Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

Khuddakanikāye

Therāpadānapāḷi

(Paṭhamo bhāgo)

1. Buddhavaggo

1. Buddhaapadānaṃ

1.

Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo;

‘‘Sabbaññubuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’’.

2.

Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena;

‘‘Ye pubbabuddhesu ² katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.

3.

‘‘Teneva sambodhimukhena dhīrā, ajjhāsayenāpi mahābalena;

Paññāya tejena sutikkhapaññā, sabbaññubhāvaṃ anupāpuṇanti.

4.

‘‘Ahampi pubbabuddhesu, buddhattamabhipatthayiṃ,

Manasāyeva hutvāna, dhammarājā asaṅkhiyā.

5.

‘‘Atha buddhāpadānāni, suṇātha suddhamānasā;

Tiṃsapāramisampuṇṇā, dhammarājā asaṅkhiyā.

6.

‘‘Sambodhiṃ buddhaseṭṭhānaṃ, sasaṅghe lokanāyake;

Dasaṅgulī namassitvā, sirasā abhivādayiṃ ⁴.

7.

‘‘Yāvatā buddhakhettesu, ratanā vijjantisaṅkhiyā;

Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā ⁶, manasā sabbamāhariṃ.

8.

‘‘Tattha rūpiyabhūmiyaṃ, pāsādaṃ māpayiṃ ahaṃ;

Nekabhummaṃ ratanamayaṃ, ubbiddhaṃ nabhamuggataṃ.

9.

‘‘Vicittathambhaṃ sukataṃ, suvibhattaṃ mahārahaṃ;

Kanakamayasaṅghāṭaṃ, kontacchattehi maṇḍitaṃ.

10.

‘‘Paṭhamā veḷuriyā bhūmi, vimalabbhasamā subhā;

Naḷinajalajākiṇṇā, varakañcanabhūmiyā.

11.

‘‘Pavāḷaṃsā pavāḷavaṇṇā, kāci lohitakā subhā;

Indagopakavaṇṇābhā, bhūmi obhāsatī disā.

12.

‘‘Suvibhattā gharamukhā, niyyūhā sīhapañjarā;

Caturo vedikā jālā, gandhāveḷā manoramā.

13.

‘‘Nīlā pītā lohitakā, odātā suddhakāḷakā;

Kūṭāgāravarūpetā, sattaratanabhūsitā.

14.

‘‘Olokamayā padumā, vāḷavihaṅgasobhitā;

Nakkhattatārakākiṇṇā, candasūrehi ⁸ maṇḍitā.

15.

‘‘Hemajālena sañchannā, soṇṇakiṅkiṇikāyutā;

Vātavegena kūjanti, soṇṇamālā manoramā.

16.

‘‘Mañjeṭṭhakaṃ lohitakaṃ, pītakaṃ haripiñjaraṃ;

Nānāraṅgehi sampītaṃ ¹¹, ussitaddhajamālinī ¹².

17.

‘‘Na naṃ ¹⁴ bahūnekasatā, phalikā rajatāmayā;

Maṇimayā lohitaṅgā, masāragallamayā tathā;

Nānāsayanavicittā, saṇhakāsikasanthatā.

18.

‘‘Kampalā dukūlā cīnā, paṭṭuṇṇā paṇḍupāvurā;

Vividhattharaṇaṃ sabbaṃ, manasā paññapesahaṃ.

19.

‘‘Tāsu tāsveva bhūmīsu, ratanakūṭalaṅkataṃ;

Maṇiverocanā ukkā, dhārayantā sutiṭṭhare.

20.

‘‘Sobhanti esikā thambhā, subhā kañcanatoraṇā;

Jambonadā sāramayā, atho rajatamayāpi ca.

21.

‘‘Nekā sandhī suvibhattā, kavāṭaggaḷacittitā;

Ubhato puṇṇaghaṭānekā, padumuppalasaṃyutā.

22.

‘‘Atīte sabbabuddhe ca, sasaṅghe lokanāyake;

Pakativaṇṇarūpena, nimminitvā sasāvake.

23.

‘‘Tena dvārena pavisitvā, sabbe buddhā sasāvakā;

Sabbasoṇṇamaye pīṭhe, nisinnā ariyamaṇḍalā.

24.

‘‘Ye ca etarahi atthi, buddhā loke anuttarā;

Atīte vattamānā ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ.

25.

‘‘Paccekabuddhenekasate, sayambhū aparājite;

Atīte vattamāne ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ.

26.

‘‘Kapparukkhā bahū atthi, ye dibbā ye ca mānusā;

Sabbaṃ dussaṃ samāhantā, acchādemi ticīvaraṃ.

27.

‘‘Khajjaṃ bhojjaṃ sāyanīyaṃ, sampannaṃ pānabhojanaṃ;

Maṇimaye subhe patte, saṃpūretvā adāsahaṃ.

28.

‘‘Dibbavatthasamā hutvā, maṭṭhā ¹⁶ cīvarasaṃyutā;

Madhurā sakkharā ceva, telā ca madhuphāṇitā.

29.

‘‘Tappitā paramannena, sabbe te ariyamaṇḍalā;

Ratanagabbhaṃ pavisitvā, kesarīva guhāsayā.

30.

‘‘Mahārahamhi sayane, sīhaseyyamakappayuṃ;

Sampajānā samuṭṭhāya, sayane ¹⁸ pallaṅkamābhujuṃ.

31.

‘‘Gocaraṃ sabbabuddhānaṃ, jhānaratisamappitā;

Aññe dhammāni desenti, aññe kīḷanti iddhiyā.

32.

‘‘Aññe abhiññā appenti, abhiññā vasibhāvitā;

Vikubbanā vikubbanti, aññenekasahassiyo.

33.

‘‘Buddhāpi buddhe pucchanti, visayaṃ sabbaññumālayaṃ;

Gambhīraṃ nipuṇaṃ ṭhānaṃ, paññāya vinibujjhare.

34.

‘‘Sāvakā buddhe pucchanti, buddhā pucchanti sāvake;

Aññamaññañca pucchitvā ²⁰, aññoññaṃ byākaronti te.

35.

‘‘Buddhā paccekabuddhā ca, sāvakā paricārakā;

Evaṃ sakāya ratiyā, pāsādebhiramanti te.

36.

‘‘Chattā tiṭṭhantu ratanā, kañcanāveḷapantikā;

Muttājālaparikkhittā, sabbe dhārentu ²² matthake.

37.

‘‘Bhavantu ceḷavitānā, soṇṇatārakacittitā;

Vicittamalyavitatā, sabbe dhārentu matthake.

38.

‘‘Vitatā malyadāmehi, gandhadāmehi sobhitā;

Dussadāmaparikiṇṇā, ratanadāmabhūsitā.

39.

‘‘Pupphābhikiṇṇā sucittā, surabhigandhabhūsitā;

Gandhapañcaṅgulikatā ²⁴, hemacchadanachāditā.

40.

‘‘Catuddisā pokkharañño, padumuppalasanthatā;

Sovaṇṇarūpā khāyantu, padmaṃreṇurajuggatā.

41.

‘‘Pupphantu pādapā sabbe, pāsādassa samantato;

Sayañca pupphā muñcitvā, gantvā bhavanamokiruṃ.

42.

‘‘Sikhino tattha naccantu, dibbahaṃsā pakūjare;

Karavīkā ca gāyantu, dijasaṅghā samantato.

43.

‘‘Bheriyo sabbā vajjantu, vīṇā sabbā rasantu ²⁶ tā;

Sabbā saṅgīti vattantu, pāsādassa samantato.

44.

‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, cakkavāḷe tato pare;

Mahantā jotisampannā, acchinnā ratanāmayā.

45.

‘‘Tiṭṭhantu soṇṇapallaṅkā, dīparukkhā jalantu te;

Bhavantu ekapajjotā, dasasahassiparamparā.

46.

‘‘Gaṇikā lāsikā ceva, naccantu accharāgaṇā;

Nānāraṅgā padissantu, pāsādassa samantato.

47.

‘‘Dumagge pabbatagge vā, sinerugirimuddhani;

Ussāpemi dhajaṃ sabbaṃ, vicittaṃ pañcavaṇṇikaṃ.

48.

‘‘Narā nāgā ca gandhabbā, sabbe devā upentu te;

Namassantā pañjalikā, pāsādaṃ parivārayuṃ.

49.

‘‘Yaṃ kiñci kusalaṃ kammaṃ, kattabbaṃ kiriyaṃ mama;

Kāyena vācā manasā, tidase sukataṃ kataṃ.

50.

‘‘Ye sattā saññino atthi, ye ca sattā asaññino;

Kataṃ puññaphalaṃ mayhaṃ, sabbe bhāgī bhavantu te.

51.

‘‘Yesaṃ kataṃ suviditaṃ, dinnaṃ puññaphalaṃ mayā;

Ye ca tattha ²⁸ na jānanti, devā gantvā nivedayuṃ.

52.

‘‘Sabbalokamhi ³⁰ ye sattā, jīvantāhārahetukā;

Manuññaṃ bhojanaṃ sabbaṃ ³², labhantu mama cetasā.

53.

‘‘Manasā dānaṃ mayā dinnaṃ, manasā pasādamāvahiṃ;

Pūjitā sabbasambuddhā, paccekā jinasāvakā.

54.

‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.

55.

‘‘Duve bhave pajānāmi, devatte atha mānuse;

Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, manasā patthanāphalaṃ.

56.

‘‘Devānaṃ adhiko homi, bhavāmi manujādhipo;

Rūpalakkhaṇasampanno, paññāya asamo bhave.

57.

‘‘Bhojanaṃ vividhaṃ seṭṭhaṃ, ratanañca anappakaṃ;

Vividhāni ca vatthāni, nabhā ³⁴ khippaṃ upenti maṃ.

58.

‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;

Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, dibbā bhakkhā upenti maṃ.

59.

‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;

Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, ratanā sabbe upenti maṃ.

60.

‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;

Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe gandhā upenti maṃ.

61.

‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;

Yaṃ yaṃ ³⁶ hatthaṃ pasāremi, sabbe yānā upenti maṃ.

62.

‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;

Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe mālā upenti maṃ.

63.

‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;

Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, alaṅkārā upenti maṃ.

64.

‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;

Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbā kaññā upenti maṃ.

65.

‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;

Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, madhusakkharā upenti maṃ.

66.

‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;

Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe khajjā upenti maṃ.

67.

‘‘Adhane addhika ³⁸ jane, yācake ca pathāvino;

Dadāmihaṃ ⁴⁰ dānavaraṃ, sambodhivarapattiyā.

68.

‘‘Nādento pabbataṃ selaṃ, gajjento bahalaṃ giriṃ;

Sadevakaṃ hāsayanto, buddho loke bhavāmahaṃ.

69.

‘‘Disā dasavidhā loke, yāyato natthi antakaṃ;

Tasmiñca disābhāgamhi, buddhakhettā asaṅkhiyā.

70.

‘‘Pabhā pakittitā mayhaṃ, yamakā raṃsivāhanā;

Etthantare raṃsijālaṃ, āloko vipulo bhave.

71.

‘‘Ettake lokadhātumhi, sabbe passantu maṃ janā;

Sabbe maṃ anuvattantu, yāva brahmanivesanaṃ ⁴².

72.

‘‘Visiṭṭhamadhunādena, amatabherimāhaniṃ;

Etthantare janā sabbe, suṇantu madhuraṃ giraṃ.

73.

‘‘Dhammameghena vassante, sabbe hontu anāsavā;

Yettha pacchimakā sattā, sotāpannā bhavantu te.

74.

‘‘Datvā dātabbakaṃ dānaṃ, sīlaṃ pūretvā asesato;

Nekkhammapāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.

75.

‘‘Paṇḍite paripucchitvā, katvā vīriyamuttamaṃ;

Khantiyā pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.

76.

‘‘Katvā daḷhamadhiṭṭhānaṃ, saccapārami pūriya;

Mettāya pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.

77.

‘‘Lābhālābhe sukhe dukkhe, sammāne cāvamānane ⁴⁴;

Sabbattha samako hutvā, patto sambodhimuttamaṃ.

78.

‘‘Kosajjaṃ bhayato disvā, vīriyaṃ cāpi khemato;

Āraddhavīriyā hotha, esā buddhānusāsanī.

79.

‘‘Vivādaṃ bhayato disvā, avivādañca khemato;

Samaggā sakhilā hotha, esā buddhānusāsanī.

80.

‘‘Pamādaṃ bhayato disvā, appamādañca khemato;

Bhāvethaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, esā buddhānusāsanī.

81.

‘‘Samāgatā bahū buddhā, arahantā ⁴⁶ ca sabbaso;

Sambuddhe arahante ca, vandamānā namassatha.

82.

‘‘Evaṃ acintiyā buddhā, buddhadhammā acintiyā;

Acintiye pasannānaṃ, vipāko hoti acintiyo’’’.

Itthaṃ sudaṃ bhagavā attano buddhacariyaṃ sambhāvayamāno buddhāpadāniyaṃ ⁴⁸ nāma dhammapariyāyaṃ abhāsitthāti.

Buddhāpadānaṃ samattaṃ.