| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಖುದ್ದಸಿಕ್ಖಾ-ಮೂಲಸಿಕ್ಖಾ • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
೩. ಚೀವರನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ
3. Cīvaraniddesavaṇṇanā
೩೦. ‘‘ಖೋಮಞ್ಚ ಕೋಸೇಯ್ಯಞ್ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಪುಂಸಕವಿಗ್ಗಹೇನ ದ್ವನ್ದೇ ಕತೇ ಖೋಮ…ಪೇ॰… ಭಙ್ಗಾನಿ। ತತ್ಥ ಖೋಮನ್ತಿ ಗಚ್ಛಜಾತಿ। ಉಪಚಾರತೋ ಪನ ಖೋಮೇನ ಖೋಮಸುತ್ತೇನ ವಾಯಿತನ್ತಿ ತದ್ಧಿತೇನ ಉಪಚಾರೇನ ವಾ ಖೋಮಂ ಖೋಮಪಟಚೀವರಂ, ತಥಾ ಅವಸೇಸಾನಿ। ಸಾಣಂ ಸಾಣವಾಕಸುತ್ತೇಹಿ ವಾಯಿತಂ ಚೀವರಂ। ಭಙ್ಗಂ ಖೋಮಸುತ್ತಾದೀನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಏಕಚ್ಚಾನಿ ವಾ ವೋಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ವಾಯಿತಚೀವರಂ। ವಾಕಮಯಮೇವ ವಾತಿ ಕೇಚಿ। ಕಮ್ಬಲನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಲೋಮಂ ವಾಳಲೋಮಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಲೋಮೇಹಿ ವಾಯಿತಂ। ಏತಾನೀತಿ ಖೋಮಾದೀನಿ ಯಥಾವುತ್ತಾನಿ। ಸಹ ಅನುಲೋಮೇಹೀತಿ ಸಾನುಲೋಮಾನಿ। ಜಾತಿತೋ ಕಪ್ಪಿಯಾನಿ ಛ ಚೀವರಾನಿ ಭವನ್ತಿ।
30. ‘‘Khomañca koseyyañcā’’tiādinā napuṃsakaviggahena dvande kate khoma…pe… bhaṅgāni. Tattha khomanti gacchajāti. Upacārato pana khomena khomasuttena vāyitanti taddhitena upacārena vā khomaṃ khomapaṭacīvaraṃ, tathā avasesāni. Sāṇaṃ sāṇavākasuttehi vāyitaṃ cīvaraṃ. Bhaṅgaṃ khomasuttādīni sabbāni ekaccāni vā vomissetvā vāyitacīvaraṃ. Vākamayameva vāti keci. Kambalanti manussalomaṃ vāḷalomañca ṭhapetvā sesalomehi vāyitaṃ. Etānīti khomādīni yathāvuttāni. Saha anulomehīti sānulomāni. Jātito kappiyāni cha cīvarāni bhavanti.
೩೧. ಇದಾನಿ ‘‘ದುಕೂಲ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ತೇಸಂ ಅನುಲೋಮಾನಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ತತ್ಥ ದುಕೂಲನ್ತಿ ದುಕೂಲಸಙ್ಖಾತೇನ ಕೇನಚಿ ವಾಕವಿಸೇಸೇನ ವಾಯಿತಂ ಚೀವರಂ। ಚೇವಾತಿ ಸಮುಚ್ಚಯೇ, ಸೋ ಉಪರಿ ಆಕಡ್ಢಿತಬ್ಬೋ। ಪಟ್ಟುಣ್ಣನ್ತಿ ಪಟ್ಟುಣ್ಣೇಸು ಜಾತಂ ಪಟ್ಟುಣ್ಣಂ। ದೇಸವಾಚಿನೋ ಬಹುವಚನನ್ತಾತಿ ಬಹುವಚನೇನ ವಿಗ್ಗಹೋ। ತಥಾ ಸೋಮಾರಾ ಚ ಚೀನಾ ಚ, ತೇಸು ಜಾತಂ ಸೋಮಾರಚೀನಜಂ। ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ಪಾಣಕೇಹಿ ಕತಸುತ್ತಮಯಾನಿ। ಏಹಿಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪುಞ್ಞಿದ್ಧಿಯಾ ಜಾತಂ ಇದ್ಧಿಜಂ, ತಂ ಪನ ಖೋಮಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ। ದೇವದಿನ್ನನ್ತಿ ದೇವೇಹಿ ದಿನ್ನಂ ಕಪ್ಪರುಕ್ಖೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಚೀವರಂ। ತದೇತಂ ದುಕೂಲಾದಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಯಥಾವುತ್ತಸ್ಸ ಖೋಮಾದಿನೋ ಅನುಲೋಮಿಕಂ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಲೋಮಾನಿ ಅನುಗತಂ ಅನುಲೋಮಂ, ಯಥಾ ಸೇಸಲೋಮಾನಿ ಅನುಗತಂ ಲೋಮಂ ತದನುಕೂಲತ್ತಾ ‘‘ಅನುಲೋಮ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಥಾ ತಂಜಾತಿಯಕಂ ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಅನುಕೂಲಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ರುಳ್ಹೀವಸೇನ ‘‘ಅನುಲೋಮ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ತಮೇವ ಅನುಲೋಮಿಕಂ, ಅನುಕೂಲನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕಥಂ? ದುಕೂಲಂ ಸಾಣಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಂ, ಪಟ್ಟುಣ್ಣಾದೀನಿ ತೀಣಿ ಕೋಸೇಯ್ಯಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಾನಿ, ಇದ್ಧಿಜಂ ದೇವದಿನ್ನಞ್ಚ ಖೋಮಾದೀನಮನುಲೋಮನ್ತಿ।
31. Idāni ‘‘dukūla’’ntiādinā tesaṃ anulomāni dasseti. Tattha dukūlanti dukūlasaṅkhātena kenaci vākavisesena vāyitaṃ cīvaraṃ. Cevāti samuccaye, so upari ākaḍḍhitabbo. Paṭṭuṇṇanti paṭṭuṇṇesu jātaṃ paṭṭuṇṇaṃ. Desavācino bahuvacanantāti bahuvacanena viggaho. Tathā somārā ca cīnā ca, tesu jātaṃ somāracīnajaṃ. Imāni tīṇi pāṇakehi katasuttamayāni. Ehibhikkhūnaṃ puññiddhiyā jātaṃ iddhijaṃ, taṃ pana khomādīnaṃ aññataraṃ. Devadinnanti devehi dinnaṃ kapparukkhe nibbattaṃ cīvaraṃ. Tadetaṃ dukūlādi tassa tassa yathāvuttassa khomādino anulomikaṃ hoti. Tattha lomāni anugataṃ anulomaṃ, yathā sesalomāni anugataṃ lomaṃ tadanukūlattā ‘‘anuloma’’nti vuccati, tathā taṃjātiyakaṃ yesaṃ kesañci anukūlaṃ sabbampi ruḷhīvasena ‘‘anuloma’’nti vuccati. Tameva anulomikaṃ, anukūlanti attho. Kathaṃ? Dukūlaṃ sāṇassa anulomaṃ, paṭṭuṇṇādīni tīṇi koseyyassa anulomāni, iddhijaṃ devadinnañca khomādīnamanulomanti.
೩೨-೩. ಏವಂ ಸಾನುಲೋಮಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾದಿಕಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತಿಚೀವರ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಅವುತ್ತೇಪಿ ಅವಸ್ಸಂ ವತ್ತಬ್ಬತಾಯ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಚ-ಸದ್ದೋ ಅಜ್ಝಾಹರಿತಬ್ಬೋ, ತಿಚೀವರಞ್ಚ…ಪೇ॰… ಕಣ್ಡುಚ್ಛಾದಿಞ್ಚ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ನ ವಿಕಪ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ತಿಣ್ಣಂ ಚೀವರಾನಂ ಸಮಾಹಾರೋ ತಿಚೀವರಂ। ಪರಿಕ್ಖಾರಞ್ಚ ತಂ ಚೋಳಞ್ಚಾತಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ। ವಸ್ಸಸ್ಸ ಯೋಗ್ಗಾ ವಸ್ಸಿಕಾ, ಸಾವ ಸಾಟಿಕಾ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ। ಪುಞ್ಛತಿ ಅನೇನಾತಿ ಪುಞ್ಛನಂ, ಮುಖಸ್ಸ ಪುಞ್ಛನಂ ಮುಖಪುಞ್ಛನಂ। ನಿಸೀದನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ನಿಸೀದನಂ, ಮುಖಪುಞ್ಛನಞ್ಚ ನಿಸೀದನಞ್ಚ ಮುಖಪುಞ್ಛನನಿಸೀದನಂ । ಸಯನಸುಖಾದಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಅತ್ಥರೀಯತೀತಿ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ, ತದೇವ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಕಂ। ಕಣ್ಡುಂ ಛಾದೇತೀತಿ ಕಣ್ಡುಚ್ಛಾದಿ। ಅಧಿಟ್ಠಹೇತಿ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನವನ್ನಂ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯ। ನ ವಿಕಪ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನ ವಿಕಪ್ಪೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಪನ ನಾಮಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ತುಯ್ಹಂ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವಿಕಪ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಏತ್ಥಾತಿ ಇಮೇಸು ನವಸು ಚೀವರೇಸು। ತಿಚೀವರನ್ತಿ ತಿಚೀವರನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಿತಂ। ತಥಾ ಹಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನತೋ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಸುಂ ತಿಚೀವರಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಆದಿಪ್ಪಹೋನಕಸ್ಸ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾದಿವಸೇನಾಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ। ತಂ ವಿನಾ ಏಕಾಹಂ ಏಕದಿವಸಮ್ಪಿ। ನ ವಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮತೋ ಅಞ್ಞತ್ಥ ವಾಸಂ ನ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏವಂ ಸತಿ ತಿಚೀವರಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಞ್ಚ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ನಿಸೀದನಂ ವಿನಾ ಚಾತುಮಾಸಂ ನ ವಸೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಚತುನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಸಮಾಹಾರೋ ಚತುಮಾಸಂ, ತಮೇವ ಚಾತುಮಾಸಂ। ತಂ ಅಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗವಸೇನ।
32-3. Evaṃ sānulomāni cīvarāni dassetvā idāni adhiṭṭhānādikaṃ dassetuṃ ‘‘ticīvara’’ntiādimāha. Tattha avuttepi avassaṃ vattabbatāya sabbattha ca-saddo ajjhāharitabbo, ticīvarañca…pe… kaṇḍucchādiñca adhiṭṭheyya na vikappeyyāti sambandho. Tattha tiṇṇaṃ cīvarānaṃ samāhāro ticīvaraṃ. Parikkhārañca taṃ coḷañcāti parikkhāracoḷaṃ. Vassassa yoggā vassikā, sāva sāṭikā vassikasāṭikā. Puñchati anenāti puñchanaṃ, mukhassa puñchanaṃ mukhapuñchanaṃ. Nisīdanti etthāti nisīdanaṃ, mukhapuñchanañca nisīdanañca mukhapuñchananisīdanaṃ. Sayanasukhādiṃ paṭicca attharīyatīti paccattharaṇaṃ, tadeva paccattharaṇakaṃ. Kaṇḍuṃ chādetīti kaṇḍucchādi. Adhiṭṭhaheti ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’tiādinā navannaṃ nāmaṃ gahetvā adhiṭṭheyya. Na vikappeyyāti tassa tassa nāmaṃ gahetvā na vikappeyya, tassa tassa pana nāmaṃ aggahetvā ‘‘imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappemī’’ti vikappeyyāti adhippāyo. Etthāti imesu navasu cīvaresu. Ticīvaranti ticīvaranāmena adhiṭṭhitaṃ. Tathā hi adhiṭṭhānato pubbe visuṃ ticīvaraṃ nāma natthi saṅghāṭiādippahonakassa paccattharaṇādivasenāpi adhiṭṭhātuṃ anuññātattā. Taṃ vinā ekāhaṃ ekadivasampi. Na vaseyyāti aladdhasammutiko bhikkhu avippavāsasīmato aññattha vāsaṃ na kareyyāti attho. Evaṃ sati ticīvarañca nissajjitabbaṃ hoti, pācittiyañca āpattiṃ āpajjatīti dīpeti. Nisīdanaṃ vinā cātumāsaṃ na vaseyyāti sambandho. Catunnaṃ māsānaṃ samāhāro catumāsaṃ, tameva cātumāsaṃ. Taṃ accantasaṃyogavasena.
೩೪. ಇದಾನಿ ‘‘ಇಮ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಮಧಿಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ಅಧಿಟ್ಠಹೇತಿ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತಂ ಏವಂ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯ। ಅಹತ್ಥಪಾಸನ್ತಿ ಹತ್ಥಸ್ಸ ಪಾಸೋ ಸಮೀಪೋ ಹತ್ಥಪಾಸೋ, ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಹತ್ಥಬ್ಭನ್ತರೋ। ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಬ್ಭನ್ತರೋತಿಪಿ ವದನ್ತಿ। ನತ್ಥಿ ಹತ್ಥಪಾಸೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಅಹತ್ಥಪಾಸಾ, ತಂ ಏತನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಅನ್ತೋಗಬ್ಭೇ ವಾ ಉಪರಿಪಾಸಾದೇ ವಾ ತದಹೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತನಯೋಗ್ಗೇ ಪದೇಸೇ ವಾ ಠಿತಂ ಚೀವರಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ಏತಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ತತೋ ದೂರೇ ಠಿತಮ್ಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ। ಸೇಸೇಸುಪೀತಿ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಾದಿಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಪರಿಯನ್ತೇಸುಪಿ ಅವಸೇಸಚೀವರೇಸು। ಅಯಂ ನಯೋತಿ ಅಯಮೇವ ನಯೋ। ಯಥಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ, ಏವಂ ‘‘ಇಮಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತನಯೋವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೇನ ಪನ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಾಯವಿಕಾರಂ ಕರೋನ್ತೇನ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಆಭೋಗಂ ಕತ್ವಾ ಕಾಯೇನ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ, ವಚೀಭೇದಮತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ। ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ನಾಮ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ನಿಧಾನಮುಖನ್ತಿ ತಿಚೀವರಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಮ್ಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ।
34. Idāni ‘‘ima’’ntiādinā ‘‘adhiṭṭheyyā’’ti vuttamadhiṭṭhānaṃ dasseti. Saṅghāṭiṃ ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti adhiṭṭhaheti sambandho. Tattha adhiṭṭhaheti hatthapāse ṭhitaṃ evaṃ adhiṭṭheyya. Ahatthapāsanti hatthassa pāso samīpo hatthapāso, aḍḍhateyyahatthabbhantaro. Dvādasahatthabbhantarotipi vadanti. Natthi hatthapāso etissāti ahatthapāsā, taṃ etanti adhiṭṭhaheti sambandho. Kiṃ vuttaṃ hoti? Antogabbhe vā uparipāsāde vā tadaheva gantvā nivattanayogge padese vā ṭhitaṃ cīvaraṃ sallakkhetvā ‘‘etaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti adhiṭṭheyyāti vuttaṃ hoti. Tato dūre ṭhitampi adhiṭṭhātabbantipi vadanti. Sesesupīti uttarāsaṅgādikaṇḍuppaṭicchādipariyantesupi avasesacīvaresu. Ayaṃ nayoti ayameva nayo. Yathā saṅghāṭiyā, evaṃ ‘‘imaṃ uttarāsaṅgaṃ adhiṭṭhāmī’’tiādi vuttanayovāti vuttaṃ hoti. Adhiṭṭhahantena pana hatthena gahetvā kāyavikāraṃ karontena ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti cittena ābhogaṃ katvā kāyena vā adhiṭṭhātabbaṃ, vacībhedamattaṃ katvā vācāya vā. Parikkhāracoḷaṃ nāma pāṭekkaṃ nidhānamukhanti ticīvaraṃ parikkhāracoḷampi adhiṭṭhātuṃ vaṭṭatīti.
೩೫. ಇದಾನಿ ಏವಂ ಅಧಿಟ್ಠಹತೋ ಅಞ್ಞಂ ಲದ್ಧಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಕಾಮೇನ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಾಟಿ ಪಭುತಿ ಆದಿ ಯಸ್ಸ ತಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಪ್ಪಭುತಿ। ಏತಂ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೋ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಕಮ್ಮಪದಂ, ‘‘ಪುಬ್ಬಚೀವರ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ವಿಸೇಸನಂ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ। ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾತಿ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ। ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಠಪಿತವತ್ಥೇಹಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಆದೀನಿ ಕರೋತಿ, ನಿಟ್ಠಿತೇ ರಜನೇ ಚ ಕಪ್ಪೇ ಚ ಇಮಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಪುನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾನಿ। ಪತ್ತಾಧಿಟ್ಠಹನೇತಿ ಪತ್ತಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಾನೇ। ತಥಾತಿ ಚ ಯಥಾ ಚೀವರೇ, ತಥಾ ಪತ್ತೇಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾದಿಕಂ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏತ್ಥ ಪನ ‘‘ಇಮಂ ಪತ್ತಂ, ಏತಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಾ ವಿಸೇಸೋ।
35. Idāni evaṃ adhiṭṭhahato aññaṃ laddhā adhiṭṭhātukāmena paccuddharitvā adhiṭṭhātabbanti dassetuṃ ‘‘adhiṭṭhahanto’’tiādimāha. Tattha saṅghāṭi pabhuti ādi yassa taṃ saṅghāṭippabhuti. Etaṃ ‘‘adhiṭṭhahanto’’ti etthāpi ‘‘adhiṭṭheyyā’’ti etthāpi kammapadaṃ, ‘‘pubbacīvara’’nti ettha pana visesanaṃ hutvā tiṭṭhati. Paccuddharitvāti pariccajitvā. Parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhahitvā ṭhapitavatthehi saṅghāṭiādīni karoti, niṭṭhite rajane ca kappe ca imaṃ parikkhāracoḷaṃ paccuddharitvā puna adhiṭṭhātabbāni. Pattādhiṭṭhahaneti pattassa adhiṭṭhāne. Tathāti ca yathā cīvare, tathā pattepi adhiṭṭhānādikaṃ sabbanti attho. Ettha pana ‘‘imaṃ pattaṃ, etaṃ patta’’nti vā viseso.
೩೬. ಇದಾನಿ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಏತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಇಮಂ ವ ಇತಿ ವಾ-ಸದ್ದೋ ರಸ್ಸಂ ಕತ್ವಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ, ಸೋ ಇತಿ-ಸದ್ದತೋ ಪರಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಏತಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಸಂಸೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಸಂಸೇತಿ ವದೇಯ್ಯ। ಏವನ್ತಿ ಯಥಾ ನಾಮೇನ ಸಙ್ಘಾಟಿ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತಬ್ಬಾ, ತಥಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಾದೀನೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿದೂತಿ ಪಚ್ಚುದ್ಧರೇತಿಮಸ್ಸ ಕತ್ತುಪದಂ, ಪಞ್ಞವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಬ್ಬತ್ಥಾಪಿ ದೂರಾಸನ್ನತಾದೀ ವುತ್ತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ।
36. Idāni paccuddhāravidhiṃ dassetuṃ ‘‘eta’’ntiādimāha. Tattha imaṃ va iti vā-saddo rassaṃ katvā niddiṭṭho, so iti-saddato paraṃ yojetabbo, tasmā ‘‘etaṃ saṅghāṭiṃ paccuddharāmī’’ti vā ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ paccuddharāmī’’ti vā saṃseti sambandho veditabbo. Saṃseti vadeyya. Evanti yathā nāmena saṅghāṭi paccuddharitabbā, tathā uttarāsaṅgādīnīti attho. Vidūti paccuddharetimassa kattupadaṃ, paññavāti attho. Sabbatthāpi dūrāsannatādī vuttanayena veditabbā.
೩೭-೮. ಇದಾನಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಆದೀನಂ ಛನ್ನಂ ಪಮಾಣಪರಿಚ್ಛೇದಂ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಸಙ್ಘಾಟೀ’’ತಿಆದಿನಾ। ಪಚ್ಛಿಮೋ ಅನ್ತೋ ಪಚ್ಛಿಮನ್ತೋ, ತೇನ, ಪಚ್ಛಿಮಕೋಟಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ದೀಘಸೋತಿ ದೀಘತೋ। ಮುಟ್ಠಿಯಾ ಸಹಿತಂ ಪಞ್ಚಕಂ ಯಸ್ಸಾ ಸಾ ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಕಾ, ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸವಸೇನ ಪನ ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಕೋ। ಮುಟ್ಠಿ-ಸದ್ದೇನೇತ್ಥ ಉಪಚಾರವಸೇನ ಕತಮುಟ್ಠಿಕೋ ಹತ್ಥೋವ ವುತ್ತೋ। ಸುಗತಸ್ಸ ಚೀವರತೋ ಊನಾತಿ ಸಮಾಸೋ। ಅಪೀತಿ ವುತ್ತಸಮುಚ್ಚಯೇ, ತೇನ ಯಥಾವುತ್ತಪಚ್ಛಿಮಪ್ಪಮಾಣಾ ಚ ಅಯಞ್ಚ ಉತ್ತಮಪ್ಪಮಾಣಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ‘‘ಪಚ್ಛಿಮನ್ತೇನಾ’’ತಿ ಇದಂ ಮುಟ್ಠಿತ್ತಿಕಞ್ಚ ತಿರಿಯನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಅನುವತ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಚ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಉತ್ತಮನ್ತೇನ ಸುಗತಚೀವರೂನಾಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಸಮುಚ್ಚಿನೋತಿ। ತತ್ಥ ಇದಾನಿ ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ಏಕಾ ಸುಗತವಿದತ್ಥಿ, ತಾಯ ವಿದತ್ಥಿಯಾ ನವ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ದೀಘತೋ ಸುಗತಚೀವರಪ್ಪಮಾಣಂ, ತಿರಿಯಂ ಛ ವಿದತ್ಥಿಯೋ, ತಂ ಪನ ವಡ್ಢಕಿಹತ್ಥೇನ ದೀಘತೋ ತೇರಸ ಹತ್ಥಾ ಏಕಾ ಚ ವಿದತ್ಥಿ, ತಿರಿಯತೋ ನವ ಹತ್ಥಾ ಹೋನ್ತಿ। ತಂವಸೇನ ಉಭಯತ್ಥ ಊನತಾ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಾ।
37-8. Idāni saṅghāṭiādīnaṃ channaṃ pamāṇaparicchedaṃ dasseti ‘‘saṅghāṭī’’tiādinā. Pacchimo anto pacchimanto, tena, pacchimakoṭiyāti attho. Dīghasoti dīghato. Muṭṭhiyā sahitaṃ pañcakaṃ yassā sā muṭṭhipañcakā, liṅgavipallāsavasena pana muṭṭhipañcako. Muṭṭhi-saddenettha upacāravasena katamuṭṭhiko hatthova vutto. Sugatassa cīvarato ūnāti samāso. Apīti vuttasamuccaye, tena yathāvuttapacchimappamāṇā ca ayañca uttamappamāṇāti attho. ‘‘Pacchimantenā’’ti idaṃ muṭṭhittikañca tiriyanti etthāpi anuvattetvā attho veditabbo. Ca-saddo ‘‘uttamantena sugatacīvarūnāpi vaṭṭatī’’ti idaṃ samuccinoti. Tattha idāni majjhimassa purisassa tisso vidatthiyo ekā sugatavidatthi, tāya vidatthiyā nava vidatthiyo dīghato sugatacīvarappamāṇaṃ, tiriyaṃ cha vidatthiyo, taṃ pana vaḍḍhakihatthena dīghato terasa hatthā ekā ca vidatthi, tiriyato nava hatthā honti. Taṃvasena ubhayattha ūnatā viññātabbā.
ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೋಪಿ ತತ್ತಕೋವಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತಥಾ ಏಕಂಸಿಕಸ್ಸಪೀ’’ತಿ ಆಹ। ಏಕೋ ಅಂಸೋ ಏಕಂಸೋ, ತತ್ಥ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ತದ್ಧಿತೇ ಏಕಂಸಿಕಂ। ‘‘ಅನ್ತರವಾಸಕೋ’’ಚ್ಚಾದಿನಾ ನಿವಾಸನಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ತತ್ಥ ಅನ್ತರಂ ಮಜ್ಝಪದೇಸೋ, ಅನ್ತರೇ ಮಜ್ಝೇ ಕಟಿಪ್ಪದೇಸೇ ವಾಸೋ ವತ್ಥಂ ಅನ್ತರವಾಸೋ, ಸೋಯೇವ ಅನ್ತರವಾಸಕೋ। ಚಾಪೀತಿ ಸಮುದಾಯೋ, ಏಕೋ ವಾ ಸಮುಚ್ಚಯೋ। ಅಡ್ಢೇನ ತತಿಯೋ ಭಾಗೋ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯೋ। ಏತ್ಥ ದ್ವಿನ್ನಂ ಹತ್ಥಕೋಟ್ಠಾಸಾನಂ ಸಮ್ಪುಣ್ಣಾನಂ ತತಿಯಕೋಟ್ಠಾಸಸಂಸಿಜ್ಝನೇ ಕರಣಭೂತಾ ಅಡ್ಢ-ಸದ್ದನಿದ್ದಿಟ್ಠಾ ಯಾ ವಿದತ್ಥಿ , ಸಾವ ತತಿಯೋತಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋತಿ ಉಪಡ್ಢಹತ್ಥಸಙ್ಖಾತೋ ತತಿಯೋ ಭಾಗೋ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯೋ। ಸೋ ಚ ನಾನನ್ತರೇನ ದ್ವಿಹತ್ಥತತಿಯತಾ ಲಬ್ಭತೀತಿ ದ್ವೇ ಹತ್ಥಾ, ಏಕಾ ಚ ವಿದತ್ಥಿ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯೋ। ತಂಸನ್ನಿಯೋಗೇನ ಪನೇತ್ಥ ಅನ್ತರವಾಸಕೋವ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ದ್ವೇ ಹತ್ಥಾ ಯಸ್ಸಾತಿ ಬಾಹಿರತ್ಥಸಮಾಸೋ। ಪಾರುಪನೇನಾಪಿ ಸಕ್ಕಾ ನಾಭಿಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತುನ್ತಿ ‘‘ದ್ವಿಹತ್ಥೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ವಾ-ಸದ್ದೋ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಂ ವಿಕಪ್ಪೇತಿ। ತಿರಿಯಸ್ಸ ಅನ್ತೋತಿ ಛಟ್ಠೀತಪ್ಪುರಿಸೋ, ತಿರಿಯಮೇವ ಅನ್ತೋತಿ ವಾ ಕಮ್ಮಧಾರಯೋ ‘‘ಗಾಮನ್ತೋ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ।
Uttarāsaṅgopi tattakovāti dassetuṃ ‘‘tathā ekaṃsikassapī’’ti āha. Eko aṃso ekaṃso, tattha kātabbanti taddhite ekaṃsikaṃ. ‘‘Antaravāsako’’ccādinā nivāsanaṃ dasseti. Tattha antaraṃ majjhapadeso, antare majjhe kaṭippadese vāso vatthaṃ antaravāso, soyeva antaravāsako. Cāpīti samudāyo, eko vā samuccayo. Aḍḍhena tatiyo bhāgo aḍḍhateyyo. Ettha dvinnaṃ hatthakoṭṭhāsānaṃ sampuṇṇānaṃ tatiyakoṭṭhāsasaṃsijjhane karaṇabhūtā aḍḍha-saddaniddiṭṭhā yā vidatthi , sāva tatiyoti niddiṭṭhoti upaḍḍhahatthasaṅkhāto tatiyo bhāgo aḍḍhateyyo. So ca nānantarena dvihatthatatiyatā labbhatīti dve hatthā, ekā ca vidatthi aḍḍhateyyo. Taṃsanniyogena panettha antaravāsakova aḍḍhateyyoti veditabbo. Dve hatthā yassāti bāhiratthasamāso. Pārupanenāpi sakkā nābhiṃ paṭicchādetunti ‘‘dvihattho’’ti vuttaṃ. Vā-saddo aḍḍhateyyaṃ vikappeti. Tiriyassa antoti chaṭṭhītappuriso, tiriyameva antoti vā kammadhārayo ‘‘gāmanto’’tiādīsu viya.
೩೯. ‘‘ನಿಸೀದನಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಿಸೀದನಚೀವರಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ಏತ್ಥ ನಿಸೀದನಂ ನಾಮ ಸಮೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಏಳಕಲೋಮಾನಿ ಉಪರೂಪರಿ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಕಞ್ಜಿಕಾದೀಹಿ ಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಕತೋ ದ್ವೀಸು ಠಾನೇಸು ಫಾಲಿತತ್ತಾ ತೀಹಿ ದಸಾಹಿ ಯುತ್ತೋ ಪರಿಕ್ಖಾರವಿಸೇಸೋ। ವಿದತ್ಥೀ ದ್ವೇತಿ ದ್ವೇ ವಿದತ್ಥೀ। ವಿಸಾಲತೋ ಪುಥುಲತೋ।
39.‘‘Nisīdanassā’’tiādinā nisīdanacīvaraṃ dasseti. Ettha nisīdanaṃ nāma same bhūmibhāge eḷakalomāni uparūpari santharitvā kañjikādīhi siñcitvā kato dvīsu ṭhānesu phālitattā tīhi dasāhi yutto parikkhāraviseso. Vidatthī dveti dve vidatthī. Visālato puthulato.
೪೦. ‘‘ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ತತ್ಥ ಕಣ್ಡೂತಿ ಹಿ ನ ಅತ್ಥತೋ ನಾನಂ, ತಗ್ಗಹಣೇನ ಪನೇತ್ಥ ಪಿಳಕಸ್ಸಾವಥುಲ್ಲಕಚ್ಛಾಬಾಧಂ ಗಯ್ಹತಿ। ಕಣ್ಡುಂ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಪಿಳಕಾದಿಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತೀತಿ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿ। ಪಟಿಚ್ಛದನಂ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೋ, ಯಥಾವುತ್ತಕಣ್ಡುಯಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೋ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದೋ, ಸೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದೀ, ತಸ್ಸ। ತಿರಿಯನ್ತಿ ತಿರಿಯತೋ।
40.‘‘Kaṇḍuppaṭicchādī’’tiādinā kaṇḍuppaṭicchādiṃ dasseti. Tattha kaṇḍūti hi na atthato nānaṃ, taggahaṇena panettha piḷakassāvathullakacchābādhaṃ gayhati. Kaṇḍuṃ yathāvuttaṃ piḷakādiṃ paṭicchādetīti kaṇḍuppaṭicchādi. Paṭicchadanaṃ vā paṭicchādo, yathāvuttakaṇḍuyā paṭicchādo kaṇḍuppaṭicchādo, so assa atthīti kaṇḍuppaṭicchādī, tassa. Tiriyanti tiriyato.
೪೧. ‘‘ವಸ್ಸಿಕಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ತಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ।
41.‘‘Vassikā’’tiādinā vassikasāṭikaṃ dasseti, taṃ suviññeyyaṃ.
೪೨. ಏವಂ ಪಮಾಣವನ್ತಾನಂ ಪಮಾಣಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕಮೇ ದೋಸಂ, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಪಮಾಣಾಭಾವಗಣನಾಭಾವಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಏತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಏತ್ಥಾತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣವನ್ತೇಸು ಚೀವರೇಸು। ತದುತ್ತರಿ ತತೋ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣತೋ ಉತ್ತರಿ ನಿಪಾತೇನ ಉತ್ತರಿ-ಸದ್ದೇನ ತಪ್ಪುರಿಸೋ। ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸ। ಛೇದನಪಾಚಿತ್ತೀತಿ ಛೇದನೇನ ಸಹಿತಾ ಪಾಚಿತ್ತಿ, ಅತಿರೇಕಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ದೇಸೇತಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣತೋ ಪನ ಅತಿರೇಕಞ್ಚ ಊನಕಞ್ಚ ‘‘ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ। ಯೇನ ಮುಖಂ ಪುಞ್ಛನ್ತಿ, ತಂ ಮುಖಸಮ್ಬನ್ಧೀತಿ ಮುಖಸ್ಸ ಚೋಳನ್ತಿ ಸಮಾಸೇ ದ್ವನ್ದೋ। ಆಕಙ್ಖಿತಂ ಇಚ್ಛಿತಂ ಪಮಾಣನ್ತಿ ಕಮ್ಮಧಾರಯೋ। ತಮೇತೇಸಮತ್ಥೀತಿ ಆಕಙ್ಖಿತಪ್ಪಮಾಣಿಕಾ। ಏತ್ಥ ಚ ತಿಚೀವರಾದೀಸು ಅವುತ್ತೇಪಿ ಗಣನವಿಭಾಗೇ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಮುಖಪುಞ್ಛನಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಛಕ್ಕಮೇಕೇಕಮೇವ ವಟ್ಟತಿ। ಮುಖಪುಞ್ಛನಚೋಳಾನಿ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾನಿ ಚ ಬಹೂನಿಪೀತಿ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಂ।
42. Evaṃ pamāṇavantānaṃ pamāṇaṃ dassetvā vuttappamāṇātikkame dosaṃ, kesañci pamāṇābhāvagaṇanābhāvañca dassetuṃ ‘‘etthā’’tiādimāha. Tattha etthāti vuttappamāṇavantesu cīvaresu. Taduttari tato vuttappamāṇato uttari nipātena uttari-saddena tappuriso. Karontassa sampādentassa. Chedanapācittīti chedanena sahitā pācitti, atirekaṃ chinditvā pācittiyaṃ desetabbanti vuttaṃ hoti. Vuttappamāṇato pana atirekañca ūnakañca ‘‘parikkhāracoḷa’’nti adhiṭṭhātabbaṃ. Yena mukhaṃ puñchanti, taṃ mukhasambandhīti mukhassa coḷanti samāse dvando. Ākaṅkhitaṃ icchitaṃ pamāṇanti kammadhārayo. Tametesamatthīti ākaṅkhitappamāṇikā. Ettha ca ticīvarādīsu avuttepi gaṇanavibhāge paccattharaṇamukhapuñchanaparikkhāracoḷe ṭhapetvā ādito paṭṭhāya chakkamekekameva vaṭṭati. Mukhapuñchanacoḷāni paccattharaṇāni ca bahūnipīti viññātabbaṃ.
೪೩. ಗಣನಾತಿ ಏತ್ಥ ನಪುಂಸಕಸ್ಸ ಇತ್ಥಿವಚನೇನ ಯೋಗಾಭಾವಾ ‘‘ನ ದೀಪಿತಾ’’ತಿ ಲಿಙ್ಗಂ ವಿಪರಿಣಾಮೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ, ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ನ ಪಕಾಸಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಿಣ್ಣಂ ಪನೇತೇಸಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನೇವ ವುತ್ತಂ, ವಿಕಪ್ಪನೂಪಗಪಚ್ಛಿಮೇನ ಪಚ್ಛಿಮಪ್ಪಮಾಣಂ ಅತ್ಥಿಯೇವ। ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ನ ದೀಪಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ವಿಕಪ್ಪನೂಪಗಥವಿಕಾದಿ ಸಬ್ಬಂ ಏಕಂ ‘‘ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳ’’ನ್ತಿ, ಬಹೂನಿ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ‘‘ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಾನೀ’’ತಿಪಿ ವತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ತಥಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ಇಮಿನಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ನಾಮ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ನಿಧಾನಮುಖನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಥವಿಕಾದಿಂ ಥವಿಕಾ ಆದಿ ಯಸ್ಸ ಪರಿಸ್ಸಾವನಾದಿನೋತಿ ಸಮಾಸೋ। ವಿಕಪ್ಪಸ್ಸ ಉಪಗಂ ವಿಕಪ್ಪಿಯಂ, ತಞ್ಚ ಉಪರಿ ವಕ್ಖತಿ।
43.Gaṇanāti ettha napuṃsakassa itthivacanena yogābhāvā ‘‘na dīpitā’’ti liṅgaṃ vipariṇāmetvā sambandhitabbaṃ, aṭṭhakathāyaṃ na pakāsitāti attho. Tiṇṇaṃ panetesaṃ ukkaṭṭhaparicchedavaseneva vuttaṃ, vikappanūpagapacchimena pacchimappamāṇaṃ atthiyeva. Idāni yasmā tattha taṃ sabbaṃ na dīpitaṃ, tasmā vikappanūpagathavikādi sabbaṃ ekaṃ ‘‘parikkhāracoḷa’’nti, bahūni ekato katvā ‘‘parikkhāracoḷānī’’tipi vatvā adhiṭṭhātabbanti dassento ‘‘tathā’’tiādimāha. Iminā parikkhāracoḷaṃ nāma pāṭekkaṃ nidhānamukhanti dasseti. Thavikādiṃ thavikā ādi yassa parissāvanādinoti samāso. Vikappassa upagaṃ vikappiyaṃ, tañca upari vakkhati.
೪೪. ಇದಾನಿ ತಿಣ್ಣಂ ಚೀವರಾನಂ ಪಟಿಭಾಗಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಹತಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ। ತತ್ಥ ಅಹತೇನ ನವೇನ ಅಧೋತೇನ ಕಪ್ಪಂ ಸದಿಸಂ ಅಹತಕಪ್ಪಂ, ಏಕವಾರಧೋತಂ। ಅಹತಞ್ಚ ಅಹತಕಪ್ಪಞ್ಚ ಅಹತಾಹತಕಪ್ಪಾನಿ, ವತ್ಥಾನಿ, ತೇಸಂ। ದ್ವೇ ಗುಣಾ ಪಟಲಾನಿ ಯಸ್ಸ ಸಾತಿ ದುಗುಣಾ। ‘‘ಗುಣೋ ಪಟಲರಾಸೀಸೂ’’ತಿ ಹಿ ಅಭಿಧಾನಪ್ಪದೀಪಿಕಾ। ದುಗುಣಾ ದುಪಟ್ಟಾ, ಉತ್ತರಸ್ಮಿಂ ದೇಹಭಾಗೇ ಆಸಞ್ಜೀಯತೀತಿ ಉಕ್ಕರಾಸಙ್ಗೋ। ಏಕಚ್ಚಂ ಏಕಪಟ್ಟಂ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಏಕಚ್ಚೀ, ಏಕಪಟ್ಟೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ನಿಪಾತೋ ವಾ ಏಕಚ್ಚೀತಿ। ತಥಾತಿ ಸಮುಚ್ಚಯೇ, ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ಚಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಉಪಮಾಯಂ ವಾ, ಯಥಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೋ ಏಕಚ್ಚಿಯೋ, ಏವಂ ಅನ್ತರವಾಸಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ।
44. Idāni tiṇṇaṃ cīvarānaṃ paṭibhāgaṃ dassetuṃ ‘‘ahatā’’tiādi āraddhaṃ. Tattha ahatena navena adhotena kappaṃ sadisaṃ ahatakappaṃ, ekavāradhotaṃ. Ahatañca ahatakappañca ahatāhatakappāni, vatthāni, tesaṃ. Dve guṇā paṭalāni yassa sāti duguṇā. ‘‘Guṇo paṭalarāsīsū’’ti hi abhidhānappadīpikā. Duguṇā dupaṭṭā, uttarasmiṃ dehabhāge āsañjīyatīti ukkarāsaṅgo. Ekaccaṃ ekapaṭṭaṃ assa atthīti ekaccī, ekapaṭṭoti attho. Nipāto vā ekaccīti. Tathāti samuccaye, antaravāsako cāti vuttaṃ hoti. Upamāyaṃ vā, yathā uttarāsaṅgo ekacciyo, evaṃ antaravāsakoti attho.
೪೫. ‘‘ಉತೂ’’ತಿ ಅನೇಕಉತು ಗಹಿತಾತಿ ಉತುತೋ ದೀಘಕಾಲತೋ ಉದ್ಧಟಾ ಉತುದ್ಧಟಾ, ತೇಸಂ ಪಿಲೋತಿಕಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಾತಿ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಅನ್ತರವಾಸಕಾ। ಪಂಸು ವಿಯ ಕುಚ್ಛಿತಂ ಉಲತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಪಂಸುಕೂಲಂ, ರಥಿಕಾಸುಸಾನಸಙ್ಕಾರಕೂಟಾದೀನಂ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಠಿತಂ ಚೋಳಖಣ್ಡಂ, ತಸ್ಮಿಂ। ಯಾ ಯಾ ರುಚೀತಿ ಅಬ್ಯಯೀಭಾವೇ ಯಥಾರುಚಿ, ಯಾವದತ್ಥಂ ಸತಪಟ್ಟಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
45. ‘‘Utū’’ti anekautu gahitāti ututo dīghakālato uddhaṭā utuddhaṭā, tesaṃ pilotikānanti attho. Sesāti uttarāsaṅgaantaravāsakā. Paṃsu viya kucchitaṃ ulati pavattatīti paṃsukūlaṃ, rathikāsusānasaṅkārakūṭādīnaṃ yattha katthaci ṭhitaṃ coḷakhaṇḍaṃ, tasmiṃ. Yā yā rucīti abyayībhāve yathāruci, yāvadatthaṃ satapaṭṭampi vaṭṭatīti adhippāyo.
೪೬. ಇದಾನಿ ತೀಸು ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕಾತುಂ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇಸು ಕಾತಬ್ಬವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತೀಸೂ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ತಿಚೀವರಸಮುದಾಯತೋ ಏಕದೇಸಭೂತಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಮೇಕಸ್ಸ ಚ ಸಙ್ಖಾಗುಣೇನ ನಿದ್ಧಾರಿಯಮಾನತ್ತಾ ತೀಸೂತಿ ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಭುಮ್ಮಂ। ಏಕವಚನಸ್ಸ ಬಹ್ವತ್ಥೇನ ಯೋಗಾಭಾವತೋ ದ್ವಿಚೀವರಸಙ್ಖಾತಬಹ್ವತ್ಥವಸೇನ ವಚನಂ ವಿಪರಿಣಾಮೇತ್ವಾ ಯಾನಿ ಪಹೋನ್ತಿ, ತಾನಿ ದ್ವೇ ವಾಪಿ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಾನಿ, ಯಂ ಪಹೋತಿ, ತಂ ಏಕಂ ವಾ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ಪಹೋನ್ತೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮಚೀವರಪ್ಪಮಾಣಛಿನ್ನಕಾನಿ ಪಹೋನ್ತಿ। ಅಪೀತಿ ಸಮ್ಭಾವನೇ, ತೀಸು ಕಾ ಕಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅನ್ವಾಧಿನ್ತಿ ಆಗನ್ತುಕಪತ್ತಂ। ಅನು ಪಚ್ಛಾ ಆಧೀಯತೀತಿ ಅನ್ವಾಧಿ, ಯಂ ಚೀವರಸ್ಸೋಪರಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಆಕಾರೇನ ಆರೋಪೇತಬ್ಬಂ। ಅನಾದಿಣ್ಣನ್ತಿ ಅನಾರೋಪಿತಂ ಅನ್ವಾಧಿಕಂ। ನ ಧಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಇಮಿನಾ ಯದಿ ಧಾರೇಯ್ಯ, ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ।
46. Idāni tīsu chinditvā kātuṃ appahontesu kātabbavidhiṃ dassetuṃ ‘‘tīsū’’tiādimāha. Tattha ticīvarasamudāyato ekadesabhūtānaṃ dvinnamekassa ca saṅkhāguṇena niddhāriyamānattā tīsūti niddhāraṇe bhummaṃ. Ekavacanassa bahvatthena yogābhāvato dvicīvarasaṅkhātabahvatthavasena vacanaṃ vipariṇāmetvā yāni pahonti, tāni dve vāpi chinditabbāni, yaṃ pahoti, taṃ ekaṃ vā chinditabbanti yojetabbaṃ. Pahontīti pacchimacīvarappamāṇachinnakāni pahonti. Apīti sambhāvane, tīsu kā kathāti attho. Anvādhinti āgantukapattaṃ. Anu pacchā ādhīyatīti anvādhi, yaṃ cīvarassopari saṅghāṭiākārena āropetabbaṃ. Anādiṇṇanti anāropitaṃ anvādhikaṃ. Na dhāreyyāti iminā yadi dhāreyya, dukkaṭanti dīpeti.
೪೭-೮. ಇದಾನಿ ‘‘ತಿಚೀವರಂ ನ ವಸೇಯ್ಯ ವಿನೇಕಾಹ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಗಾಮೇ’’ತಿಆದಿನಾ ಉದೋಸಿತಸಿಕ್ಖಾಪದೇ (ಪಾರಾ॰ ೪೭೧ ಆದಯೋ) ವುತ್ತಪರಿಹಾರಮಾಹ। ತತ್ಥ ಗಾಮೇ ವಾ…ಪೇ॰… ವಿಹಾರೇ ವಾ ತಿಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ‘‘ಪಟೋ ದಡ್ಢೋ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಅವಯವೇಪಿ ಸಮುದಾಯವೋಹಾರವಸೇನ ತೀಸು ಏಕಮ್ಪಿ ‘‘ತಿಚೀವರ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಭಿಕ್ಖುಸಮ್ಮುತಿಯಞ್ಞತ್ರಾತಿ ಸಙ್ಘೇನ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದೀಯಮಾನಂ ಚೀವರೇನ ವಿಪ್ಪವಾಸಸಮ್ಮುತಿಂ ವಿನಾ। ವಿಪ್ಪವತ್ಥುನ್ತಿ ಏಕೂಪಚಾರನಾನೂಪಚಾರಗಾಮಾದಿತೋ ಬಹಿ, ಅಥ ವಾ ನಿವೇಸನಾದೀನಂ, ತತ್ಥ ಚ ಗಬ್ಭೋವರಕಾನಂ ಚೀವರಸ್ಸ ವಾ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಚೀವರೇನ ವಿಪ್ಪಯುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ವಸಿತುಂ। ಏತ್ಥ ಚ ಗಾಮಾದೀನಂ ಏಕೂಪಚಾರನಾನೂಪಚಾರತಾ ಏಕಕುಲನಾನಾಕುಲಸನ್ತಕಸ್ಸ ಗಾಮಾದಿನೋ ಪರಿಕ್ಖೇಪಸ್ಸ, ಪರಿಕ್ಖೇಪೋಕಾಸಸ್ಸ ಚ ವಸೇನ ಸತ್ಥಅಬ್ಭೋಕಾಸಾನಂ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರವಸೇನ ಚ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ತತ್ಥ ಏಕೋ ಅಬ್ಭನ್ತರೋ ಅಟ್ಠವೀಸತಿಹತ್ಥೋ ಹೋತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ನಿವೇಸನಾದೀನಿ ಗಾಮತೋ ಬಹಿ ಸನ್ನಿವಿಟ್ಠಾನೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ ವಿಸುಂ ಗಾಮಸ್ಸ ಗಹಿತತ್ತಾ, ತಥಾ ಉದೋಸಿತಾದೀಹಿ ಅಞ್ಞಂ ನಿವೇಸನಂ।
47-8. Idāni ‘‘ticīvaraṃ na vaseyya vinekāha’’nti vuttānaṃ tiṇṇaṃ avippavāsalakkhaṇaṃ dassetuṃ ‘‘gāme’’tiādinā udositasikkhāpade (pārā. 471 ādayo) vuttaparihāramāha. Tattha gāme vā…pe… vihāre vā ticīvaraṃ nikkhipitvāti sambandho. Tattha ‘‘paṭo daḍḍho’’tiādīsu viya avayavepi samudāyavohāravasena tīsu ekampi ‘‘ticīvara’’nti vuttaṃ. Bhikkhusammutiyaññatrāti saṅghena gilānassa bhikkhuno dīyamānaṃ cīvarena vippavāsasammutiṃ vinā. Vippavatthunti ekūpacāranānūpacāragāmādito bahi, atha vā nivesanādīnaṃ, tattha ca gabbhovarakānaṃ cīvarassa vā hatthapāsaṃ atikkamma cīvarena vippayutto hutvā vasituṃ. Ettha ca gāmādīnaṃ ekūpacāranānūpacāratā ekakulanānākulasantakassa gāmādino parikkhepassa, parikkhepokāsassa ca vasena satthaabbhokāsānaṃ sattabbhantaravasena ca veditabbā. Tattha eko abbhantaro aṭṭhavīsatihattho hoti. Ettha ca nivesanādīni gāmato bahi sanniviṭṭhānīti daṭṭhabbaṃ visuṃ gāmassa gahitattā, tathā udositādīhi aññaṃ nivesanaṃ.
ತತ್ಥ ಉದೋಸಿತೋ ನಾಮ ಯಾನಾದೀನಂ ಭಣ್ಡಾನಂ ಸಾಲಾ। ಪಾಸಾದೋ ದೀಘಪಾಸಾದೋ। ಹಮ್ಮಿಯಂ ಮುಣ್ಡಚ್ಛದನಪಾಸಾದೋ। ನಾವಾ ಚ ಅಟ್ಟೋ ಚ ಮಾಳೋ ಚ ಆರಾಮೋ ಚ ನಾವಾ…ಪೇ॰… ಆರಾಮಂ, ತಸ್ಮಿಂ। ಅಟ್ಟೋ ನಾಮ ಪಟಿರಾಜಾದೀನಂ ಪಟಿಬಾಹನತ್ಥಂ ಇಟ್ಠಕಾಹಿ ಕತೋ ಬಹಲಭಿತ್ತಿಕೋ ಚತುಪಞ್ಚಭೂಮಿಕೋ ಪತಿಸ್ಸಯವಿಸೇಸೋ। ಮಾಳೋ ಏಕಕೂಟಸಙ್ಗಹಿತೋ ಚತುರಸ್ಸಪಾಸಾದೋ। ಆರಾಮೋ ಪುಪ್ಫಾರಾಮೋ ವಾ ಫಲಾರಾಮೋ ವಾ। ಸತ್ಥೋ ಚ ಖೇತ್ತಞ್ಚ ಖಲಞ್ಚಾತಿ ದ್ವನ್ದೋ। ಸತ್ಥೋ ನಾಮ ಜಙ್ಘಸತ್ಥೋ ವಾ ಸಕಟಸತ್ಥೋ ವಾ। ಖಲಂ ವುಚ್ಚತಿ ಧಞ್ಞಕರಣಂ। ದುಮೋ ನಾಮ ದುಮಮೂಲಂ ಛಾಯಾಯ ಫುಟ್ಠೋಕಾಸೋ ಉಪಚಾರವಸೇನ। ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋ ಪನ ಅಗಾಮಕೇ ಅರಞ್ಞೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ।
Tattha udosito nāma yānādīnaṃ bhaṇḍānaṃ sālā. Pāsādo dīghapāsādo. Hammiyaṃ muṇḍacchadanapāsādo. Nāvā ca aṭṭo ca māḷo ca ārāmo ca nāvā…pe… ārāmaṃ, tasmiṃ. Aṭṭo nāma paṭirājādīnaṃ paṭibāhanatthaṃ iṭṭhakāhi kato bahalabhittiko catupañcabhūmiko patissayaviseso. Māḷo ekakūṭasaṅgahito caturassapāsādo. Ārāmo pupphārāmo vā phalārāmo vā. Sattho ca khettañca khalañcāti dvando. Sattho nāma jaṅghasattho vā sakaṭasattho vā. Khalaṃ vuccati dhaññakaraṇaṃ. Dumo nāma dumamūlaṃ chāyāya phuṭṭhokāso upacāravasena. Abbhokāso pana agāmake araññeva adhippeto.
೪೯. ಇದಾನಿ ‘‘ಏತಂ…ಪೇ॰… ಸಙ್ಘಾಟಿ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನವನ್ನಮೇವ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರೋ ವುತ್ತೋ, ನ ಪನ ತೇಸಂ ಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದೋತಿ ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ರೋಗಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ। ತತ್ಥ ದೇವದತ್ತೋ ದತ್ತೋತಿ ನಾಮೇಕದೇಸೇನಾಪಿ ನಾಮವೋಹಾರತೋ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾವ ‘‘ಸಾಟಿಕಾ’’ತಿ ಪಕರಣವಸೇನ ಗಮ್ಮಮಾನತ್ಥತ್ತಾ ವುತ್ತಾ। ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಕಾ ಚ ರೋಗವಸ್ಸಾನಪರಿಯನ್ತಾ। ರೋಗಾ ಚ ವಸ್ಸಾನಾ ಚ ಮಾಸಾ ರೋಗವಸ್ಸಾನಾ, ತೇ ತದತಿಕ್ಕಮೇನ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತಬ್ಬತಾಯ ಪರಿಯನ್ತಾ ಯಾಸನ್ತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ।
49. Idāni ‘‘etaṃ…pe… saṅghāṭi’’ntiādinā navannameva paccuddhāro vutto, na pana tesaṃ kālaparicchedoti taṃ dassetuṃ ‘‘rogā’’tiādi āraddhaṃ. Tattha devadatto dattoti nāmekadesenāpi nāmavohārato vassikasāṭikāva ‘‘sāṭikā’’ti pakaraṇavasena gammamānatthattā vuttā. Kaṇḍuppaṭicchādikā ca rogavassānapariyantā. Rogā ca vassānā ca māsā rogavassānā, te tadatikkamena paccuddharitabbatāya pariyantā yāsanti viggaho.
ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ ವಸ್ಸಾನಮಾಸಾತಿಕ್ಕಮೇ ಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾಯ ಏವ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತಬ್ಬಾ। ತಥಾ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಕಾ ಆಬಾಧೇಸು ವೂಪಸನ್ತೇಸೂತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ‘‘ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.೪೬೯) ವುತ್ತಂ। ಏತ್ಥ ಪನ ಕೇಚಿ ಆಚರಿಯಾ ‘‘ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾತಿ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಭಾವತೋ ಅಪನೇತ್ವಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು, ತಂ ನ ಯುಜ್ಜತಿ। ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರವಿನಯಕಮ್ಮವಿಸಯೇಯೇವ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರ-ಸದ್ದಸ್ಸ ದಿಟ್ಠತ್ತಾ, ‘‘ಚಾತುಮಾಸಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ತತೋ ಪರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೫೮) ಪಾಳಿವಚನತೋ ಚ। ‘‘ಚಾತುಮಾಸಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತು’’ನ್ತಿ ಚ ಚತುನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನೇನ ಸಹ ಅಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗೋ ದಸ್ಸಿತೋತಿ ನ ತೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನಭೇದೋ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ। ತೇನೇವ ಕುರುನ್ದಟ್ಠಕಥಾಯಮ್ಪಿ ‘‘ವಸ್ಸಾನಂ ಚಾತುಮಾಸಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ, ತತೋ ಪರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೫೮) ವಚನತೋ ಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾಯ ಏವ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಹೇಮನ್ತೇ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಾತಿ ವುತ್ತಂ। ತಸ್ಮಾ ‘‘ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ ವಸ್ಸಾನಮಾಸಾತಿಕ್ಕಮೇನಾಪಿ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿ ಆಬಾಧವೂಪಸಮೇನಾಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತೀ’’ತಿ (ಕಙ್ಕಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತಂ। ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಮ್ಪಿ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರವಸೇನಾಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತೀತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ। ಏವಞ್ಹಿ ಸತಿ ಸಬ್ಬಟ್ಠಕಥಾಯೋ ಸಮೇನ್ತಿ, ಯುತ್ತಿ ಚ ಅವಿರುದ್ಧಾ ಹೋನ್ತೀತಿ। ತತೋ ಪರನ್ತಿ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರತೋ ಉಪರಿ। ವಿಕಪ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ವಿಕಪ್ಪೇಯ್ಯ। ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾಯಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಹೇಮನ್ತಸ್ಸ ಪಠಮದಿವಸೇ ವಿಕಪ್ಪೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಅಸತಿ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಸೇಸಾತಿ ಅಪರೇ ಸತ್ತ ಚೀವರಾನಿ ಸೇಸಾ। ನತ್ಥಿ ಪರಿಯನ್ತಂ ವುತ್ತಸದಿಸೋ ಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಅಪರಿಯನ್ತಿಕಾ।
Kiṃ vuttaṃ hoti? Vassikasāṭikā vassānamāsātikkame kattikapuṇṇamāya eva paccuddharitabbā. Tathā kaṇḍuppaṭicchādikā ābādhesu vūpasantesūti vuttaṃ hoti. ‘‘Paccuddharitvā vikappetabbā’’ti hi aṭṭhakathāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.469) vuttaṃ. Ettha pana keci ācariyā ‘‘paccuddharitvāti vassikasāṭikabhāvato apanetvā’’ti vadiṃsu, taṃ na yujjati. Paccuddhāravinayakammavisayeyeva paccuddhāra-saddassa diṭṭhattā, ‘‘cātumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ tato paraṃ vikappetu’’nti (mahāva. 358) pāḷivacanato ca. ‘‘Cātumāsaṃ adhiṭṭhātu’’nti ca catunnaṃ māsānaṃ adhiṭṭhānena saha accantasaṃyogo dassitoti na tena adhiṭṭhānabhedo viññāyati. Teneva kurundaṭṭhakathāyampi ‘‘vassānaṃ cātumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ, tato paraṃ vikappetu’’nti (mahāva. 358) vacanato kattikapuṇṇamāya eva paccuddharitvā hemante vikappetabbāti vuttaṃ. Tasmā ‘‘vassikasāṭikā vassānamāsātikkamenāpi kaṇḍuppaṭicchādi ābādhavūpasamenāpi adhiṭṭhānaṃ vijahatī’’ti (kaṅkā. aṭṭha. kathinasikkhāpadavaṇṇanā) vuttaṃ. Mātikāṭṭhakathāyampi paccuddhāravasenāpi adhiṭṭhānaṃ vijahatīti evamattho gahetabbo. Evañhi sati sabbaṭṭhakathāyo samenti, yutti ca aviruddhā hontīti. Tato paranti paccuddhārato upari. Vikappeyyāti kaṇḍuppaṭicchādiṃ paccuddharitvā vikappeyya. Vassikasāṭikaṃ kattikapuṇṇamāyaṃ paccuddharitvā hemantassa paṭhamadivase vikappeyya, evaṃ asati dukkaṭanti adhippāyo. Sesāti apare satta cīvarāni sesā. Natthi pariyantaṃ vuttasadiso kālaparicchedo etesanti apariyantikā.
೫೦. ಇದಾನಿ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾದಿಕಂ ಚೀವರಚತುಕ್ಕಂ ಸದಸಾದಿಕಂ ವಟ್ಟತಿ, ನಾಪರನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಚ ಮುಖಪುಞ್ಛನಞ್ಚಾತಿ ದ್ವನ್ದೋ। ಪರಿಕ್ಖಾರಮುಖಪುಞ್ಛನಮೇವ ಚೋಳಕನ್ತಿ ಕಮ್ಮಧಾರಯೋ। ದ್ವನ್ದಸಮಾಸನ್ತೇ ಸುಯ್ಯಮಾನತ್ತಾ ಪನ ಚೋಳಕ-ಸದ್ದೋ ಪರಿಕ್ಖಾರ-ಸದ್ದತೋ ಚ ಪರಂ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ ‘‘ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಕ’’ನ್ತಿ। ತಂ ಪನ ಸಾಮಞ್ಞಜೋತನಾಯ ವಿಸೇಸೇಪಿ ಅವಟ್ಠಾನತೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಚೀವರಾನಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನಾಮೇನಾಧಿಟ್ಠಿತಾನಿ ಅವಸೇಸಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಞ್ಚ ಪರಿಕ್ಖಾರಮುಖಪುಞ್ಛನಚೋಳಕಞ್ಚ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣ…ಪೇ॰… ಚೋಳಕಞ್ಚ ನಿಸೀದನಞ್ಚಾತಿ ಏತಂ ಚೀವರಚತುಕ್ಕಂ ಸದಸಮ್ಪಿ ಅರತ್ತಮ್ಪಿ ಅನಾದಿಣ್ಣಕಪ್ಪಮ್ಪಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಸದಸನ್ತಿ ಸಹ ಯಾಹಿ ಕಾಹಿಚಿ ದಸಾಹೀತಿ ಸದಸಂ। ಸದಸಕೇ ಲಬ್ಭಮಾನೇ ಅದಸಮ್ಪಿ ಲಬ್ಭತೇವಾತಿ ಸದಸಮ್ಪಿ ಅದಸಮ್ಪಿ ಪುಪ್ಫದಸಮ್ಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥೋ। ಪಿ-ಸದ್ದೋ ವುತ್ತಾವುತ್ತಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥೋ। ಅರತ್ತನ್ತಿ ನೀಲಪೀತಾದಿರಜನೇನ ಅರಞ್ಜಿತಮ್ಪಿ। ಪಿ-ಸದ್ದೇನ ರಞ್ಜಿತನೀಲಪೀತಾದಿಕಮ್ಪಿ ಅನಾದಿಣ್ಣಕಪ್ಪಮ್ಪೀತಿ। ಆದಿಣ್ಣೋ ಕಪ್ಪೋ ಯಸ್ಸ ನತ್ಥೀತಿ ತಂ ಅನಾದಿಣ್ಣಕಪ್ಪಮ್ಪಿ। ಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಆದಿಣ್ಣಕಪ್ಪಮ್ಪಿ।
50. Idāni paccattharaṇādikaṃ cīvaracatukkaṃ sadasādikaṃ vaṭṭati, nāparanti dassetuṃ ‘‘paccattharaṇā’’tiādimāha. Tattha parikkhāro ca mukhapuñchanañcāti dvando. Parikkhāramukhapuñchanameva coḷakanti kammadhārayo. Dvandasamāsante suyyamānattā pana coḷaka-saddo parikkhāra-saddato ca paraṃ daṭṭhabbo ‘‘parikkhāracoḷaka’’nti. Taṃ pana sāmaññajotanāya visesepi avaṭṭhānato ṭhapetvā pañca cīvarāni parikkhāracoḷanāmenādhiṭṭhitāni avasesaṃ daṭṭhabbaṃ. Paccattharaṇañca parikkhāramukhapuñchanacoḷakañca paccattharaṇa…pe… coḷakañca nisīdanañcāti etaṃ cīvaracatukkaṃ sadasampi arattampi anādiṇṇakappampi labbhanti sambandho. Sadasanti saha yāhi kāhici dasāhīti sadasaṃ. Sadasake labbhamāne adasampi labbhatevāti sadasampi adasampi pupphadasampīti ettha attho. Pi-saddo vuttāvuttasampiṇḍanattho. Arattanti nīlapītādirajanena arañjitampi. Pi-saddena rañjitanīlapītādikampi anādiṇṇakappampīti. Ādiṇṇo kappo yassa natthīti taṃ anādiṇṇakappampi. Pi-saddena ādiṇṇakappampi.
ನನು ಚ ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಸಬ್ಬನೀಲಕಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಮಹಾವ॰ ೩೭೨) ಸಬ್ಬನೀಲಕಸಬ್ಬಪೀತಕಸಬ್ಬಲೋಹಿತಕಚೀವರಾನಿ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾನೀತಿ ಕಥಮಿದಂ ಚೀವರಚತುಕ್ಕಂ ಸದಸಾದಿಕಂ ವಟ್ಟತಿ, ಕಥಞ್ಚ ಅನಾದಿಣ್ಣಕಪ್ಪಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಕುಸಚೀರಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥೂಸು (ಮಹಾವ॰ ೩೭೧) ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಕುಸಚೀರಂ…ಪೇ॰… ತಿತ್ಥಿಯದ್ಧಜೋ ಧಾರೇತಬ್ಬೋ। ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಮಹಾವ॰ ೩೭೧) ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥುವಸೇನೇವ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಸಙ್ಖಾತಧಾರಣಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ ಚ ತತ್ಥೇವ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೭೨) ‘‘ಸಬ್ಬನೀಲಕಾದೀನಿ ರಜನಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಪುನ ರಜಿತ್ವಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಚೇ ಹೋನ್ತಿ ಧೋವಿತುಂ, ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾನಿ ವಾ ಕಾತಬ್ಬಾನಿ, ದುಪಟ್ಟಚೀವರಸ್ಸ ವಾ ಮಜ್ಝೇ ದಾತಬ್ಬಾನಿ, ಅಚ್ಛಿನ್ನದಸದೀಘದಸಾನಿ ದಸಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ, ಕಞ್ಚುಕಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಫಾಲೇತ್ವಾ ರಜಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ವೇಠನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನವಸೇನೇವ ಧಾರಣಪರಿಭೋಗಾನಂ ವುತ್ತತ್ತಾ ಚ ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಸಿಕ್ಖಾಪದೇ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೬೮) ‘‘ಯಂ ನಿವಾಸೇತುಂ ವಾ ಪಾರುಪಿತುಂ ವಾ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ, ತದೇವ ಚೀವರನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂಯೇವ ಕಪ್ಪಬಿನ್ದುನೋ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಚ ತಿಚೀವರಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸಙ್ಖಾತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಚೀವರಾನಿ ಕಾಯಪರಿಹಾರಿಯಾನೇವ ಅದಸಾನಿ ಅಸಬ್ಬನೀಲಕಾದೀನಿ ಕಪ್ಪಿಯರಜನರಜಿತಾನಿ ಆದಿಣ್ಣಕಪ್ಪಾನಿಯೇವ ಹೋನ್ತಿ, ನ ನಿಯಮೇನ ನಿವತ್ತಿತಾನಿ ಪರಾನಿ ಚತ್ತಾರೀತಿ ಚೀವರಚತುಕ್ಕಮೇವ ಸದಸಾದಿಕಂ ಅನಾದಿಣ್ಣಕಪ್ಪಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ।
Nanu ca ‘‘na bhikkhave sabbanīlakāni cīvarāni dhāretabbānī’’tiādinā (mahāva. 372) sabbanīlakasabbapītakasabbalohitakacīvarāni sāmaññena paṭikkhittānīti kathamidaṃ cīvaracatukkaṃ sadasādikaṃ vaṭṭati, kathañca anādiṇṇakappampi vaṭṭatīti? Vuccate – ‘‘tena kho pana samayena aññataro bhikkhu kusacīraṃ nivāsetvā’’tiādinā uppannavatthūsu (mahāva. 371) ‘‘na bhikkhave kusacīraṃ…pe… titthiyaddhajo dhāretabbo. Yo dhāreyya, āpatti thullaccayassā’’tiādinā (mahāva. 371) uppannavatthuvaseneva nivāsanapārupanasaṅkhātadhāraṇassa paṭikkhittattā ca tattheva aṭṭhakathāyañca (mahāva. aṭṭha. 372) ‘‘sabbanīlakādīni rajanaṃ dhovitvā puna rajitvā dhāretabbāni, na sakkā ce honti dhovituṃ, paccattharaṇāni vā kātabbāni, dupaṭṭacīvarassa vā majjhe dātabbāni, acchinnadasadīghadasāni dasā chinditvā dhāretabbāni, kañcukaṃ labhitvā phāletvā rajitvā paribhuñjituṃ vaṭṭati, veṭhanepi eseva nayo’’ti nivāsanapārupanavaseneva dhāraṇaparibhogānaṃ vuttattā ca dubbaṇṇakaraṇasikkhāpade (pāci. aṭṭha. 368) ‘‘yaṃ nivāsetuṃ vā pārupituṃ vā sakkā hoti, tadeva cīvaranti veditabba’’nti pañcannaṃyeva kappabinduno anuññātattā ca ticīvarakaṇḍuppaṭicchādivassikasāṭikasaṅkhātāni pañca cīvarāni kāyaparihāriyāneva adasāni asabbanīlakādīni kappiyarajanarajitāni ādiṇṇakappāniyeva honti, na niyamena nivattitāni parāni cattārīti cīvaracatukkameva sadasādikaṃ anādiṇṇakappampi vaṭṭatīti.
೫೧. ಸೇಸಚೀವರಪಞ್ಚಕಂ ಅದಸಂಯೇವ ರಜಿತಂಯೇವ ಆದಿಣ್ಣಕಪ್ಪಂವ ಕಪ್ಪತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ರಜಿತನ್ತಿ ಕಪ್ಪಿಯರಜನೇನ ರಜಿತಂ। ನಿಸೀದನಸ್ಸ ಯಥಾವುತ್ತೇನತ್ಥೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅದಸತ್ಥಂ ನಿಸೇಧೇತುಂ ‘‘ಸದಸಂವ ನಿಸೀದನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಸತಿ ಹಿ ಸಮ್ಭವೇ ಬ್ಯಭಿಚಾರೇ ಚ ವಿಸೇಸನಂ ಸಾತ್ಥಕಂ ಹೋತಿ।
51. Sesacīvarapañcakaṃ adasaṃyeva rajitaṃyeva ādiṇṇakappaṃva kappatīti yojanā. Rajitanti kappiyarajanena rajitaṃ. Nisīdanassa yathāvuttenatthena sabbattha adasatthaṃ nisedhetuṃ ‘‘sadasaṃva nisīdana’’nti vuttaṃ. Sati hi sambhave byabhicāre ca visesanaṃ sātthakaṃ hoti.
೫೨. ಇದಾನಿ ಅನಧಿಟ್ಠಿತೇ ಅನಿಸ್ಸಟ್ಠೇ ಚ ಕಾ ಪವತ್ತೀತಿ ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅನಧಿಟ್ಠಿತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಅನಧಿಟ್ಠಿತನ್ತಿ ತಿಚೀವರಾದಿವಸೇನ ಅನಧಿಟ್ಠಿತಂ। ಅನಿಸ್ಸಟ್ಠನ್ತಿ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ದಾನಲಕ್ಖಣೇನ ಅದಿನ್ನಂ। ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಯೇತಿ ವಕ್ಖಮಾನನಯೇನ ಏಕಬಹುಭಾವಂ, ಸನ್ನಿಹಿತಾಸನ್ನಿಹಿತಭಾವಞ್ಚ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ। ವಕ್ಖಮಾನನಯೇನ ಪನ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ‘‘ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ।
52. Idāni anadhiṭṭhite anissaṭṭhe ca kā pavattīti taṃ dassetuṃ ‘‘anadhiṭṭhita’’ntiādimāha. Tattha anadhiṭṭhitanti ticīvarādivasena anadhiṭṭhitaṃ. Anissaṭṭhanti yassa kassaci dānalakkhaṇena adinnaṃ. Vikappetvā paribhuñjayeti vakkhamānanayena ekabahubhāvaṃ, sannihitāsannihitabhāvañca sallakkhetvā vikappetvā paccuddharitvā paribhuñjeyya. Vakkhamānanayena pana viññāyatīti ‘‘paccuddharitvā’’ti na vuttaṃ.
ಇದಾನಿ ‘‘ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ಕೀದಿಸಂ ತಂ ಹೇಟ್ಠಿಮನ್ತೇನ ವಿಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಹತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ। ತತ್ಥ ಹತ್ಥೋ ದೀಘೇನ ಯಸ್ಸ ತಂ ಹತ್ಥದೀಘಂ। ತತೋತಿ ತಸ್ಮಾ ಹತ್ಥತೋ। ಉಪಡ್ಢೋ ಹತ್ಥಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಭಾಗೋ ವಿದತ್ಥಿಸಙ್ಖಾತೋ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಯಸ್ಸ ತಂ ಉಪಡ್ಢವಿತ್ಥಾರಂ।
Idāni ‘‘vikappetvā’’ti vuttaṃ kīdisaṃ taṃ heṭṭhimantena vikappiyanti āha ‘‘hatthā’’tiādi. Tattha hattho dīghena yassa taṃ hatthadīghaṃ. Tatoti tasmā hatthato. Upaḍḍho hatthassa dutiyo bhāgo vidatthisaṅkhāto vitthārena yassa taṃ upaḍḍhavitthāraṃ.
೫೩. ಇದಾನಿ ಯಥಾವುತ್ತವಿಧಾನಂ ತೇಚೀವರಿಕಸ್ಸೇವ ವಸೇನ, ಅಪರೋ ಪನ ಅಞ್ಞಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜತೀತಿ ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತಿಚೀವರಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ । ತತ್ಥ ನಾಮೇನಾಧಿಟ್ಠಿತಾನಿ ತೀಣಿ ಚೀವರಾನಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ತಿಚೀವರೋ। ತಸ್ಸ ವಿನಯತೇಚೀವರಿಕಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ನ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರಸ್ಸ। ವಿನಯತೇಚೀವರಿಕಸ್ಸ ಪನ ಉದೋಸಿತಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತಪರಿಹಾರೋ ನತ್ಥಿ। ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಿಯೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಮಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಣಿಕೇನ ಯ-ಕಾರೋ। ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಸಕಲಂ ನವವಿಧಮ್ಪಿ ಚೀವರಂ। ತಥಾ ವತ್ವಾತಿ ಏಕಬಹುಭಾವಂ, ಸನ್ನಿಹಿತಾಸನ್ನಿಹಿತಭಾವಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವತ್ವಾ। ಅಧಿಟ್ಠತೀತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ।
53. Idāni yathāvuttavidhānaṃ tecīvarikasseva vasena, aparo pana aññathā paṭipajjatīti taṃ dassetuṃ ‘‘ticīvarassā’’tiādimāha . Tattha nāmenādhiṭṭhitāni tīṇi cīvarāni etassāti ticīvaro. Tassa vinayatecīvarikassāti attho, na parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhitacīvarassa. Vinayatecīvarikassa pana udositasikkhāpade vuttaparihāro natthi. Parikkhāracoḷiyoti parikkhāracoḷamassa atthīti ṇikena ya-kāro. Sabbanti sakalaṃ navavidhampi cīvaraṃ. Tathā vatvāti ekabahubhāvaṃ, sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā ‘‘imaṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhāmī’’tiādinā vatvā. Adhiṭṭhatīti adhiṭṭhāti.
೫೪. ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರಂ ಪನ ಪರಿಭುಞ್ಜತೋ ಕಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತೀತಿ ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಚ್ಛೇದಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಅಚ್ಛೇದೋ ಚ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಞ್ಚ ಗಾಹೋ ಚ ವಿಬ್ಭಮೋ ಚಾತಿ ದ್ವನ್ದೋ। ಅಚ್ಛೇದೋ ನಾಮ ಚೋರಾದೀಹಿ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಹಣಂ। ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಪರೇಸಂ ದಾನಂ। ಗಾಹೋ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ಗಹಣಂ। ವಿಬ್ಭಮೋ ಸಿಕ್ಖಂ ಅಪ್ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಗಿಹಿಭಾವೂಪಗಮನಂ। ತದಾಪಿ ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದಾನೇ ವಿಯ ಚೀವರಸ್ಸ ನಿರಾಲಯಭಾವೇನ ಪನ ಪರಿಚ್ಚಾಗೋತಿ। ಟೀಕಾಯಂ ಪನ ಭಾದಿಸೋ ಭಿಕ್ಖುಯೇವಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ನ ವಿಜಹತೀತಿ ಅತ್ಥಂ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಗಿಹಿಭಾವೂಪಗಮನಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಕಾರಣಂ ಪನೇತ್ಥ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗರೂಹಿಯೇವ ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ೨.೪೬೯) ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ‘ಹೀನಾಯಾವತ್ತನೇನಾ’ತಿ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಅವುತ್ತತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಹಿ ಗಿಹಿಭಾವೂಪಗಮನೇ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಜಹನಂ ವಿಸುಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸಾ ವಿಬ್ಭಮನೇನೇವ ಅಸ್ಸಮಣೀಭಾವತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ನನು ಚ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪ್ಪಚ್ಚಕ್ಖಾತಸಿಕ್ಖಸ್ಸ ಗಿಹಿಭಾವೂಪಗಮನೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಜಹನೇನ ನಿರಾಲಯಭಾವೋ ಕಾರಣಭಾವೇನ ವುತ್ತೋ, ಏವಂ ಸತಿ ಪರಿವತ್ತಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ನಿರಾಲಯಭಾವೋತಿ ಕಥಮಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತೀತಿ? ಸಚ್ಚಮೇತಂ, ತಥಾಪಿ ಬುದ್ಧಮತಞ್ಞೂಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯೇಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.೬೯) ‘‘ಯಂ ಪನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೇ ಅಧಿಟ್ಠಿತಂ ತಿಚೀವರಞ್ಚ ಪತ್ತೋ ಚ, ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತಿ, ಪುನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ನತ್ಥೇತ್ಥ ದೋಸೋತಿ।
54. Adhiṭṭhitacīvaraṃ pana paribhuñjato kathaṃ adhiṭṭhānaṃ vijahatīti taṃ dassento ‘‘acchedā’’tiādimāha. Tattha acchedo ca vissajjanañca gāho ca vibbhamo cāti dvando. Acchedo nāma corādīhi acchinditvā gahaṇaṃ. Vissajjanaṃ paresaṃ dānaṃ. Gāho vissāsena gahaṇaṃ. Vibbhamo sikkhaṃ appaccakkhāya gihibhāvūpagamanaṃ. Tadāpi tassa aññassa dāne viya cīvarassa nirālayabhāvena pana pariccāgoti. Ṭīkāyaṃ pana bhādiso bhikkhuyevāti adhiṭṭhānaṃ na vijahatīti atthaṃ vikappetvā bhikkhuniyā gihibhāvūpagamanaṃ vuttaṃ, taṃ na gahetabbaṃ, kāraṇaṃ panettha amhākaṃ garūhiyeva sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. 2.469) ‘‘bhikkhuniyā ‘hīnāyāvattanenā’ti visesetvā avuttattā bhikkhuniyā hi gihibhāvūpagamane adhiṭṭhānavijahanaṃ visuṃ vattabbaṃ natthi tassā vibbhamaneneva assamaṇībhāvato’’ti vuttaṃ. Nanu ca bhikkhuno appaccakkhātasikkhassa gihibhāvūpagamanena adhiṭṭhānavijahanena nirālayabhāvo kāraṇabhāvena vutto, evaṃ sati parivattaliṅgassa natthi nirālayabhāvoti kathamassa adhiṭṭhānaṃ vijahatīti? Saccametaṃ, tathāpi buddhamataññūhi aṭṭhakathācariyehi aṭṭhakathāyaṃ (pārā. aṭṭha. 1.69) ‘‘yaṃ panassa bhikkhubhāve adhiṭṭhitaṃ ticīvarañca patto ca, taṃ adhiṭṭhānaṃ vijahati, puna adhiṭṭhātabba’’nti vuttattā natthettha dosoti.
ಮಾರಣಲಿಙ್ಗಸಿಕ್ಖಾತಿ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ ಉಪಚಾರೇನ ವಾ ಲಿಙ್ಗಪರಿವತ್ತನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪಚ್ಚಕ್ಖಾನಞ್ಚ ‘‘ಲಿಙ್ಗಸಿಕ್ಖಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತಂ। ಇತಿ ಏತೇ ಅಟ್ಠ ಸಬ್ಬೇಸು ನವಸು ಚೀವರೇಸು ಅಧಿಟ್ಠಾನಸ್ಸ ವಿಯೋಗೋ ವಿಪ್ಪವಾಸೋ, ತಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ। ತಿಚೀವರಸ್ಸ ಪನ ನ ಕೇವಲಂ ಇಮೇಯೇವ ಅಟ್ಠ, ವಿನಿವಿದ್ಧಛಿದ್ದಞ್ಚ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಯೋಗಕಾರಣನ್ತಿ ಲಿಙ್ಗವಚನಞ್ಚ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ತತ್ಥ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಏಕಸ್ಸಪಿ ತನ್ತುನೋ ಅಭಾವೇನ ವಿನಿವಿದ್ಧಂ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗತಛಿದ್ದಂಕನಿಟ್ಠಙ್ಗುಲಿನಖಪಿಟ್ಠಿಪ್ಪಮಾಣಂ ವಿನಿವಿದ್ಧಛಿದ್ದಂ। ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಚ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಸ್ಸ ಚ ದೀಘನ್ತತೋ ವಿದತ್ಥಿಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ, ತಿರಿಯನ್ತತೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ, ಅನ್ತರವಾಸಕಸ್ಸ ಪನ ದೀಘನ್ತತೋ ವಿದತ್ಥಿಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸೇವ ತಿರಿಯನ್ತತೋ ಚತುರಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ಪದೇಸಸ್ಸ ಓರತೋ ಛಿದ್ದಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಿನ್ದತಿ, ಸೂಚಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ। ಸೂಚಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಚ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದುಬ್ಬಲಟ್ಠಾನಾಪನಯನೇನ ಛಿದ್ದಂ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ।
Māraṇaliṅgasikkhāti uttarapadalopena upacārena vā liṅgaparivattanaṃ sikkhāpaccakkhānañca ‘‘liṅgasikkhā’’ti ca vuttaṃ. Iti ete aṭṭha sabbesu navasu cīvaresu adhiṭṭhānassa viyogo vippavāso, tassa kāraṇā hontīti pāṭhaseso. Ticīvarassa pana na kevalaṃ imeyeva aṭṭha, vinividdhachiddañca adhiṭṭhānaviyogakāraṇanti liṅgavacanañca parivattetvā yojetabbaṃ. Tattha abbhantare ekassapi tantuno abhāvena vinividdhaṃ vinivijjhitvā gatachiddaṃkaniṭṭhaṅgulinakhapiṭṭhippamāṇaṃ vinividdhachiddaṃ. Tattha saṅghāṭiyā ca uttarāsaṅgassa ca dīghantato vidatthippamāṇassa, tiriyantato aṭṭhaṅgulappamāṇassa, antaravāsakassa pana dīghantato vidatthippamāṇasseva tiriyantato caturaṅgulappamāṇassa padesassa orato chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati, sūcikammaṃ katvā puna adhiṭṭhātabbaṃ. Sūcikammaṃ karontena ca chinditvā dubbalaṭṭhānāpanayanena chiddaṃ adassetvā kātabbaṃ.
೫೫. ಇದಾನಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕುಸಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಕುಸಾ ಚ ವಾಕಾ ಚ ಫಲಕಾನಿ ಚ, ತೇಸಂ ಚೀರಾನಿ ಕುಸ…ಪೇ॰… ಚೀರಾನಿ। ತತ್ಥ ಕುಸೇನ ಗನ್ಥೇತ್ವಾ ಕತಂ ಕುಸಚೀರಂ। ತಥಾ ವಾಕೇನ ಗನ್ಥೇತ್ವಾ ಕತಂ ವಾಕಚೀರಂ, ತಾಪಸಾನಂ ವಕ್ಕಲಂ। ಫಲಕಸಣ್ಠಾನಾನಿ ಫಲಕಾನಿ ಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಕತಂ ಫಲಕಚೀರಂ। ಕೇಸವಾಲಜನ್ತಿ ಕೇಸೇಹಿ ಚ ವಾಲೇಹಿ ಚ ಜಾತಂ ವಾಯಿತಂ ಕಮ್ಬಲನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಉಲೂಕಪಕ್ಖಾಜಿನಕ್ಖಿಪೇತಿ ಉಲೂಕಾನಂ ಕೋಸಿಯಸಕುಣಾನಂ ಪಕ್ಖಂ ಪಕ್ಖೇನ ಕತಂ ನಿವಾಸನಞ್ಚ ಅಜಿನಕ್ಖಿಪಂ ಸಲೋಮಂ ಸಖುರಂ ಅಜಿನಮಿಗಾನಂ ಚಮ್ಮಞ್ಚ ಧಾರಯತೋ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
55. Idāni akappiyāni dassetuṃ ‘‘kusā’’tiādi vuttaṃ. Tattha kusā ca vākā ca phalakāni ca, tesaṃ cīrāni kusa…pe… cīrāni. Tattha kusena ganthetvā kataṃ kusacīraṃ. Tathā vākena ganthetvā kataṃ vākacīraṃ, tāpasānaṃ vakkalaṃ. Phalakasaṇṭhānāni phalakāni sibbitvā kataṃ phalakacīraṃ. Kesavālajanti kesehi ca vālehi ca jātaṃ vāyitaṃ kambalanti sambandho. Ulūkapakkhājinakkhipeti ulūkānaṃ kosiyasakuṇānaṃ pakkhaṃ pakkhena kataṃ nivāsanañca ajinakkhipaṃ salomaṃ sakhuraṃ ajinamigānaṃ cammañca dhārayato thullaccayanti sambandho.
೫೬. ಕದಲೇರಕಕ್ಕದುಸ್ಸೇಸೂತಿ ಕದಲಿಯೋ ಚ ಏರಕೋ ಚ ಅಕ್ಕೋ ಚ, ತೇಸಂ ದುಸ್ಸಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ, ತೇಸು ಚೇವ ಮಕಚಿವಾಕೇಹಿ ಕತೇ ಪೋತ್ಥಕೇ ಚಾಪಿ ದುಕ್ಕಟಂ। ನಿಮಿತ್ತತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಭುಮ್ಮಂ। ಕದಲಿದುಸ್ಸಾದಿಸದ್ದೇನ ತಂಧಾರಣಮಧಿಪ್ಪೇತಂ, ತಸ್ಮಾ ತಂಧಾರಣನಿಮಿತ್ತಂ ದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ। ‘‘ನೀಲಕೋ ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ ದ್ವನ್ದೋ। ಸಬ್ಬಾ ನೀಲಕ…ಪೇ॰… ಕಣ್ಹಕಾತಿ ಕಮ್ಮಧಾರಯೋ। ನೀಲಾದಿವಣ್ಣಯೋಗೇನ ವತ್ಥಂ ನೀಲಾದಿ। ನೀಲಕಂ ಉಮಾಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ। ಮಞ್ಜೇಟ್ಠಂ ಮಞ್ಜೇಟ್ಠಿಕವಣ್ಣಂ। ಪೀತಂ ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ। ಲೋಹಿತಂ ಜಯಸುಮನಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ। ಕಣ್ಹಕಂ ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕವಣ್ಣಂ। ಸಬ್ಬ-ಸದ್ದೋ ಪನೇತ್ಥ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ।
56.Kadalerakakkadussesūti kadaliyo ca erako ca akko ca, tesaṃ dussāni vatthāni, tesu ceva makacivākehi kate potthake cāpi dukkaṭaṃ. Nimittatthe cetaṃ bhummaṃ. Kadalidussādisaddena taṃdhāraṇamadhippetaṃ, tasmā taṃdhāraṇanimittaṃ dukkaṭaṃ hotīti attho. Evaṃ sabbattha. ‘‘Nīlako cā’’tiādinā dvando. Sabbā nīlaka…pe… kaṇhakāti kammadhārayo. Nīlādivaṇṇayogena vatthaṃ nīlādi. Nīlakaṃ umāpupphavaṇṇaṃ. Mañjeṭṭhaṃ mañjeṭṭhikavaṇṇaṃ. Pītaṃ kaṇikārapupphavaṇṇaṃ. Lohitaṃ jayasumanapupphavaṇṇaṃ. Kaṇhakaṃ addāriṭṭhakavaṇṇaṃ. Sabba-saddo panettha paccekaṃ yojetabbo.
೫೭. ಮಹಾ…ಪೇ॰… ರತ್ತೇತಿ ಮಹಾರಙ್ಗೋ ಚ ಮಹಾನಾಮರಙ್ಗೋ ಚ, ತೇಹಿ ರತ್ತೇ। ಏತ್ಥಾಪಿ ಪುನ ಸುಯ್ಯಮಾನಂ ಸಬ್ಬಸದ್ದಮನುವತ್ತಿಯಂ, ‘‘ಸಬ್ಬಮಹಾರಙ್ಗರತ್ತೇ’’ತಿಆದಿನಾ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಇಮಿನಾ ಚ ಅಸಬ್ಬನೀಲಕಾದಿ ಕಪ್ಪಿಯರಜನರಜಿತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ದೋಸೋತಿ ದೀಪೇತಿ। ತತ್ಥ ಮಹಾರಙ್ಗೋ ಸತಪದಿಪಿಟ್ಠಿವಣ್ಣೋ। ಮಹಾನಾಮರಙ್ಗೋ ಸಮ್ಭಿನ್ನವಣ್ಣೋ, ಸೋ ಪನ ಪಣ್ಡುಪಲಾಸವಣ್ಣೋ ಹೋತಿ, ಪದುಮವಣ್ಣೋತಿಪಿ ವದನ್ತಿ। ತಿರೀಟಕೇತಿ ತಂ ನಾಮಕ ರುಕ್ಖತಚೇ। ಅಚ್ಛಿನ್ನದೀಘದಸಕೇತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ಅಚ್ಛಿನ್ನಾ ಚ ಮಜ್ಝೇ ಛಿನ್ನತ್ತಾ ದೀಘಾ ಚ ಸಾ ದಸಾ ಚ ವತ್ಥಕೋಟಿ ಯಸ್ಸಾತಿ ಅಞ್ಞಪದತ್ಥಸಮಾಸೋ। ಫಲಪುಪ್ಫದಸೇತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಂಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಕತಾ ಫಲಸದಿಸಾ ದಸಾ ‘‘ಫಲಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಕೇತಕಾದಿ ಪುಪ್ಫಸದಿಸಾನಿ ‘‘ಪುಪ್ಫಾನೀ’’ತಿ ಚ, ಫಲಾ ಚ ಪುಪ್ಫಾ ಚ ದಸಾ ಯಸ್ಸ, ಫಲಸದಿಸೇ ದಸೇ, ಪುಪ್ಫಸದಿಸೇ ದಸೇ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ವೇಠನೇತಿ ಸೀಸವೇಠನೇ। ತಥಾತಿ ಇಮಿನಾ ಸಬ್ಬನೀಲಕಾದೀಸು ದುಕ್ಕಟಂ ಅತಿದಿಸತಿ। ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಕುಸಚೀರಾದಿಕಂ ಸಕಲಂ। ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ ಚೀವರಂ ಯಸ್ಸ ಸೋ ಲಭತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
57.Mahā…pe… ratteti mahāraṅgo ca mahānāmaraṅgo ca, tehi ratte. Etthāpi puna suyyamānaṃ sabbasaddamanuvattiyaṃ, ‘‘sabbamahāraṅgaratte’’tiādinā attho veditabbo. Iminā ca asabbanīlakādi kappiyarajanarajitaṃ paribhuñjantassa natthi dosoti dīpeti. Tattha mahāraṅgo satapadipiṭṭhivaṇṇo. Mahānāmaraṅgo sambhinnavaṇṇo, so pana paṇḍupalāsavaṇṇo hoti, padumavaṇṇotipi vadanti. Tirīṭaketi taṃ nāmaka rukkhatace. Acchinnadīghadasaketi sabbaso acchinnattā acchinnā ca majjhe chinnattā dīghā ca sā dasā ca vatthakoṭi yassāti aññapadatthasamāso. Phalapupphadaseti aññamaññaṃ saṃsibbitvā katā phalasadisā dasā ‘‘phalā’’ti vuccanti, ketakādi pupphasadisāni ‘‘pupphānī’’ti ca, phalā ca pupphā ca dasā yassa, phalasadise dase, pupphasadise dase cāti attho. Veṭhaneti sīsaveṭhane. Tathāti iminā sabbanīlakādīsu dukkaṭaṃ atidisati. Sabbanti kusacīrādikaṃ sakalaṃ. Acchinnaṃ cīvaraṃ yassa so labhatīti sambandho.
ಚೀವರನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Cīvaraniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
