;

‘‘Api nāyaṃ tayā saddhiṃ, saṃvāsassa 26 sukhudrayo;

અપિ નો અનુમઞ્ઞાસિ, અપિ નો જીવિતં દદે’’.

Api no anumaññāsi, api no jīvitaṃ dade’’.

૨૬.

26.

‘‘ન ચેવ મે ત્વં બદ્ધોસિ, નપિ ઇચ્છામિ તે વધં;

‘‘Na ceva me tvaṃ baddhosi, napi icchāmi te vadhaṃ;

કામં ખિપ્પમિતો ગન્ત્વા, જીવ ત્વં અનિઘો ચિરં’’.

Kāmaṃ khippamito gantvā, jīva tvaṃ anigho ciraṃ’’.

૨૭.

27.

‘‘નેવાહમેતમિચ્છામિ , અઞ્ઞત્રેતસ્સ જીવિતા;

‘‘Nevāhametamicchāmi , aññatretassa jīvitā;

સચે એકેન તુટ્ઠોસિ, મુઞ્ચેતં મઞ્ચ ભક્ખય.

Sace ekena tuṭṭhosi, muñcetaṃ mañca bhakkhaya.

૨૮.

28.

‘‘આરોહપરિણાહેન, તુલ્યાસ્મા 27 વયસા ઉભો;

‘‘Ārohapariṇāhena, tulyāsmā 28 vayasā ubho;

ન તે લાભેન જીવત્થિ 29, એતેન નિમિના તુવં.

Na te lābhena jīvatthi 30, etena niminā tuvaṃ.

૨૯.

29.

‘‘તદિઙ્ઘ સમપેક્ખસ્સુ 31, હોતુ ગિદ્ધિ તવમ્હસુ 32;

‘‘Tadiṅgha samapekkhassu 33, hotu giddhi tavamhasu 34;

મં પુબ્બે બન્ધ પાસેન, પચ્છા મુઞ્ચ દિજાધિપં.

Maṃ pubbe bandha pāsena, pacchā muñca dijādhipaṃ.

૩૦.

30.

‘‘તાવદેવ ચ તે લાભો, કતાસ્સ 35 યાચનાય ચ;

‘‘Tāvadeva ca te lābho, katāssa 36 yācanāya ca;

મિત્તિ ચ ધતરટ્ઠેહિ, યાવજીવાય તે સિયા’’.

Mitti ca dhataraṭṭhehi, yāvajīvāya te siyā’’.

૩૧.

31.

‘‘પસ્સન્તુ નો મહાસઙ્ઘા, તયા મુત્તં ઇતો ગતં;

‘‘Passantu no mahāsaṅghā, tayā muttaṃ ito gataṃ;

મિત્તામચ્ચા ચ ભચ્ચા ચ, પુત્તદારા ચ બન્ધવા.

Mittāmaccā ca bhaccā ca, puttadārā ca bandhavā.

૩૨.

32.

‘‘ન ચ તે તાદિસા મિત્તા, બહૂનં 37 ઇધ વિજ્જતિ;

‘‘Na ca te tādisā mittā, bahūnaṃ 38 idha vijjati;

યથા ત્વં ધતરટ્ઠસ્સ, પાણસાધારણો સખા.

Yathā tvaṃ dhataraṭṭhassa, pāṇasādhāraṇo sakhā.

૩૩.

33.

‘‘સો તે સહાયં મુઞ્ચામિ, હોતુ રાજા તવાનુગો;

‘‘So te sahāyaṃ muñcāmi, hotu rājā tavānugo;

કામં ખિપ્પમિતો ગન્ત્વા, ઞાતિમજ્ઝે વિરોચથ’’.

Kāmaṃ khippamito gantvā, ñātimajjhe virocatha’’.

૩૪.

34.

‘‘સો પતીતો પમુત્તેન, ભત્તુના 39 ભત્તુગારવો;

‘‘So patīto pamuttena, bhattunā 40 bhattugāravo;

અજ્ઝભાસથ વક્કઙ્ગો 41, વાચં કણ્ણસુખં ભણં.

