| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪಾಳಿ • Milindapañhapāḷi |
೧೦. ಚಕ್ಕವತ್ತಿಙ್ಗಪಞ್ಹೋ
10. Cakkavattiṅgapañho
೧೦. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ , ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಚತೂಹಿ ಸಙ್ಗಹವತ್ಥೂಹಿ ಜನಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಚತಸ್ಸನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಮಾನಸಂ ಸಙ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಅನುಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತಬ್ಬಂ। ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘cakkavattissa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja , cakkavattī catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ saṅgaṇhāti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena catassannaṃ parisānaṃ mānasaṃ saṅgahetabbaṃ anuggahetabbaṃ sampahaṃsetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, cakkavattissa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ವಿಜಿತೇ ಚೋರಾ ನ ಉಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಕಾಮರಾಗಬ್ಯಾಪಾದವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕಾ ನ ಉಪ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾ। ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ –
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavattissa vijite corā na uṭṭhahanti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāmarāgabyāpādavihiṃsāvitakkā na uppādetabbā. Idaṃ, mahārāja, cakkavattissa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
‘‘‘ವಿತಕ್ಕೂಪಸಮೇ ಚ ಯೋ ರತೋ, ಅಸುಭಂ ಭಾವಯತೇ 1 ಸದಾ ಸತೋ।
‘‘‘Vitakkūpasame ca yo rato, asubhaṃ bhāvayate 2 sadā sato;
ಏಸ ಖೋ ಬ್ಯನ್ತಿಕಾಹಿತಿ, ಏಸ ಛೇಚ್ಛತಿ ಮಾರಬನ್ಧನ’ನ್ತಿ॥
Esa kho byantikāhiti, esa checchati mārabandhana’nti.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಸಮುದ್ದಪರಿಯನ್ತಂ ಮಹಾಪಥವಿಂ ಅನುಯಾಯತಿ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಾನಿ ವಿಚಿನಮಾನೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಅನುಪವಜ್ಜಸ್ಸ ದಿವಸೋ ವೀತಿವತ್ತತೀ’ತಿ। ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ತತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ಅಙ್ಗುತ್ತರನಿಕಾಯವರೇ –
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavattī divase divase samuddapariyantaṃ mahāpathaviṃ anuyāyati kalyāṇapāpakāni vicinamāno, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ divase divase paccavekkhitabbaṃ ‘kiṃ nu kho me imehi tīhi ṭhānehi anupavajjassa divaso vītivattatī’ti. Idaṃ, mahārāja, cakkavattissa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena aṅguttaranikāyavare –
‘ಕಥಮ್ಭೂತಸ್ಸ ಮೇ ರತ್ತಿನ್ದಿವಾ ವೀತಿವತ್ತನ್ತೀತಿ 3 ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬ’ನ್ತಿ।
‘Kathambhūtassa me rattindivā vītivattantīti 4 pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabba’nti.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರಬಾಹಿರಾರಕ್ಖಾ ಸುಸಂವಿಹಿತಾ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಬಾಹಿರಾನಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಆರಕ್ಖಾಯ ಸತಿದೋವಾರಿಕೋ ಠಪೇತಬ್ಬೋ। ಇದಂ , ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ –
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavattissa abbhantarabāhirārakkhā susaṃvihitā hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abbhantarānaṃ bāhirānaṃ kilesānaṃ ārakkhāya satidovāriko ṭhapetabbo. Idaṃ , mahārāja, cakkavattissa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
‘ಸತಿದೋವಾರಿಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹತಿ ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತಿ, ಸಾವಜ್ಜಂ ಪಜಹತಿ, ಅನವಜ್ಜಂ ಭಾವೇತಿ, ಸುದ್ಧಮತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತೀ’’’ತಿ।
‘Satidovāriko, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṃ pajahati kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhamattānaṃ pariharatī’’’ti.
ಚಕ್ಕವತ್ತಿಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ದಸಮೋ।
Cakkavattiṅgapañho dasamo.
ಪಥವೀವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ।
Pathavīvaggo tatiyo.
ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –
Tassuddānaṃ –
ಪಥವೀ ಆಪೋ ಚ ತೇಜೋ ಚ, ವಾಯೋ ಚ ಪಬ್ಬತೇನ ಚ।
Pathavī āpo ca tejo ca, vāyo ca pabbatena ca;
ಆಕಾಸೋ ಚನ್ದಸೂರಿಯೋ ಚ, ಸಕ್ಕೋ ಚ ಚಕ್ಕವತ್ತಿನಾತಿ॥
Ākāso candasūriyo ca, sakko ca cakkavattināti.
Footnotes:
