| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរីគាថា-អដ្ឋកថា • Therīgāthā-aṭṭhakathā |
១២. ចន្ទាថេរីគាថាវណ្ណនា
12. Candātherīgāthāvaṇṇanā
ទុគ្គតាហំ បុរេ អាសិន្តិអាទិកា ចន្ទាយ ថេរិយា គាថា។ អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី អនុក្កមេន សម្ភតវិមោក្ខសម្ភារា បរិបក្កញាណា ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ អញ្ញតរស្មិំ ព្រាហ្មណគាមេ អបញ្ញាតស្ស ព្រាហ្មណស្ស គេហេ បដិសន្ធិំ គណ្ហិ។ តស្សា និព្ពត្តិតោ បដ្ឋាយំ តំ កុលំ ភោគេហិ បរិក្ខយំ គតំ។ សា អនុក្កមេន វិញ្ញុតំ បត្វា ទុក្ខេន ជីវតិ។ អថ តស្មិំ គេហេ អហិវាតរោគោ ឧប្បជ្ជិ។ តេនស្សា សព្ពេបិ ញាតកា មរណព្យសនំ បាបុណិំសុ។ សា ញាតិក្ខយេ ជាតេ អញ្ញត្ថ ជីវិតុំ អសក្កោន្តី កបាលហត្ថា កុលេ កុលេ វិចរិត្វា លទ្ធលទ្ធេន ភិក្ខាហារេន យាបេន្តី ឯកទិវសំ បដាចារាយ ថេរិយា ភត្តវិស្សគ្គដ្ឋានំ អគមាសិ។ ភិក្ខុនិយោ តំ ទុក្ខិតំ ខុទ្ទាភិភូតំ ទិស្វាន សញ្ជាតការុញ្ញា បិយសមុទាចារេន សង្គហេត្វា តត្ថ វិជ្ជមានេន ឧបចារមនោហរេន អាហារេន សន្តប្បេសុំ។ សា តាសំ អាចារសីលេ បសីទិត្វា ថេរិយា សន្តិកំ ឧបសង្កមិត្វា វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ តស្សា ថេរី ធម្មំ កថេសិ។ សា តំ ធម្មំ សុត្វា សាសនេ អភិប្បសន្នា សំសារេ ច សញ្ជាតសំវេគា បព្ពជិ ។ បព្ពជិត្វា ច ថេរិយា ឱវាទេ ឋត្វា វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា ភាវនំ អនុយុញ្ជន្តី កតាធិការតាយ ញាណស្ស ច បរិបាកំ គតត្តា ន ចិរស្សេវ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បត្វា អត្តនោ បដិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា –
Duggatāhaṃ pure āsintiādikā candāya theriyā gāthā. Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī anukkamena sambhatavimokkhasambhārā paripakkañāṇā imasmiṃ buddhuppāde aññatarasmiṃ brāhmaṇagāme apaññātassa brāhmaṇassa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi. Tassā nibbattito paṭṭhāyaṃ taṃ kulaṃ bhogehi parikkhayaṃ gataṃ. Sā anukkamena viññutaṃ patvā dukkhena jīvati. Atha tasmiṃ gehe ahivātarogo uppajji. Tenassā sabbepi ñātakā maraṇabyasanaṃ pāpuṇiṃsu. Sā ñātikkhaye jāte aññattha jīvituṃ asakkontī kapālahatthā kule kule vicaritvā laddhaladdhena bhikkhāhārena yāpentī ekadivasaṃ paṭācārāya theriyā bhattavissaggaṭṭhānaṃ agamāsi. Bhikkhuniyo taṃ dukkhitaṃ khuddābhibhūtaṃ disvāna sañjātakāruññā piyasamudācārena saṅgahetvā tattha vijjamānena upacāramanoharena āhārena santappesuṃ. Sā tāsaṃ ācārasīle pasīditvā theriyā santikaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Tassā therī dhammaṃ kathesi. Sā taṃ dhammaṃ sutvā sāsane abhippasannā saṃsāre ca sañjātasaṃvegā pabbaji . Pabbajitvā ca theriyā ovāde ṭhatvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā bhāvanaṃ anuyuñjantī katādhikāratāya ñāṇassa ca paripākaṃ gatattā na cirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā –
១២២.
122.
‘‘ទុគ្គតាហំ បុរេ អាសិំ, វិធវា ច អបុត្តិកា;
‘‘Duggatāhaṃ pure āsiṃ, vidhavā ca aputtikā;
វិនា មិត្តេហិ ញាតីហិ, ភត្តចោឡស្ស នាធិគំ។
Vinā mittehi ñātīhi, bhattacoḷassa nādhigaṃ.
១២៣.
123.
‘‘បត្តំ ទណ្ឌញ្ច គណ្ហិត្វា, ភិក្ខមានា កុលា កុលំ;
‘‘Pattaṃ daṇḍañca gaṇhitvā, bhikkhamānā kulā kulaṃ;
សីតុណ្ហេន ច ឌយ្ហន្តី, សត្ត វស្សានិ ចារិហំ។
Sītuṇhena ca ḍayhantī, satta vassāni cārihaṃ.
១២៤.
124.
‘‘ភិក្ខុនិំ បុន ទិស្វាន, អន្នបានស្ស លាភិនិំ;
‘‘Bhikkhuniṃ puna disvāna, annapānassa lābhiniṃ;
ឧបសង្កម្មំ អវោចំ, បព្ពជ្ជំ អនគារិយំ។
Upasaṅkammaṃ avocaṃ, pabbajjaṃ anagāriyaṃ.
១២៥.
125.
‘‘សា ច មំ អនុកម្បាយ, បព្ពាជេសិ បដាចារា;
‘‘Sā ca maṃ anukampāya, pabbājesi paṭācārā;
តតោ មំ ឱវទិត្វាន, បរមត្ថេ និយោជយិ។
Tato maṃ ovaditvāna, paramatthe niyojayi.
១២៦.
126.
‘‘តស្សាហំ វចនំ សុត្វា, អកាសិំ អនុសាសនិំ;
‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, akāsiṃ anusāsaniṃ;
អមោឃោ អយ្យាយោវាទោ, តេវិជ្ជាម្ហិ អនាសវា’’តិ។ –
Amogho ayyāyovādo, tevijjāmhi anāsavā’’ti. –
ឧទានវសេន ឥមា គាថា អភាសិ។
Udānavasena imā gāthā abhāsi.
តត្ថ ទុគ្គតាតិ ទលិទ្ទា។ បុរេតិ បព្ពជិតតោ បុព្ពេ។ បព្ពជិតកាលតោ បដ្ឋាយ ហិ ឥធ បុគ្គលោ ភោគេហិ អឌ្ឍោ វា ទលិទ្ទោ វាតិ ន វត្តព្ពោ។ គុណេហិ បន អយំ ថេរី អឌ្ឍាយេវ។ តេនាហ ‘‘ទុគ្គតាហំ បុរេ អាសិ’’ន្តិ។ វិធវាតិ ធវោ វុច្ចតិ សាមិកោ, តទភាវា វិធវា, មតបតិកាតិ អត្ថោ។ អបុត្តិកាតិ បុត្តរហិតា។ វិនា មិត្តេហីតិ មិត្តេហិ ពន្ធវេហិ ច បរិហីនា រហិតា។ ភត្តចោឡស្ស នាធិគន្តិ ភត្តស្ស ចោឡស្ស ច បារិបូរិំ នាធិគច្ឆិំ, កេវលំ បន ភិក្ខាបិណ្ឌស្ស បិលោតិកាខណ្ឌស្ស ច វសេន ឃាសច្ឆាទនមត្តមេវ អលត្ថន្តិ អធិប្បាយោ។ តេនាហ ‘‘បត្តំ ទណ្ឌញ្ច គណ្ហិត្វា’’តិអាទិ។
Tattha duggatāti daliddā. Pureti pabbajitato pubbe. Pabbajitakālato paṭṭhāya hi idha puggalo bhogehi aḍḍho vā daliddo vāti na vattabbo. Guṇehi pana ayaṃ therī aḍḍhāyeva. Tenāha ‘‘duggatāhaṃ pure āsi’’nti. Vidhavāti dhavo vuccati sāmiko, tadabhāvā vidhavā, matapatikāti attho. Aputtikāti puttarahitā. Vinā mittehīti mittehi bandhavehi ca parihīnā rahitā. Bhattacoḷassa nādhiganti bhattassa coḷassa ca pāripūriṃ nādhigacchiṃ, kevalaṃ pana bhikkhāpiṇḍassa pilotikākhaṇḍassa ca vasena ghāsacchādanamattameva alatthanti adhippāyo. Tenāha ‘‘pattaṃ daṇḍañca gaṇhitvā’’tiādi.
តត្ថ បត្តន្តិ មត្តិកាភាជនំ។ ទណ្ឌន្តិ គោណសុនខាទិបរិហរណទណ្ឌកំ។ កុលា កុលន្តិ កុលតោ កុលំ។ សីតុណ្ហេន ច ឌយ្ហន្តីតិ វសនគេហាភាវតោ សីតេន ច ឧណ្ហេន ច បីឡិយមានា។
Tattha pattanti mattikābhājanaṃ. Daṇḍanti goṇasunakhādipariharaṇadaṇḍakaṃ. Kulā kulanti kulato kulaṃ. Sītuṇhena ca ḍayhantīti vasanagehābhāvato sītena ca uṇhena ca pīḷiyamānā.
ភិក្ខុនិន្តិ បដាចារាថេរិំ សន្ធាយ វទតិ។ បុនាតិ បច្ឆា, សត្តសំវច្ឆរតោ អបរភាគេ។
Bhikkhuninti paṭācārātheriṃ sandhāya vadati. Punāti pacchā, sattasaṃvaccharato aparabhāge.
បរមត្ថេតិ បរមេ ឧត្តមេ អត្ថេ, និព្ពានគាមិនិយា បដិបទាយ និព្ពានេ ច។ និយោជយីតិ កម្មដ្ឋានំ អាចិក្ខន្តី និយោជេសិ។ សេសំ វុត្តនយមេវ។
Paramattheti parame uttame atthe, nibbānagāminiyā paṭipadāya nibbāne ca. Niyojayīti kammaṭṭhānaṃ ācikkhantī niyojesi. Sesaṃ vuttanayameva.
ចន្ទាថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Candātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
បញ្ចកនិបាតវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Pañcakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរីគាថាបាឡិ • Therīgāthāpāḷi / ១២. ចន្ទាថេរីគាថា • 12. Candātherīgāthā