Ajjhabhāsatha vakkaṅgo 42, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ.

૩૫.

35.

‘‘એવં લુદ્દક નન્દસ્સુ, સહ સબ્બેહિ ઞાતિભિ;

‘‘Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi;

યથાહમજ્જ નન્દામિ, મુત્તં દિસ્વા દિજાધિપં’’.

Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipaṃ’’.

૩૬.

36.

‘‘એહિ તં અનુસિક્ખામિ, યથા ત્વમપિ લચ્છસે;

‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase;

લાભં તવાયં 43 ધતરટ્ઠો, પાપં કિઞ્ચિ 44 ન દક્ખતિ.

Lābhaṃ tavāyaṃ 45 dhataraṭṭho, pāpaṃ kiñci 46 na dakkhati.

૩૭.

37.

‘‘ખિપ્પમન્તેપુરં નેત્વા 47, રઞ્ઞો દસ્સેહિ નો ઉભો;

‘‘Khippamantepuraṃ netvā 48, rañño dassehi no ubho;

અબદ્ધે પકતિભૂતે, કાજે 49 ઉભયતો ઠિતે.

Abaddhe pakatibhūte, kāje 50 ubhayato ṭhite.

૩૮.

38.

‘‘ધતરટ્ઠા મહારાજ, હંસાધિપતિનો ઇમે;

‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime;

અયઞ્હિ રાજા હંસાનં, અયં સેનાપતીતરો.

Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro.

૩૯.

39.

‘‘અસંસયં ઇમં દિસ્વા, હંસરાજં નરાધિપો;

‘‘Asaṃsayaṃ imaṃ disvā, haṃsarājaṃ narādhipo;

પતીતો સુમનો વિત્તો 51, બહું દસ્સતિ તે ધનં’’.

Patīto sumano vitto 52, bahuṃ dassati te dhanaṃ’’.

૪૦.

40.

‘‘તસ્સ તં વચનં સુત્વા, કમ્મુના ઉપપાદયિ;

‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, kammunā upapādayi;

ખિપ્પમન્તેપુરં ગન્ત્વા, રઞ્ઞો હંસે અદસ્સયિ;

Khippamantepuraṃ gantvā, rañño haṃse adassayi;

અબદ્ધે પકતિભૂતે, કાજે ઉભયતો ઠિતે.

Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite.

૪૧.

41.

‘‘ધતરટ્ઠા મહારાજ, હંસાધિપતિનો ઇમે;

‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime;

અયઞ્હિ રાજા હંસાનં, અયં સેનાપતીતરો’’.

Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro’’.

૪૨.

42.

‘‘કથં પનિમે વિહઙ્ગા 53, તવ હત્થત્તમાગતા 54;

‘‘Kathaṃ panime vihaṅgā 55, tava hatthattamāgatā 56;

કથં લુદ્દો મહન્તાનં, ઇસ્સરે ઇધ અજ્ઝગા’’.

Kathaṃ luddo mahantānaṃ, issare idha ajjhagā’’.

૪૩.

43.

‘‘વિહિતા સન્તિમે પાસા, પલ્લલેસુ જનાધિપ;

‘‘Vihitā santime pāsā, pallalesu janādhipa;

યં યદાયતનં મઞ્ઞે, દિજાનં પાણરોધનં.

Yaṃ yadāyatanaṃ maññe, dijānaṃ pāṇarodhanaṃ.

૪૪.

44.

‘‘તાદિસં પાસમાસજ્જ, હંસરાજા અબજ્ઝથ;

‘‘Tādisaṃ pāsamāsajja, haṃsarājā abajjhatha;

તં અબદ્ધો ઉપાસીનો, મમાયં અજ્ઝભાસથ.

Taṃ abaddho upāsīno, mamāyaṃ ajjhabhāsatha.

૪૫.

45.

‘‘સુદુક્કરં અનરિયેહિ, દહતે ભાવમુત્તમં;

‘‘Sudukkaraṃ anariyehi, dahate bhāvamuttamaṃ;

ભત્તુરત્થે પરક્કન્તો, ધમ્મયુત્તો 57 વિહઙ્ગમો.

Bhatturatthe parakkanto, dhammayutto 58 vihaṅgamo.

૪૬.

46.

‘‘અત્તનાયં 59 ચજિત્વાન, જીવિતં જીવિતારહો;

‘‘Attanāyaṃ 60 cajitvāna, jīvitaṃ jīvitāraho;

અનુત્થુનન્તો આસીનો, ભત્તુ યાચિત્થ જીવિતં.

Anutthunanto āsīno, bhattu yācittha jīvitaṃ.

૪૭.

47.

‘‘તસ્સ તં વચનં સુત્વા, પસાદમહમજ્ઝગા;

‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, pasādamahamajjhagā;

તતો નં પામુચિં 61 પાસા, અનુઞ્ઞાસિં સુખેન ચ.

Tato naṃ pāmuciṃ 62 pāsā, anuññāsiṃ sukhena ca.

૪૮.

48.

‘‘‘સો પતીતો પમુત્તેન, ભત્તુના ભત્તુગારવો;

‘‘‘So patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo;

અજ્ઝભાસથ વક્કઙ્ગો, વાચં કણ્ણસુખં ભણં.

Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ.

૪૯.

49.

‘‘‘એવં લુદ્દક નન્દસ્સુ, સહ સબ્બેહિ ઞાતિભિ;

‘‘‘Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi;

યથાહમજ્જ નન્દામિ, મુત્તં દિસ્વા દિજાધિપં.

Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipaṃ.

૫૦.

50.

‘‘‘એહિ તં અનુસિક્ખામિ, યથા ત્વમપિ લચ્છસે;

‘‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase;

લાભં તવાયં ધતરટ્ઠો, પાપં કિઞ્ચિ ન દક્ખતિ.

Lābhaṃ tavāyaṃ dhataraṭṭho, pāpaṃ kiñci na dakkhati.

૫૧.

51.

‘‘‘ખિપ્પમન્તેપુરં નેત્વા 63, રઞ્ઞો દસ્સેહિ નો ઉભો;

‘‘‘Khippamantepuraṃ netvā 64, rañño dassehi no ubho;

અબદ્ધે પકતિભૂતે, કાજે ઉભયતો ઠિતે.

Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite.

૫૨.

52.

‘‘‘ધતરટ્ઠા મહારાજ, હંસાધિપતિનો ઇમે;

‘‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime;

અયઞ્હિ રાજા હંસાનં, અયં સેનાપતીતરો.

Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro.

૫૩.

53.

‘‘‘અસંસયં ઇમં દિસ્વા, હંસરાજં નરાધિપો;

‘‘‘Asaṃsayaṃ imaṃ disvā, haṃsarājaṃ narādhipo;

પતીતો સુમનો વિત્તો, બહું દસ્સતિ તે ધનં’.

Patīto sumano vitto, bahuṃ dassati te dhanaṃ’.

૫૪.

54.

‘‘એવમેતસ્સ વચના, આનીતામે ઉભો મયા;

‘‘Evametassa vacanā, ānītāme ubho mayā;

એત્થેવ હિ ઇમે આસું 65, ઉભો અનુમતા મયા.

Ettheva hi ime āsuṃ 66, ubho anumatā mayā.

૫૫.

55.

‘‘સોયં એવં ગતો પક્ખી, દિજો પરમધમ્મિકો;

‘‘Soyaṃ evaṃ gato pakkhī, dijo paramadhammiko;

માદિસસ્સ હિ લુદ્દસ્સ, જનયેય્યાથ મદ્દવં.

Mādisassa hi luddassa, janayeyyātha maddavaṃ.

૫૬.

56.

‘‘ઉપાયનઞ્ચ તે દેવ, નાઞ્ઞં પસ્સામિ એદિસં;

‘‘Upāyanañca te deva, nāññaṃ passāmi edisaṃ;

સબ્બસાકુણિકાગામે, તં પસ્સ મનુજાધિપ’’.

Sabbasākuṇikāgāme, taṃ passa manujādhipa’’.

૫૭.

57.

‘‘દિસ્વા નિસિન્નં રાજાનં, પીઠે સોવણ્ણયે સુભે;

‘‘Disvā nisinnaṃ rājānaṃ, pīṭhe sovaṇṇaye subhe;

અજ્ઝભાસથ વક્કઙ્ગો, વાચં કણ્ણસુખં ભણં.

Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ.

૫૮.

58.

‘‘કચ્ચિન્નુ ભોતો કુસલં, કચ્ચિ ભોતો અનામયં;

‘‘Kaccinnu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;

કચ્ચિ રટ્ઠમિદં ફીતં, ધમ્મેન મનુસાસસિ’’.

Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi’’.

૫૯.

59.

‘‘કુસલઞ્ચેવ મે હંસ, અથો હંસ અનામયં;

‘‘Kusalañceva me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ;

અથો રટ્ઠમિદં ફીતં, ધમ્મેન મનુસાસહં’’ 67.

Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsahaṃ’’ 68.

૬૦.

60.

‘‘કચ્ચિ ભોતો અમચ્ચેસુ, દોસો કોચિ ન વિજ્જતિ;

‘‘Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati;

કચ્ચિ ચ 69 તે તવત્થેસુ, નાવકઙ્ખન્તિ જીવિતં’’.

Kacci ca 70 te tavatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’.

૬૧.

61.

‘‘અથોપિ મે અમચ્ચેસુ, દોસો કોચિ ન વિજ્જતિ;

‘‘Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati;

અથોપિ તે 71 મમત્થેસુ, નાવકઙ્ખન્તિ જીવિતં’’.

Athopi te 72 mamatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’.

૬૨.

62.

‘‘કચ્ચિ તે સાદિસી ભરિયા, અસ્સવા પિયભાણિની;

‘‘Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;

પુત્તરૂપયસૂપેતા, તવ છન્દવસાનુગા’’.

Puttarūpayasūpetā, tava chandavasānugā’’.

૬૩.

63.

‘‘અથો મે સાદિસી ભરિયા, અસ્સવા પિયભાણિની;

‘‘Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;

પુત્તરૂપયસૂપેતા, મમ છન્દવસાનુગા’’.

Puttarūpayasūpetā, mama chandavasānugā’’.

૬૪.

64.

‘‘ભવન્તં 73 કચ્ચિ નુ મહા-સત્તુહત્થત્તતં 74 ગતો;

‘‘Bhavantaṃ 75 kacci nu mahā-sattuhatthattataṃ 76 gato;

દુક્ખમાપજ્જિ વિપુલં, તસ્મિં પઠમમાપદે.

Dukkhamāpajji vipulaṃ, tasmiṃ paṭhamamāpade.

૬૫.

65.

‘‘કચ્ચિ યન્તાપતિત્વાન, દણ્ડેન સમપોથયિ;

‘‘Kacci yantāpatitvāna, daṇḍena samapothayi;

એવમેતેસં જમ્માનં, પાતિકં 77 ભવતિ તાવદે’’.

Evametesaṃ jammānaṃ, pātikaṃ 78 bhavati tāvade’’.

૬૬.

66.

‘‘ખેમમાસિ મહારાજ, એવમાપદિયા સતિ 79;

‘‘Khemamāsi mahārāja, evamāpadiyā sati 80;

ન ચાયં કિઞ્ચિ રસ્માસુ, સત્તૂવ સમપજ્જથ.

Na cāyaṃ kiñci rasmāsu, sattūva samapajjatha.

૬૭.

67.

‘‘પચ્ચગમિત્થ નેસાદો, પુબ્બેવ અજ્ઝભાસથ;

‘‘Paccagamittha nesādo, pubbeva ajjhabhāsatha;

તદાયં સુમુખોયેવ, પણ્ડિતો પચ્ચભાસથ.

