Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[৪৮৫] ২. চন্দকিন্নরীজাতকৰণ্ণনা

[485] 2. Candakinnarījātakavaṇṇanā

উপনীযতিদং মঞ্ঞেতি ইদং সত্থা কপিলৰত্থুপুরং উপনিস্সায নিগ্রোধারামে ৰিহরন্তো রাজনিৰেসনে রাহুলমাতরং আরব্ভ কথেসি। ইদং পন জাতকং দূরেনিদানতো পট্ঠায কথেতব্বং। সা পনেসা নিদানকথা যাৰ লট্ঠিৰনে উরুৰেলকস্সপসীহনাদা অপণ্ণকজাতকে কথিতা, ততো পরং যাৰ কপিলৰত্থুগমনা ৰেস্সন্তরজাতকে আৰি ভৰিস্সতি। সত্থা পন পিতু নিৰেসনে নিসীদিত্ৰা অন্তরভত্তসমযে মহাধম্মপালজাতকং (জা॰ ১.১০.৯২ আদযো) কথেত্ৰা কতভত্তকিচ্চো ‘‘রাহুলমাতু নিৰেসনে নিসীদিত্ৰা তস্সা গুণং ৰণ্ণেন্তো চন্দকিন্নরীজাতকং (জা॰ ১.১৪.১৮ আদযো) কথেস্সামী’’তি রাজানং পত্তং গাহাপেত্ৰা দ্ৰীহি অগ্গসাৰকেহি সদ্ধিং রাহুলমাতু নিৰেসনট্ঠানং পাযাসি। তদা তস্সা সম্মুখা চত্তালীসসহস্সনাটকিত্থিযো ৰসন্তি তাসু খত্তিযকঞ্ঞানংযেৰ নৰুতিঅধিকসহস্সং। সা তথাগতস্স আগমনং ঞত্ৰা ‘‘সব্বা কাসাৰানেৰ নিৰাসেন্তূ’’তি তাসং আরোচাপেসি। তা তথা করিংসু। সত্থা আগন্ত্ৰা পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদি। অথ তা সব্বাপি একপ্পহারেনেৰ ৰিরৰিংসু, মহাপরিদেৰসদ্দো অহোসি। রাহুলমাতাপি পরিদেৰিত্ৰা সোকং ৰিনোদেত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা রাজগতেন বহুমানেন সগারৰেন নিসীদি। রাজা তস্সা গুণকথং আরভি, ‘‘ভন্তে, মম সুণ্হা ‘তুম্হেহি কাসাৰানি নিৰত্থানী’তি সুত্ৰা কাসাৰানেৰ নিৰাসেসি, ‘মালাদীনি পরিচ্চত্তানী’তি সুত্ৰা মালাদীনি পরিচ্চজি, ‘ভূমিযং সযতী’তি সুত্ৰা ভূমিসযনাৰ জাতা, তুম্হাকং পব্বজিতকালে ৰিধৰা হুত্ৰা অঞ্ঞেহি রাজূহি পেসিতং পণ্ণাকারং ন গণ্হি, এৰং তুম্হেসু অসংহীরচিত্তা এসা’’তি নানপ্পকারেহি তস্সা গুণকথং কথেসি। সত্থা ‘‘অনচ্ছরিযং, মহারাজ, যং এসা ইদানি মম পচ্ছিমে অত্তভাৰে মযি সসিনেহা অসংহীরচিত্তা অনঞ্ঞনেয্যা ভৰেয্য। এসা তিরচ্ছানযোনিযং নিব্বত্তাপি মযি অসংহীরচিত্তা অনঞ্ঞনেয্যা অহোসী’’তি ৰত্ৰা তেন যাচিতো অতীতং আহরি।

Upanīyatidaṃmaññeti idaṃ satthā kapilavatthupuraṃ upanissāya nigrodhārāme viharanto rājanivesane rāhulamātaraṃ ārabbha kathesi. Idaṃ pana jātakaṃ dūrenidānato paṭṭhāya kathetabbaṃ. Sā panesā nidānakathā yāva laṭṭhivane uruvelakassapasīhanādā apaṇṇakajātake kathitā, tato paraṃ yāva kapilavatthugamanā vessantarajātake āvi bhavissati. Satthā pana pitu nivesane nisīditvā antarabhattasamaye mahādhammapālajātakaṃ (jā. 1.10.92 ādayo) kathetvā katabhattakicco ‘‘rāhulamātu nivesane nisīditvā tassā guṇaṃ vaṇṇento candakinnarījātakaṃ (jā. 1.14.18 ādayo) kathessāmī’’ti rājānaṃ pattaṃ gāhāpetvā dvīhi aggasāvakehi saddhiṃ rāhulamātu nivesanaṭṭhānaṃ pāyāsi. Tadā tassā sammukhā cattālīsasahassanāṭakitthiyo vasanti tāsu khattiyakaññānaṃyeva navutiadhikasahassaṃ. Sā tathāgatassa āgamanaṃ ñatvā ‘‘sabbā kāsāvāneva nivāsentū’’ti tāsaṃ ārocāpesi. Tā tathā kariṃsu. Satthā āgantvā paññattāsane nisīdi. Atha tā sabbāpi ekappahāreneva viraviṃsu, mahāparidevasaddo ahosi. Rāhulamātāpi paridevitvā sokaṃ vinodetvā satthāraṃ vanditvā rājagatena bahumānena sagāravena nisīdi. Rājā tassā guṇakathaṃ ārabhi, ‘‘bhante, mama suṇhā ‘tumhehi kāsāvāni nivatthānī’ti sutvā kāsāvāneva nivāsesi, ‘mālādīni pariccattānī’ti sutvā mālādīni pariccaji, ‘bhūmiyaṃ sayatī’ti sutvā bhūmisayanāva jātā, tumhākaṃ pabbajitakāle vidhavā hutvā aññehi rājūhi pesitaṃ paṇṇākāraṃ na gaṇhi, evaṃ tumhesu asaṃhīracittā esā’’ti nānappakārehi tassā guṇakathaṃ kathesi. Satthā ‘‘anacchariyaṃ, mahārāja, yaṃ esā idāni mama pacchime attabhāve mayi sasinehā asaṃhīracittā anaññaneyyā bhaveyya. Esā tiracchānayoniyaṃ nibbattāpi mayi asaṃhīracittā anaññaneyyā ahosī’’ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে মহাসত্তো হিমৰন্তপদেসে কিন্নরযোনিযং নিব্বত্তি, চন্দা নামস্স ভরিযা। তে উভোপি চন্দনামকে রজতপব্বতে ৰসিংসু। তদা বারাণসিরাজা অমচ্চানং রজ্জং নিয্যাদেত্ৰা দ্ৰে কাসাযানি নিৰাসেত্ৰা সন্নদ্ধপঞ্চাৰুধো এককোৰ হিমৰন্তং পাৰিসি। সো মিগমংসং খাদন্তো একং খুদ্দকনদিং অনুসঞ্চরন্তো উদ্ধং অভিরুহি। চন্দপব্বতৰাসিনো কিন্নরা ৰস্সারত্তসমযে অনোতরিত্ৰা পব্বতেযেৰ ৰসন্তি, নিদাঘসমযে ওতরন্তি। তদা চ সো চন্দকিন্নরো অত্তনো ভরিযায সদ্ধিং ওতরিত্ৰা তেসু তেসু ঠানেসু গন্ধে ৰিলিম্পন্তো পুপ্ফরেণুং খাদন্তো পুপ্ফপটে নিৰাসেন্তো পারুপন্তো লতাদোলাহি কীল়ন্তো মধুরস্সরেন গাযন্তো তং খুদ্দকনদিং পত্ৰা একস্মিং নিৰত্তনট্ঠানে ওতরিত্ৰা উদকে পুপ্ফানি ৰিকিরিত্ৰা উদককীল়ং কীল়িত্ৰা পুপ্ফপটে নিৰাসেত্ৰা পারুপিত্ৰা রজতপট্টৰণ্ণায ৰালুকায পুপ্ফাসনং পঞ্ঞপেত্ৰা একং ৰেল়ু দণ্ডকং গহেত্ৰা সযনে নিসীদি । ততো চন্দকিন্নরো ৰেল়ুং ৰাদেন্তো মধুরসদ্দেন গাযি। চন্দকিন্নরী মুদুহত্থে নামেত্ৰা তস্স অৰিদূরে ঠিতা নচ্চি চেৰ গাযি চ। সো রাজা তেসং সদ্দং সুত্ৰা পদসদ্দং অসাৰেন্তো সণিকং গন্ত্ৰা পটিচ্ছন্নে ঠত্ৰা তে কিন্নরে দিস্ৰা কিন্নরিযা পটিবদ্ধচিত্তো হুত্ৰা ‘‘তং কিন্নরং ৰিজ্ঝিত্ৰা জীৰিতক্খযং পাপেত্ৰা ইমায সদ্ধিং সংৰাসং কপ্পেস্সামী’’তি ঠত্ৰা চন্দকিন্নরং ৰিজ্ঝি। সো ৰেদনাপ্পত্তো পরিদেৰমানো চতস্সো গাথা অভাসি –

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente mahāsatto himavantapadese kinnarayoniyaṃ nibbatti, candā nāmassa bhariyā. Te ubhopi candanāmake rajatapabbate vasiṃsu. Tadā bārāṇasirājā amaccānaṃ rajjaṃ niyyādetvā dve kāsāyāni nivāsetvā sannaddhapañcāvudho ekakova himavantaṃ pāvisi. So migamaṃsaṃ khādanto ekaṃ khuddakanadiṃ anusañcaranto uddhaṃ abhiruhi. Candapabbatavāsino kinnarā vassārattasamaye anotaritvā pabbateyeva vasanti, nidāghasamaye otaranti. Tadā ca so candakinnaro attano bhariyāya saddhiṃ otaritvā tesu tesu ṭhānesu gandhe vilimpanto pupphareṇuṃ khādanto pupphapaṭe nivāsento pārupanto latādolāhi kīḷanto madhurassarena gāyanto taṃ khuddakanadiṃ patvā ekasmiṃ nivattanaṭṭhāne otaritvā udake pupphāni vikiritvā udakakīḷaṃ kīḷitvā pupphapaṭe nivāsetvā pārupitvā rajatapaṭṭavaṇṇāya vālukāya pupphāsanaṃ paññapetvā ekaṃ veḷu daṇḍakaṃ gahetvā sayane nisīdi . Tato candakinnaro veḷuṃ vādento madhurasaddena gāyi. Candakinnarī muduhatthe nāmetvā tassa avidūre ṭhitā nacci ceva gāyi ca. So rājā tesaṃ saddaṃ sutvā padasaddaṃ asāvento saṇikaṃ gantvā paṭicchanne ṭhatvā te kinnare disvā kinnariyā paṭibaddhacitto hutvā ‘‘taṃ kinnaraṃ vijjhitvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā imāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappessāmī’’ti ṭhatvā candakinnaraṃ vijjhi. So vedanāppatto paridevamāno catasso gāthā abhāsi –

১৮.

18.

‘‘উপনীযতিদং মঞ্ঞে, চন্দে লোহিতমদ্দনে।

‘‘Upanīyatidaṃ maññe, cande lohitamaddane;

অজ্জ জহামি জীৰিতং, পাণা মে চন্দে নিরুজ্ঝন্তি॥

Ajja jahāmi jīvitaṃ, pāṇā me cande nirujjhanti.

১৯.

19.

‘‘ওসীদি মে দুক্খং হদযং, মে ডয্হতে নিতম্মামি।

‘‘Osīdi me dukkhaṃ hadayaṃ, me ḍayhate nitammāmi;

তৰ চন্দিযা সোচন্তিযা, ন নং অঞ্ঞেহি সোকেহি॥

Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi.

২০.

20.

‘‘তিণমিৰ ৰনমিৰ মিলাযামি, নদী অপরিপুণ্ণাৰ সুস্সামি।

‘‘Tiṇamiva vanamiva milāyāmi, nadī aparipuṇṇāva sussāmi;

তৰ চন্দিযা সোচন্তিযা, ন নং অঞ্ঞেহি সোকেহি॥

Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi.

২১.

21.

‘‘ৰস্সমিৰ সরে পাদে, ইমানি অস্সূনি ৰত্তরে ময্হং।

‘‘Vassamiva sare pāde, imāni assūni vattare mayhaṃ;

তৰ চন্দিযা সোচন্তিযা, ন নং অঞ্ঞেহি সোকেহী’’তি॥

Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehī’’ti.

তত্থ উপনীযতীতি সন্ততিৰিচ্ছেদং উপনীযতি। ইদন্তি জীৰিতং। পাণা মেতি ভদ্দে, চন্দে মম জীৰিতপাণা নিরুজ্ঝন্তি। ওসীদি মেতি জীৰিতং মে ওসীদতি। নিতম্মামীতি অতিকিলমামি। তৰ চন্দিযাতি ইদং মম দুক্খং, ন নং অঞ্ঞেহি সোকেহি, অথ খো তৰ চন্দিযা সোচন্তিযা সোকহেতু যস্মা ত্ৰং মম ৰিযোগেন সোচিস্সসি, তস্মাতি অত্থো। তিণমিৰ ৰনমিৰ মিলাযামীতি তত্তপাসাণে খিত্ততিণমিৰ মূলছিন্নৰনমিৰ মিলাযামীতি ৰদতি। সরে পাদেতি যথা নাম পব্বতপাদে পতিতৰস্সং সরিত্ৰা অচ্ছিন্নধারং ৰত্ততি।

Tattha upanīyatīti santativicchedaṃ upanīyati. Idanti jīvitaṃ. Pāṇā meti bhadde, cande mama jīvitapāṇā nirujjhanti. Osīdi meti jīvitaṃ me osīdati. Nitammāmīti atikilamāmi. Tava candiyāti idaṃ mama dukkhaṃ, na naṃ aññehi sokehi, atha kho tava candiyā socantiyā sokahetu yasmā tvaṃ mama viyogena socissasi, tasmāti attho. Tiṇamiva vanamiva milāyāmīti tattapāsāṇe khittatiṇamiva mūlachinnavanamiva milāyāmīti vadati. Sare pādeti yathā nāma pabbatapāde patitavassaṃ saritvā acchinnadhāraṃ vattati.

মহাসত্তো ইমাহি চতূহি গাথাহি পরিদেৰিত্ৰা পুপ্ফসযনে নিপন্নোৰ সতিং ৰিস্সজ্জেত্ৰা পরিৰত্তি। রাজা পতিট্ঠিতোৰ। ইতরা মহাসত্তে পরিদেৰন্তে অত্তনো রতিযা মত্তা হুত্ৰা তস্স ৰিদ্ধভাৰং ন জানাতি, ৰিসঞ্ঞং পন নং পরিৰত্তিত্ৰা নিপন্নং দিস্ৰা ‘‘কিং নু খো মে পিযসামিকস্স দুক্খ’’ন্তি উপধারেন্তী পহারমুখতো পগ্ঘরন্তং লোহিতং দিস্ৰা পিযসামিকে উপ্পন্নং বলৰসোকং সন্ধারেতুং অসক্কোন্তী মহাসদ্দেন পরিদেৰি। রাজা ‘‘কিন্নরো মতো ভৰিস্সতী’’তি নিক্খমিত্ৰা অত্তানং দস্সেসি। চন্দা তং দিস্ৰা ‘‘ইমিনা মে চোরেন পিযসামিকো ৰিদ্ধো ভৰিস্সতী’’তি কম্পমানা পলাযিত্ৰা পব্বতমত্থকে ঠত্ৰা রাজানং পরিভাসন্তী পঞ্চ গাথা অভাসি –

Mahāsatto imāhi catūhi gāthāhi paridevitvā pupphasayane nipannova satiṃ vissajjetvā parivatti. Rājā patiṭṭhitova. Itarā mahāsatte paridevante attano ratiyā mattā hutvā tassa viddhabhāvaṃ na jānāti, visaññaṃ pana naṃ parivattitvā nipannaṃ disvā ‘‘kiṃ nu kho me piyasāmikassa dukkha’’nti upadhārentī pahāramukhato paggharantaṃ lohitaṃ disvā piyasāmike uppannaṃ balavasokaṃ sandhāretuṃ asakkontī mahāsaddena paridevi. Rājā ‘‘kinnaro mato bhavissatī’’ti nikkhamitvā attānaṃ dassesi. Candā taṃ disvā ‘‘iminā me corena piyasāmiko viddho bhavissatī’’ti kampamānā palāyitvā pabbatamatthake ṭhatvā rājānaṃ paribhāsantī pañca gāthā abhāsi –

২২.

22.

‘‘পাপো খোসি রাজপুত্ত, যো মে ইচ্ছিতং পতিং ৰরাকিযা।

‘‘Pāpo khosi rājaputta, yo me icchitaṃ patiṃ varākiyā;

ৰিজ্ঝসি ৰনমূলস্মিং, সোযং ৰিদ্ধো ছমা সেতি॥

Vijjhasi vanamūlasmiṃ, soyaṃ viddho chamā seti.

২৩.

23.

‘‘ইমং ময্হং হদযসোকং, পটিমুঞ্চতু রাজপুত্ত তৰ মাতা।

‘‘Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu rājaputta tava mātā;

যো ময্হং হদযসোকো, কিম্পুরিসং অৰেক্খমানায॥

Yo mayhaṃ hadayasoko, kimpurisaṃ avekkhamānāya.

২৪.

24.

‘‘ইমং ময্হং হদযসোকং, পটিমুঞ্চতু রাজপুত্ত তৰ জাযা।

‘‘Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu rājaputta tava jāyā;

যো ময্হং হদযসোকো, কিম্পুরিসং অৰেক্খমানায॥

Yo mayhaṃ hadayasoko, kimpurisaṃ avekkhamānāya.

২৫.

25.

‘‘মা চ পুত্তং মা চ পতিং, অদ্দক্খি রাজপুত্ত তৰ মাতা।

‘‘Mā ca puttaṃ mā ca patiṃ, addakkhi rājaputta tava mātā;

যো কিম্পুরিসং অৰধি, অদূসকং ময্হ কামা হি॥

Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hi.

২৬.

26.

‘‘মা চ পুত্তং মা চ পতিং, অদ্দক্খি রাজপুত্ত তৰ জাযা।

‘‘Mā ca puttaṃ mā ca patiṃ, addakkhi rājaputta tava jāyā;

যো কিম্পুরিসং অৰধি, অদূসকং ময্হ কামা হী’’তি॥

Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hī’’ti.

তত্থ ৰরাকিযাতি কপণায। পটিমুঞ্চতূতি পটিলভতু ফুসতু পাপুণাতু। ময্হ কামা হীতি ময্হং কামেন।

Tattha varākiyāti kapaṇāya. Paṭimuñcatūti paṭilabhatu phusatu pāpuṇātu. Mayha kāmā hīti mayhaṃ kāmena.

রাজা নং পঞ্চহি গাথাহি পরিভাসিত্ৰা পব্বতমত্থকে ঠিতংযেৰ অস্সাসেন্তো গাথমাহ –

Rājā naṃ pañcahi gāthāhi paribhāsitvā pabbatamatthake ṭhitaṃyeva assāsento gāthamāha –

২৭.

27.

‘‘মা ত্ৰং চন্দে রোদি মা সোপি, ৰনতিমিরমত্তক্খি।

‘‘Mā tvaṃ cande rodi mā sopi, vanatimiramattakkhi;

মম ত্ৰং হেহিসি ভরিযা, রাজকুলে পূজিতা নারীভী’’তি॥

Mama tvaṃ hehisi bhariyā, rājakule pūjitā nārībhī’’ti.

তত্থ চন্দেতি মহাসত্তস্স পরিদেৰনকালে নামস্স সুতত্তা এৰমাহ। ৰনতিমিরমত্তক্খীতি ৰনতিমিরপুপ্ফসমানঅক্খি। পূজিতা নারীভীতি সোল়সন্নং ইত্থিসহস্সানং জেট্ঠিকা অগ্গমহেসী হেস্সসি।

Tattha candeti mahāsattassa paridevanakāle nāmassa sutattā evamāha. Vanatimiramattakkhīti vanatimirapupphasamānaakkhi. Pūjitā nārībhīti soḷasannaṃ itthisahassānaṃ jeṭṭhikā aggamahesī hessasi.

চন্দা তস্স ৰচনং সুত্ৰা ‘‘ত্ৰং কিং মং ৰদেসী’’তি সীহনাদং নদন্তী অনন্তরগাথমাহ –

Candā tassa vacanaṃ sutvā ‘‘tvaṃ kiṃ maṃ vadesī’’ti sīhanādaṃ nadantī anantaragāthamāha –

২৮.

28.

‘‘অপি নূনহং মরিস্সং, নাহং রাজপুত্ত তৰ হেস্সং।

‘‘Api nūnahaṃ marissaṃ, nāhaṃ rājaputta tava hessaṃ;

যো কিম্পুরিসং অৰধি, অদূসকং ময্হ কামা হী’’তি॥

Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hī’’ti.

তত্থ অপি নূনহন্তি অপি একংসেনেৰ অহং মরিস্সং।

Tattha api nūnahanti api ekaṃseneva ahaṃ marissaṃ.

সো তস্সা ৰচনং সুত্ৰা নিচ্ছন্দরাগো হুত্ৰা ইতরং গাথমাহ –

So tassā vacanaṃ sutvā nicchandarāgo hutvā itaraṃ gāthamāha –

২৯.

29.

‘‘অপি ভীরুকে অপি জীৰিতুকামিকে, কিম্পুরিসি গচ্ছ হিমৰন্তং।

‘‘Api bhīruke api jīvitukāmike, kimpurisi gaccha himavantaṃ;

তালীসতগরভোজনা, অঞ্ঞে তং মিগা রমিস্সন্তী’’তি॥

Tālīsatagarabhojanā, aññe taṃ migā ramissantī’’ti.

তত্থ অপি ভীরুকেতি ভীরুজাতিকে। তালীসতগরভোজনাতি ত্ৰং তালীসপত্ততগরপত্তভোজনা মিগী, তস্মা অঞ্ঞে তং মিগা রমিস্সন্তি, ন ত্ৰং রাজকুলারহা, গচ্ছাতি নং অৰচ, ৰত্ৰা চ পন নিরপেক্খো হুত্ৰা পক্কামি।

Tattha api bhīruketi bhīrujātike. Tālīsatagarabhojanāti tvaṃ tālīsapattatagarapattabhojanā migī, tasmā aññe taṃ migā ramissanti, na tvaṃ rājakulārahā, gacchāti naṃ avaca, vatvā ca pana nirapekkho hutvā pakkāmi.

সা তস্স গতভাৰং ঞত্ৰা ওরুয্হ মহাসত্তং আলিঙ্গিত্ৰা পব্বতমত্থকং আরোপেত্ৰা পব্বততলে নিপজ্জাপেত্ৰা সীসমস্স অত্তনো ঊরূসু কত্ৰা বলৰপরিদেৰং পরিদেৰমানা দ্ৰাদস গাথা অভাসি –

Sā tassa gatabhāvaṃ ñatvā oruyha mahāsattaṃ āliṅgitvā pabbatamatthakaṃ āropetvā pabbatatale nipajjāpetvā sīsamassa attano ūrūsu katvā balavaparidevaṃ paridevamānā dvādasa gāthā abhāsi –

৩০.

30.

‘‘তে পব্বতা তা চ কন্দরা, তা চ গিরিগুহাযো তথেৰ তিট্ঠন্তি।

‘‘Te pabbatā tā ca kandarā, tā ca giriguhāyo tatheva tiṭṭhanti;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং॥

Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.

৩১.

31.

‘‘তে পণ্ণসন্থতা রমণীযা, ৰাল়মিগেহি অনুচিণ্ণা।

‘‘Te paṇṇasanthatā ramaṇīyā, vāḷamigehi anuciṇṇā;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং॥

Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.

৩২.

32.

‘‘তে পুপ্ফসন্থতা রমণীযা, ৰাল়মিগেহি অনুচিণ্ণা।

‘‘Te pupphasanthatā ramaṇīyā, vāḷamigehi anuciṇṇā;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং॥

Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.

৩৩.

33.

‘‘অচ্ছা সৰন্তি গিরিৰননদিযো, কুসুমাভিকিণ্ণসোতাযো।

‘‘Acchā savanti girivananadiyo, kusumābhikiṇṇasotāyo;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং॥

Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.

৩৪.

34.

‘‘নীলানি হিমৰতো পব্বতস্স, কূটানি দস্সনীযানি।

‘‘Nīlāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং॥

Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.

৩৫.

35.

‘‘পীতানি হিমৰতো পব্বতস্স, কূটানি দস্সনীযানি।

‘‘Pītāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং॥

Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.

৩৬.

36.

‘‘তম্বানি হিমৰতো পব্বতস্স, কূটানি দস্সনীযানি।

‘‘Tambāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং॥

Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.

৩৭.

37.

‘‘তুঙ্গানি হিমৰতো পব্বতস্স, কূটানি দস্সনীযানি।

‘‘Tuṅgāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং॥

Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.

৩৮.

38.

‘‘সেতানি হিমৰতো পব্বতস্স, কূটানি দস্সনীযানি।

‘‘Setāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং॥

Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.

৩৯.

39.

‘‘চিত্রানি হিমৰতো পব্বতস্স, কূটানি দস্সনীযানি।

‘‘Citrāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং॥

Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.

৪০.

40.

‘‘যক্খগণসেৰিতে গন্ধমাদনে, ওসধেভি সঞ্ছন্নে।

‘‘Yakkhagaṇasevite gandhamādane, osadhebhi sañchanne;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং॥

Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.

৪১.

41.

‘‘কিম্পুরিসসেৰিতে গন্ধমাদনে, ওসধেভি সঞ্ছন্নে।

‘‘Kimpurisasevite gandhamādane, osadhebhi sañchanne;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্স’’ন্তি॥

Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassa’’nti.

তত্থ তে পব্বতাতি যেসু মযং একতোৰ অভিরমিম্হ, ইমে তে পব্বতা তা চ কন্দরা তা চ গিরিগুহাযো তথেৰ ঠিতা। তেসু অহং ইদানি তং অপস্সন্তী কথং কস্সং, কিং করিস্সামি, তেসু পুপ্ফফলপল্লৰাদিসোভং তং অপস্সন্তী কথং অধিৰাসেতুং সক্খিস্সামীতি পরিদেৰতি। পণ্ণসন্থতাতি তালীসপত্তাদিগন্ধপণ্ণসন্থরা। অচ্ছাতি ৰিপ্পসন্নোদকা। নীলানীতি নীলমণিমযানি। পীতানীতি সোৰণ্ণমযানি। তম্বানীতি মনোসিলমযানি। তুঙ্গানীতি উচ্চানি তিখিণগ্গানি। সেতানীতি রজতমযানি। চিত্রানীতি সত্তরতনমিস্সকানি। যক্খগণসেৰিতেতি ভুম্মদেৰতাহি সেৰিতে।

Tattha te pabbatāti yesu mayaṃ ekatova abhiramimha, ime te pabbatā tā ca kandarā tā ca giriguhāyo tatheva ṭhitā. Tesu ahaṃ idāni taṃ apassantī kathaṃ kassaṃ, kiṃ karissāmi, tesu pupphaphalapallavādisobhaṃ taṃ apassantī kathaṃ adhivāsetuṃ sakkhissāmīti paridevati. Paṇṇasanthatāti tālīsapattādigandhapaṇṇasantharā. Acchāti vippasannodakā. Nīlānīti nīlamaṇimayāni. Pītānīti sovaṇṇamayāni. Tambānīti manosilamayāni. Tuṅgānīti uccāni tikhiṇaggāni. Setānīti rajatamayāni. Citrānīti sattaratanamissakāni. Yakkhagaṇaseviteti bhummadevatāhi sevite.

ইতি সা দ্ৰাদসহি গাথাহি পরিদেৰিত্ৰা মহাসত্তস্স উরে হত্থং ঠপেত্ৰা সন্তাপভাৰং ঞত্ৰা ‘‘চন্দো জীৰতিযেৰ, দেৰুজ্ঝানকম্মং কত্ৰা জীৰিতমস্স দস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘কিং নু খো লোকপালা নাম নত্থি, উদাহু ৰিপ্পৰুত্থা, অদু মতা , তে মে পিযসামিকং ন রক্খন্তী’’তি দেৰুজ্ঝানকম্মং অকাসি। তস্সা সোকৰেগেন সক্কস্স আসনং উণ্হং অহোসি। সক্কো আৰজ্জেন্তো তং কারণং ঞত্ৰা ব্রাহ্মণৰণ্ণেন ৰেগেনেৰ আগন্ত্ৰা কুণ্ডিকতো উদকং গহেত্ৰা মহাসত্তং আসিঞ্চি। তাৰদেৰ ৰিসং অন্তরধাযি, ৰণো রুহি, ইমস্মিং ঠানে ৰিদ্ধোতিপি ন পঞ্ঞাযি। মহাসত্তো সুখিতো উট্ঠাসি। চন্দা পিযসামিকং অরোগং দিস্ৰা সোমনস্সপ্পত্তা সক্কস্স পাদে ৰন্দন্তী অনন্তরগাথমাহ –

Iti sā dvādasahi gāthāhi paridevitvā mahāsattassa ure hatthaṃ ṭhapetvā santāpabhāvaṃ ñatvā ‘‘cando jīvatiyeva, devujjhānakammaṃ katvā jīvitamassa dassāmī’’ti cintetvā ‘‘kiṃ nu kho lokapālā nāma natthi, udāhu vippavutthā, adu matā , te me piyasāmikaṃ na rakkhantī’’ti devujjhānakammaṃ akāsi. Tassā sokavegena sakkassa āsanaṃ uṇhaṃ ahosi. Sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā brāhmaṇavaṇṇena vegeneva āgantvā kuṇḍikato udakaṃ gahetvā mahāsattaṃ āsiñci. Tāvadeva visaṃ antaradhāyi, vaṇo ruhi, imasmiṃ ṭhāne viddhotipi na paññāyi. Mahāsatto sukhito uṭṭhāsi. Candā piyasāmikaṃ arogaṃ disvā somanassappattā sakkassa pāde vandantī anantaragāthamāha –

৪২.

42.

‘‘ৰন্দে তে অযিরব্রহ্মে, যো মে ইচ্ছিতং পতিং ৰরাকিযা।

‘‘Vande te ayirabrahme, yo me icchitaṃ patiṃ varākiyā;

অমতেন অভিসিঞ্চি, সমাগতাস্মি পিযতমেনা’’তি॥

Amatena abhisiñci, samāgatāsmi piyatamenā’’ti.

তত্থ অমতেনাতি উদকং ‘‘অমত’’ন্তি মঞ্ঞমানা এৰমাহ। পিযতমেনাতি পিযতরেন, অযমেৰ ৰা পাঠো।

Tattha amatenāti udakaṃ ‘‘amata’’nti maññamānā evamāha. Piyatamenāti piyatarena, ayameva vā pāṭho.

সক্কো তেসং ওৰাদমদাসি ‘‘ইতো পট্ঠায চন্দপব্বততো ওরুয্হ মনুস্সপথং মা গমিত্থ, ইধেৰ ৰসথা’’তি। এৰঞ্চ পন ৰত্ৰা তে ওৰদিত্ৰা সকট্ঠানমেৰ গতো। চন্দাপি ‘‘কিং নো সামি ইমিনা পরিপন্থট্ঠানেন, এহি চন্দপব্বতমেৰ গচ্ছামা’’তি ৰত্ৰা ওসানগাথমাহ –

Sakko tesaṃ ovādamadāsi ‘‘ito paṭṭhāya candapabbatato oruyha manussapathaṃ mā gamittha, idheva vasathā’’ti. Evañca pana vatvā te ovaditvā sakaṭṭhānameva gato. Candāpi ‘‘kiṃ no sāmi iminā paripanthaṭṭhānena, ehi candapabbatameva gacchāmā’’ti vatvā osānagāthamāha –

৪৩.

43.

‘‘ৰিচরাম দানি গিরিৰননদিযো, কুসুমাভিকিণ্ণসোতাযো।

‘‘Vicarāma dāni girivananadiyo, kusumābhikiṇṇasotāyo;

নানাদুমৰসনাযো, পিযংৰদা অঞ্ঞমঞ্ঞস্সা’’তি॥

Nānādumavasanāyo, piyaṃvadā aññamaññassā’’ti.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা ‘‘ন ইদানেৰ, পুব্বেপেসা মযি অসংহীরচিত্তা অনঞ্ঞনেয্যা এৰা’’তি ৰত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা রাজা দেৰদত্তো অহোসি, সক্কো অনুরুদ্ধো, চন্দা রাহুলমাতা, চন্দকিন্নরো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘na idāneva, pubbepesā mayi asaṃhīracittā anaññaneyyā evā’’ti vatvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā rājā devadatto ahosi, sakko anuruddho, candā rāhulamātā, candakinnaro pana ahameva ahosi’’nti.

চন্দকিন্নরীজাতকৰণ্ণনা দুতিযা।

Candakinnarījātakavaṇṇanā dutiyā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৪৮৫. চন্দকিন্নরীজাতকং • 485. Candakinnarījātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact