| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪಾಳಿ • Milindapañhapāḷi |
೬. ಛದ್ದನ್ತಜೋತಿಪಾಲಾರಬ್ಭಪಞ್ಹೋ
6. Chaddantajotipālārabbhapañho
೬. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ ಭಗವತಾ ಛದ್ದನ್ತೋ ನಾಗರಾಜಾ –
6. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā chaddanto nāgarājā –
‘‘‘ವಧಿಸ್ಸಮೇತನ್ತಿ ಪರಾಮಸನ್ತೋ, ಕಾಸಾವಮದ್ದಕ್ಖಿ ಧಜಂ ಇಸೀನಂ।
‘‘‘Vadhissametanti parāmasanto, kāsāvamaddakkhi dhajaṃ isīnaṃ;
ದುಕ್ಖೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸುದಪಾದಿ ಸಞ್ಞಾ, ಅರಹದ್ಧಜೋ ಸಬ್ಭಿ ಅವಜ್ಝರೂಪೋ’ತಿ॥
Dukkhena phuṭṭhassudapādi saññā, arahaddhajo sabbhi avajjharūpo’ti.
‘‘ಪುನ ಚ ಭಣಿತಂ ‘ಜೋತಿಪಾಲಮಾಣವೋ ಸಮಾನೋ ಕಸ್ಸಪಂ ಭಗವನ್ತಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಮುಣ್ಡಕವಾದೇನ ಸಮಣಕವಾದೇನ ಅಸಬ್ಭಾಹಿ ಫರುಸಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಅಕ್ಕೋಸಿ ಪರಿಭಾಸೀ’ತಿ। ಯದಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಗತೋ ಸಮಾನೋ ಕಾಸಾವಂ ಅಭಿಪೂಜಯಿ, ತೇನ ಹಿ ‘ಜೋತಿಪಾಲೇನ ಮಾಣವೇನ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಮುಣ್ಡಕವಾದೇನ ಸಮಣಕವಾದೇನ ಅಸಬ್ಭಾಹಿ ಫರುಸಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಅಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಪರಿಭಾಸಿತೋ’ತಿ ಯಂ ವಚನಂ, ತಂ ಮಿಚ್ಛಾ। ಯದಿ ಜೋತಿಪಾಲೇನ ಮಾಣವೇನ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಮುಣ್ಡಕವಾದೇನ ಸಮಣಕವಾದೇನ ಅಸಬ್ಭಾಹಿ ಫರುಸಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಅಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಪರಿಭಾಸಿತೋ, ತೇನ ಹಿ ‘ಛದ್ದನ್ತೇನ ನಾಗರಾಜೇನ ಕಾಸಾವಂ ಪೂಜಿತ’ನ್ತಿ ತಮ್ಪಿ ವಚನಂ ಮಿಚ್ಛಾ। ಯದಿ ತಿರಚ್ಛಾನಗತೇನ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಕಕ್ಖಳಖರಕಟುಕವೇದನಂ ವೇದಯಮಾನೇನ ಲುದ್ದಕೇನ ನಿವತ್ಥಂ ಕಾಸಾವಂ ಪೂಜಿತಂ, ಕಿಂ ಮನುಸ್ಸಭೂತೋ ಸಮಾನೋ ಪರಿಪಕ್ಕಞಾಣೋ ಪರಿಪಕ್ಕಾಯ ಬೋಧಿಯಾ ಕಸ್ಸಪಂ ಭಗವನ್ತಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ದಸಬಲಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ ಉದಿತೋದಿತಂ ಜಲಿತಬ್ಯಾಮೋಭಾಸಂ ಪವರುತ್ತಮಂ ಪವರರುಚಿರಕಾಸಿಕಕಾಸಾವಮಭಿಪಾರುತಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ಪೂಜಯಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಉಭತೋ ಕೋಟಿಕೋ ಪಞ್ಹೋ ತವಾನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಸೋ ತಯಾ ನಿಬ್ಬಾಹಿತಬ್ಬೋತಿ।
‘‘Puna ca bhaṇitaṃ ‘jotipālamāṇavo samāno kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ muṇḍakavādena samaṇakavādena asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosi paribhāsī’ti. Yadi, bhante nāgasena, bodhisatto tiracchānagato samāno kāsāvaṃ abhipūjayi, tena hi ‘jotipālena māṇavena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho muṇḍakavādena samaṇakavādena asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkuṭṭho paribhāsito’ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi jotipālena māṇavena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho muṇḍakavādena samaṇakavādena asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkuṭṭho paribhāsito, tena hi ‘chaddantena nāgarājena kāsāvaṃ pūjita’nti tampi vacanaṃ micchā. Yadi tiracchānagatena bodhisattena kakkhaḷakharakaṭukavedanaṃ vedayamānena luddakena nivatthaṃ kāsāvaṃ pūjitaṃ, kiṃ manussabhūto samāno paripakkañāṇo paripakkāya bodhiyā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dasabalaṃ lokanāyakaṃ uditoditaṃ jalitabyāmobhāsaṃ pavaruttamaṃ pavararucirakāsikakāsāvamabhipārutaṃ disvā na pūjayi? Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabboti.
‘‘ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ಛದ್ದನ್ತೋ ನಾಗರಾಜಾ ‘ವಧಿಸ್ಸಮೇತನ್ತಿ…ಪೇ॰… ಅವಜ್ಝರೂಪೋ’ತಿ। ಜೋತಿಪಾಲೇನ ಚ ಮಾಣವೇನ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಮುಣ್ಡಕವಾದೇನ ಸಮಣಕವಾದೇನ ಅಸಬ್ಭಾಹಿ ಫರುಸಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಅಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಪರಿಭಾಸಿತೋ, ತಞ್ಚ ಪನ ಜಾತಿವಸೇನ ಕುಲವಸೇನ। ಜೋತಿಪಾಲೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಾಣವೋ ಅಸ್ಸದ್ಧೇ ಅಪ್ಪಸನ್ನೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ, ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಭಗಿನಿಭಾತರೋ ದಾಸಿದಾಸಚೇಟಕಪರಿವಾರಕಮನುಸ್ಸಾ ಬ್ರಹ್ಮದೇವತಾ ಬ್ರಹ್ಮಗರುಕಾ, ತೇ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವ ಉತ್ತಮಾ ಪವರಾ’ತಿ ಅವಸೇಸೇ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಗರಹನ್ತಿ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಸಂ ತಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಜೋತಿಪಾಲೋ ಮಾಣವೋ ಘಟಿಕಾರೇನ ಕುಮ್ಭಕಾರೇನ ಸತ್ಥಾರಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಪಕ್ಕೋಸಿತೋ ಏವಮಾಹ ‘ಕಿಂ ಪನ ತೇನ ಮುಣ್ಡಕೇನ ಸಮಣಕೇನ ದಿಟ್ಠೇನಾ’ತಿ।
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā chaddanto nāgarājā ‘vadhissametanti…pe… avajjharūpo’ti. Jotipālena ca māṇavena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho muṇḍakavādena samaṇakavādena asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkuṭṭho paribhāsito, tañca pana jātivasena kulavasena. Jotipālo, mahārāja, māṇavo assaddhe appasanne kule paccājāto, tassa mātāpitaro bhaginibhātaro dāsidāsaceṭakaparivārakamanussā brahmadevatā brahmagarukā, te ‘brāhmaṇā eva uttamā pavarā’ti avasese pabbajite garahanti jigucchanti, tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā jotipālo māṇavo ghaṭikārena kumbhakārena satthāraṃ dassanāya pakkosito evamāha ‘kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti.
‘‘ಯಥಾ , ಮಹಾರಾಜ , ಅಮತಂ ವಿಸಮಾಸಜ್ಜ ತಿತ್ತಕಂ ಹೋತಿ, ಯಥಾ ಚ ಸೀತೋದಕಂ ಅಗ್ಗಿಮಾಸಜ್ಜ ಉಣ್ಹಂ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಜೋತಿಪಾಲೋ ಮಾಣವೋ ಅಸ್ಸದ್ಧೇ ಅಪ್ಪಸನ್ನೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ, ಸೋ ಕುಲವಸೇನ ಅನ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ 1 ತಥಾಗತಂ ಅಕ್ಕೋಸಿ ಪರಿಭಾಸಿ।
‘‘Yathā , mahārāja , amataṃ visamāsajja tittakaṃ hoti, yathā ca sītodakaṃ aggimāsajja uṇhaṃ hoti, evameva kho, mahārāja, jotipālo māṇavo assaddhe appasanne kule paccājāto, so kulavasena andho hutvā 2 tathāgataṃ akkosi paribhāsi.
‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಜಲಿತಪಜ್ಜಲಿತೋ ಮಹಾಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಪ್ಪಭಾಸೋ ಉದಕಮಾಸಜ್ಜ ಉಪಹತಪ್ಪಭಾತೇಜೋ ಸೀತಲೋ ಕಾಳಕೋ ಭವತಿ ಪರಿಪಕ್ಕನಿಗ್ಗುಣ್ಡಿಫಲಸದಿಸೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಜೋತಿಪಾಲೋ ಮಾಣವೋ ಪುಞ್ಞವಾ ಸದ್ಧೋ ಞಾಣವಿಪುಲಸಪ್ಪಭಾಸೋ ಅಸ್ಸದ್ಧೇ ಅಪ್ಪಸನ್ನೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ, ಸೋ ಕುಲವಸೇನ ಅನ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ಅಕ್ಕೋಸಿ ಪರಿಭಾಸಿ, ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಚ ಬುದ್ಧಗುಣಮಞ್ಞಾಯ ಚೇಟಕಭೂತೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ, ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ। ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಏವಮೇತಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ।
‘‘Yathā, mahārāja, jalitapajjalito mahāaggikkhandho sappabhāso udakamāsajja upahatappabhātejo sītalo kāḷako bhavati paripakkanigguṇḍiphalasadiso, evameva kho, mahārāja, jotipālo māṇavo puññavā saddho ñāṇavipulasappabhāso assaddhe appasanne kule paccājāto, so kulavasena andho hutvā tathāgataṃ akkosi paribhāsi, upagantvā ca buddhaguṇamaññāya ceṭakabhūto viya ahosi, jinasāsane pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokūpago ahosī’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
ಛದ್ದನ್ತಜೋತಿಪಾಲಾರಬ್ಭಪಞ್ಹೋ ಛಟ್ಠೋ।
Chaddantajotipālārabbhapañho chaṭṭho.
Footnotes:
