| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಥೇರೀಗಾಥಾ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Therīgāthā-aṭṭhakathā |
೧೨. ಚನ್ದಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ
12. Candātherīgāthāvaṇṇanā
ದುಗ್ಗತಾಹಂ ಪುರೇ ಆಸಿನ್ತಿಆದಿಕಾ ಚನ್ದಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೀ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸಮ್ಭತವಿಮೋಕ್ಖಸಮ್ಭಾರಾ ಪರಿಪಕ್ಕಞಾಣಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೇ ಅಪಞ್ಞಾತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ। ತಸ್ಸಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯಂ ತಂ ಕುಲಂ ಭೋಗೇಹಿ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗತಂ। ಸಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ದುಕ್ಖೇನ ಜೀವತಿ। ಅಥ ತಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ಅಹಿವಾತರೋಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ। ತೇನಸ್ಸಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಞಾತಕಾ ಮರಣಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು। ಸಾ ಞಾತಿಕ್ಖಯೇ ಜಾತೇ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಜೀವಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಕಪಾಲಹತ್ಥಾ ಕುಲೇ ಕುಲೇ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಲದ್ಧೇನ ಭಿಕ್ಖಾಹಾರೇನ ಯಾಪೇನ್ತೀ ಏಕದಿವಸಂ ಪಟಾಚಾರಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಭತ್ತವಿಸ್ಸಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ। ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ತಂ ದುಕ್ಖಿತಂ ಖುದ್ದಾಭಿಭೂತಂ ದಿಸ್ವಾನ ಸಞ್ಜಾತಕಾರುಞ್ಞಾ ಪಿಯಸಮುದಾಚಾರೇನ ಸಙ್ಗಹೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ವಿಜ್ಜಮಾನೇನ ಉಪಚಾರಮನೋಹರೇನ ಆಹಾರೇನ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸುಂ। ಸಾ ತಾಸಂ ಆಚಾರಸೀಲೇ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಥೇರಿಯಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ತಸ್ಸಾ ಥೇರೀ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಸಿ। ಸಾ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾಸನೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನಾ ಸಂಸಾರೇ ಚ ಸಞ್ಜಾತಸಂವೇಗಾ ಪಬ್ಬಜಿ । ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಚ ಥೇರಿಯಾ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಭಾವನಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತೀ ಕತಾಧಿಕಾರತಾಯ ಞಾಣಸ್ಸ ಚ ಪರಿಪಾಕಂ ಗತತ್ತಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ –
Duggatāhaṃ pure āsintiādikā candāya theriyā gāthā. Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī anukkamena sambhatavimokkhasambhārā paripakkañāṇā imasmiṃ buddhuppāde aññatarasmiṃ brāhmaṇagāme apaññātassa brāhmaṇassa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi. Tassā nibbattito paṭṭhāyaṃ taṃ kulaṃ bhogehi parikkhayaṃ gataṃ. Sā anukkamena viññutaṃ patvā dukkhena jīvati. Atha tasmiṃ gehe ahivātarogo uppajji. Tenassā sabbepi ñātakā maraṇabyasanaṃ pāpuṇiṃsu. Sā ñātikkhaye jāte aññattha jīvituṃ asakkontī kapālahatthā kule kule vicaritvā laddhaladdhena bhikkhāhārena yāpentī ekadivasaṃ paṭācārāya theriyā bhattavissaggaṭṭhānaṃ agamāsi. Bhikkhuniyo taṃ dukkhitaṃ khuddābhibhūtaṃ disvāna sañjātakāruññā piyasamudācārena saṅgahetvā tattha vijjamānena upacāramanoharena āhārena santappesuṃ. Sā tāsaṃ ācārasīle pasīditvā theriyā santikaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Tassā therī dhammaṃ kathesi. Sā taṃ dhammaṃ sutvā sāsane abhippasannā saṃsāre ca sañjātasaṃvegā pabbaji . Pabbajitvā ca theriyā ovāde ṭhatvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā bhāvanaṃ anuyuñjantī katādhikāratāya ñāṇassa ca paripākaṃ gatattā na cirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā –
೧೨೨.
122.
‘‘ದುಗ್ಗತಾಹಂ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ವಿಧವಾ ಚ ಅಪುತ್ತಿಕಾ।
‘‘Duggatāhaṃ pure āsiṃ, vidhavā ca aputtikā;
ವಿನಾ ಮಿತ್ತೇಹಿ ಞಾತೀಹಿ, ಭತ್ತಚೋಳಸ್ಸ ನಾಧಿಗಂ॥
Vinā mittehi ñātīhi, bhattacoḷassa nādhigaṃ.
೧೨೩.
123.
‘‘ಪತ್ತಂ ದಣ್ಡಞ್ಚ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ, ಭಿಕ್ಖಮಾನಾ ಕುಲಾ ಕುಲಂ।
‘‘Pattaṃ daṇḍañca gaṇhitvā, bhikkhamānā kulā kulaṃ;
ಸೀತುಣ್ಹೇನ ಚ ಡಯ್ಹನ್ತೀ, ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಚಾರಿಹಂ॥
Sītuṇhena ca ḍayhantī, satta vassāni cārihaṃ.
೧೨೪.
124.
‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಪುನ ದಿಸ್ವಾನ, ಅನ್ನಪಾನಸ್ಸ ಲಾಭಿನಿಂ।
‘‘Bhikkhuniṃ puna disvāna, annapānassa lābhiniṃ;
ಉಪಸಙ್ಕಮ್ಮಂ ಅವೋಚಂ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅನಗಾರಿಯಂ॥
Upasaṅkammaṃ avocaṃ, pabbajjaṃ anagāriyaṃ.
೧೨೫.
125.
‘‘ಸಾ ಚ ಮಂ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ, ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ ಪಟಾಚಾರಾ।
‘‘Sā ca maṃ anukampāya, pabbājesi paṭācārā;
ತತೋ ಮಂ ಓವದಿತ್ವಾನ, ಪರಮತ್ಥೇ ನಿಯೋಜಯಿ॥
Tato maṃ ovaditvāna, paramatthe niyojayi.
೧೨೬.
126.
‘‘ತಸ್ಸಾಹಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ಅಕಾಸಿಂ ಅನುಸಾಸನಿಂ।
‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, akāsiṃ anusāsaniṃ;
ಅಮೋಘೋ ಅಯ್ಯಾಯೋವಾದೋ, ತೇವಿಜ್ಜಾಮ್ಹಿ ಅನಾಸವಾ’’ತಿ॥ –
Amogho ayyāyovādo, tevijjāmhi anāsavā’’ti. –
ಉದಾನವಸೇನ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ।
Udānavasena imā gāthā abhāsi.
ತತ್ಥ ದುಗ್ಗತಾತಿ ದಲಿದ್ದಾ। ಪುರೇತಿ ಪಬ್ಬಜಿತತೋ ಪುಬ್ಬೇ। ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹಿ ಇಧ ಪುಗ್ಗಲೋ ಭೋಗೇಹಿ ಅಡ್ಢೋ ವಾ ದಲಿದ್ದೋ ವಾತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ। ಗುಣೇಹಿ ಪನ ಅಯಂ ಥೇರೀ ಅಡ್ಢಾಯೇವ। ತೇನಾಹ ‘‘ದುಗ್ಗತಾಹಂ ಪುರೇ ಆಸಿ’’ನ್ತಿ। ವಿಧವಾತಿ ಧವೋ ವುಚ್ಚತಿ ಸಾಮಿಕೋ, ತದಭಾವಾ ವಿಧವಾ, ಮತಪತಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಪುತ್ತಿಕಾತಿ ಪುತ್ತರಹಿತಾ। ವಿನಾ ಮಿತ್ತೇಹೀತಿ ಮಿತ್ತೇಹಿ ಬನ್ಧವೇಹಿ ಚ ಪರಿಹೀನಾ ರಹಿತಾ। ಭತ್ತಚೋಳಸ್ಸ ನಾಧಿಗನ್ತಿ ಭತ್ತಸ್ಸ ಚೋಳಸ್ಸ ಚ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛಿಂ, ಕೇವಲಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖಾಪಿಣ್ಡಸ್ಸ ಪಿಲೋತಿಕಾಖಣ್ಡಸ್ಸ ಚ ವಸೇನ ಘಾಸಚ್ಛಾದನಮತ್ತಮೇವ ಅಲತ್ಥನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪತ್ತಂ ದಣ್ಡಞ್ಚ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ।
Tattha duggatāti daliddā. Pureti pabbajitato pubbe. Pabbajitakālato paṭṭhāya hi idha puggalo bhogehi aḍḍho vā daliddo vāti na vattabbo. Guṇehi pana ayaṃ therī aḍḍhāyeva. Tenāha ‘‘duggatāhaṃ pure āsi’’nti. Vidhavāti dhavo vuccati sāmiko, tadabhāvā vidhavā, matapatikāti attho. Aputtikāti puttarahitā. Vinā mittehīti mittehi bandhavehi ca parihīnā rahitā. Bhattacoḷassa nādhiganti bhattassa coḷassa ca pāripūriṃ nādhigacchiṃ, kevalaṃ pana bhikkhāpiṇḍassa pilotikākhaṇḍassa ca vasena ghāsacchādanamattameva alatthanti adhippāyo. Tenāha ‘‘pattaṃ daṇḍañca gaṇhitvā’’tiādi.
ತತ್ಥ ಪತ್ತನ್ತಿ ಮತ್ತಿಕಾಭಾಜನಂ। ದಣ್ಡನ್ತಿ ಗೋಣಸುನಖಾದಿಪರಿಹರಣದಣ್ಡಕಂ। ಕುಲಾ ಕುಲನ್ತಿ ಕುಲತೋ ಕುಲಂ। ಸೀತುಣ್ಹೇನ ಚ ಡಯ್ಹನ್ತೀತಿ ವಸನಗೇಹಾಭಾವತೋ ಸೀತೇನ ಚ ಉಣ್ಹೇನ ಚ ಪೀಳಿಯಮಾನಾ।
Tattha pattanti mattikābhājanaṃ. Daṇḍanti goṇasunakhādipariharaṇadaṇḍakaṃ. Kulā kulanti kulato kulaṃ. Sītuṇhena ca ḍayhantīti vasanagehābhāvato sītena ca uṇhena ca pīḷiyamānā.
ಭಿಕ್ಖುನಿನ್ತಿ ಪಟಾಚಾರಾಥೇರಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ। ಪುನಾತಿ ಪಚ್ಛಾ, ಸತ್ತಸಂವಚ್ಛರತೋ ಅಪರಭಾಗೇ।
Bhikkhuninti paṭācārātheriṃ sandhāya vadati. Punāti pacchā, sattasaṃvaccharato aparabhāge.
ಪರಮತ್ಥೇತಿ ಪರಮೇ ಉತ್ತಮೇ ಅತ್ಥೇ, ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಟಿಪದಾಯ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಚ। ನಿಯೋಜಯೀತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೀ ನಿಯೋಜೇಸಿ। ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ।
Paramattheti parame uttame atthe, nibbānagāminiyā paṭipadāya nibbāne ca. Niyojayīti kammaṭṭhānaṃ ācikkhantī niyojesi. Sesaṃ vuttanayameva.
ಚನ್ದಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Candātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ಪಞ್ಚಕನಿಪಾತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Pañcakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಥೇರೀಗಾಥಾಪಾಳಿ • Therīgāthāpāḷi / ೧೨. ಚನ್ದಾಥೇರೀಗಾಥಾ • 12. Candātherīgāthā
