| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / খুদ্দসিক্খা-মূলসিক্খা • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
৩. চীৰরনিদ্দেসৰণ্ণনা
3. Cīvaraniddesavaṇṇanā
৩০. এৰং গরুকে সিক্খিতব্বাকারং দস্সেত্ৰা ইদানি চীৰরেসু দস্সেতুং ‘‘চীৰর’’ন্তি উদ্ধটং। তত্থ জাতিতো ছ চীৰরানি (মহাৰ॰ ৩৩৯; পারা॰ অট্ঠ॰ ২.৪৬২-৪৬৩; কঙ্খা॰ অট্ঠ॰ কথিনসিক্খাপদৰণ্ণনা), তানি কানীতি চে, তং দস্সেতুং ‘‘খোমা’’তিআদি আরদ্ধং। তত্থ খোমং নাম খোমৰাকসুত্তেহি কতং ৰত্থং। সাণং নাম সাণৰাকেহি কতং ৰত্থং। ভঙ্গং নাম খোমসুত্তাদীহি পঞ্চহি মিস্সেত্ৰা কতং ৰত্থং। পাটেক্কং ৰাকমযমেৰ ৰাতি ৰদন্তি। কম্বলং নাম মনুস্সলোমং ৰাল়লোমং ঠপেত্ৰা লোমেহি ৰাযিত্ৰা কতং ৰত্থং। ছল়েতানীতি ছ এতানি। সহ অনুলোমেহীতি সানুলোমানি। জাতিতো পন কপ্পিযানি ছ চীৰরানীতি ৰুত্তং হোতি।
30. Evaṃ garuke sikkhitabbākāraṃ dassetvā idāni cīvaresu dassetuṃ ‘‘cīvara’’nti uddhaṭaṃ. Tattha jātito cha cīvarāni (mahāva. 339; pārā. aṭṭha. 2.462-463; kaṅkhā. aṭṭha. kathinasikkhāpadavaṇṇanā), tāni kānīti ce, taṃ dassetuṃ ‘‘khomā’’tiādi āraddhaṃ. Tattha khomaṃ nāma khomavākasuttehi kataṃ vatthaṃ. Sāṇaṃ nāma sāṇavākehi kataṃ vatthaṃ. Bhaṅgaṃ nāma khomasuttādīhi pañcahi missetvā kataṃ vatthaṃ. Pāṭekkaṃ vākamayameva vāti vadanti. Kambalaṃ nāma manussalomaṃ vāḷalomaṃ ṭhapetvā lomehi vāyitvā kataṃ vatthaṃ. Chaḷetānīti cha etāni. Saha anulomehīti sānulomāni. Jātito pana kappiyāni cha cīvarānīti vuttaṃ hoti.
৩১. ইদানি তেসং অনুলোমানি দস্সেতুং ‘‘দুকূল’’ন্তিআদি ৰুত্তং। তত্থ (মহাৰ॰ অট্ঠ॰ ৩০৫) দুকূলং সাণস্স অনুলোমং ৰাকমযত্তা। পট্টুণ্ণন্তি পট্টুণ্ণদেসে পাণকেহি সঞ্জাতৰত্থং। সোমারদেসে, চীনদেসে জাতং সোমারচীনজং পটন্তি সম্বন্ধো। ইমানি তীণিপি কোসেয্যস্স অনুলোমানি পাণকেহি কতসুত্তমযত্তা। ইদ্ধিজন্তি এহিভিক্খূনং পুঞ্ঞিদ্ধিযা নিব্বত্তচীৰরং। তং পন খোমাদীনং অঞ্ঞতরং হোতি। কপ্পরুক্খেহি নিব্বত্তং জালিনিযা দেৰকঞ্ঞায অনুরুদ্ধত্থেরস্স দিন্নৰত্থাদিকং দেৰদিন্নং। তম্পি খোমাদীহি নিব্বত্তৰত্থসদিসত্তা ছন্নম্পি অনুলোমং হোতিযেৰ কপ্পাসিকস্স ৰা, ইদ্ধিজম্পি তথেৰ ৰেদিতব্বং। তস্স তস্সাতি খোমাদিকস্স। অনুলোমিকন্তি অনুরূপং।
31. Idāni tesaṃ anulomāni dassetuṃ ‘‘dukūla’’ntiādi vuttaṃ. Tattha (mahāva. aṭṭha. 305) dukūlaṃ sāṇassa anulomaṃ vākamayattā. Paṭṭuṇṇanti paṭṭuṇṇadese pāṇakehi sañjātavatthaṃ. Somāradese, cīnadese jātaṃ somāracīnajaṃ paṭanti sambandho. Imāni tīṇipi koseyyassa anulomāni pāṇakehi katasuttamayattā. Iddhijanti ehibhikkhūnaṃ puññiddhiyā nibbattacīvaraṃ. Taṃ pana khomādīnaṃ aññataraṃ hoti. Kapparukkhehi nibbattaṃ jāliniyā devakaññāya anuruddhattherassa dinnavatthādikaṃ devadinnaṃ. Tampi khomādīhi nibbattavatthasadisattā channampi anulomaṃ hotiyeva kappāsikassa vā, iddhijampi tatheva veditabbaṃ. Tassa tassāti khomādikassa. Anulomikanti anurūpaṃ.
৩২-৩৩. এৰং জাতিতো সানুলোমানি ছ চীৰরানি দস্সেত্ৰা ইদানি তেসু অধিট্ঠানাদিকং ৰিধানং দস্সেতুং ‘‘তিচীৰর’’ন্তিআদি ৰুত্তং। এত্থ (কঙ্খা॰ অট্ঠ॰ কথিনসিকখাপদৰণ্ণনা; মহাৰ॰ ৩৫৮) ধিট্ঠানতো পুব্বে তিচীৰরং নাম পাটেক্কং নত্থি সঙ্ঘাটিআদিপ্পহোনকস্স পচ্চত্থরণাদিৰসেনাপি অধিট্ঠাতুং অনুঞ্ঞাতত্তা। তস্মা ‘‘তিচীৰরং অধিট্ঠেয্য ন ৰিকপ্পেয্যা’’তি এত্থ ‘‘ইমং সঙ্ঘাটি’’ন্তি এৰং নামে গহিতে ‘‘অধিট্ঠান’’মিচ্চেৰ ৰত্তব্বং, ‘‘ৰিকপ্পেমী’’তি পন ন ৰত্তব্বন্তি অধিপ্পাযো। এৰং সেসেসুপি। মুখপুঞ্ছনঞ্চ নিসীদনঞ্চ মুখপুঞ্ছননিসীদনং। কণ্ডুচ্ছাদিন্তি কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিং অধিট্ঠেয্য, ন ৰিকপ্পেয্যাতি সম্বন্ধো। এত্থাতি ইমেসু নৰসু চীৰরেসু। তিচীৰরন্তি তিচীৰরাধিট্ঠাননযেন অধিট্ঠিততিচীৰরং। ৰিনা অলদ্ধসম্মুতিকো ভিক্খু অৰিপ্পৰাসসম্মুতিঅলদ্ধট্ঠানে একাহম্পি হত্থপাসং ৰিজহিত্ৰা ন ৰসেয্যাতি অত্থো। ‘‘ন ভিক্খৰে চাতুমাসং নিসীদনেন ৰিপ্পৰসিতব্বং, যো ৰিপ্পৰসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি খুদ্দকক্খন্ধকে (চূল়ৰ॰ ২৬৩) ৰুত্তত্তা চাতুমাসং নিসীদনং ৰিনা ন ৰসেয্যাতি অত্থো।
32-33. Evaṃ jātito sānulomāni cha cīvarāni dassetvā idāni tesu adhiṭṭhānādikaṃ vidhānaṃ dassetuṃ ‘‘ticīvara’’ntiādi vuttaṃ. Ettha (kaṅkhā. aṭṭha. kathinasikakhāpadavaṇṇanā; mahāva. 358) dhiṭṭhānato pubbe ticīvaraṃ nāma pāṭekkaṃ natthi saṅghāṭiādippahonakassa paccattharaṇādivasenāpi adhiṭṭhātuṃ anuññātattā. Tasmā ‘‘ticīvaraṃ adhiṭṭheyya na vikappeyyā’’ti ettha ‘‘imaṃ saṅghāṭi’’nti evaṃ nāme gahite ‘‘adhiṭṭhāna’’micceva vattabbaṃ, ‘‘vikappemī’’ti pana na vattabbanti adhippāyo. Evaṃ sesesupi. Mukhapuñchanañca nisīdanañca mukhapuñchananisīdanaṃ. Kaṇḍucchādinti kaṇḍuppaṭicchādiṃ adhiṭṭheyya, na vikappeyyāti sambandho. Etthāti imesu navasu cīvaresu. Ticīvaranti ticīvarādhiṭṭhānanayena adhiṭṭhitaticīvaraṃ. Vinā aladdhasammutiko bhikkhu avippavāsasammutialaddhaṭṭhāne ekāhampi hatthapāsaṃ vijahitvā na vaseyyāti attho. ‘‘Na bhikkhave cātumāsaṃ nisīdanena vippavasitabbaṃ, yo vippavaseyya, āpatti dukkaṭassā’’ti khuddakakkhandhake (cūḷava. 263) vuttattā cātumāsaṃ nisīdanaṃ vinā na vaseyyāti attho.
৩৪. ইদানি অধিট্ঠানৰিধিং দস্সেতুং ‘‘ইমং সঙ্ঘাটি’’ন্তিআদি ৰুত্তং। তত্থ মিচ্চধিট্ঠযেতি ইতি অধিট্ঠযে, ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি এৰং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠযেতি অত্থো। অহত্থপাসমেতন্তি দূরে ঠিতং পন ঠপিতোকাসং সল্লক্খেত্ৰা সচে একং, ‘‘এত’’ন্তি, বহূনি চে, ‘‘এতানী’’তি ৰত্ৰা অধিট্ঠযেতি অত্থসম্বন্ধো। সেসেসুপি অযং নযোতি যথা ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৰুত্তং, এৰং ‘‘ইমং উত্তরাসঙ্গং, ইমং কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিং অধিট্ঠামী’’তি এৰং অত্তনো নামেনেৰ ৰত্ৰা সম্মুখাপি পরম্মুখাপি ৰুত্তনযেন অধিট্ঠাতব্বন্তি ৰুত্তং হোতি।
34. Idāni adhiṭṭhānavidhiṃ dassetuṃ ‘‘imaṃ saṅghāṭi’’ntiādi vuttaṃ. Tattha miccadhiṭṭhayeti iti adhiṭṭhaye, ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti evaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhayeti attho. Ahatthapāsametanti dūre ṭhitaṃ pana ṭhapitokāsaṃ sallakkhetvā sace ekaṃ, ‘‘eta’’nti, bahūni ce, ‘‘etānī’’ti vatvā adhiṭṭhayeti atthasambandho. Sesesupi ayaṃ nayoti yathā ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti vuttaṃ, evaṃ ‘‘imaṃ uttarāsaṅgaṃ, imaṃ kaṇḍuppaṭicchādiṃ adhiṭṭhāmī’’ti evaṃ attano nāmeneva vatvā sammukhāpi parammukhāpi vuttanayena adhiṭṭhātabbanti vuttaṃ hoti.
৩৫. ইদানি সচে পুব্বে অধিট্ঠিতং তিচীৰরং নিসীদনং ৰস্সিকসাটিকং কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদীতি ইমেসু ছসু চীৰরেসু অঞ্ঞতরং চীৰরং অত্থি, পুন তথাৰিধং চীৰরং অধিট্ঠহিত্ৰা পরিহরিতুং ইচ্ছন্তেন ‘‘দ্ৰে পন ন ৰট্টন্তী’’তি (পারা॰ অট্ঠ॰ ২.৪৬৯; কঙ্খা॰ অট্ঠ॰ কথিনসিক্খাপদৰণ্ণনা) ৰুত্তত্তা পুব্বে অধিট্ঠিতং পচ্চুদ্ধরিত্ৰা অধিট্ঠাতব্বন্তি দস্সেতুং ‘‘অধিট্ঠহন্তো’’তিআদি ৰুত্তং, তং উত্তানমেৰ। পত্তাধিট্ঠহনে তথাতি ‘‘ইমং পত্তং, এতং পত্ত’’ন্তি এৰং নামমত্তমেৰ ৰিসেসো। সেসং তাদিসমেৰাতি অত্থো।
35. Idāni sace pubbe adhiṭṭhitaṃ ticīvaraṃ nisīdanaṃ vassikasāṭikaṃ kaṇḍuppaṭicchādīti imesu chasu cīvaresu aññataraṃ cīvaraṃ atthi, puna tathāvidhaṃ cīvaraṃ adhiṭṭhahitvā pariharituṃ icchantena ‘‘dve pana na vaṭṭantī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469; kaṅkhā. aṭṭha. kathinasikkhāpadavaṇṇanā) vuttattā pubbe adhiṭṭhitaṃ paccuddharitvā adhiṭṭhātabbanti dassetuṃ ‘‘adhiṭṭhahanto’’tiādi vuttaṃ, taṃ uttānameva. Pattādhiṭṭhahane tathāti ‘‘imaṃ pattaṃ, etaṃ patta’’nti evaṃ nāmamattameva viseso. Sesaṃ tādisamevāti attho.
৩৬. এতং ইমং ৰ সঙ্ঘাটিং সংসেতি এত্থ সচে অন্তোগব্ভে ৰা সামন্তৰিহারে ৰা হোতি, ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেত্ৰা ‘‘এতং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৰাচা ভিন্দিতব্বা, সচে হত্থপাসে হোতি, ‘‘ইমং সঙ্ঘাটি’’ন্তি তেসং তেসং নামৰসেন ৰাচা ভিন্দিতব্বাতি অত্থো। পচ্চুদ্ধারেপি এসেৰ নযো। এত্থ পন ‘‘দ্ৰে চীৰরস্স অধিট্ঠানা কাযেন ৰা অধিট্ঠেতি, ৰাচায ৰা অধিট্ঠেতী’’তি (পরি॰ ৩২২) ৰুত্তত্তা সঙ্ঘাটিআদিকং হত্থেন গহেত্ৰা ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তিআদিনা নযেন চিত্তেন আভোগং কত্ৰা কাযৰিকারং করোন্তেন কাযেন অধিট্ঠাতব্বং, যেন কেনচি সরীরাৰযৰেন অফুসন্তস্স ন ৰট্টতি। ৰাচায অধিট্ঠহন্তেন ৰচীভেদং কত্ৰাৰ অধিট্ঠাতব্বং। তথা পত্তেপি। ৰিদূতি পণ্ডিতো।
36.Etaṃ imaṃ va saṅghāṭiṃ saṃseti ettha sace antogabbhe vā sāmantavihāre vā hoti, ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvā ‘‘etaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti vācā bhinditabbā, sace hatthapāse hoti, ‘‘imaṃ saṅghāṭi’’nti tesaṃ tesaṃ nāmavasena vācā bhinditabbāti attho. Paccuddhārepi eseva nayo. Ettha pana ‘‘dve cīvarassa adhiṭṭhānā kāyena vā adhiṭṭheti, vācāya vā adhiṭṭhetī’’ti (pari. 322) vuttattā saṅghāṭiādikaṃ hatthena gahetvā ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’tiādinā nayena cittena ābhogaṃ katvā kāyavikāraṃ karontena kāyena adhiṭṭhātabbaṃ, yena kenaci sarīrāvayavena aphusantassa na vaṭṭati. Vācāya adhiṭṭhahantena vacībhedaṃ katvāva adhiṭṭhātabbaṃ. Tathā pattepi. Vidūti paṇḍito.
৩৭-৮. ইদানি তেসং পমাণপরিচ্ছেদং দস্সেতুং ‘‘সঙ্ঘাটি পচ্ছিমন্তেনা’’তিআদি ৰুত্তং। তত্থ দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকতো (পারা॰ অট্ঠ॰ ২.৪৬৯; কঙ্খা॰ অট্ঠ॰ কথিনসিক্খাপদৰণ্ণনা) পট্ঠায ‘‘তত্রিদং সুগতস্স সুগতচীৰরপ্পমাণং, দীঘসো নৰ ৰিদত্থিযো সুগতৰিদত্থিযা, তিরিযং ছ ৰিদত্থিযো’’তি (পাচি॰ ৫৪৮) এৰং ৰুত্তসুগতচীৰরূনাপি ৰট্টতি। তিরিযং পন মুট্ঠিত্তিকং। চ-সদ্দেন অতিরেকম্পি ৰট্টতীতি অত্থো। উত্তরাসঙ্গস্সপি এতদেৰ পমাণন্তি তং দস্সেতুং ‘‘তথা একংসিকস্সাপী’’তি ৰুত্তং। অন্তরৰাসকস্স পন ‘‘পারুপনেনপি হি সক্কা নাভিং পটিচ্ছাদেতু’’ন্তি (পারা॰ অট্ঠ॰ ২.৪৬৯) অট্ঠকথাৰচনতো ‘‘দ্ৰিহত্থো ৰা’’তি ৰুত্তং।
37-8. Idāni tesaṃ pamāṇaparicchedaṃ dassetuṃ ‘‘saṅghāṭi pacchimantenā’’tiādi vuttaṃ. Tattha dīghato muṭṭhipañcakato (pārā. aṭṭha. 2.469; kaṅkhā. aṭṭha. kathinasikkhāpadavaṇṇanā) paṭṭhāya ‘‘tatridaṃ sugatassa sugatacīvarappamāṇaṃ, dīghaso nava vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṃ cha vidatthiyo’’ti (pāci. 548) evaṃ vuttasugatacīvarūnāpi vaṭṭati. Tiriyaṃ pana muṭṭhittikaṃ. Ca-saddena atirekampi vaṭṭatīti attho. Uttarāsaṅgassapi etadeva pamāṇanti taṃ dassetuṃ ‘‘tathā ekaṃsikassāpī’’ti vuttaṃ. Antaravāsakassa pana ‘‘pārupanenapi hi sakkā nābhiṃ paṭicchādetu’’nti (pārā. aṭṭha. 2.469) aṭṭhakathāvacanato ‘‘dvihattho vā’’ti vuttaṃ.
৩৯. নিসীদনস্স দীঘেনাতি এত্থ (পাচি॰ ৫৩১ আদযো; পাচি॰ অট্ঠ॰ ৫৩১; কঙ্খা॰ অট্ঠ॰ নিসীদনসিক্খাপদৰণ্ণনা) নিসীদনন্তি সন্থতসদিসং সন্থরিত্ৰা একস্মিং অন্তে ৰুত্তপ্পমাণেন দ্ৰীসু ঠানেসু ফালেত্ৰা কতাহি তীহি দসাহি যুত্তস্স পরিক্খারস্সেতং নামং।
39.Nisīdanassadīghenāti ettha (pāci. 531 ādayo; pāci. aṭṭha. 531; kaṅkhā. aṭṭha. nisīdanasikkhāpadavaṇṇanā) nisīdananti santhatasadisaṃ santharitvā ekasmiṃ ante vuttappamāṇena dvīsu ṭhānesu phāletvā katāhi tīhi dasāhi yuttassa parikkhārassetaṃ nāmaṃ.
৪০. কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি (পাচি॰ ৫৩৮; মহাৰ॰ ৩৫৪; পাচি॰ অট্ঠ॰ ৫৩৭; কঙ্খা॰ অট্ঠ॰ কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা) নাম যস্স অধোনাভিউব্ভজাণুমণ্ডলং কণ্ডু ৰা পিল়কা ৰা অস্সাৰো ৰা থুল্লকচ্ছু ৰা আবাধো, তস্স পটিচ্ছাদনত্থায অনুঞ্ঞাতং চীৰরং। গাথাযো সুৰিঞ্ঞেয্যাৰ।
40.Kaṇḍuppaṭicchādi (pāci. 538; mahāva. 354; pāci. aṭṭha. 537; kaṅkhā. aṭṭha. kaṇḍuppaṭicchādisikkhāpadavaṇṇanā) nāma yassa adhonābhiubbhajāṇumaṇḍalaṃ kaṇḍu vā piḷakā vā assāvo vā thullakacchu vā ābādho, tassa paṭicchādanatthāya anuññātaṃ cīvaraṃ. Gāthāyo suviññeyyāva.
৪১. অড্ঢতেয্যাৰাতি (পাচি॰ ৫৪৪) এত্থ ততো উদ্ধং ন ৰট্টতীতি অত্থো।
41.Aḍḍhateyyāvāti (pāci. 544) ettha tato uddhaṃ na vaṭṭatīti attho.
৪২. এত্থাতি সঙ্ঘাটিতো পট্ঠায যাৰ ৰস্সিকসাটিকা, তাৰ দস্সিতচীৰরেসূতি অত্থো। তদুত্তরিন্তি ততো তেসং চীৰরানং ৰুত্তপ্পমাণতো উত্তরিং করোন্তস্স ছেদনপাচিত্তি হোতীতি পাঠসেসো, তং অতিরেকং ছিন্দিত্ৰা পুন পাচিত্তিযং দেসেতব্বন্তি অত্থো। পচ্চত্থরণমুখচোল়াতি এত্থ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, যাৰ মহন্তং পচ্চত্থরণং আকঙ্খতি, তাৰ মহন্তং পচ্চত্থরণং কাতু’’ন্তি (মহাৰ॰ ৩৫৩) ৰুত্তত্তা পচ্চত্থরণস্স পমাণপরিচ্ছেদো নত্থি,। মুখপুঞ্ছনচোল়স্স পন উক্কট্ঠৰসেন ৰা অন্তিমৰসেন ৰা পমাণপরিচ্ছেদো ন ৰুত্তো, তস্মা তম্পি অপ্পমাণিকং। তেন ৰুত্তং ‘‘আকঙ্খিতপ্পমাণিকা’’তি, ইচ্ছিতপ্পমাণিকাতি অত্থো। যাৰ একং ধোৰীযতি, তাৰ অঞ্ঞং পরিভোগত্থায ইচ্ছিতব্বন্তি দ্ৰেপি ৰট্টন্তি।
42.Etthāti saṅghāṭito paṭṭhāya yāva vassikasāṭikā, tāva dassitacīvaresūti attho. Taduttarinti tato tesaṃ cīvarānaṃ vuttappamāṇato uttariṃ karontassa chedanapācitti hotīti pāṭhaseso, taṃ atirekaṃ chinditvā puna pācittiyaṃ desetabbanti attho. Paccattharaṇamukhacoḷāti ettha ‘‘anujānāmi, bhikkhave, yāva mahantaṃ paccattharaṇaṃ ākaṅkhati, tāva mahantaṃ paccattharaṇaṃ kātu’’nti (mahāva. 353) vuttattā paccattharaṇassa pamāṇaparicchedo natthi,. Mukhapuñchanacoḷassa pana ukkaṭṭhavasena vā antimavasena vā pamāṇaparicchedo na vutto, tasmā tampi appamāṇikaṃ. Tena vuttaṃ ‘‘ākaṅkhitappamāṇikā’’ti, icchitappamāṇikāti attho. Yāva ekaṃ dhovīyati, tāva aññaṃ paribhogatthāya icchitabbanti dvepi vaṭṭanti.
৪৩. ন দীপিতন্তি কত্থ ন দীপিতং? অট্ঠকথাসু। কস্মাতি চে? ‘‘তেন খো পন সমযেন ভিক্খূনং পরিপুণ্ণং হোতি তিচীৰরং, অত্থো চ হোতি পরিস্সাৰনেহিপি থৰিকাহিপি। ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং। অনুজানামি, ভিক্খৰে, পরিক্খারচোল়ক’’ন্তি (মহাৰ॰ ৩৫৭) বহূনং পত্তথৰিকপরিস্সাৰনাদীনং সঙ্গহৰসেন ৰুত্তত্তা পাটেক্কং নিধানমুখন্তি। যস্মা পন ভগৰতা ‘‘যং যং লব্ভতি, তং তং ইমিনা ৰিধানেন অধিট্ঠহিত্ৰা পুন যেন যেন পরিস্সাৰনাদিনা অত্থো হোতি, তং তং কত্ৰা গণ্হন্তূ’’তি অনুকম্পায অনুঞ্ঞাতং, তস্মা ৰিকপ্পনুপগপচ্ছিমচীৰরপ্পমাণং থৰিকম্পি পটপরিস্সাৰনম্পি বহূনিপি একতো কত্ৰা ‘‘ইমানি চীৰরানি পরিক্খারচোল়ানি অধিট্ঠামী’’তি ৰত্ৰা অধিট্ঠাতুম্পি ৰট্টতিযেৰ। তস্মা ৰুত্তং ‘‘তথা ৰত্ৰা’’তি, ‘‘পরিক্খারচোল়’’ন্তি ৰত্ৰাতি অত্থো। ৰিকপ্পিযন্তি ৰিকপ্পনুপগং।
43.Nadīpitanti kattha na dīpitaṃ? Aṭṭhakathāsu. Kasmāti ce? ‘‘Tena kho pana samayena bhikkhūnaṃ paripuṇṇaṃ hoti ticīvaraṃ, attho ca hoti parissāvanehipi thavikāhipi. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Anujānāmi, bhikkhave, parikkhāracoḷaka’’nti (mahāva. 357) bahūnaṃ pattathavikaparissāvanādīnaṃ saṅgahavasena vuttattā pāṭekkaṃ nidhānamukhanti. Yasmā pana bhagavatā ‘‘yaṃ yaṃ labbhati, taṃ taṃ iminā vidhānena adhiṭṭhahitvā puna yena yena parissāvanādinā attho hoti, taṃ taṃ katvā gaṇhantū’’ti anukampāya anuññātaṃ, tasmā vikappanupagapacchimacīvarappamāṇaṃ thavikampi paṭaparissāvanampi bahūnipi ekato katvā ‘‘imāni cīvarāni parikkhāracoḷāni adhiṭṭhāmī’’ti vatvā adhiṭṭhātumpi vaṭṭatiyeva. Tasmā vuttaṃ ‘‘tathā vatvā’’ti, ‘‘parikkhāracoḷa’’nti vatvāti attho. Vikappiyanti vikappanupagaṃ.
৪৪. অহতকপ্পানন্তি (মহাৰ॰ ৩৪৮) একৰারং ধোৰিতকানং।
44.Ahatakappānanti (mahāva. 348) ekavāraṃ dhovitakānaṃ.
৪৫. উতুদ্ধটানন্তি উতুতো দীঘকালতো উদ্ধটানং, কতৰত্থকিচ্চানং পিলোতিকানন্তি ৰুত্তং হোতি। সেসাতি উত্তরাসঙ্গঅন্তরৰাসকা। পংসু ৰিয কুচ্ছিতভাৰং পটিক্কূলভাৰং উলতি গচ্ছতীতি পংসুকূলং, চোল়খণ্ডানমেতং নামং, তস্মিং পংসুকূলে যথারুচীতি অত্থো। কস্মাতি চে? ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, অহতানং দুস্সানং অহতকপ্পানং দিগুণং সঙ্ঘাটিং একচ্চিযং উত্তরাসঙ্গং একচ্চিযং অন্তরৰাসকং, উতুদ্ধটানং দুস্সানং চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং দিগুণং উত্তরাসঙ্গং দিগুণং অন্তরৰাসকং, পংসুকূলে যাৰদত্থং, পাপণিকে উস্সাহো করণীযো’’তি ৰুত্তত্তা, তস্মা সুসানাদীসু পতিতপংসুকূলে চ অন্তরাপণে পতিতপিলোতিকচীৰরে চ পটপরিচ্ছেদো নত্থি, পটসতম্পি ৰট্টতীতি সিদ্ধং।
45.Utuddhaṭānanti ututo dīghakālato uddhaṭānaṃ, katavatthakiccānaṃ pilotikānanti vuttaṃ hoti. Sesāti uttarāsaṅgaantaravāsakā. Paṃsu viya kucchitabhāvaṃ paṭikkūlabhāvaṃ ulati gacchatīti paṃsukūlaṃ, coḷakhaṇḍānametaṃ nāmaṃ, tasmiṃ paṃsukūle yathārucīti attho. Kasmāti ce? ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ahatānaṃ dussānaṃ ahatakappānaṃ diguṇaṃ saṅghāṭiṃ ekacciyaṃ uttarāsaṅgaṃ ekacciyaṃ antaravāsakaṃ, utuddhaṭānaṃ dussānaṃ catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ diguṇaṃ uttarāsaṅgaṃ diguṇaṃ antaravāsakaṃ, paṃsukūle yāvadatthaṃ, pāpaṇike ussāho karaṇīyo’’ti vuttattā, tasmā susānādīsu patitapaṃsukūle ca antarāpaṇe patitapilotikacīvare ca paṭaparicchedo natthi, paṭasatampi vaṭṭatīti siddhaṃ.
৪৬. ইদানি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ছিন্নকং সঙ্ঘাটিং ছিন্নকং উত্তরাসঙ্গং ছিন্নকং অন্তরৰাসক’’ন্তি (মহাৰ॰ ৩৪৫) ৰত্ৰা পুন ‘‘তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্স ভিক্খুনো তিচীৰরে কযিরমানে সব্বং ছিন্নকং নপ্পহোতি। ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং। অনুজানামি, ভিক্খৰে, দ্ৰে ছিন্নকানি একং অচ্ছিন্নকন্তি। দ্ৰে ছিন্নকানি একং অচ্ছিন্নকং নপ্পহোতি। অনুজানামি, ভিক্খৰে, দ্ৰে অচ্ছিন্নকানি একং ছিন্নকন্তি। একং ছিন্নকং নপ্পহোতি। অনুজানামি, ভিক্খৰে, অন্ৰাধিকম্পি আরোপেতুং। ন চ, ভিক্খৰে, সব্বং অচ্ছিন্নকং ধারেতব্বং, যো ধারেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ॰ ৩৬০) এৰং ৰুত্তৰিধানং দস্সেতুং ‘‘তীসূ’’তিআদি আরদ্ধং। তস্স অত্থো – তীসু চীৰরেসু যং ছিন্দিত্ৰা সিব্বিতুং সব্বপচ্ছিমপ্পমাণং পহোতি, তং ছিন্দিতব্বং। সব্বেসু পন অপ্পহোন্তেসু অন্ৰাধিকং আদিযেয্যাতি। তত্থ অন্ৰাধি নাম অনুৰাতং ৰিয সংহরিত্ৰা চীৰরস্স উপরি সঙ্ঘাটিআকারেন আরোপেতব্বং। আগন্তুকপত্তন্তিপি ৰদন্তি। ইদং পন অপ্পহোনকে অনুঞ্ঞাতং। সচে পহোতি, ন ৰট্টন্তি, ছিন্দিতব্বমেৰ। অনাদিণ্ণন্তি অনারোপিতং অন্ৰাধিকং। ন ধারেয্যাতি তিচীৰরাধিট্ঠানৰসেন অধিট্ঠহিত্ৰা ন ধারেতব্বন্তি অধিপ্পাযো।
46. Idāni ‘‘anujānāmi, bhikkhave, chinnakaṃ saṅghāṭiṃ chinnakaṃ uttarāsaṅgaṃ chinnakaṃ antaravāsaka’’nti (mahāva. 345) vatvā puna ‘‘tena kho pana samayena aññatarassa bhikkhuno ticīvare kayiramāne sabbaṃ chinnakaṃ nappahoti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Anujānāmi, bhikkhave, dve chinnakāni ekaṃ acchinnakanti. Dve chinnakāni ekaṃ acchinnakaṃ nappahoti. Anujānāmi, bhikkhave, dve acchinnakāni ekaṃ chinnakanti. Ekaṃ chinnakaṃ nappahoti. Anujānāmi, bhikkhave, anvādhikampi āropetuṃ. Na ca, bhikkhave, sabbaṃ acchinnakaṃ dhāretabbaṃ, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 360) evaṃ vuttavidhānaṃ dassetuṃ ‘‘tīsū’’tiādi āraddhaṃ. Tassa attho – tīsu cīvaresu yaṃ chinditvā sibbituṃ sabbapacchimappamāṇaṃ pahoti, taṃ chinditabbaṃ. Sabbesu pana appahontesu anvādhikaṃ ādiyeyyāti. Tattha anvādhi nāma anuvātaṃ viya saṃharitvā cīvarassa upari saṅghāṭiākārena āropetabbaṃ. Āgantukapattantipi vadanti. Idaṃ pana appahonake anuññātaṃ. Sace pahoti, na vaṭṭanti, chinditabbameva. Anādiṇṇanti anāropitaṃ anvādhikaṃ. Na dhāreyyāti ticīvarādhiṭṭhānavasena adhiṭṭhahitvā na dhāretabbanti adhippāyo.
৪৭-৮. ইদানি উদোসিতসিক্খাপদনযং দস্সেতুং ‘‘গামে’’তিআদি ৰুত্তং। এত্থ পন সচে গামো (পারা॰ ৪৭৮; পারা॰ অট্ঠ॰ ২.৪৭৭-৪৭৮; কঙ্খা॰ অট্ঠ॰ উদোসিতসিক্খাপদৰণ্ণনা) একস্স রঞ্ঞো ৰা ভোজকস্স ৰা ৰসেন এককুলস্স হোতি, পাকারাদিনা পরিক্খিত্তত্তা একূপচারো চ, এৰরূপে গামে চীৰরং নিক্খিপিত্ৰা তস্মিং গামে যথারুচিতট্ঠানে ৰসিতুং লব্ভতি। সচে সো গামো অপরিক্খিত্তো, যস্মিং ঘরে চীৰরং নিক্খিত্তং হোতি, তস্মিং ঘরে ৰসিতব্বং, তস্স ৰা ঘরস্স সমন্ততো হত্থপাসা ন ৰিজহিতব্বং।
47-8. Idāni udositasikkhāpadanayaṃ dassetuṃ ‘‘gāme’’tiādi vuttaṃ. Ettha pana sace gāmo (pārā. 478; pārā. aṭṭha. 2.477-478; kaṅkhā. aṭṭha. udositasikkhāpadavaṇṇanā) ekassa rañño vā bhojakassa vā vasena ekakulassa hoti, pākārādinā parikkhittattā ekūpacāro ca, evarūpe gāme cīvaraṃ nikkhipitvā tasmiṃ gāme yathārucitaṭṭhāne vasituṃ labbhati. Sace so gāmo aparikkhitto, yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti, tasmiṃ ghare vasitabbaṃ, tassa vā gharassa samantato hatthapāsā na vijahitabbaṃ.
সচে সো গামো ৰেসালিকুসিনারাদযো ৰিয নানারাজূনং ৰা ভোজকানং ৰা হোতি, ৰুত্তপ্পকারেন পরিক্খিত্তো চ, এৰরূপে গামে যস্মিং ঘরে চীৰরং নিক্খিত্তং, তস্মিং ঘরে ৰা ৰত্থব্বং। যস্সা ৰীথিযা তং ঘরং হোতি, তস্সা ৰীথিযা তস্স ঘরস্স সম্মুখাট্ঠানে সভাযে ৰা নগরদ্ৰারে ৰা ৰত্থব্বং, তেসং সভাযদ্ৰারানং হত্থপাসা ৰা ন ৰিজহিতব্বং। সচে অপরিক্খিত্তো, যস্মিং ঘরে নিক্খিত্তং, তত্থ ৰা তস্স হত্থপাসে ৰা ৰত্থব্বং।
Sace so gāmo vesālikusinārādayo viya nānārājūnaṃ vā bhojakānaṃ vā hoti, vuttappakārena parikkhitto ca, evarūpe gāme yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ, tasmiṃ ghare vā vatthabbaṃ. Yassā vīthiyā taṃ gharaṃ hoti, tassā vīthiyā tassa gharassa sammukhāṭṭhāne sabhāye vā nagaradvāre vā vatthabbaṃ, tesaṃ sabhāyadvārānaṃ hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ. Sace aparikkhitto, yasmiṃ ghare nikkhittaṃ, tattha vā tassa hatthapāse vā vatthabbaṃ.
নিৰেসনাদযো হম্মিযপরিযোসানা গামপরিক্খেপতো বহি সন্নিৰিট্ঠাতি ৰেদিতব্বা। ইতরথা তেসং গামগ্গহণেনেৰ গহিতত্তা গামস্স এককুলনানাকুলএকূপচারনানূপচারতাৰসেনেৰ ৰিনিচ্ছযো ৰত্তব্বো সিযা। নিৰেসনাদীনং ৰসেনেৰ পাল়িযং (পারা॰ ৪৭৮ আদযো) অত্থো ৰিভত্তো, ন গামৰসেন। উদোসিতৰিনিচ্ছযে অযং নযো ৰুত্তোযেৰ।
Nivesanādayo hammiyapariyosānā gāmaparikkhepato bahi sanniviṭṭhāti veditabbā. Itarathā tesaṃ gāmaggahaṇeneva gahitattā gāmassa ekakulanānākulaekūpacāranānūpacāratāvaseneva vinicchayo vattabbo siyā. Nivesanādīnaṃ vaseneva pāḷiyaṃ (pārā. 478 ādayo) attho vibhatto, na gāmavasena. Udositavinicchaye ayaṃ nayo vuttoyeva.
নিৰেসনেতি এত্থ সচে এককুলস্স নিৰেসনং হোতি পরিক্খিত্তঞ্চ, অন্তোনিৰেসনে চীৰরং নিক্খিপিত্ৰা অন্তোনিৰেসনে ৰত্থব্বং। অপরিক্খিত্তঞ্চে হোতি, যস্মিং গব্ভে চীৰরং নিক্খিত্তং, তস্মিং ৰত্থব্বং, তস্স গব্ভস্স হত্থপাসা ৰা ন ৰিজহিতব্বং। সচে নানাকুলস্স হোতি পরিক্খিত্তঞ্চ, যস্মিং গব্ভে চীৰরং নিক্খিত্তং, তস্মিং গব্ভে ৰত্থব্বং, সব্বেসং সাধারণদ্ৰারমূলে ৰা তেসং গব্ভদ্ৰারমূলে ৰা তেসং গব্ভদ্ৰারমূলানং ৰা হত্থপাসা ন ৰিজহিতব্বং। অপরিক্খিত্তঞ্চে হোতি, যস্মিং গব্ভে চীৰরং নিক্খিত্তং, তস্মিং গব্ভে ৰত্থব্বং, হত্থপাসা ৰা ন ৰিজহিতব্বং।
Nivesaneti ettha sace ekakulassa nivesanaṃ hoti parikkhittañca, antonivesane cīvaraṃ nikkhipitvā antonivesane vatthabbaṃ. Aparikkhittañce hoti, yasmiṃ gabbhe cīvaraṃ nikkhittaṃ, tasmiṃ vatthabbaṃ, tassa gabbhassa hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ. Sace nānākulassa hoti parikkhittañca, yasmiṃ gabbhe cīvaraṃ nikkhittaṃ, tasmiṃ gabbhe vatthabbaṃ, sabbesaṃ sādhāraṇadvāramūle vā tesaṃ gabbhadvāramūle vā tesaṃ gabbhadvāramūlānaṃ vā hatthapāsā na vijahitabbaṃ. Aparikkhittañce hoti, yasmiṃ gabbhe cīvaraṃ nikkhittaṃ, tasmiṃ gabbhe vatthabbaṃ, hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ.
উদোসিতোতি যানাদীনং ভণ্ডানং সালা। পাসাদোতি দীঘপাসাদো। হম্মিযন্তি মুণ্ডচ্ছদনপাসাদো। নাৰা পন থলং আরোপেত্ৰা নিক্খিত্তাপি হোতি, সমুদ্দে ঠিতাপি। সচে এককুলস্স নাৰা হোতি, অন্তোনাৰায চীৰরং নিক্খিপিত্ৰা অন্তোনাৰায ৰত্থব্বং। নানাকুলস্স নাৰা হোতি নানাগব্ভা নানাওৰরকা, যস্মিং ওৰরকে চীৰরং নিক্খিত্তং, তস্মিং ৰত্থব্বং, চীৰরস্স হত্থপাসা ৰা ন ৰিজহিতব্বং।
Udositoti yānādīnaṃ bhaṇḍānaṃ sālā. Pāsādoti dīghapāsādo. Hammiyanti muṇḍacchadanapāsādo. Nāvā pana thalaṃ āropetvā nikkhittāpi hoti, samudde ṭhitāpi. Sace ekakulassa nāvā hoti, antonāvāya cīvaraṃ nikkhipitvā antonāvāya vatthabbaṃ. Nānākulassa nāvā hoti nānāgabbhā nānāovarakā, yasmiṃ ovarake cīvaraṃ nikkhittaṃ, tasmiṃ vatthabbaṃ, cīvarassa hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ.
অট্টোতি পটিরাজাদীনং পটিবাহনত্থং ইট্ঠকাহি কতো বহলভিত্তিকো চতুপঞ্চভূমিকো পতিস্সযৰিসেসো। মাল়োতি এককূটসঙ্গহিতো চতুরস্সপাসাদো। ইমেসু পন উদোসিতাদীসু মাল়পরিযোসানেসু নিৰেসনে ৰুত্তনযেনেৰ ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো। নিৰেসনন্তি পন উদোসিতাদীনং ৰসেন অকতায পতিস্সযৰিকতিযা অধিৰচনং।
Aṭṭoti paṭirājādīnaṃ paṭibāhanatthaṃ iṭṭhakāhi kato bahalabhittiko catupañcabhūmiko patissayaviseso. Māḷoti ekakūṭasaṅgahito caturassapāsādo. Imesu pana udositādīsu māḷapariyosānesu nivesane vuttanayeneva vinicchayo veditabbo. Nivesananti pana udositādīnaṃ vasena akatāya patissayavikatiyā adhivacanaṃ.
আরামো নাম পুপ্ফারামফলারামাদিকো। সচে এককুলস্স আরামো হোতি পরিক্খিত্তো চ, অন্তোআরামে চীৰরং নিক্খিপিত্ৰা অন্তোআরামে ৰত্থব্বং। সচে অপরিক্খিত্তো, চীৰরস্স হত্থপাসা ন ৰিজহিতব্বং। সচে নানাকুলস্স আরামো হোতি পরিক্খিত্তো চ, দ্ৰারমূলে ৰা ৰত্থব্বং, দ্ৰারমূলস্স হত্থপাসা ৰা ন ৰিজহিতব্বং। অপরিক্খিত্তো চে, চীৰরস্স হত্থপাসা ন ৰিজহিতব্বং।
Ārāmo nāma pupphārāmaphalārāmādiko. Sace ekakulassa ārāmo hoti parikkhitto ca, antoārāme cīvaraṃ nikkhipitvā antoārāme vatthabbaṃ. Sace aparikkhitto, cīvarassa hatthapāsā na vijahitabbaṃ. Sace nānākulassa ārāmo hoti parikkhitto ca, dvāramūle vā vatthabbaṃ, dvāramūlassa hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ. Aparikkhitto ce, cīvarassa hatthapāsā na vijahitabbaṃ.
সত্থো নাম জঙ্ঘসত্থসকটসত্থানমঞ্ঞতরো। সচে এককুলস্স সত্থো হোতি, সত্থে চীৰরং নিক্খিপিত্ৰা পুরতো ৰা পচ্ছতো ৰা সত্তব্ভন্তরা ন ৰিজহিতব্বা, পস্সতো অব্ভন্তরং ন ৰিজহিতব্বং। অব্ভন্তরং নাম অট্ঠৰীসতিহত্থং হোতি। সচে গচ্ছন্তো সত্থো সকটে ৰা ভগ্গে, গোণে ৰা নট্ঠে অন্তরা ছিজ্জতি, যস্মিং কোট্ঠাসে চীৰরং নিক্খিপিতব্বং, তত্থ ৰসিতব্বং। সচে নানাকুলস্স হোতি , সত্থে চীৰরং নিক্খিপিত্ৰা চীৰরস্স হত্থপাসা ন ৰিজহিতব্বং।
Sattho nāma jaṅghasatthasakaṭasatthānamaññataro. Sace ekakulassa sattho hoti, satthe cīvaraṃ nikkhipitvā purato vā pacchato vā sattabbhantarā na vijahitabbā, passato abbhantaraṃ na vijahitabbaṃ. Abbhantaraṃ nāma aṭṭhavīsatihatthaṃ hoti. Sace gacchanto sattho sakaṭe vā bhagge, goṇe vā naṭṭhe antarā chijjati, yasmiṃ koṭṭhāse cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ, tattha vasitabbaṃ. Sace nānākulassa hoti , satthe cīvaraṃ nikkhipitvā cīvarassa hatthapāsā na vijahitabbaṃ.
খেত্তখলেসু আরামে ৰুত্তসদিসোৰ ৰিনিচ্ছযো। দুমেতি রুক্খমূলে। সচে এককুলস্স রুক্খমূলং হোতি, যং মজ্ঝন্হিককালে সমন্তা ছাযা ফরতি, তস্মিং ঠানে অৰিরল়ে পদেসে তস্স ছাযায ফুট্ঠোকাসস্স অন্তো এৰ নিক্খিপিতব্বং। সচে ৰিরল়সাখস্স পন রুক্খস্স আতপেন ফুট্ঠোকাসে ঠপেতি, অরুণুগ্গমনে সচে সো ভিক্খু তস্স হত্থপাসে ন হোতি, অঞ্ঞস্মিং ৰা ঠানে তস্স ছাযাযপি হোতি, নিস্সগ্গিযং হোতিযেৰ। নানাকুলস্স চে হোতি, চীৰরস্স হত্থপাসা ন ৰিজহিতব্বং।
Khettakhalesu ārāme vuttasadisova vinicchayo. Dumeti rukkhamūle. Sace ekakulassa rukkhamūlaṃ hoti, yaṃ majjhanhikakāle samantā chāyā pharati, tasmiṃ ṭhāne aviraḷe padese tassa chāyāya phuṭṭhokāsassa anto eva nikkhipitabbaṃ. Sace viraḷasākhassa pana rukkhassa ātapena phuṭṭhokāse ṭhapeti, aruṇuggamane sace so bhikkhu tassa hatthapāse na hoti, aññasmiṃ vā ṭhāne tassa chāyāyapi hoti, nissaggiyaṃ hotiyeva. Nānākulassa ce hoti, cīvarassa hatthapāsā na vijahitabbaṃ.
অজ্ঝোকাসে পন ৰিঞ্ঝাটৰীআদীসু অরঞ্ঞেসুপি সমুদ্দমজ্ঝে মচ্ছবন্ধানং অগমনপথেসু দীপকেসুপি চীৰরং ঠপেত্ৰা ততো সমন্তা সত্তব্ভন্তরে পদেসে যত্থ কত্থচি ৰসিতব্বং। সচে সত্তব্ভন্তরতো কেসগ্গমত্তম্পি অতিক্কমিত্ৰা অরুণং উট্ঠপেতি, নিস্সগ্গিযং হোতি।
Ajjhokāse pana viñjhāṭavīādīsu araññesupi samuddamajjhe macchabandhānaṃ agamanapathesu dīpakesupi cīvaraṃ ṭhapetvā tato samantā sattabbhantare padese yattha katthaci vasitabbaṃ. Sace sattabbhantarato kesaggamattampi atikkamitvā aruṇaṃ uṭṭhapeti, nissaggiyaṃ hoti.
এত্থ পন পাল়িযং ‘‘গামো একূপচারো নানূপচারো’’তিআদিনা (পারা॰ ৪৭৭) অৰিসেসেন মাতিকং নিক্খিপিত্ৰাপি গামনিৰেসনউদোসিতখেত্তধঞ্ঞকরণআরামৰিহারানং একূপচারনানূপচারতা ‘‘গামো একূপচারো নাম এককুলস্স গামো হোতি পরিক্খিত্তো চ অপরিক্খিত্তো চা’’তিআদিনা (পারা॰ ৪৭৮) পরিক্খিত্তাপরিক্খিত্তৰসেন ৰিভত্তা। অট্টমাল়পাসাদহম্মিযনাৰাসত্থরুক্খমূলঅজ্ঝোকাসানম্পি এৰং অৰত্ৰা ‘‘এককুলস্স অট্টো হোতি, নানাকুলস্স অট্টো হোতী’’তিআদিনা (পারা॰ ৪৮৪) নযেন এককুলনানাকুলৰসেন চ অন্তে ‘‘অজ্ঝোকাসো একূপচারো নাম অগামকে অরঞ্ঞে সমন্তা সত্তব্ভন্তরা একূপচারো, ততো পরং নানূপচারো’’তি (পারা॰ ৪৯৪) চ এৰং একূপচারনানূপচারতা ৰিভত্তা। তস্মা গামাদীসু পরিক্খিত্তং একূপচারং, অপরিক্খিত্তং নানূপচারন্তি চ অট্টাদীসু যং এককুলস্স, তং একূপচারং নানাকুলস্স নানূপচারন্তি চ গহেতব্বং। অজ্ঝোকাসপদে ৰুত্তনযেন গহেতব্বং।
Ettha pana pāḷiyaṃ ‘‘gāmo ekūpacāro nānūpacāro’’tiādinā (pārā. 477) avisesena mātikaṃ nikkhipitvāpi gāmanivesanaudositakhettadhaññakaraṇaārāmavihārānaṃ ekūpacāranānūpacāratā ‘‘gāmo ekūpacāro nāma ekakulassa gāmo hoti parikkhitto ca aparikkhitto cā’’tiādinā (pārā. 478) parikkhittāparikkhittavasena vibhattā. Aṭṭamāḷapāsādahammiyanāvāsattharukkhamūlaajjhokāsānampi evaṃ avatvā ‘‘ekakulassa aṭṭo hoti, nānākulassa aṭṭo hotī’’tiādinā (pārā. 484) nayena ekakulanānākulavasena ca ante ‘‘ajjhokāso ekūpacāro nāma agāmake araññe samantā sattabbhantarā ekūpacāro, tato paraṃ nānūpacāro’’ti (pārā. 494) ca evaṃ ekūpacāranānūpacāratā vibhattā. Tasmā gāmādīsu parikkhittaṃ ekūpacāraṃ, aparikkhittaṃ nānūpacāranti ca aṭṭādīsu yaṃ ekakulassa, taṃ ekūpacāraṃ nānākulassa nānūpacāranti ca gahetabbaṃ. Ajjhokāsapade vuttanayena gahetabbaṃ.
ভিক্খুসম্মুতিযাঞ্ঞত্রাতি যং গিলানস্স ভিক্খুনো চীৰরং আদায পক্কমিতুং অসক্কোন্তস্স ঞত্তিদুতিযেন কম্মেন অৰিপ্পৰাসসম্মুতি দীযতি, তং ঠপেত্ৰাতি অত্থো। লদ্ধসম্মুতিকস্স পন যাৰ রোগো ন ৰূপসম্মতি, তস্মিং ৰূপসন্তে অঞ্ঞো ৰা কুপ্পতি, অনাপত্তিযেৰ।
Bhikkhusammutiyāññatrāti yaṃ gilānassa bhikkhuno cīvaraṃ ādāya pakkamituṃ asakkontassa ñattidutiyena kammena avippavāsasammuti dīyati, taṃ ṭhapetvāti attho. Laddhasammutikassa pana yāva rogo na vūpasammati, tasmiṃ vūpasante añño vā kuppati, anāpattiyeva.
৪৯. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিং যাৰ আবাধা অধিট্ঠাতুং, ততো পরং ৰিকপ্পেতুং। ৰস্সিকসাটিকং ৰস্সানং চাতুমাসং অধিট্ঠাতুং, ততো পরং ৰিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৰ॰ ৩৫৮) ৰুত্তত্তা রোগপরিযন্তা কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি, ৰস্সানপরিযন্তা ৰস্সিকসাটিকাতি অত্থো। সেসাতি তিচীৰরাদযো কালৰসেন অপরিযন্তিকাতি অত্থো।
49. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, kaṇḍuppaṭicchādiṃ yāva ābādhā adhiṭṭhātuṃ, tato paraṃ vikappetuṃ. Vassikasāṭikaṃ vassānaṃ cātumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ, tato paraṃ vikappetu’’nti (mahāva. 358) vuttattā rogapariyantā kaṇḍuppaṭicchādi, vassānapariyantā vassikasāṭikāti attho. Sesāti ticīvarādayo kālavasena apariyantikāti attho.
৫০. পচ্চত্থরণাদিত্তযং সদসম্পি অদসম্পি রত্তম্পি অরত্তম্পি আদিণ্ণকপ্পম্পি অনাদিণ্ণকপ্পম্পি লব্ভতীতি অত্থো। নিসীদনন্তি নিসীদনঞ্চ রত্তং অনাদিণ্ণকপ্পঞ্চ লব্ভতীতি অধিপ্পাযো। পচ্চত্থরণপরিক্খারমুখপুঞ্ছনচোল়ানি পন নীলম্পি পীতকম্পি লোহিতকম্পি পুপ্ফদসাদিকম্পি ৰট্টন্তি, তস্মা ‘‘সদসম্পী’’তিআদি ৰুত্তং। এৰরূপং পন নিৰাসেতুং ৰা পারুপিতুং ৰা ন ৰট্টতি, কেৰলং পচ্চত্থরণাদিৰসেন অধিট্ঠানমত্তং কাতুং ৰট্টতি।
50. Paccattharaṇādittayaṃ sadasampi adasampi rattampi arattampi ādiṇṇakappampi anādiṇṇakappampi labbhatīti attho. Nisīdananti nisīdanañca rattaṃ anādiṇṇakappañca labbhatīti adhippāyo. Paccattharaṇaparikkhāramukhapuñchanacoḷāni pana nīlampi pītakampi lohitakampi pupphadasādikampi vaṭṭanti, tasmā ‘‘sadasampī’’tiādi vuttaṃ. Evarūpaṃ pana nivāsetuṃ vā pārupituṃ vā na vaṭṭati, kevalaṃ paccattharaṇādivasena adhiṭṭhānamattaṃ kātuṃ vaṭṭati.
৫১. তিচীৰরং কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি ৰস্সিকসাটিকাতি ইদং পন সেসচীৰরপঞ্চকং অদসং রজিতংযেৰ কপ্পতি, তঞ্চ আদিণ্ণকপ্পমেৰাতি অত্থো। সদসংৰ নিসীদনন্তি ইদং পন পুব্বে ‘‘সদসম্পী’’তি এত্থ ৰুত্তত্তা অদসম্পি নিসীদনং ৰট্টতীতি সম্মোহনিৰারণত্থং ৰুত্তন্তি ৰদন্তি।
51. Ticīvaraṃ kaṇḍuppaṭicchādi vassikasāṭikāti idaṃ pana sesacīvarapañcakaṃ adasaṃ rajitaṃyeva kappati, tañca ādiṇṇakappamevāti attho. Sadasaṃva nisīdananti idaṃ pana pubbe ‘‘sadasampī’’ti ettha vuttattā adasampi nisīdanaṃ vaṭṭatīti sammohanivāraṇatthaṃ vuttanti vadanti.
৫২. অনধিট্ঠিতন্তি তিচীৰরাদিৰসেন অনধিট্ঠিতং। অনিস্সট্ঠং নাম অঞ্ঞেসং অৰিস্সজ্জিতং, তং পন ৰিকপ্পেত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্বন্তি অত্থো।
52.Anadhiṭṭhitanti ticīvarādivasena anadhiṭṭhitaṃ. Anissaṭṭhaṃ nāma aññesaṃ avissajjitaṃ, taṃ pana vikappetvā paribhuñjitabbanti attho.
ইদানি ৰিকপ্পনুপগস্স পমাণং হেট্ঠিমপরিচ্ছেদেন দস্সেতুং ‘‘হত্থদীঘ’’ন্তিআদিমাহ। তত্থ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, আযামেন অট্ঠঙ্গুলং সুগতঙ্গুলেন চতুরঙ্গুলৰিত্থতং পচ্ছিমং চীৰরং ৰিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৰ॰ ৩৫৮) ৰুত্তত্তা দীঘতো একহত্থং পুথুলতো উপড্ঢহত্থং ৰিকপ্পেতব্বন্তি অধিপ্পাযো।
Idāni vikappanupagassa pamāṇaṃ heṭṭhimaparicchedena dassetuṃ ‘‘hatthadīgha’’ntiādimāha. Tattha ‘‘anujānāmi, bhikkhave, āyāmena aṭṭhaṅgulaṃ sugataṅgulena caturaṅgulavitthataṃ pacchimaṃ cīvaraṃ vikappetu’’nti (mahāva. 358) vuttattā dīghato ekahatthaṃ puthulato upaḍḍhahatthaṃ vikappetabbanti adhippāyo.
৫৩. তিচীৰরস্সাতি ৰিনযতিচীৰরস্স, ন ধুতঙ্গতিচীৰরস্স। তস্স পন ইমেসু নৰসু চীৰরত্তযমেৰ লব্ভতি, ন অঞ্ঞং লব্ভতি। সব্বমেতন্তি সব্বং অধিট্ঠানৰিধানঞ্চ পরিহরণৰিধানঞ্চাতি অত্থো। পরিক্খারচোল়িযো সব্বন্তি তিচীৰরাদিকং নৰৰিধম্পি চীৰরং। তথা ৰত্ৰাতি ‘‘পরিক্খারচোল়’’ন্তি ৰত্ৰা। অধিট্ঠতীতি অধিট্ঠাতি। কিং পন তিচীৰরং পরিক্খারচোল়ং অধিট্ঠাতুং ৰট্টতীতি? আম ৰট্টতি, ‘‘পরিক্খারচোল়ং নাম পাটেক্কং নিধানমুখমেতন্তি তিচীৰরং পরিক্খারচোল়ং অধিট্ঠহিত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতি। উদোসিতসিক্খাপদে পন তিচীৰরং অধিট্ঠহিত্ৰা পরিহরন্তস্স পরিহারো ৰুত্তো’’তি অট্ঠকথাযং (পারা॰ অট্ঠ॰ ২.৪৬৯) ৰুত্তং, তস্মা তিচীৰরং পরিক্খারচোল়ং অধিট্ঠহন্তেন পচ্চুদ্ধরিত্ৰা পুন অধিট্ঠাতব্বং।
53.Ticīvarassāti vinayaticīvarassa, na dhutaṅgaticīvarassa. Tassa pana imesu navasu cīvarattayameva labbhati, na aññaṃ labbhati. Sabbametanti sabbaṃ adhiṭṭhānavidhānañca pariharaṇavidhānañcāti attho. Parikkhāracoḷiyo sabbanti ticīvarādikaṃ navavidhampi cīvaraṃ. Tathā vatvāti ‘‘parikkhāracoḷa’’nti vatvā. Adhiṭṭhatīti adhiṭṭhāti. Kiṃ pana ticīvaraṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ vaṭṭatīti? Āma vaṭṭati, ‘‘parikkhāracoḷaṃ nāma pāṭekkaṃ nidhānamukhametanti ticīvaraṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhahitvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Udositasikkhāpade pana ticīvaraṃ adhiṭṭhahitvā pariharantassa parihāro vutto’’ti aṭṭhakathāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.469) vuttaṃ, tasmā ticīvaraṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhahantena paccuddharitvā puna adhiṭṭhātabbaṃ.
৫৪. ইদানি এতেসং অধিট্ঠানৰিজহনাকারং দস্সেতুং ‘‘অচ্ছেদৰিস্সজ্জনগাহৰিব্ভমা’’তিআদি ৰুত্তং। তত্থ অচ্ছেদোতি চোরাদীহি অচ্ছিন্দনং। ৰিস্সজ্জনন্তি অঞ্ঞেসং দানং। কথং পন দিন্নং, কথং গহিতং সুদিন্নং সুগ্গহিতঞ্চ হোতীতি? সচে ‘‘ইদং তুয্হং দেমি দদামি দজ্জামি ওণোজেমি পরিচ্চজামি নিস্সজ্জামি ৰিস্সজ্জামী’’তি ৰা ‘‘ইত্থন্নামস্স দেমি…পে॰… ৰিস্সজ্জামী’’তি ৰা ৰদতি, সম্মুখাপি পরম্মুখাপি দিন্নংযেৰ হোতি। ‘‘তুয্হং গণ্হাহী’’তি ৰুত্তে ‘‘ময্হং গণ্হামী’’তি ৰদতি, সুদিন্নং সুগ্গহিতঞ্চ। ‘‘তৰ সন্তকং করোহি, তৰ সন্তকং হোতু, তৰ সন্তকং করিস্সতী’’তি ৰুত্তে ‘‘মমসন্তকং করোমি, মম সন্তকং হোতু, মম সন্তকং করিস্সামী’’তি ৰদতি, দুদ্দিন্নং দুগ্গহিতঞ্চ। সচে পন ‘‘তৰ সন্তকং করোহী’’তি ৰুত্তে ‘‘সাধু, ভন্তে, ময্হং গণ্হামী’’তি গণ্হাতি, সুগ্গহিতং।
54. Idāni etesaṃ adhiṭṭhānavijahanākāraṃ dassetuṃ ‘‘acchedavissajjanagāhavibbhamā’’tiādi vuttaṃ. Tattha acchedoti corādīhi acchindanaṃ. Vissajjananti aññesaṃ dānaṃ. Kathaṃ pana dinnaṃ, kathaṃ gahitaṃ sudinnaṃ suggahitañca hotīti? Sace ‘‘idaṃ tuyhaṃ demi dadāmi dajjāmi oṇojemi pariccajāmi nissajjāmi vissajjāmī’’ti vā ‘‘itthannāmassa demi…pe… vissajjāmī’’ti vā vadati, sammukhāpi parammukhāpi dinnaṃyeva hoti. ‘‘Tuyhaṃ gaṇhāhī’’ti vutte ‘‘mayhaṃ gaṇhāmī’’ti vadati, sudinnaṃ suggahitañca. ‘‘Tava santakaṃ karohi, tava santakaṃ hotu, tava santakaṃ karissatī’’ti vutte ‘‘mamasantakaṃ karomi, mama santakaṃ hotu, mama santakaṃ karissāmī’’ti vadati, duddinnaṃ duggahitañca. Sace pana ‘‘tava santakaṃ karohī’’ti vutte ‘‘sādhu, bhante, mayhaṃ gaṇhāmī’’ti gaṇhāti, suggahitaṃ.
গাহোতি ৰিস্সাসগ্গাহো (পারা॰ অট্ঠ॰ ১.১৩১)। সো পন এৰং ৰেদিতব্বো – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ৰিস্সাসং গহেতুং। সন্দিট্ঠো চ হোতি, সম্ভত্তো চ, আলপিতো চ, জীৰতি চ, জানাতি চ ‘গহিতে মে অত্তমনো ভৰিস্সতী’’’তি (মহাৰ॰ ৩৫৬)। তত্থ সন্দিট্ঠোতি দিট্ঠমত্তকমিত্তো। সম্ভত্তোতি দল়্হমিত্তো। আলপিতোতি ‘‘মম সন্তকং যং ইচ্ছসি, তং গণ্হেয্যাসি, আপুচ্ছিত্ৰা গহণে কারণং নত্থী’’তি ৰুত্তো। জীৰতীতি অনুট্ঠানসেয্যায সযিতোপি যাৰ জীৰিতিন্দ্রিযুপচ্ছেদং ন পাপুণাতি। গহিতে চ অত্তমনোতি গহিতে চ তুট্ঠচিত্তো। এৰরূপস্স সন্তকং ‘‘গহিতে মে অত্তমনো ভৰিস্সতী’’তি জানন্তেন গহেতুং ৰট্টতি। অনৰসেসপরিযাদানৰসেন চেতানি পঞ্চ অঙ্গানি ৰুত্তানি, ৰিস্সাসগ্গাহো পন তীহি অঙ্গেহি রুহতি। কথং? সন্দিট্ঠো জীৰতি গহিতে অত্তমনো, সম্ভত্তো জীৰতি গহিতে অত্তমনো, আলপিতো জীৰতি গহিতে অত্তমনোতি এৰং।
Gāhoti vissāsaggāho (pārā. aṭṭha. 1.131). So pana evaṃ veditabbo – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pañcahaṅgehi samannāgatassa vissāsaṃ gahetuṃ. Sandiṭṭho ca hoti, sambhatto ca, ālapito ca, jīvati ca, jānāti ca ‘gahite me attamano bhavissatī’’’ti (mahāva. 356). Tattha sandiṭṭhoti diṭṭhamattakamitto. Sambhattoti daḷhamitto. Ālapitoti ‘‘mama santakaṃ yaṃ icchasi, taṃ gaṇheyyāsi, āpucchitvā gahaṇe kāraṇaṃ natthī’’ti vutto. Jīvatīti anuṭṭhānaseyyāya sayitopi yāva jīvitindriyupacchedaṃ na pāpuṇāti. Gahite ca attamanoti gahite ca tuṭṭhacitto. Evarūpassa santakaṃ ‘‘gahite me attamano bhavissatī’’ti jānantena gahetuṃ vaṭṭati. Anavasesapariyādānavasena cetāni pañca aṅgāni vuttāni, vissāsaggāho pana tīhi aṅgehi ruhati. Kathaṃ? Sandiṭṭho jīvati gahite attamano, sambhatto jīvati gahite attamano, ālapito jīvati gahite attamanoti evaṃ.
যো পন জীৰতি, ন চ গহিতে অত্তমনো হোতি, তস্স সন্তকং ৰিস্সাসভাৰেন গহিতম্পি পুন দাতব্বং। দদন্তেন মতকধনং তাৰ যে তস্স ধনে ইস্সরা গহট্ঠা ৰা পব্বজিতা ৰা, তেসং দাতব্বং। যো পন পঠমংযেৰ ‘‘সুট্ঠু কতং তযা মম সন্তকং গণ্হন্তেনা’’তি ৰচীভেদেন ৰা চিত্তুপ্পাদমত্তেন ৰা অনুমোদিত্ৰা পচ্ছা কেনচি কারণেন কুপিতো, সো পচ্চাহরাপেতুং ন লভতি। যোপি অদাতুকামো, চিত্তেন পন অধিৰাসেতি, ন কিঞ্চি ৰদতি, সোপি পুন পচ্চাহরাপেতুং ন লভতি। যো পন ‘‘মযা তুম্হাকং সন্তকং গহিত’’ন্তি ৰা ‘‘পরিভুত্ত’’ন্তি ৰা ৰুত্তে নাধিৰাসেতি, ‘‘পটিদেহী’’তি ভণতি, সো পচ্চাহরাপেতুং লভতি।
Yo pana jīvati, na ca gahite attamano hoti, tassa santakaṃ vissāsabhāvena gahitampi puna dātabbaṃ. Dadantena matakadhanaṃ tāva ye tassa dhane issarā gahaṭṭhā vā pabbajitā vā, tesaṃ dātabbaṃ. Yo pana paṭhamaṃyeva ‘‘suṭṭhu kataṃ tayā mama santakaṃ gaṇhantenā’’ti vacībhedena vā cittuppādamattena vā anumoditvā pacchā kenaci kāraṇena kupito, so paccāharāpetuṃ na labhati. Yopi adātukāmo, cittena pana adhivāseti, na kiñci vadati, sopi puna paccāharāpetuṃ na labhati. Yo pana ‘‘mayā tumhākaṃ santakaṃ gahita’’nti vā ‘‘paribhutta’’nti vā vutte nādhivāseti, ‘‘paṭidehī’’ti bhaṇati, so paccāharāpetuṃ labhati.
ৰিব্ভমাতি ইমিনা ভিক্খুনিযাযেৰ অধিট্ঠানৰিজহনং গহিতং হোতি। সা পন যদা ৰিব্ভমতি, তদা অস্সমণী হোতি। ভিক্খু পন ৰিব্ভমন্তোপি যাৰ সিক্খং ন পচ্চক্খাতি, তাৰ ভিক্খুযেৰাতি অধিট্ঠানং ন ৰিজহতীতি। লিঙ্গসিক্খাতি লিঙ্গপরিৰত্তনঞ্চ সিক্খাপচ্চক্খানঞ্চাতি অত্থো। সব্বেসূতি নৰসু চীৰরেসু। অধিট্ঠানৰিযোগকারণাতি অধিট্ঠানৰিজহনকারণা, ইমেসু অঞ্ঞতরেন অধিট্ঠানং ৰিজহতীতি অত্থো।
Vibbhamāti iminā bhikkhuniyāyeva adhiṭṭhānavijahanaṃ gahitaṃ hoti. Sā pana yadā vibbhamati, tadā assamaṇī hoti. Bhikkhu pana vibbhamantopi yāva sikkhaṃ na paccakkhāti, tāva bhikkhuyevāti adhiṭṭhānaṃ na vijahatīti. Liṅgasikkhāti liṅgaparivattanañca sikkhāpaccakkhānañcāti attho. Sabbesūti navasu cīvaresu. Adhiṭṭhānaviyogakāraṇāti adhiṭṭhānavijahanakāraṇā, imesu aññatarena adhiṭṭhānaṃ vijahatīti attho.
কিঞ্চ ভিয্যো (পারা॰ অট্ঠ॰ ২.৪৬৯) – তিচীৰরস্স পন ৰিনিব্বিদ্ধছিদ্দঞ্চ অধিট্ঠানৰিজহনং করোতীতি অত্থো। তত্থ সঙ্ঘাটিউত্তরাসঙ্গানং দীঘন্ততো ৰিদত্থিপ্পমাণস্স তিরিযন্ততো অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণস্স পদেসস্স ওরতো কনিট্ঠঙ্গুলিনখপিট্ঠিপ্পমাণকং ছিদ্দং অধিট্ঠানং ভিন্দতি। অন্তরৰাসকস্স দীঘন্ততো ৰিদত্থিপ্পমাণস্সেৰ তিরিযন্ততো চতুরঙ্গুলপ্পমাণস্স পদেসস্স ওরতো ছিদ্দং অধিট্ঠানং ভিন্দতি, পরতো পন ন ভিন্দতি। তস্মা ছিদ্দে জাতে তিচীৰরং অতিরেকচীৰরং হোতি, সূচিকম্মং কত্ৰা পুন অধিট্ঠাতব্বং। ইতরেসং পন ছিদ্দেন ৰিজহনং নাম নত্থি। যো পন তিচীৰরেপি দুব্বলট্ঠানে পঠমং অগ্গল়ং দত্ৰা পচ্ছা দুব্বলট্ঠানং ছিন্দিত্ৰা অপনেতি, অধিট্ঠানং ন ভিজ্জতি। মণ্ডলপরিৰত্তনেপি এসেৰ নযো। যো পন উভো কোটিযো মজ্ঝে করোন্তো সচে পঠমং ছিন্দিত্ৰা পচ্ছা ঘটেতি, অধিট্ঠানং ৰিজহতি, অথ ঘটেত্ৰা ছিন্দতি, ন ৰিজহতি। রজকেহি ধোৰাপেত্ৰা সেতকং করোন্তস্সাপি ন ৰিজহতি এৰ।
Kiñca bhiyyo (pārā. aṭṭha. 2.469) – ticīvarassa pana vinibbiddhachiddañca adhiṭṭhānavijahanaṃ karotīti attho. Tattha saṅghāṭiuttarāsaṅgānaṃ dīghantato vidatthippamāṇassa tiriyantato aṭṭhaṅgulappamāṇassa padesassa orato kaniṭṭhaṅgulinakhapiṭṭhippamāṇakaṃ chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati. Antaravāsakassa dīghantato vidatthippamāṇasseva tiriyantato caturaṅgulappamāṇassa padesassa orato chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati, parato pana na bhindati. Tasmā chidde jāte ticīvaraṃ atirekacīvaraṃ hoti, sūcikammaṃ katvā puna adhiṭṭhātabbaṃ. Itaresaṃ pana chiddena vijahanaṃ nāma natthi. Yo pana ticīvarepi dubbalaṭṭhāne paṭhamaṃ aggaḷaṃ datvā pacchā dubbalaṭṭhānaṃ chinditvā apaneti, adhiṭṭhānaṃ na bhijjati. Maṇḍalaparivattanepi eseva nayo. Yo pana ubho koṭiyo majjhe karonto sace paṭhamaṃ chinditvā pacchā ghaṭeti, adhiṭṭhānaṃ vijahati, atha ghaṭetvā chindati, na vijahati. Rajakehi dhovāpetvā setakaṃ karontassāpi na vijahati eva.
৫৫. ইদানি অকপ্পিযচীৰরানি দস্সেতুং ‘‘কুসৰাকফলকানী’’তিআদি আরদ্ধং। তত্থ কুসচীরং (মহাৰ॰ ৩৭১; মহাৰ॰ অট্ঠ॰ ) নাম কুসে গন্থেত্ৰা কতচীৰরং। ৰাকচীরং নাম তাপসানং ৰক্কলং। ফলকচীরং নাম ফলকানি সিব্বিত্ৰা কতচীৰরং। কেসকম্বলন্তি কেসেহি তন্তং ৰাযিত্ৰা কতকম্বলং। ৰালকম্বলন্তি চমরৰালেহি ৰাযিত্ৰা কতকম্বলং। উলূকপক্খন্তি উলূকসকুণস্স পক্খেহি কতনিৰাসনং। অজিনক্খিপন্তি সলোমং সখুরং অজিনমিগচম্মং। ইমেসু সত্তসু ৰত্থেসু যং কিঞ্চি ধারযতো থুল্লচ্চযন্তি অত্থো। যথা ইমেসু থুল্লচ্চযং, তথা অক্কনাল়ং নিৰাসেন্তস্স। অক্কনাল়ং নাম অক্কদণ্ডে ৰাকাদীহি গন্থেত্ৰা কতচীৰরং। ‘‘ন ভিক্খৰে অক্কনাল়ং নিৰাসেতব্বং, যো নিৰাসেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তি (মহাৰ॰ ৩৭১) হি ৰুত্তং।
55. Idāni akappiyacīvarāni dassetuṃ ‘‘kusavākaphalakānī’’tiādi āraddhaṃ. Tattha kusacīraṃ (mahāva. 371; mahāva. aṭṭha. ) nāma kuse ganthetvā katacīvaraṃ. Vākacīraṃ nāma tāpasānaṃ vakkalaṃ. Phalakacīraṃ nāma phalakāni sibbitvā katacīvaraṃ. Kesakambalanti kesehi tantaṃ vāyitvā katakambalaṃ. Vālakambalanti camaravālehi vāyitvā katakambalaṃ. Ulūkapakkhanti ulūkasakuṇassa pakkhehi katanivāsanaṃ. Ajinakkhipanti salomaṃ sakhuraṃ ajinamigacammaṃ. Imesu sattasu vatthesu yaṃ kiñci dhārayato thullaccayanti attho. Yathā imesu thullaccayaṃ, tathā akkanāḷaṃ nivāsentassa. Akkanāḷaṃ nāma akkadaṇḍe vākādīhi ganthetvā katacīvaraṃ. ‘‘Na bhikkhave akkanāḷaṃ nivāsetabbaṃ, yo nivāseyya, āpatti thullaccayassā’’ti (mahāva. 371) hi vuttaṃ.
৫৬. কদলেরকক্কদুস্সে পোত্থকে চাপীতি এত্থ কদলিএরকঅক্কমকচিৰাকেহি কতানি ৰত্থানি এৰং ৰুত্তানীতি ৰেদিতব্বানি। এতেসু পোত্থকোযেৰ পাল়িযং আগতো, ইতরানি তগ্গতিকত্তা অট্ঠকথাসু পটিক্খিত্তানি। ইমেসু চতূসুপি দুক্কটমেৰ। ‘‘ন ভিক্খৰে নগ্গিযং তিত্থিযসমাদানং সমাদিযিতব্বং, যো সমাদিযেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তি (মহাৰ॰ ৩৭০) ৰুত্তত্তা নগ্গিযম্পি ন কপ্পতি এৰ। সব্বমেৰ নীলকং সব্বনীলকং। এৰং সেসেসুপি। এত্থ নীলং উমাপুপ্ফৰণ্ণং হোতি । মঞ্জেট্ঠকং মঞ্জেট্ঠকৰণ্ণমেৰ। পীতকং কণিকারপুপ্ফৰণ্ণং। লোহিতকং জযসুমনপুপ্ফৰণ্ণং। কণ্হকং অদ্দারিট্ঠকৰণ্ণং।
56.Kadalerakakkadusse potthake cāpīti ettha kadalierakaakkamakacivākehi katāni vatthāni evaṃ vuttānīti veditabbāni. Etesu potthakoyeva pāḷiyaṃ āgato, itarāni taggatikattā aṭṭhakathāsu paṭikkhittāni. Imesu catūsupi dukkaṭameva. ‘‘Na bhikkhave naggiyaṃ titthiyasamādānaṃ samādiyitabbaṃ, yo samādiyeyya, āpatti thullaccayassā’’ti (mahāva. 370) vuttattā naggiyampi na kappati eva. Sabbameva nīlakaṃ sabbanīlakaṃ. Evaṃ sesesupi. Ettha nīlaṃ umāpupphavaṇṇaṃ hoti . Mañjeṭṭhakaṃ mañjeṭṭhakavaṇṇameva. Pītakaṃ kaṇikārapupphavaṇṇaṃ. Lohitakaṃ jayasumanapupphavaṇṇaṃ. Kaṇhakaṃ addāriṭṭhakavaṇṇaṃ.
৫৭. মহারঙ্গং নাম সতপদিপিট্ঠিৰণ্ণং। মহানামং নাম রত্তসম্ভিন্নৰণ্ণং হোতি। পদুমপুপ্ফৰণ্ণন্তিপি ৰুত্তং, মন্দরত্তন্তি অত্থো। তিরীটকেতি রুক্খতচে। অচ্ছিন্নদীঘদসকেতি সব্বসো অচ্ছিন্নদসকে চ মজ্ঝে ছিন্নদসকে চাতি অত্থো। অঞ্ঞমঞ্ঞং সংসিব্বিত্ৰা কতদসং ফলদসং নাম। কেতকপুপ্ফাদিপুপ্ফসদিসাহি দসাহি যুত্তং পুপ্ফদসং নাম। এতেসুপি ‘‘পোত্থকে চাপী’’তি এত্থ ৰুত্তঅপি-সদ্দেন দুক্কটন্তি ৰেদিতব্বং। তথাতি যথা এতেসু কদলিদুস্সাদীসু পুপ্ফদসাৰসানেসু দুক্কটং, তথা কঞ্চুকৰেঠনেসুপি যং কিঞ্চি ধারেন্তস্স দুক্কটন্তি অত্থো।
57.Mahāraṅgaṃ nāma satapadipiṭṭhivaṇṇaṃ. Mahānāmaṃ nāma rattasambhinnavaṇṇaṃ hoti. Padumapupphavaṇṇantipi vuttaṃ, mandarattanti attho. Tirīṭaketi rukkhatace. Acchinnadīghadasaketi sabbaso acchinnadasake ca majjhe chinnadasake cāti attho. Aññamaññaṃ saṃsibbitvā katadasaṃ phaladasaṃ nāma. Ketakapupphādipupphasadisāhi dasāhi yuttaṃ pupphadasaṃ nāma. Etesupi ‘‘potthake cāpī’’ti ettha vuttaapi-saddena dukkaṭanti veditabbaṃ. Tathāti yathā etesu kadalidussādīsu pupphadasāvasānesu dukkaṭaṃ, tathā kañcukaveṭhanesupi yaṃ kiñci dhārentassa dukkaṭanti attho.
এতেসু পন অযং ৰিনিচ্ছযো (মহাৰ॰ অট্ঠ॰ ৩৭২) – সব্বনীলকাদীনি রজনানি ৰমেত্ৰা পুন রজিত্ৰা ধারেতব্বানি, ন সক্কা চে ৰমেতুং, পচ্চত্থরণাদীনি ৰা কারেতব্বানি, তিপট্টচীৰরস্স মজ্ঝে ৰা দাতব্বানি। অচ্ছিন্নদসকাদীনি দসা ছিন্দিত্ৰা ধারেতব্বানি। কঞ্চুকং ৰিজটেত্ৰা রজিত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্বং। ৰেঠনেপি এসেৰ নযো। তিরীটকং পাদপুঞ্ছনং কাতব্বং। সব্বন্তি ইমং ৰুত্তপ্পকারং কুসচীরাদিকং অকপ্পিযচীৰরং অচ্ছিন্নচীৰরো লভতীতি অত্থো। ৰুত্তম্পি চেতং পরিৰারে।
Etesu pana ayaṃ vinicchayo (mahāva. aṭṭha. 372) – sabbanīlakādīni rajanāni vametvā puna rajitvā dhāretabbāni, na sakkā ce vametuṃ, paccattharaṇādīni vā kāretabbāni, tipaṭṭacīvarassa majjhe vā dātabbāni. Acchinnadasakādīni dasā chinditvā dhāretabbāni. Kañcukaṃ vijaṭetvā rajitvā paribhuñjitabbaṃ. Veṭhanepi eseva nayo. Tirīṭakaṃ pādapuñchanaṃ kātabbaṃ. Sabbanti imaṃ vuttappakāraṃ kusacīrādikaṃ akappiyacīvaraṃ acchinnacīvaro labhatīti attho. Vuttampi cetaṃ parivāre.
‘‘অকপ্পকতং নাপি রজনায রত্তং,
‘‘Akappakataṃ nāpi rajanāya rattaṃ,
তেন নিৰত্থো যেন কামং ৰজেয্য।
Tena nivattho yena kāmaṃ vajeyya;
ন চস্স হোতি আপত্তি,
Na cassa hoti āpatti,
সো চ ধম্মো সুগতেন দেসিতো।
So ca dhammo sugatena desito;
পঞ্হা মেসা কুসলেহি চিন্তিতা’’তি॥ (পরি॰ ৪৮১)।
Pañhā mesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 481);
অযঞ্হি পঞ্হো অচ্ছিন্নচীৰরভিক্খুং সন্ধায ৰুত্তো, তস্মা হি যং কিঞ্চি অকপ্পিযচীৰরং নিৰাসেত্ৰা ৰা পারুপিত্ৰা ৰা অচ্ছিন্নচীৰরকেন অঞ্ঞং পরিযেসিতব্বং। এত্থ পন ‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, মনুস্সা নিস্সীমগতানং ভিক্খূনং চীৰরং দেন্তি ‘ইমং চীৰরং ইত্থন্নামস্স দেমা’তি, অনুজানামি, ভিক্খৰে, সাদিতুং, ন তাৰ তং গণনূপগং, যাৰ ন হত্থং গচ্ছতী’’তি (মহাৰ॰ ২৫৯) ৰুত্তত্তা যাৰ আহরিত্ৰা তং ন দিন্নং, ‘‘তুম্হাকং, ভন্তে, চীৰরং উপ্পন্ন’’ন্তি পহিণিত্ৰা ৰা নারোচিতং, তাৰ গণনং ন উপেতি, অনধিট্ঠিতং ৰট্টতি। পত্তেপি এসেৰ নযো। আনেত্ৰা দিন্নে ৰা আরোচিতে ৰা পরিহারো নত্থি, দসাহং অধিট্ঠাতব্বং। চীৰরৰিনিচ্ছযো।
Ayañhi pañho acchinnacīvarabhikkhuṃ sandhāya vutto, tasmā hi yaṃ kiñci akappiyacīvaraṃ nivāsetvā vā pārupitvā vā acchinnacīvarakena aññaṃ pariyesitabbaṃ. Ettha pana ‘‘idha pana, bhikkhave, manussā nissīmagatānaṃ bhikkhūnaṃ cīvaraṃ denti ‘imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa demā’ti, anujānāmi, bhikkhave, sādituṃ, na tāva taṃ gaṇanūpagaṃ, yāva na hatthaṃ gacchatī’’ti (mahāva. 259) vuttattā yāva āharitvā taṃ na dinnaṃ, ‘‘tumhākaṃ, bhante, cīvaraṃ uppanna’’nti pahiṇitvā vā nārocitaṃ, tāva gaṇanaṃ na upeti, anadhiṭṭhitaṃ vaṭṭati. Pattepi eseva nayo. Ānetvā dinne vā ārocite vā parihāro natthi, dasāhaṃ adhiṭṭhātabbaṃ. Cīvaravinicchayo.
চীৰরনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।
Cīvaraniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
