Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[২৭২] ২. ব্যগ্ঘজাতকৰণ্ণনা

[272] 2. Byagghajātakavaṇṇanā

যেন মিত্তেন সংসগ্গাতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো কোকালিকং আরব্ভ কথেসি। কোকালিকৰত্থু তেরসকনিপাতে তক্কারিযজাতকে (জা॰ ১.১৩.১০৪ আদযো) আৰিভৰিস্সতি। কোকালিকো পন ‘‘সারিপুত্তমোগ্গল্লানে গহেত্ৰা আগমিস্সামী’’তি কোকালিকরট্ঠতো জেতৰনং আগন্ত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা থেরে উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘আৰুসো, কোকালিকরট্ঠৰাসিনো মনুস্সা তুম্হে পক্কোসন্তি, এথ গচ্ছামা’’তি আহ। ‘‘গচ্ছ ত্ৰং, আৰুসো, ন মযং আগচ্ছামা’’তি। সো থেরেহি পটিক্খিত্তো সযমেৰ অগমাসি। অথ ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘আৰুসো, কোকালিকো সারিপুত্তমোগ্গল্লানেহি সহাপি ৰিনাপি ৰত্তিতুং ন সক্কোতি, সংযোগম্পি ন সহতি, ৰিযোগম্পি ন সহতী’’তি। সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ, পুব্বেপি কোকালিকো সারিপুত্তমোগ্গল্লানেহি নেৰ সহ, ন ৰিনা ৰত্তিতুং সক্কোতী’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি।

Yenamittena saṃsaggāti idaṃ satthā jetavane viharanto kokālikaṃ ārabbha kathesi. Kokālikavatthu terasakanipāte takkāriyajātake (jā. 1.13.104 ādayo) āvibhavissati. Kokāliko pana ‘‘sāriputtamoggallāne gahetvā āgamissāmī’’ti kokālikaraṭṭhato jetavanaṃ āgantvā satthāraṃ vanditvā there upasaṅkamitvā ‘‘āvuso, kokālikaraṭṭhavāsino manussā tumhe pakkosanti, etha gacchāmā’’ti āha. ‘‘Gaccha tvaṃ, āvuso, na mayaṃ āgacchāmā’’ti. So therehi paṭikkhitto sayameva agamāsi. Atha bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ – ‘‘āvuso, kokāliko sāriputtamoggallānehi sahāpi vināpi vattituṃ na sakkoti, saṃyogampi na sahati, viyogampi na sahatī’’ti. Satthā āgantvā ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ti pucchitvā ‘‘imāya nāmā’’ti vutte ‘‘na, bhikkhave, idāneva, pubbepi kokāliko sāriputtamoggallānehi neva saha, na vinā vattituṃ sakkotī’’ti vatvā atītaṃ āhari.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো অঞ্ঞতরস্মিং অরঞ্ঞাযতনে রুক্খদেৰতা হুত্ৰা নিব্বত্তি। তস্স ৰিমানতো অৰিদূরে অঞ্ঞতরস্মিং ৰনপ্পতিজেট্ঠকে অঞ্ঞা রুক্খদেৰতা ৰসতি। তস্মিং ৰনসণ্ডে সীহো চ ব্যগ্ঘো চ ৰসন্তি। তেসং ভযেন কোচি তত্থ ন খেত্তং করোতি, ন রুক্খং ছিন্দতি, নিৰত্তিত্ৰা ওলোকেতুং সমত্থো নাম নত্থি। তে পন সীহব্যগ্ঘা নানপ্পকারে মিগে ৰধিত্ৰা খাদন্তি, খাদিতাৰসেসং তত্থেৰ পহায গচ্ছন্তি। তেন সো ৰনসণ্ডো অসুচিকুণপগন্ধো হোতি। অথ ইতরা রুক্খদেৰতা অন্ধবালা কারণাকারণং অজানমানা একদিৰসং বোধিসত্তং আহ – ‘‘সম্ম, এতে নো সীহব্যগ্ঘে নিস্সায ৰনসণ্ডো অসুচিকুণপগন্ধো জাতো, অহং এতে পলাপেমী’’তি। বোধিসত্তো ‘‘সম্ম, ইমে দ্ৰে নিস্সায অম্হাকং ৰিমানানি রক্খিযন্তি, এতেসু পলাযন্তেসু ৰিমানানি নো ৰিনস্সিস্সন্তি, সীহব্যগ্ঘানং পদং অপস্সন্তা মনুস্সা সব্বং ৰনং ছিন্দিত্ৰা একঙ্গণং কত্ৰা খেত্তানি করিস্সন্তি, মা তে এৰং রুচ্চী’’তি ৰত্ৰা পুরিমা দ্ৰে গাথা অৰোচ –

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto aññatarasmiṃ araññāyatane rukkhadevatā hutvā nibbatti. Tassa vimānato avidūre aññatarasmiṃ vanappatijeṭṭhake aññā rukkhadevatā vasati. Tasmiṃ vanasaṇḍe sīho ca byaggho ca vasanti. Tesaṃ bhayena koci tattha na khettaṃ karoti, na rukkhaṃ chindati, nivattitvā oloketuṃ samattho nāma natthi. Te pana sīhabyagghā nānappakāre mige vadhitvā khādanti, khāditāvasesaṃ tattheva pahāya gacchanti. Tena so vanasaṇḍo asucikuṇapagandho hoti. Atha itarā rukkhadevatā andhabālā kāraṇākāraṇaṃ ajānamānā ekadivasaṃ bodhisattaṃ āha – ‘‘samma, ete no sīhabyagghe nissāya vanasaṇḍo asucikuṇapagandho jāto, ahaṃ ete palāpemī’’ti. Bodhisatto ‘‘samma, ime dve nissāya amhākaṃ vimānāni rakkhiyanti, etesu palāyantesu vimānāni no vinassissanti, sīhabyagghānaṃ padaṃ apassantā manussā sabbaṃ vanaṃ chinditvā ekaṅgaṇaṃ katvā khettāni karissanti, mā te evaṃ ruccī’’ti vatvā purimā dve gāthā avoca –

৬৪.

64.

‘‘যেন মিত্তেন সংসগ্গা, যোগক্খেমো ৰিহিয্যতি।

‘‘Yena mittena saṃsaggā, yogakkhemo vihiyyati;

পুব্বেৰজ্ঝাভৰং তস্স, রক্খে অক্খীৰ পণ্ডিতো॥

Pubbevajjhābhavaṃ tassa, rakkhe akkhīva paṇḍito.

৬৫.

65.

‘‘যেন মিত্তেন সংসগ্গা, যোগক্খেমো পৰড্ঢতি।

‘‘Yena mittena saṃsaggā, yogakkhemo pavaḍḍhati;

করেয্যত্তসমং ৰুত্তিং, সব্বকিচ্চেসু পণ্ডিতো’’তি॥

Kareyyattasamaṃ vuttiṃ, sabbakiccesu paṇḍito’’ti.

তত্থ যেন মিত্তেন সংসগ্গাতি যেন পাপমিত্তেন সদ্ধিং সংসগ্গহেতু সংসগ্গকারণা, যেন সদ্ধিং দস্সনসংসগ্গো সৰনসংসগ্গো কাযসংসগ্গো সমুল্লপনসংসগ্গো পরিভোগসংসগ্গোতি ইমস্স পঞ্চৰিধস্স সংসগ্গস্স কতত্তাতি অত্থো। যোগক্খেমোতি কাযচিত্তসুখং। তঞ্হি দুক্খযোগতো খেমত্তা ইধ যোগক্খেমোতি অধিপ্পেতং। ৰিহিয্যতীতি পরিহাযতি। পুব্বেৰজ্ঝাভৰং তস্স, রক্খে অক্খীৰ পণ্ডিতোতি তস্স পাপমিত্তস্স অজ্ঝাভৰং তেন অভিভৰিতব্বং অত্তনো লাভযসজীৰিতং, যথা নং সো ন অজ্ঝাভৰতি, তথা পঠমতরমেৰ অত্তনো অক্খী ৰিয পণ্ডিতো পুরিসো রক্খেয্য।

Tattha yena mittena saṃsaggāti yena pāpamittena saddhiṃ saṃsaggahetu saṃsaggakāraṇā, yena saddhiṃ dassanasaṃsaggo savanasaṃsaggo kāyasaṃsaggo samullapanasaṃsaggo paribhogasaṃsaggoti imassa pañcavidhassa saṃsaggassa katattāti attho. Yogakkhemoti kāyacittasukhaṃ. Tañhi dukkhayogato khemattā idha yogakkhemoti adhippetaṃ. Vihiyyatīti parihāyati. Pubbevajjhābhavaṃ tassa, rakkhe akkhīva paṇḍitoti tassa pāpamittassa ajjhābhavaṃ tena abhibhavitabbaṃ attano lābhayasajīvitaṃ, yathā naṃ so na ajjhābhavati, tathā paṭhamatarameva attano akkhī viya paṇḍito puriso rakkheyya.

দুতিযগাথায যেনাতি যেন কল্যাণমিত্তেন সহ সংসগ্গকারণা। যোগক্খেমো পৰড্ঢতীতি কাযচিত্তসুখং ৰড্ঢতি। করেয্যত্তসমং ৰুত্তিন্তি তস্স কল্যাণমিত্তস্স সব্বকিচ্চেসু পণ্ডিতো পুরিসো যথা অত্তনো জীৰিতৰুত্তিঞ্চ উপভোগপরিভোগৰুত্তিঞ্চ করোতি, এৰমেতং সব্বং করেয্য, অধিকম্পি করেয্য, হীনং পন ন করেয্যাতি।

Dutiyagāthāya yenāti yena kalyāṇamittena saha saṃsaggakāraṇā. Yogakkhemo pavaḍḍhatīti kāyacittasukhaṃ vaḍḍhati. Kareyyattasamaṃ vuttinti tassa kalyāṇamittassa sabbakiccesu paṇḍito puriso yathā attano jīvitavuttiñca upabhogaparibhogavuttiñca karoti, evametaṃ sabbaṃ kareyya, adhikampi kareyya, hīnaṃ pana na kareyyāti.

এৰং বোধিসত্তেন কারণে কথিতেপি সা বালদেৰতা অনুপধারেত্ৰা একদিৰসং ভেরৰরূপারম্মণং দস্সেত্ৰা তে সীহব্যগ্ঘে পলাপেসি। মনুস্সা তেসং পদৰলঞ্জং অদিস্ৰা ‘‘সীহব্যগ্ঘা অঞ্ঞং ৰনসণ্ডং গতা’’তি ঞত্ৰা ৰনসণ্ডস্স একপস্সং ছিন্দিংসু। দেৰতা বোধিসত্তং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘অহং, সম্ম, তৰ ৰচনং অকত্ৰা তে পলাপেসিং, ইদানি তেসং গতভাৰং ঞত্ৰা মনুস্সা ৰনসণ্ডং ছিন্দন্তি, কিং নু খো কাতব্ব’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘ইদানি তে অসুকৰনসণ্ডে নাম ৰসন্তি, গন্ত্ৰা তে আনেহী’’তি ৰুত্তা তত্থ গন্ত্ৰা তেসং পুরতো ঠত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গয্হ ততিযং গাথমাহ –

Evaṃ bodhisattena kāraṇe kathitepi sā bāladevatā anupadhāretvā ekadivasaṃ bheravarūpārammaṇaṃ dassetvā te sīhabyagghe palāpesi. Manussā tesaṃ padavalañjaṃ adisvā ‘‘sīhabyagghā aññaṃ vanasaṇḍaṃ gatā’’ti ñatvā vanasaṇḍassa ekapassaṃ chindiṃsu. Devatā bodhisattaṃ upasaṅkamitvā ‘‘ahaṃ, samma, tava vacanaṃ akatvā te palāpesiṃ, idāni tesaṃ gatabhāvaṃ ñatvā manussā vanasaṇḍaṃ chindanti, kiṃ nu kho kātabba’’nti vatvā ‘‘idāni te asukavanasaṇḍe nāma vasanti, gantvā te ānehī’’ti vuttā tattha gantvā tesaṃ purato ṭhatvā añjaliṃ paggayha tatiyaṃ gāthamāha –

৬৬.

66.

‘‘এথ ব্যগ্ঘা নিৰত্তৰ্হো, পচ্চুপেথ মহাৰনং।

‘‘Etha byagghā nivattavho, paccupetha mahāvanaṃ;

মা ৰনং ছিন্দি নিব্যগ্ঘং, ব্যগ্ঘা মাহেসু নিব্বনা’’তি॥

Mā vanaṃ chindi nibyagghaṃ, byagghā māhesu nibbanā’’ti.

তত্থ ব্যগ্ঘাতি উভোপি তে ব্যগ্ঘনামেনেৰালপন্তী আহ। নিৰত্তৰ্হোতি নিৰত্তথ। পচ্চুপেথ মহাৰনন্তি তং মহাৰনং পচ্চুপেথ পুন উপগচ্ছথ, অযমেৰ ৰা পাঠো। মা ৰনং ছিন্দি নিব্যগ্ঘন্তি অম্হাকং ৰসনকৰনসণ্ডং ইদানি তুম্হাকং অভাৰেন নিব্যগ্ঘং মনুস্সা মা ছিন্দিংসু। ব্যগ্ঘা মাহেসু নিব্বনাতি তুম্হাদিসা চ ব্যগ্ঘরাজানো অত্তনো ৰসনট্ঠানা পলাযিতত্তা নিব্বনা ৰসনট্ঠানভূতেন ৰনেন ৰিরহিতা মা অহেসুং। তে এৰং তায দেৰতায যাচিযমানাপি ‘‘গচ্ছ ত্ৰং, ন মযং আগমিস্সামা’’তি পটিক্খিপিংসুযেৰ। দেৰতা একিকাৰ ৰনসণ্ডং পচ্চাগঞ্ছি। মনুস্সাপি কতিপাহেনেৰ সব্বং ৰনং ছিন্দিত্ৰা খেত্তানি করিত্ৰা কসিকম্মং করিংসু।

Tattha byagghāti ubhopi te byagghanāmenevālapantī āha. Nivattavhoti nivattatha. Paccupetha mahāvananti taṃ mahāvanaṃ paccupetha puna upagacchatha, ayameva vā pāṭho. Mā vanaṃ chindi nibyagghanti amhākaṃ vasanakavanasaṇḍaṃ idāni tumhākaṃ abhāvena nibyagghaṃ manussā mā chindiṃsu. Byagghā māhesu nibbanāti tumhādisā ca byaggharājāno attano vasanaṭṭhānā palāyitattā nibbanā vasanaṭṭhānabhūtena vanena virahitā mā ahesuṃ. Te evaṃ tāya devatāya yāciyamānāpi ‘‘gaccha tvaṃ, na mayaṃ āgamissāmā’’ti paṭikkhipiṃsuyeva. Devatā ekikāva vanasaṇḍaṃ paccāgañchi. Manussāpi katipāheneva sabbaṃ vanaṃ chinditvā khettāni karitvā kasikammaṃ kariṃsu.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা অপণ্ডিতা দেৰতা কোকালিকো অহোসি, সীহো সারিপুত্তো, ব্যগ্ঘো মোগ্গল্লানো, পণ্ডিতদেৰতা পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā apaṇḍitā devatā kokāliko ahosi, sīho sāriputto, byaggho moggallāno, paṇḍitadevatā pana ahameva ahosi’’nti.

ব্যগ্ঘজাতকৰণ্ণনা দুতিযা।

Byagghajātakavaṇṇanā dutiyā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ২৭২. ব্যগ্ঘজাতকং • 272. Byagghajātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact