| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯ (ಟೀಕಾ) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
೧೦. ಚೂಳಅಸ್ಸಪುರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
10. Cūḷaassapurasuttavaṇṇanā
೪೩೫. ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವಾತಿ ‘‘ಅಸ್ಸಪುರವಾಸೀನಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಗಾರವಬಹುಮಾನಂ ನಿಪಚ್ಚಕಾರಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಾಪಚಾಯನೇ ನಿಯೋಜೇನ್ತೋ ಇದಂ ಸುತ್ತಂ ಅಭಾಸೀ’’ತಿ ಪುರಿಮಸುತ್ತೇ ಮಹಾಅಸ್ಸಪುರೇ (ಮ॰ ನಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.೪೧೫) ವುತ್ತಸದಿಸಮೇವ। ಸಮಣಾನಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾತಿ ಸಮಣಾನಂ ಸಮಣಭಾವಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ ಪತಿರೂಪಾ। ಸಮಣಾನಂ ಅನುಲೋಮಪ್ಪಟಿಪದಾತಿ ಸಮಣಾನಂ ಸಾಮಞ್ಞಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅನುಕೂಲಪ್ಪಟಿಪದಾ।
435.Purimasadisamevāti ‘‘assapuravāsīnaṃ bhikkhusaṅghe gāravabahumānaṃ nipaccakārañca disvā bhikkhū piṇḍapātāpacāyane niyojento idaṃ suttaṃ abhāsī’’ti purimasutte mahāassapure (ma. ni. aṭṭha. 2.415) vuttasadisameva. Samaṇānaṃ anucchavikāti samaṇānaṃ samaṇabhāvassa anucchavikā patirūpā. Samaṇānaṃ anulomappaṭipadāti samaṇānaṃ sāmaññasaṅkhātassa ariyamaggassa anukūlappaṭipadā.
೪೩೬. ಏತೇ ಧಮ್ಮಾತಿ ಏತೇ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತಾ ಅಭಿಜ್ಝಾಬ್ಯಾಪಾದಾದಯೋ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ। ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಏವ, ಪಗೇವ ಸನ್ತಾನೇ ಭಾವಿತಾ। ಮಲಿನೇತಿ ಮಲವನ್ತೇ ಕಿಲಿಟ್ಠೇ। ಮಲಗ್ಗಹಿತೇತಿ ಗಹಿತಮಲೇ ಸಞ್ಜಾತಮಲೇ। ಸಮಣಮಲಾತಿ ಸಮಣಾನಂ ಸಮಣಭಾವಸ್ಸ ಮಲಾ। ದುಸ್ಸನ್ತೀತಿ ವಿಪಜ್ಜನ್ತಿ ವಿನಸ್ಸನ್ತಿ। ಸಮಣದೋಸಾತಿ ಸಮಣಾನಂ ಸಮಣಭಾವದೂಸನಾ। ಕಸಟೇತಿ ಅಸಾರೇ। ನಿರೋಜೇತಿ ನಿತ್ತೇಜೇ। ಅಯತೋ ಸುಖತೋ ಅಪೇತಾತಿ ಅಪಾಯಾ, ನಿರಯಾದಯೋ, ತಂ ಫಲಂ ಅರಹನ್ತಿ, ತಂ ಪಯೋಜನಂ ವಾ ಏತೇಸನ್ತಿ ಆಪಾಯಿಕಾ। ಠಾನಾನಿ ಅಭಿಜ್ಝಾದಯೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಅಪಾಯೇ’’ತಿಆದಿ। ಕಾರಣಭಾವೇನ ದುಗ್ಗತಿಪರಿಯಾಪನ್ನಾಯ ವೇದನಾಯ ಹಿತಾನೀತಿ ದುಗ್ಗತಿವೇದನಿಯಾನಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ದುಗ್ಗತಿಯಂ ವಿಪಾಕವೇದನಾಯ ಪಚ್ಚಯಾನ’’ನ್ತಿ। ತಿಖಿಣಂ ಅಯನ್ತಿ ವೇಕನ್ತಕಸದಿಸಂ ಸಾರಅಯಂ। ಅಯೇನಾತಿ ಅಯೋಘಂಸಕೇನ। ಕೋಞ್ಚಸಕುಣಾನಂ ಕಿರ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ನಿವುತ್ಥಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಖರಂ ತಿಖಿಣಞ್ಚ ಹೋತಿ। ತಥಾ ಹಿ ತೇಸಂ ವಚ್ಚಂ ಅಟ್ಠಿಮ್ಪಿ ಪಾಸಾಣಮ್ಪಿ ವಿಲೀಯಾಪೇತಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕೋಞ್ಚಸಕುಣೇ ಖಾದಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ। ತಂ ಕಿರ ಅಯಚುಣ್ಣಂ ಅಗ್ಗಿನಾಪಿ ಕಿಚ್ಛೇನ ದಯ್ಹತಿ, ಭೇಸಜ್ಜಬಲೇನ ಪನ ಸುಖೇನ ದಯ್ಹೇಯ್ಯ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾ ಚ ನಂ ಅಯಕಾರಾ ಬಹುಹತ್ಥಕಮ್ಮಮೂಲಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿಆದಿ। ಅತಿತಿಖಿಣಂ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞತರಂ ಅಯೋಬನ್ಧನಂ ಫೇಗ್ಗುದಣ್ಡಂ ವಿಯ ಸುಖೇನೇವ ಛಿನ್ದನ್ತಿ। ಸಸಬಿಳಾರಚಮ್ಮೇಹಿ ಸಙ್ಘಟಿತಟ್ಠೇನ ಸಙ್ಘಾಟೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಆವುಧಪರಿಚ್ಛದೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾತಿ ಕೋಸಿಯಾ’’ತಿ। ಪರಿಯೋನದ್ಧನ್ತಿ ಪರಿತೋ ಓನದ್ಧಂ ಛಾದಿತಂ। ಸಮನ್ತತೋ ವೇಠಿತನ್ತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಿಹಿತಂ।
436.Ete dhammāti ete pāḷiyaṃ āgatā abhijjhābyāpādādayo pāpadhammā. Uppajjamānāti uppajjamānā eva, pageva santāne bhāvitā. Malineti malavante kiliṭṭhe. Malaggahiteti gahitamale sañjātamale. Samaṇamalāti samaṇānaṃ samaṇabhāvassa malā. Dussantīti vipajjanti vinassanti. Samaṇadosāti samaṇānaṃ samaṇabhāvadūsanā. Kasaṭeti asāre. Nirojeti nitteje. Ayato sukhato apetāti apāyā, nirayādayo, taṃ phalaṃ arahanti, taṃ payojanaṃ vā etesanti āpāyikā. Ṭhānāni abhijjhādayo. Tenāha ‘‘apāye’’tiādi. Kāraṇabhāvena duggatipariyāpannāya vedanāya hitānīti duggativedaniyāni. Tena vuttaṃ ‘‘duggatiyaṃ vipākavedanāya paccayāna’’nti. Tikhiṇaṃ ayanti vekantakasadisaṃ sāraayaṃ. Ayenāti ayoghaṃsakena. Koñcasakuṇānaṃ kira kucchiyaṃ nivutthaṃ yaṃ kiñci kharaṃ tikhiṇañca hoti. Tathā hi tesaṃ vaccaṃ aṭṭhimpi pāsāṇampi vilīyāpeti. Tena vuttaṃ ‘‘koñcasakuṇe khādāpentī’’ti. Taṃ kira ayacuṇṇaṃ aggināpi kicchena dayhati, bhesajjabalena pana sukhena dayheyya. Tena vuttaṃ ‘‘susikkhitā ca naṃ ayakārā bahuhatthakammamūlaṃ labhitvā karontī’’tiādi. Atitikhiṇaṃ hoti, aññataraṃ ayobandhanaṃ pheggudaṇḍaṃ viya sukheneva chindanti. Sasabiḷāracammehi saṅghaṭitaṭṭhena saṅghāṭīti vuccati āvudhaparicchadoti āha ‘‘saṅghāṭiyāti kosiyā’’ti. Pariyonaddhanti parito onaddhaṃ chāditaṃ. Samantato veṭhitanti sabbaso pihitaṃ.
೪೩೭. ರಜೋತಿ ಆಗನ್ತುಕರಜೋ। ಜಲ್ಲನ್ತಿ ಸರೀರೇ ಉಟ್ಠಾನಕಲೋಣಾದಿಮಲಂ। ರಜೋಜಲ್ಲಞ್ಚ ವತಸಮಾದಾನವಸೇನ ಅನಪನೀತಂ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ರಜೋಜಲ್ಲಿಕೋ, ತಸ್ಸ। ತೇನಾಹ ‘‘ರಜೋಜಲ್ಲಧಾರಿನೋ’’ತಿ। ಉದಕಂ ಓರೋಹನ್ತಸ್ಸಾತಿಆದೀನಮತ್ಥೋ ಮಹಾಸೀಹನಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತೋಯೇವ। ಸಬ್ಬಮೇತನ್ತಿಆದೀಸು ಸಬ್ಬಸೋಪಿ ವತಸಮಾದಾನವಸೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಯಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಬಾಹಿರಸಮಯವಸೇನೇವ ಕಥಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಕಸ್ಸಾತಿ ಪಿಲೋತಿಕಖಣ್ಡೇಹಿ ಸಙ್ಘಟಿತತ್ತಾ ‘‘ಸಙ್ಘಾಟೀ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮವತ್ಥಧಾರಿನೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಥಾ ಹಿ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಸಙ್ಘಾಟಿಕಸ್ಸ’’ಇಚ್ಚೇವ ವುತ್ತಂ, ನ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೋ’’ತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ। ಕಸ್ಮಾ ಪನೇತ್ಥ ಭಗವತಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಕತ್ತಾದೀನಿಯೇವ ವತಸಮಾದಾನಾನಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾನೀತಿ? ನಯದಸ್ಸನಮೇತಂ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ಪಞ್ಚಾತಪಮೂಗವತಾದೀನಂ ತಪ್ಪಟಿಕ್ಖೇಪೇನೇವ ಪಸಿದ್ಧಿತೋ। ಅಪರೇ ಪನ ಭಣನ್ತಿ – ‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘಾಟಿಕಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾಟಿಧಾರಣಮತ್ತೇನ ಸಾಮಞ್ಞಂ ವದಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನೋ ಕೋಚಿ ತಿತ್ಥನ್ತರಲದ್ಧಿಕೋ ಅಚೇಲಕತ್ತಂ ನು ಖೋ ಕಥನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ, ಅಪರೇ ರಜೋಜಲ್ಲಕತ್ತಂ ನು ಖೋ ಕಥನ್ತಿ, ಏವಂ ತಂ ತಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತಾನಂ ಅಜ್ಝಾಸಯವಸೇನ ಭಗವಾ ಇಮಾನೇವ ವತಸಮಾದಾನಾನಿ ಇಧ ಪಟಿಕ್ಖಿಪೀತಿ। ಸಙ್ಘಾಟಿಕನ್ತಿ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನವಸೇನ ಸಙ್ಘಾಟಿವನ್ತಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಸಙ್ಘಾಟಿಕಂ ವತ್ಥ’’ನ್ತಿಆದಿ। ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಮಿತ್ತಾದಯೋ ಸಙ್ಘಾಟಿಕಂ ಕರೇಯ್ಯುಂ, ಪಚ್ಛಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತಕಾಲೇ ಸಙ್ಘಾಟಿಕತ್ತೇ ಸಮಾದಪೇಯ್ಯುಂ।
437.Rajoti āgantukarajo. Jallanti sarīre uṭṭhānakaloṇādimalaṃ. Rajojallañca vatasamādānavasena anapanītaṃ etassa atthīti rajojalliko, tassa. Tenāha ‘‘rajojalladhārino’’ti. Udakaṃ orohantassātiādīnamattho mahāsīhanādasuttavaṇṇanāyaṃ vuttoyeva. Sabbametantiādīsu sabbasopi vatasamādānavasenāti adhippāyo. Yasmā sabbametaṃ bāhirasamayavaseneva kathitaṃ, tasmā saṅghāṭikassāti pilotikakhaṇḍehi saṅghaṭitattā ‘‘saṅghāṭī’’ti laddhanāmavatthadhārinoti attho. Tathā hi pāḷiyaṃ ‘‘saṅghāṭikassa’’icceva vuttaṃ, na ‘‘bhikkhuno’’ti. Tenāha ‘‘imasmiṃ hī’’tiādi. Kasmā panettha bhagavatā saṅghāṭikattādīniyeva vatasamādānāni paṭikkhittānīti? Nayadassanametaṃ aññesampi pañcātapamūgavatādīnaṃ tappaṭikkhepeneva pasiddhito. Apare pana bhaṇanti – ‘‘nāhaṃ, bhikkhave, saṅghāṭikassa saṅghāṭidhāraṇamattena sāmaññaṃ vadāmī’’ti vutte tattha nisinno koci titthantaraladdhiko acelakattaṃ nu kho kathanti cintesi, apare rajojallakattaṃ nu kho kathanti, evaṃ taṃ taṃ cintentānaṃ ajjhāsayavasena bhagavā imāneva vatasamādānāni idha paṭikkhipīti. Saṅghāṭikanti nivāsanapārupanavasena saṅghāṭivantaṃ. Tenāha ‘‘saṅghāṭikaṃ vattha’’ntiādi. Attano ruciyā mittādayo saṅghāṭikaṃ kareyyuṃ, pacchā viññutaṃ pattakāle saṅghāṭikatte samādapeyyuṃ.
೪೩೮. ಅತ್ತಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝನ್ತಂ ಪಸ್ಸತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾದೀನಂ ಸಮುದಾಚಾರಾಭಾವತೋ। ಮಗ್ಗೇನ ಅಸಮುಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ವಿಸುದ್ಧೋತಿ ಪನ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ। ಪಾಮೋಜ್ಜನ್ತಿ ತರುಣಪೀತಿಮಾಹ। ತಸ್ಸ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಕಿಲೇಸಾನಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತತ್ತಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಸುದ್ಧತಂ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜಾಯತಿ, ತಂ ತುಟ್ಠಾಕಾರಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ತುಟ್ಠಾಕಾರೋ’’ತಿ। ಪೀತೀತಿ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಆವಹಾ ಬಲವಪೀತಿ। ನಾಮಕಾಯೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಉಭಯಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಂ ವದತಿ। ವೇದಿಯತೀತಿ ಅನುಭವತಿ ವಿನ್ದತಿ। ಇದಾನಿ ತೇನ ನೀವರಣೇಹಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಸೋಧನತ್ತಂ ಲದ್ಧನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅಪ್ಪನಾಪ್ಪತ್ತಂ ವಿಯ ಹೋತೀ’’ತಿ। ಅಞ್ಞತ್ಥ ಉಟ್ಠಿತಾ ಅಞ್ಞಂ ಠಾನಂ ಉಪಗತಾತಿ ಏತ್ತಕೇನ ಉಪಮಾಭಾವೇನ ಉಚ್ಚನೀಚತಾಸಾಮಞ್ಞೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಟಿಪಕ್ಖವಸೇನ ದೇಸನಾಯ ಪರಿಯೋಸಾಪಿತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯಥಾನುಸನ್ಧಿನಾ’’ತಿ। ಮಹಾಸೀಹನಾದಸುತ್ತೇ ಮಗ್ಗೋ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ಉಪಮಿತೋ ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪೋಕ್ಖರಣೀ’’ತಿಆದಿಂ (ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೧೫೪) ಆರಭಿತ್ವಾ ಉಪಮಾಸಂಸನ್ದನೇ ‘‘ತಥಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ತಥಾ ಚ ಇರಿಯತಿ, ತಞ್ಚ ಮಗ್ಗಂ ಸಮಾರುಳ್ಹೋ, ಯಥಾ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ’’ತಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೧೫೪) ವುತ್ತತ್ತಾ। ಯಥಾ ಹಿ ಪುರತ್ಥಿಮಾದಿದಿಸಾಹಿ ಆಗತಾ ಪುರಿಸಾ ತಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಆಗಮ್ಮ ವಿಸುದ್ಧರೂಪಕಾಯಾ ವಿಗತಪರಿಳಾಹಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಖತ್ತಿಯಾದಿಕುಲತೋ ಆಗತಾ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಸಾಸನಂ ಆಗಮ್ಮ ವಿಸುದ್ಧನಾಮಕಾಯಾ ವಿಗತಕಿಲೇಸಪರಿಳಾಹಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ। ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ಸಮಿತತ್ತಾ ಪರಮತ್ಥಸಮಣೋ ಹೋತೀತಿ। ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ।
438.Attānaṃ visujjhantaṃ passati abhijjhādīnaṃ samudācārābhāvato. Maggena asamucchinnattā visuddhoti pana na vattabbo. Pāmojjanti taruṇapītimāha. Tassa hi attano sammāpaṭipattiyā kilesānaṃ vikkhambhitattā cittassa visuddhataṃ passantassa pāmojjaṃ jāyati, taṃ tuṭṭhākāraṃ. Tenāha ‘‘tuṭṭhākāro’’ti. Pītīti passaddhiāvahā balavapīti. Nāmakāyo passambhatīti iminā ubhayampi passaddhiṃ vadati. Vediyatīti anubhavati vindati. Idāni tena nīvaraṇehi cittassa visodhanattaṃ laddhanti āha ‘‘appanāppattaṃ viya hotī’’ti. Aññattha uṭṭhitā aññaṃ ṭhānaṃ upagatāti ettakena upamābhāvena uccanīcatāsāmaññena heṭṭhā asaddhammānaṃ paṭipakkhavasena desanāya pariyosāpitattā vuttaṃ ‘‘yathānusandhinā’’ti. Mahāsīhanādasutte maggo pokkharaṇiyā upamito ‘‘seyyathāpi, sāriputta, pokkharaṇī’’tiādiṃ (ma. ni. 1.154) ārabhitvā upamāsaṃsandane ‘‘tathāyaṃ puggalo paṭipanno, tathā ca iriyati, tañca maggaṃ samāruḷho, yathā āsavānaṃ khayā’’ti (ma. ni. 1.154) vuttattā. Yathā hi puratthimādidisāhi āgatā purisā taṃ pokkharaṇiṃ āgamma visuddharūpakāyā vigatapariḷāhā ca honti, evaṃ khattiyādikulato āgatā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ sāsanaṃ āgamma visuddhanāmakāyā vigatakilesapariḷāhā ca honti. Tasmā sabbakilesānaṃ samitattā paramatthasamaṇo hotīti. Sesaṃ suviññeyyameva.
ಚೂಳಅಸ್ಸಪುರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ।
Cūḷaassapurasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ಮಹಾಯಮಕವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ।
Niṭṭhitā ca mahāyamakavaggavaṇṇanā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯ • Majjhimanikāya / ೧೦. ಚೂಳಅಸ್ಸಪುರಸುತ್ತಂ • 10. Cūḷaassapurasuttaṃ
ಅಟ್ಠಕಥಾ • Aṭṭhakathā / ಸುತ್ತಪಿಟಕ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ೧೦. ಚೂಳಅಸ್ಸಪುರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ • 10. Cūḷaassapurasuttavaṇṇanā