Tadāyaṃ sumukhoyeva, paṇḍito paccabhāsatha.

૬૮.

68.

‘‘તસ્સ તં વચનં સુત્વા, પસાદમયમજ્ઝગા;

‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, pasādamayamajjhagā;

તતો મં પામુચી પાસા, અનુઞ્ઞાસિ સુખેન ચ.

Tato maṃ pāmucī pāsā, anuññāsi sukhena ca.

૬૯.

69.

‘‘ઇદઞ્ચ સુમુખેનેવ, એતદત્થાય ચિન્તિતં;

‘‘Idañca sumukheneva, etadatthāya cintitaṃ;

ભોતો સકાસેગમનં 81, એતસ્સ ધનમિચ્છતા’’.

Bhoto sakāsegamanaṃ 82, etassa dhanamicchatā’’.

૭૦.

70.

‘‘સ્વાગતઞ્ચેવિદં ભવતં, પતીતો ચસ્મિ દસ્સના;

‘‘Svāgatañcevidaṃ bhavataṃ, patīto casmi dassanā;

એસો ચાપિ બહું વિત્તં, લભતં યાવદિચ્છતિ’’ 83.

Eso cāpi bahuṃ vittaṃ, labhataṃ yāvadicchati’’ 84.

૭૧.

71.

‘‘સન્તપ્પયિત્વા નેસાદં, ભોગેહિ મનુજાધિપો;

‘‘Santappayitvā nesādaṃ, bhogehi manujādhipo;

અજ્ઝભાસથ વક્કઙ્ગં, વાચં કણ્ણસુખં ભણં’’.

Ajjhabhāsatha vakkaṅgaṃ, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ’’.

૭૨.

72.

‘‘યં ખલુ ધમ્મમાધીનં, વસો વત્તતિ કિઞ્ચનં;

‘‘Yaṃ khalu dhammamādhīnaṃ, vaso vattati kiñcanaṃ;

સબ્બત્થિસ્સરિયં તવ 85, તં પસાસ 86 યદિચ્છથ.

Sabbatthissariyaṃ tava 87, taṃ pasāsa 88 yadicchatha.

૭૩.

73.

‘‘દાનત્થં ઉપભોત્તું વા, યં ચઞ્ઞં ઉપકપ્પતિ;

‘‘Dānatthaṃ upabhottuṃ vā, yaṃ caññaṃ upakappati;

એતં દદામિ વો વિત્તં, ઇસ્સરિયં 89 વિસ્સજામિ વો’’.

Etaṃ dadāmi vo vittaṃ, issariyaṃ 90 vissajāmi vo’’.

૭૪.

74.

‘‘યથા ચ મ્યાયં સુમુખો, અજ્ઝભાસેય્ય પણ્ડિતો;

‘‘Yathā ca myāyaṃ sumukho, ajjhabhāseyya paṇḍito;

કામસા બુદ્ધિસમ્પન્નો, તં મ્યાસ્સ પરમપ્પિયં’’.

Kāmasā buddhisampanno, taṃ myāssa paramappiyaṃ’’.

૭૫.

75.

‘‘અહં ખલુ મહારાજ, નાગરાજારિવન્તરં;

‘‘Ahaṃ khalu mahārāja, nāgarājārivantaraṃ;

પટિવત્તું ન સક્કોમિ, ન મે સો વિનયો સિયા.

Paṭivattuṃ na sakkomi, na me so vinayo siyā.

૭૬.

76.

‘‘અમ્હાકઞ્ચેવ સો 91 સેટ્ઠો, ત્વઞ્ચ ઉત્તમસત્તવો;

‘‘Amhākañceva so 92 seṭṭho, tvañca uttamasattavo;

ભૂમિપાલો મનુસ્સિન્દો, પૂજા બહૂહિ હેતુહિ.

Bhūmipālo manussindo, pūjā bahūhi hetuhi.

૭૭.

77.

‘‘તેસં ઉભિન્નં ભણતં, વત્તમાને વિનિચ્છયે;

‘‘Tesaṃ ubhinnaṃ bhaṇataṃ, vattamāne vinicchaye;

નન્તરં 93 પટિવત્તબ્બં, પેસ્સેન 94 મનુજાધિપ’’.

Nantaraṃ 95 paṭivattabbaṃ, pessena 96 manujādhipa’’.

૭૮.

78.

‘‘ધમ્મેન કિર નેસાદો, પણ્ડિતો અણ્ડજો ઇતિ;

‘‘Dhammena kira nesādo, paṇḍito aṇḍajo iti;

ન હેવ અકતત્તસ્સ, નયો એતાદિસો સિયા.

Na heva akatattassa, nayo etādiso siyā.

૭૯.

79.

‘‘એવં અગ્ગપકતિમા, એવં ઉત્તમસત્તવો;

‘‘Evaṃ aggapakatimā, evaṃ uttamasattavo;

યાવતત્થિ મયા દિટ્ઠા, નાઞ્ઞં પસ્સામિ એદિસં.

Yāvatatthi mayā diṭṭhā, nāññaṃ passāmi edisaṃ.

૮૦.

80.

‘‘તુટ્ઠોસ્મિ વો પકતિયા, વાક્યેન મધુરેન ચ;

‘‘Tuṭṭhosmi vo pakatiyā, vākyena madhurena ca;

એસો ચાપિ મમચ્છન્દો, ચિરં પસ્સેય્ય વો ઉભો’’.

Eso cāpi mamacchando, ciraṃ passeyya vo ubho’’.

૮૧.

81.

‘‘યં કિચ્ચં 97 પરમે મિત્તે, કતમસ્માસુ 98 તં તયા;

‘‘Yaṃ kiccaṃ 99 parame mitte, katamasmāsu 100 taṃ tayā;

પત્તા નિસ્સંસયં ત્યામ્હા 101, ભત્તિરસ્માસુ યા તવ.

Pattā nissaṃsayaṃ tyāmhā 102, bhattirasmāsu yā tava.

૮૨.

82.

‘‘અદુઞ્ચ નૂન સુમહા, ઞાતિસઙ્ઘસ્સ મન્તરં;

‘‘Aduñca nūna sumahā, ñātisaṅghassa mantaraṃ;

અદસ્સનેન અસ્માકં 103, દુક્ખં બહૂસુ પક્ખિસુ.

Adassanena asmākaṃ 104, dukkhaṃ bahūsu pakkhisu.

૮૩.

83.

‘‘તેસં સોકવિઘાતાય, તયા અનુમતા મયં;

‘‘Tesaṃ sokavighātāya, tayā anumatā mayaṃ;

તં પદક્ખિણતો કત્વા, ઞાતિં 105 પસ્સેમુરિન્દમ 106.

Taṃ padakkhiṇato katvā, ñātiṃ 107 passemurindama 108.

૮૪.

84.

‘‘અદ્ધાહં વિપુલં પીતિં, ભવતં વિન્દામિ દસ્સના;

‘‘Addhāhaṃ vipulaṃ pītiṃ, bhavataṃ vindāmi dassanā;

એસો ચાપિ મહા અત્થો, ઞાતિવિસ્સાસના સિયા’’.

Eso cāpi mahā attho, ñātivissāsanā siyā’’.

૮૫.

85.

‘‘ઇદં વત્વા ધતરટ્ઠો 109, હંસરાજા નરાધિપં;

‘‘Idaṃ vatvā dhataraṭṭho 110, haṃsarājā narādhipaṃ;

ઉત્તમં જવમન્વાય 111, ઞાતિસઙ્ઘં ઉપાગમું.

Uttamaṃ javamanvāya 112, ñātisaṅghaṃ upāgamuṃ.

૮૬.

86.

‘‘તે અરોગે અનુપ્પત્તે, દિસ્વાન પરમે દિજે;

‘‘Te aroge anuppatte, disvāna parame dije;

કેકાતિ મકરું હંસા, પુથુસદ્દો અજાયથ.

Kekāti makaruṃ haṃsā, puthusaddo ajāyatha.

૮૭.

87.

‘‘તે પતીતા પમુત્તેન, ભત્તુના ભત્તુગારવા;

‘‘Te patītā pamuttena, bhattunā bhattugāravā;

સમન્તા પરિકિરિંસુ 113, અણ્ડજા લદ્ધપચ્ચયા’’.

Samantā parikiriṃsu 114, aṇḍajā laddhapaccayā’’.

૮૮.

88.

‘‘એવં મિત્તવતં અત્થા, સબ્બે હોન્તિ પદક્ખિણા;

‘‘Evaṃ mittavataṃ atthā, sabbe honti padakkhiṇā;

હંસા યથા ધતરટ્ઠા, ઞાતિસઙ્ઘં ઉપાગમુ’’ન્તિ.

Haṃsā yathā dhataraṭṭhā, ñātisaṅghaṃ upāgamu’’nti.

ચૂળ 115 હંસજાતકં પઠમં.

Cūḷa 116 haṃsajātakaṃ paṭhamaṃ.







Footnotes:
1. બન્ધે (સ્યા॰ ક॰)
2. bandhe (syā. ka.)
3. બન્ધસ્સ (સ્યા॰ ક॰)
4. bandhassa (syā. ka.)
5. દેપિચ્છ (સી॰ પી॰), દ્વેપિચ્છ (સ્યા॰)
6. depiccha (sī. pī.), dvepiccha (syā.)
7. બુજ્ઝસે (સી॰)
8. bujjhase (sī.)
9. બદ્ધં (સી॰), બન્ધં (પી॰)
10. baddhaṃ (sī.), bandhaṃ (pī.)
11. બુદ્ધિસમ્પન્ન (સી॰ સ્યા॰ પી॰)
12. buddhisampanna (sī. syā. pī.)
13. ઇચ્ચેવ (સી॰ પી॰)
14. icceva (sī. pī.)
15. ન ચ સઞ્ચેસુ’માસના (સી॰ પી॰)
16. na ca sañcesu’māsanā (sī. pī.)
17. પચ્ચકમ્પિત્થ (સી॰ સ્યા॰ પી॰)
18. paccakampittha (sī. syā. pī.)
19. તા’યં (સી॰ પી॰ ક॰)
20. tā’yaṃ (sī. pī. ka.)
21. તતા (સ્યા॰ ક॰)
22. tatā (syā. ka.)
23. ગૂળ્હમાસજ્જ (સી॰ પી॰)
24. gūḷhamāsajja (sī. pī.)
25. સમ્ભાસસ્સ (સી॰ પી॰)
26. sambhāsassa (sī. pī.)
27. તુલ્યામ્હા (ક॰)
28. tulyāmhā (ka.)
29. જીનત્થિ (સી॰ સ્યા॰ પી॰)
30. jīnatthi (sī. syā. pī.)
31. સમવેક્ખસુ (સી॰ પી॰)
32. તવસ્મસુ (સી॰ સ્યા॰)
33. samavekkhasu (sī. pī.)
34. tavasmasu (sī. syā.)
35. કતસ્સા (સી॰ પી॰)
36. katassā (sī. pī.)
37. બહુન્નં (સી॰ પી॰)
38. bahunnaṃ (sī. pī.)
39. ભત્તુનો (સ્યા॰)
40. bhattuno (syā.)
41. વઙ્કઙ્ગો (સ્યા॰)
42. vaṅkaṅgo (syā.)
43. યથાયં (સી॰ પી॰)
44. કઞ્ચિ (સી॰)
45. yathāyaṃ (sī. pī.)
46. kañci (sī.)
47. ગન્ત્વા (સ્યા॰ ક॰)
48. gantvā (syā. ka.)
49. કાચે (પી॰)
50. kāce (pī.)
51. ચિત્તો (ક॰)
52. citto (ka.)
53. વિહગા (સી॰ પી॰)
54. હત્થત્થ’માગતા (સી॰ સ્યા॰ પી॰)
55. vihagā (sī. pī.)
56. hatthattha’māgatā (sī. syā. pī.)
57. ધમ્મે યુત્તો (સી॰ પી॰)
58. dhamme yutto (sī. pī.)
59. અત્તનો યં (સ્યા॰)
60. attano yaṃ (syā.)
61. પામુઞ્ચિં (પી॰ ક॰)
62. pāmuñciṃ (pī. ka.)
63. ગન્ત્વા (સબ્બત્થ)
64. gantvā (sabbattha)
65. અસ્સુ (સી॰ સ્યા॰ પી॰)
66. assu (sī. syā. pī.)
67. મનુસિસ્સતિ (સી॰ પી॰)
68. manusissati (sī. pī.)
69. કચ્ચિન્નુ (સી॰ પી॰)
70. kaccinnu (sī. pī.)
71. અથોપિમે (સી॰ પી॰)
72. athopime (sī. pī.)
73. ભવં તુ (સી॰ પી॰), ભવન્નુ (સ્યા॰)
74. હત્થત્થતં (સી॰ સ્યા॰ પી॰)
75. bhavaṃ tu (sī. pī.), bhavannu (syā.)
76. hatthatthataṃ (sī. syā. pī.)
77. પાકતિકં (સી॰ પી॰)
78. pākatikaṃ (sī. pī.)
79. એવમાપદિ સંસતિ (સી॰ પી॰)
80. evamāpadi saṃsati (sī. pī.)
81. સકાસે + આગમનં
82. sakāse + āgamanaṃ
83. યાવતિચ્છતિ (સી॰ પી॰)
84. yāvaticchati (sī. pī.)
85. સબ્બત્થિસ્સરિયં ભવતં (સી॰ સ્યા॰ પી॰), સબ્બિસ્સરિયં ભવતં (સ્યા॰ ક॰)
86. પસાસથ (સી॰ સ્યા॰ પી॰)
87. sabbatthissariyaṃ bhavataṃ (sī. syā. pī.), sabbissariyaṃ bhavataṃ (syā. ka.)
88. pasāsatha (sī. syā. pī.)
89. ઇસ્સેરં (સી॰), ઇસ્સરં (પી॰)
90. isseraṃ (sī.), issaraṃ (pī.)
91. યો (સી॰ પી॰)
92. yo (sī. pī.)
93. નાન્તરં (સી॰ પી॰)
94. પેસેન (ક॰)
95. nāntaraṃ (sī. pī.)
96. pesena (ka.)
97. યંકિઞ્ચિ (પી॰)
98. રસ્માસુ (સી॰ પી॰)
99. yaṃkiñci (pī.)
100. rasmāsu (sī. pī.)
101. ત્યમ્હા (પી॰)
102. tyamhā (pī.)
103. અમ્હાકં (સી॰ પી॰)
104. amhākaṃ (sī. pī.)
105. ઞાતી (સી॰ સ્યા॰ પી॰)
106. પસ્સેમરિન્દમ (સી॰ પી॰)
107. ñātī (sī. syā. pī.)
108. passemarindama (sī. pī.)
109. ધતરટ્ઠા (સી॰)
110. dhataraṭṭhā (sī.)
111. ઉત્તમજવમત્તાય (સી॰ પી॰)
112. uttamajavamattāya (sī. pī.)
113. પરિકરિંસુ (સી॰ સ્યા॰ પી॰)
114. parikariṃsu (sī. syā. pī.)
115. ચુલ્લ (સી॰ સ્યા॰ પી॰)
116. culla (sī. syā. pī.)



Related texts:



અટ્ઠકથા • Aṭṭhakathā / સુત્તપિટક (અટ્ઠકથા) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ખુદ્દકનિકાય (અટ્ઠકથા) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / જાતક-અટ્ઠકથા • Jātaka-aṭṭhakathā / [૫૩૩] ૧. ચૂળહંસજાતકવણ્ણના • [533] 1. Cūḷahaṃsajātakavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact