| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā |
[২৭৩] ৩. কচ্ছপজাতকৰণ্ণনা
[273] 3. Kacchapajātakavaṇṇanā
কো নু উদ্ধিতভত্তোৰাতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো কোসলরাজস্স দ্ৰিন্নং মহামত্তানং কলহৰূপসমনং আরব্ভ কথেসি। পচ্চুপ্পন্নৰত্থু দুকনিপাতে কথিতমেৰ।
Konu uddhitabhattovāti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarājassa dvinnaṃ mahāmattānaṃ kalahavūpasamanaṃ ārabbha kathesi. Paccuppannavatthu dukanipāte kathitameva.
অতীতে পন বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো কাসিরট্ঠে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো তক্কসিলাযং সব্বসিপ্পানি উগ্গণ্হিত্ৰা কামে পহায ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা হিমৰন্তপদেসে গঙ্গাতীরে অস্সমপদং মাপেত্ৰা তত্থ অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৰা ঝানকীল়ং কীল়ন্তো ৰাসং কপ্পেসি। ইমস্মিং কির জাতকে বোধিসত্তো পরমমজ্ঝত্তো অহোসি, উপেক্খাপারমিং পূরেসি। তস্স পণ্ণসালদ্ৰারে নিসিন্নস্স একো পগব্ভো দুস্সীলো মক্কটো আগন্ত্ৰা কণ্ণসোতেসু অঙ্গজাতেন সলাকপৰেসনকম্মং করোতি, বোধিসত্তো অৰারেত্ৰা মজ্ঝত্তো হুত্ৰা নিসীদতিযেৰ। অথেকদিৰসং একো কচ্ছপো উদকা উত্তরিত্ৰা গঙ্গাতীরে মুখং ৰিৰরিত্ৰা আতপং তপ্পন্তো নিদ্দাযতি। তং দিস্ৰা সো লোলৰানরো তস্স মুখে সলাকপৰেসনকম্মং অকাসি। অথস্স কচ্ছপো পবুজ্ঝিত্ৰা অঙ্গজাতং সমুগ্গে পক্খিপন্তো ৰিয ডংসি, বলৰৰেদনা উপ্পজ্জি। ৰেদনং অধিৰাসেতুং অসক্কোন্তো ‘‘কো নু খো মং ইমম্হা দুক্খা মোচেয্য, কস্স সন্তিকং গচ্ছামী’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘অঞ্ঞো মং ইমম্হা দুক্খা মোচেতুং সমত্থো নত্থি অঞ্ঞত্র তাপসেন, তস্সেৰ সন্তিকং মযা গন্তুং ৰট্টতী’’তি কচ্ছপং দ্ৰীহি হত্থেহি উক্খিপিত্ৰা বোধিসত্তস্স সন্তিকং অগমাসি। বোধিসত্তো তেন দুস্সীলমক্কটেন সদ্ধিং দৰং করোন্তো পঠমং গাথমাহ –
Atīte pana bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā kāme pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā himavantapadese gaṅgātīre assamapadaṃ māpetvā tattha abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā jhānakīḷaṃ kīḷanto vāsaṃ kappesi. Imasmiṃ kira jātake bodhisatto paramamajjhatto ahosi, upekkhāpāramiṃ pūresi. Tassa paṇṇasāladvāre nisinnassa eko pagabbho dussīlo makkaṭo āgantvā kaṇṇasotesu aṅgajātena salākapavesanakammaṃ karoti, bodhisatto avāretvā majjhatto hutvā nisīdatiyeva. Athekadivasaṃ eko kacchapo udakā uttaritvā gaṅgātīre mukhaṃ vivaritvā ātapaṃ tappanto niddāyati. Taṃ disvā so lolavānaro tassa mukhe salākapavesanakammaṃ akāsi. Athassa kacchapo pabujjhitvā aṅgajātaṃ samugge pakkhipanto viya ḍaṃsi, balavavedanā uppajji. Vedanaṃ adhivāsetuṃ asakkonto ‘‘ko nu kho maṃ imamhā dukkhā moceyya, kassa santikaṃ gacchāmī’’ti cintetvā ‘‘añño maṃ imamhā dukkhā mocetuṃ samattho natthi aññatra tāpasena, tasseva santikaṃ mayā gantuṃ vaṭṭatī’’ti kacchapaṃ dvīhi hatthehi ukkhipitvā bodhisattassa santikaṃ agamāsi. Bodhisatto tena dussīlamakkaṭena saddhiṃ davaṃ karonto paṭhamaṃ gāthamāha –
৬৭.
67.
‘‘কো নু উদ্ধিতভত্তোৰ, পূরহত্থোৰ ব্রাহ্মণো।
‘‘Ko nu uddhitabhattova, pūrahatthova brāhmaṇo;
কহং নু ভিক্খং অচরি, কং সদ্ধং উপসঙ্কমী’’তি॥
Kahaṃ nu bhikkhaṃ acari, kaṃ saddhaṃ upasaṅkamī’’ti.
তত্থ কো নু উদ্ধিতভত্তোৰাতি কো নু এস ৰড্ঢিতভত্তো ৰিয, একং ৰড্ঢিতভত্তং ভত্তপূরপাতিং হত্থেহি গহেত্ৰা ৰিয কো নু এসো আগচ্ছতীতি অত্থো। পূরহত্থোৰ ব্রাহ্মণোতি কত্তিকমাসে ৰাচনকং লভিত্ৰা পূরহত্থো ব্রাহ্মণো ৰিয চ কো নু খো এসোতি ৰানরং সন্ধায ৰদতি। কহং নু ভিক্খং অচরীতি, ভো ৰানর, কস্মিং পদেসে অজ্জ ত্ৰং ভিক্খং অচরি। কং সদ্ধং উপসঙ্কমীতি কতরং নাম পুব্বপেতে উদ্দিস্স কতং সদ্ধভত্তং, কতরং ৰা সদ্ধং পুগ্গলং ত্ৰং উপসঙ্কমি, কুতো তে অযং দেয্যধম্মো লদ্ধোতি দীপেতি।
Tattha ko nu uddhitabhattovāti ko nu esa vaḍḍhitabhatto viya, ekaṃ vaḍḍhitabhattaṃ bhattapūrapātiṃ hatthehi gahetvā viya ko nu eso āgacchatīti attho. Pūrahatthova brāhmaṇoti kattikamāse vācanakaṃ labhitvā pūrahattho brāhmaṇo viya ca ko nu kho esoti vānaraṃ sandhāya vadati. Kahaṃ nu bhikkhaṃ acarīti, bho vānara, kasmiṃ padese ajja tvaṃ bhikkhaṃ acari. Kaṃ saddhaṃ upasaṅkamīti kataraṃ nāma pubbapete uddissa kataṃ saddhabhattaṃ, kataraṃ vā saddhaṃ puggalaṃ tvaṃ upasaṅkami, kuto te ayaṃ deyyadhammo laddhoti dīpeti.
তং সুত্ৰা দুস্সীলৰানরো দুতিযং গাথমাহ –
Taṃ sutvā dussīlavānaro dutiyaṃ gāthamāha –
৬৮.
68.
‘‘অহং কপিস্মি দুম্মেধো, অনামাসানি আমসিং।
‘‘Ahaṃ kapismi dummedho, anāmāsāni āmasiṃ;
ত্ৰং মং মোচয ভদ্দং তে, মুত্তো গচ্ছেয্য পব্বত’’ন্তি॥
Tvaṃ maṃ mocaya bhaddaṃ te, mutto gaccheyya pabbata’’nti.
তত্থ অহং কপিস্মি দুম্মেধোতি ভদ্দং তে অহং অস্মি দুম্মেধো চপলচিত্তো মক্কটো। অনামাসানি আমসিন্তি অনামসিতব্বট্ঠানানি আমসিং। ত্ৰং মং মোচয ভদ্দং তেতি ত্ৰং দযালু অনুকম্পকো মং ইমম্হা দুক্খা মোচেহি, ভদ্দং তে হোতু। মুত্তো গচ্ছেয্য পব্বতন্তি সোহং তৰানুভাৰেন ইমম্হা ব্যসনা মুত্তো পব্বতমেৰ গচ্ছেয্যং, ন তে পুন চক্খুপথে অত্তানং দস্সেয্যন্তি।
Tattha ahaṃ kapismi dummedhoti bhaddaṃ te ahaṃ asmi dummedho capalacitto makkaṭo. Anāmāsāni āmasinti anāmasitabbaṭṭhānāni āmasiṃ. Tvaṃ maṃ mocaya bhaddaṃ teti tvaṃ dayālu anukampako maṃ imamhā dukkhā mocehi, bhaddaṃ te hotu. Mutto gaccheyya pabbatanti sohaṃ tavānubhāvena imamhā byasanā mutto pabbatameva gaccheyyaṃ, na te puna cakkhupathe attānaṃ dasseyyanti.
বোধিসত্তো তস্মিং কারুঞ্ঞেন কচ্ছপেন সদ্ধিং সল্লপন্তো ততিযং গাথমাহ –
Bodhisatto tasmiṃ kāruññena kacchapena saddhiṃ sallapanto tatiyaṃ gāthamāha –
৬৯.
69.
‘‘কচ্ছপা কস্সপা হোন্তি, কোণ্ডঞ্ঞা হোন্তি মক্কটা।
‘‘Kacchapā kassapā honti, koṇḍaññā honti makkaṭā;
মুঞ্চ কস্সপ কোণ্ডঞ্ঞং, কতং মেথুনকং তযা’’তি॥
Muñca kassapa koṇḍaññaṃ, kataṃ methunakaṃ tayā’’ti.
তস্সত্থো – কচ্ছপা নাম কস্সপগোত্তা হোন্তি, মক্কটা কোণ্ডঞ্ঞগোত্তা, কস্সপকোণ্ডঞ্ঞানঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং আৰাহৰিৰাহসম্বন্ধো অত্থি। অদ্ধা তযিদং লোলেন দুস্সীলমক্কটেন তযা সদ্ধিং, তযা চ দুস্সীলেন ইমিনা মক্কটেন সদ্ধিং গোত্তসদিসতাসঙ্খাতস্স মেথুনধম্মস্স অনুচ্ছৰিকং দুস্সীল্যকম্মসঙ্খাতম্পি মেথুনকং কতং, তস্মা মুঞ্চ, কস্সপ, কোণ্ডঞ্ঞন্তি।
Tassattho – kacchapā nāma kassapagottā honti, makkaṭā koṇḍaññagottā, kassapakoṇḍaññānañca aññamaññaṃ āvāhavivāhasambandho atthi. Addhā tayidaṃ lolena dussīlamakkaṭena tayā saddhiṃ, tayā ca dussīlena iminā makkaṭena saddhiṃ gottasadisatāsaṅkhātassa methunadhammassa anucchavikaṃ dussīlyakammasaṅkhātampi methunakaṃ kataṃ, tasmā muñca, kassapa, koṇḍaññanti.
কচ্ছপো বোধিসত্তস্স ৰচনং সুত্ৰা কারণেন পসন্নো ৰানরস্স অঙ্গজাতং মুঞ্চি। মক্কটো মুত্তমত্তোৰ বোধিসত্তং ৰন্দিত্ৰা পলাতো, পুন তং ঠানং নিৰত্তিত্ৰাপি ন ওলোকেসি। কচ্ছপোপি বোধিসত্তং ৰন্দিত্ৰা সকট্ঠানমেৰ গতো। বোধিসত্তোপি অপরিহীনজ্ঝানো ব্রহ্মলোকপরাযণো অহোসি।
Kacchapo bodhisattassa vacanaṃ sutvā kāraṇena pasanno vānarassa aṅgajātaṃ muñci. Makkaṭo muttamattova bodhisattaṃ vanditvā palāto, puna taṃ ṭhānaṃ nivattitvāpi na olokesi. Kacchapopi bodhisattaṃ vanditvā sakaṭṭhānameva gato. Bodhisattopi aparihīnajjhāno brahmalokaparāyaṇo ahosi.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা কচ্ছপৰানরা দ্ৰে মহামত্তা অহেসুং, তাপসো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā kacchapavānarā dve mahāmattā ahesuṃ, tāpaso pana ahameva ahosi’’nti.
কচ্ছপজাতকৰণ্ণনা ততিযা।
Kacchapajātakavaṇṇanā tatiyā.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ২৭৩. কচ্ছপজাতকং • 273. Kacchapajātakaṃ
