| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / အပဒာနပာဠိ • Apadānapāḷi |
၂. ပစ္စေကဗုဒ္ဓအပဒာနံ
2. Paccekabuddhaapadānaṃ
အထ ပစ္စေကဗုဒ္ဓာပဒာနံ သုဏာထ –
Atha paccekabuddhāpadānaṃ suṇātha –
၈၃.
83.
‘‘တထာဂတံ ဇေတဝနေ ဝသန္တံ၊ အပုစ္ဆိ ဝေဒေဟမုနီ နတင္ဂော။
‘‘Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo;
‘ပစ္စေကဗုဒ္ဓာ ကိရ နာမ ဟောန္တိ၊ ဘဝန္တိ တေ ဟေတုဘိ ကေဟိ ဝီရ’ 1။
‘Paccekabuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’ 2.
၈၄.
84.
‘‘တဒာဟ သဗ္ဗညုဝရော မဟေသီ၊ အာနန္ဒဘဒ္ဒံ မဓုရသ္သရေန။
‘‘Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena;
‘ယေ ပုဗ္ဗဗုဒ္ဓေသု 3 ကတာဓိကာရာ၊ အလဒ္ဓမောက္ခာ ဇိနသာသနေသု။
‘Ye pubbabuddhesu 4 katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.
၈၅.
85.
‘‘‘တေနေဝ သံဝေဂမုခေန ဓီရာ၊ ဝိနာပိ ဗုဒ္ဓေဟိ သုတိက္ခပညာ။
‘‘‘Teneva saṃvegamukhena dhīrā, vināpi buddhehi sutikkhapaññā;
အာရမ္မဏေနာပိ ပရိတ္တကေန၊ ပစ္စေကဗောဓိံ အနုပာပုဏန္တိ။
Ārammaṇenāpi parittakena, paccekabodhiṃ anupāpuṇanti.
၈၆.
86.
‘‘‘သဗ္ဗမ္ဟိ လောကမ္ဟိ မမံ ဌပေတ္ဝာ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေဟိ သမောဝ နတ္ထိ။
‘‘‘Sabbamhi lokamhi mamaṃ ṭhapetvā, paccekabuddhehi samova natthi;
တေသံ ဣမံ ဝဏ္ဏပဒေသမတ္တံ၊ ဝက္ခာမဟံ သာဓု မဟာမုနီနံ။
Tesaṃ imaṃ vaṇṇapadesamattaṃ, vakkhāmahaṃ sādhu mahāmunīnaṃ.
၈၇.
87.
‘‘‘သယမေဝ ဗုဒ္ဓာနံ မဟာဣသီနံ၊ သာဓူနိ ဝာက္ယာနိ မဓူဝ 5 ခုဒ္ဒံ။
‘‘‘Sayameva buddhānaṃ mahāisīnaṃ, sādhūni vākyāni madhūva 6 khuddaṃ;
အနုတ္တရံ ဘေသဇံ ပတ္ထယန္တာ၊ သုဏာထ သဗ္ဗေသု ပသန္နစိတ္တာ။
Anuttaraṃ bhesajaṃ patthayantā, suṇātha sabbesu pasannacittā.
၈၈.
88.
‘‘‘ပစ္စေကဗုဒ္ဓာနံ သမာဂတာနံ၊ ပရမ္ပရံ ဗ္ယာကရဏာနိ ယာနိ။
‘‘‘Paccekabuddhānaṃ samāgatānaṃ, paramparaṃ byākaraṇāni yāni;
အာဒီနဝော ယဉ္စ ဝိရာဂဝတ္ထုံ၊ ယထာ စ ဗောဓိံ အနုပာပုဏိံသု။
Ādīnavo yañca virāgavatthuṃ, yathā ca bodhiṃ anupāpuṇiṃsu.
၈၉.
89.
‘‘‘သရာဂဝတ္ထူသု ဝိရာဂသညီ၊ ရတ္တမ္ဟိ လောကမ္ဟိ ဝိရတ္တစိတ္တာ။
‘‘‘Sarāgavatthūsu virāgasaññī, rattamhi lokamhi virattacittā;
ဟိတ္ဝာ ပပဉ္စေ ဇိတဖန္ဒိတာနိ 7၊ တထေဝ ဗောဓိံ အနုပာပုဏိံသု။
Hitvā papañce jitaphanditāni 8, tatheva bodhiṃ anupāpuṇiṃsu.
၉၀.
90.
‘‘‘သဗ္ဗေသု ဘူတေသု နိဓာယ ဒဏ္ဍံ၊ အဝိဟေဌယံ အညတရမ္ပိ တေသံ။
‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
မေတ္တေန စိတ္တေန ဟိတာနုကမ္ပီ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Mettena cittena hitānukampī, eko care khaggavisāṇakappo.
၉၁.
91.
‘‘‘သဗ္ဗေသု ဘူတေသု နိဓာယ ဒဏ္ဍံ၊ အဝိဟေဌယံ အညတရမ္ပိ တေသံ။
‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
န ပုတ္တမိစ္ဆေယ္ယ ကုတော သဟာယံ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
၉၂.
92.
‘‘‘သံသဂ္ဂဇာတသ္သ ဘဝန္တိ သ္နေဟာ၊ သ္နေဟန္ဝယံ ဒုက္ခမိဒံ ပဟောတိ။
‘‘‘Saṃsaggajātassa bhavanti snehā, snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti;
အာဒီနဝံ သ္နေဟဇံ ပေက္ခမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
၉၃.
93.
‘‘‘မိတ္တေ သုဟဇ္ဇေ အနုကမ္ပမာနော၊ ဟာပေတိ အတ္ထံ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော။
‘‘‘Mitte suhajje anukampamāno, hāpeti atthaṃ paṭibaddhacitto;
ဧတံ ဘယံ သန္ထဝေ ပေက္ခမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
၉၄.
94.
‘‘‘ဝံသော ဝိသာလောဝ ယထာ ဝိသတ္တော၊ ပုတ္တေသု ဒာရေသု စ ယာ အပေက္ခာ။
‘‘‘Vaṃso visālova yathā visatto, puttesu dāresu ca yā apekkhā;
ဝံသေ ကဠီရောဝ အသဇ္ဇမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Vaṃse kaḷīrova asajjamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
၉၅.
95.
‘‘‘မိဂော အရညမ္ဟိ ယထာ အဗဒ္ဓော၊ ယေနိစ္ဆကံ ဂစ္ဆတိ ဂောစရာယ။
‘‘‘Migo araññamhi yathā abaddho, yenicchakaṃ gacchati gocarāya;
ဝိညူ နရော သေရိတံ ပေက္ခမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Viññū naro seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
၉၆.
96.
‘‘‘အာမန္တနာ ဟောတိ သဟာယမဇ္ဈေ၊ ဝာသေ စ 9 ဌာနေ ဂမနေ စာရိကာယ။
‘‘‘Āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ca 10 ṭhāne gamane cārikāya;
အနဘိဇ္ဈိတံ သေရိတံ ပေက္ခမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
၉၇.
97.
‘‘‘ခိဍ္ဍာ ရတီ ဟောတိ သဟာယမဇ္ဈေ၊ ပုတ္တေသု ပေမံ ဝိပုလဉ္စ ဟောတိ။
‘‘‘Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe, puttesu pemaṃ vipulañca hoti;
ပိယဝိပ္ပယောဂံ ဝိဇိဂုစ္ဆမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Piyavippayogaṃ vijigucchamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
၉၈.
98.
‘‘‘စာတုဒ္ဒိသော အပ္ပဋိဃော စ ဟောတိ၊ သန္တုသ္သမာနော ဣတရီတရေန။
‘‘‘Cātuddiso appaṭigho ca hoti, santussamāno itarītarena;
ပရိသ္သယာနံ သဟိတာ အဆမ္ဘီ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Parissayānaṃ sahitā achambhī, eko care khaggavisāṇakappo.
၉၉.
99.
‘‘‘ဒုသ္သင္ဂဟာ ပဗ္ဗဇိတာပိ ဧကေ၊ အထော ဂဟဋ္ဌာ ဃရမာဝသန္တာ။
‘‘‘Dussaṅgahā pabbajitāpi eke, atho gahaṭṭhā gharamāvasantā;
အပ္ပောသ္သုက္ကော ပရပုတ္တေသု ဟုတ္ဝာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Appossukko paraputtesu hutvā, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၀၀.
100.
‘‘‘ဩရောပယိတ္ဝာ ဂိဟိဗ္ယဉ္ဇနာနိ၊ သဉ္ဆိန္နပတ္တော ယထာ ကောဝိဠာရော။
‘‘‘Oropayitvā gihibyañjanāni, sañchinnapatto yathā koviḷāro;
ဆေတ္ဝာန ဝီရော ဂိဟိဗန္ဓနာနိ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Chetvāna vīro gihibandhanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၀၁.
101.
‘‘‘သစေ လဘေထ နိပကံ သဟာယံ၊ သဒ္ဓိံ စရံ သာဓုဝိဟာရိဓီရံ။
‘‘‘Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
အဘိဘုယ္ယ သဗ္ဗာနိ ပရိသ္သယာနိ၊ စရေယ္ယ တေနတ္တမနော သတီမာ။
Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā.
၁၀၂.
102.
‘‘‘နော စေ လဘေထ နိပကံ သဟာယံ၊ သဒ္ဓိံ စရံ သာဓုဝိဟာရိဓီရံ။
‘‘‘No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
ရာဇာဝ ရဋ္ဌံ ဝိဇိတံ ပဟာယ၊ ဧကော စရေ မာတင္ဂရညေဝ နာဂော။
Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
၁၀၃.
103.
‘‘‘အဒ္ဓာ ပသံသာမ သဟာယသမ္ပဒံ၊ သေဋ္ဌာ သမာ သေဝိတဗ္ဗာ သဟာယာ။
‘‘‘Addhā pasaṃsāma sahāyasampadaṃ, seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā;
ဧတေ အလဒ္ဓာ အနဝဇ္ဇဘောဇီ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Ete aladdhā anavajjabhojī, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၀၄.
104.
‘‘‘ဒိသ္ဝာ သုဝဏ္ဏသ္သ ပဘသ္သရာနိ၊ ကမ္မာရပုတ္တေန သုနိဋ္ဌိတာနိ။
‘‘‘Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni, kammāraputtena suniṭṭhitāni;
သင္ဃဋ္ဋမာနာနိ ဒုဝေ ဘုဇသ္မိံ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၀၅.
105.
‘‘‘ဧဝံ ဒုတီယေန သဟာ မမသ္သ၊ ဝာစာဘိလာပော အဘိသဇ္ဇနာ ဝာ။
‘‘‘Evaṃ dutīyena sahā mamassa, vācābhilāpo abhisajjanā vā;
ဧတံ ဘယံ အာယတိံ ပေက္ခမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၀၆.
106.
‘‘‘ကာမာ ဟိ စိတ္ရာ မဓုရာ မနောရမာ၊ ဝိရူပရူပေန မထေန္တိ စိတ္တံ။
‘‘‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṃ;
အာဒီနဝံ ကာမဂုဏေသု ဒိသ္ဝာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၀၇.
107.
‘‘‘ဤတီ စ ဂဏ္ဍော စ ဥပဒ္ဒဝော စ၊ ရောဂော စ သလ္လဉ္စ ဘယဉ္စ မေတံ။
‘‘‘Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca, rogo ca sallañca bhayañca metaṃ;
ဧတံ ဘယံ ကာမဂုဏေသု ဒိသ္ဝာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Etaṃ bhayaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၀၈.
108.
‘‘‘သီတဉ္စ ဥဏ္ဟဉ္စ ခုဒံ ပိပာသံ၊ ဝာတာတပေ ဍံသသရီသပေ 11 စ။
‘‘‘Sītañca uṇhañca khudaṃ pipāsaṃ, vātātape ḍaṃsasarīsape 12 ca;
သဗ္ဗာနိပေတာနိ အဘိဗ္ဘဝိတ္ဝာ 13၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Sabbānipetāni abhibbhavitvā 14, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၀၉.
109.
‘‘‘နာဂောဝ ယူထာနိ ဝိဝဇ္ဇယိတ္ဝာ၊ သဉ္ဇာတခန္ဓော ပဒုမီ ဥဠာရော။
‘‘‘Nāgova yūthāni vivajjayitvā, sañjātakhandho padumī uḷāro;
ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရံ အရညေ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Yathābhirantaṃ viharaṃ araññe, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၁၀.
110.
‘‘‘အဋ္ဌာနတံ သင္ဂဏိကာရတသ္သ၊ ယံ ဖသ္သယေ 15 သာမယိကံ ဝိမုတ္တိံ။
‘‘‘Aṭṭhānataṃ saṅgaṇikāratassa, yaṃ phassaye 16 sāmayikaṃ vimuttiṃ;
အာဒိစ္စဗန္ဓုသ္သ ဝစော နိသမ္မ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Ādiccabandhussa vaco nisamma, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၁၁.
111.
‘‘‘ဒိဋ္ဌီဝိသူကာနိ ဥပာတိဝတ္တော၊ ပတ္တော နိယာမံ ပဋိလဒ္ဓမဂ္ဂော။
‘‘‘Diṭṭhīvisūkāni upātivatto, patto niyāmaṃ paṭiladdhamaggo;
ဥပ္ပန္နဉာဏောမ္ဟိ အနညနေယ္ယော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Uppannañāṇomhi anaññaneyyo, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၁၂.
112.
‘‘‘နိလ္လောလုပော နိက္ကုဟော နိပ္ပိပာသော၊ နိမ္မက္ခ 17 နိဒ္ဓန္တကသာဝမောဟော။
‘‘‘Nillolupo nikkuho nippipāso, nimmakkha 18 niddhantakasāvamoho;
နိရာသယော 19 သဗ္ဗလောကေ ဘဝိတ္ဝာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Nirāsayo 20 sabbaloke bhavitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၁၃.
113.
‘‘‘ပာပံ သဟာယံ ပရိဝဇ္ဇယေထ၊ အနတ္ထဒသ္သိံ ဝိသမေ နိဝိဋ္ဌံ။
‘‘‘Pāpaṃ sahāyaṃ parivajjayetha, anatthadassiṃ visame niviṭṭhaṃ;
သယံ န သေဝေ ပသုတံ ပမတ္တံ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Sayaṃ na seve pasutaṃ pamattaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၁၄.
114.
‘‘‘ဗဟုသ္သုတံ ဓမ္မဓရံ ဘဇေထ၊ မိတ္တံ ဥဠာရံ ပဋိဘာနဝန္တံ။
‘‘‘Bahussutaṃ dhammadharaṃ bhajetha, mittaṃ uḷāraṃ paṭibhānavantaṃ;
အညာယ အတ္ထာနိ ဝိနေယ္ယ ကင္ခံ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၁၅.
115.
‘‘‘ခိဍ္ဍံ ရတိံ ကာမသုခဉ္စ လောကေ၊ အနလင္ကရိတ္ဝာ အနပေက္ခမာနော။
‘‘‘Khiḍḍaṃ ratiṃ kāmasukhañca loke, analaṅkaritvā anapekkhamāno;
ဝိဘူသဋ္ဌာနာ ဝိရတော သစ္စဝာဒီ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၁၆.
116.
‘‘‘ပုတ္တဉ္စ ဒာရံ ပိတရဉ္စ မာတရံ၊ ဓနာနိ ဓညာနိ စ ဗန္ဓဝာနိ။
‘‘‘Puttañca dāraṃ pitarañca mātaraṃ, dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;
ဟိတ္ဝာန ကာမာနိ ယထောဓိကာနိ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Hitvāna kāmāni yathodhikāni, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၁၇.
117.
‘‘‘သင္ဂော ဧသော ပရိတ္တမေတ္ထ သောခ္ယံ၊ အပ္ပသ္သာဒော ဒုက္ခမေဝေတ္ထ ဘိယ္ယော။
‘‘‘Saṅgo eso parittamettha sokhyaṃ, appassādo dukkhamevettha bhiyyo;
ဂဠော 21 ဧသော ဣတိ ဉတ္ဝာ မတိမာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Gaḷo 22 eso iti ñatvā matimā, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၁၈.
118.
‘‘‘သန္ဒာလယိတ္ဝာန သံယောဇနာနိ၊ ဇာလံဝ ဘေတ္ဝာ သလိလမ္ဗုစာရီ။
‘‘‘Sandālayitvāna saṃyojanāni, jālaṃva bhetvā salilambucārī;
အဂ္ဂီဝ ဒဍ္ဎံ အနိဝတ္တမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Aggīva daḍḍhaṃ anivattamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၁၉.
119.
‘‘‘ဩက္ခိတ္တစက္ခူ န စ ပာဒလောလော၊ ဂုတ္တိန္ဒ္ရိယော ရက္ခိတမာနသာနော။
‘‘‘Okkhittacakkhū na ca pādalolo, guttindriyo rakkhitamānasāno;
အနဝသ္သုတော အပရိဍယ္ဟမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Anavassuto apariḍayhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၂၀.
120.
‘‘‘ဩဟာရယိတ္ဝာ ဂိဟိဗ္ယဉ္ဇနာနိ၊ သဉ္ဆန္နပတ္တော ယထာ ပာရိဆတ္တော။
‘‘‘Ohārayitvā gihibyañjanāni, sañchannapatto yathā pārichatto;
ကာသာယဝတ္ထော အဘိနိက္ခမိတ္ဝာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Kāsāyavattho abhinikkhamitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၂၁.
121.
‘‘‘ရသေသု ဂေဓံ အကရံ အလောလော၊ အနညပောသီ သပဒာနစာရီ။
‘‘‘Rasesu gedhaṃ akaraṃ alolo, anaññaposī sapadānacārī;
ကုလေ ကုလေ အပ္ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Kule kule appaṭibaddhacitto, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၂၂.
122.
‘‘‘ပဟာယ ပဉ္စာဝရဏာနိ စေတသော၊ ဥပက္ကိလေသေ ဗ္ယပနုဇ္ဇ သဗ္ဗေ။
‘‘‘Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso, upakkilese byapanujja sabbe;
အနိသ္သိတော ဆေဇ္ဇ သိနေဟဒောသံ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Anissito chejja sinehadosaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၂၃.
123.
‘‘‘ဝိပိဋ္ဌိကတ္ဝာန သုခဉ္စ ဒုက္ခံ၊ ပုဗ္ဗေဝ သောမနသ္သဒောမနသ္သံ။
‘‘‘Vipiṭṭhikatvāna sukhañca dukkhaṃ, pubbeva somanassadomanassaṃ;
လဒ္ဓာနုပေက္ခံ သမထံ ဝိသုဒ္ဓံ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Laddhānupekkhaṃ samathaṃ visuddhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၂၄.
124.
‘‘‘အာရဒ္ဓဝီရိယော ပရမတ္ထပတ္တိယာ၊ အလီနစိတ္တော အကုသီတဝုတ္တိ။
‘‘‘Āraddhavīriyo paramatthapattiyā, alīnacitto akusītavutti;
ဒဠ္ဟနိက္ကမော ထာမဗလူပပန္နော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၂၅.
125.
‘‘‘ပဋိသလ္လာနံ ဈာနမရိဉ္စမာနော၊ ဓမ္မေသု နိစ္စံ အနုဓမ္မစာရီ။
‘‘‘Paṭisallānaṃ jhānamariñcamāno, dhammesu niccaṃ anudhammacārī;
အာဒီနဝံ သမ္မသိတာ ဘဝေသု၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Ādīnavaṃ sammasitā bhavesu, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၂၆.
126.
‘‘‘တဏ္ဟက္ခယံ ပတ္ထယမပ္ပမတ္တော၊ အနေဠမူဂော သုတဝာ သတီမာ။
‘‘‘Taṇhakkhayaṃ patthayamappamatto, aneḷamūgo sutavā satīmā;
သင္ခာတဓမ္မော နိယတော ပဓာနဝာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Saṅkhātadhammo niyato padhānavā, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၂၇.
127.
‘‘‘သီဟောဝ သဒ္ဒေသု အသန္တသန္တော၊ ဝာတောဝ ဇာလမ္ဟိ အသဇ္ဇမာနော။
‘‘‘Sīhova saddesu asantasanto, vātova jālamhi asajjamāno;
ပဒုမံဝ တောယေန အလိမ္ပမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Padumaṃva toyena alimpamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၂၈.
128.
‘‘‘သီဟော ယထာ ဒာဌဗလီ ပသယ္ဟ၊ ရာဇာ မိဂာနံ အဘိဘုယ္ယ စာရီ။
‘‘‘Sīho yathā dāṭhabalī pasayha, rājā migānaṃ abhibhuyya cārī;
သေဝေထ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Sevetha pantāni senāsanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၂၉.
129.
‘‘‘မေတ္တံ ဥပေက္ခံ ကရုဏံ ဝိမုတ္တိံ၊ အာသေဝမာနော မုဒိတဉ္စ ကာလေ။
‘‘‘Mettaṃ upekkhaṃ karuṇaṃ vimuttiṃ, āsevamāno muditañca kāle;
သဗ္ဗေန လောကေန အဝိရုဇ္ဈမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Sabbena lokena avirujjhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၃၀.
130.
‘‘‘ရာဂဉ္စ ဒောသဉ္စ ပဟာယ မောဟံ၊ သန္ဒာလယိတ္ဝာန သံယောဇနာနိ။
‘‘‘Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, sandālayitvāna saṃyojanāni;
အသန္တသံ ဇီဝိတသင္ခယမ္ဟိ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Asantasaṃ jīvitasaṅkhayamhi, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၃၁.
131.
‘‘‘ဘဇန္တိ သေဝန္တိ စ ကာရဏတ္ထာ၊ နိက္ကာရဏာ ဒုလ္လဘာ အဇ္ဇ မိတ္တာ။
‘‘‘Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā, nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;
အတ္တတ္ထပညာ အသုစီမနုသ္သာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော။
Attatthapaññā asucīmanussā, eko care khaggavisāṇakappo.
၁၃၂.
132.
‘‘‘ဝိသုဒ္ဓသီလာ သုဝိသုဒ္ဓပညာ၊ သမာဟိတာ ဇာဂရိယာနုယုတ္တာ။
‘‘‘Visuddhasīlā suvisuddhapaññā, samāhitā jāgariyānuyuttā;
ဝိပသ္သကာ ဓမ္မဝိသေသဒသ္သီ၊ မဂ္ဂင္ဂဗောဇ္ဈင္ဂဂတေ ဝိဇညာ။
Vipassakā dhammavisesadassī, maggaṅgabojjhaṅgagate vijaññā.
၁၃၃.
133.
‘‘‘သုညပ္ပဏိဓိဉ္စ တထာနိမိတ္တံ 23၊ အာသေဝယိတ္ဝာ ဇိနသာသနမ္ဟိ။
‘‘‘Suññappaṇidhiñca tathānimittaṃ 24, āsevayitvā jinasāsanamhi;
ယေ သာဝကတ္တံ န ဝဇန္တိ ဓီရာ၊ ဘဝန္တိ ပစ္စေကဇိနာ သယမ္ဘူ။
Ye sāvakattaṃ na vajanti dhīrā, bhavanti paccekajinā sayambhū.
၁၃၄.
134.
‘‘‘မဟန္တဓမ္မာ ဗဟုဓမ္မကာယာ၊ စိတ္တိသ္သရာ သဗ္ဗဒုက္ခောဃတိဏ္ဏာ။
‘‘‘Mahantadhammā bahudhammakāyā, cittissarā sabbadukkhoghatiṇṇā;
ဥဒဂ္ဂစိတ္တာ ပရမတ္ထဒသ္သီ၊ သီဟောပမာ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပာ။
Udaggacittā paramatthadassī, sīhopamā khaggavisāṇakappā.
၁၃၅.
135.
‘‘‘သန္တိန္ဒ္ရိယာ သန္တမနာ သမာဓီ၊ ပစ္စန္တသတ္တေသု ပတိပ္ပစာရာ 25။
‘‘‘Santindriyā santamanā samādhī, paccantasattesu patippacārā 26;
ဒီပာ ပရတ္ထ ဣဓ ဝိဇ္ဇလန္တာ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓာ သတတံ ဟိတာမေ။
Dīpā parattha idha vijjalantā, paccekabuddhā satataṃ hitāme.
၁၃၆.
136.
‘‘‘ပဟီနသဗ္ဗာဝရဏာ ဇနိန္ဒာ၊ လောကပ္ပဒီပာ ဃနကဉ္စနာဘာ။
‘‘‘Pahīnasabbāvaraṇā janindā, lokappadīpā ghanakañcanābhā;
နိသ္သံသယံ လောကသုဒက္ခိဏေယ္ယာ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓာ သတတပ္ပိတာမေ။
Nissaṃsayaṃ lokasudakkhiṇeyyā, paccekabuddhā satatappitāme.
၁၃၇.
137.
‘‘‘ပစ္စေကဗုဒ္ဓာနံ သုဘာသိတာနိ၊ စရန္တိ လောကမ္ဟိ သဒေဝကမ္ဟိ။
‘‘‘Paccekabuddhānaṃ subhāsitāni, caranti lokamhi sadevakamhi;
သုတ္ဝာ တထာ ယေ န ကရောန္တိ ဗာလာ၊ စရန္တိ ဒုက္ခေသု ပုနပ္ပုနံ တေ။
Sutvā tathā ye na karonti bālā, caranti dukkhesu punappunaṃ te.
၁၃၈.
138.
‘‘‘ပစ္စေကဗုဒ္ဓာနံ သုဘာသိတာနိ၊ မဓုံ ယထာ ခုဒ္ဒမဝသ္သဝန္တံ။
‘‘‘Paccekabuddhānaṃ subhāsitāni, madhuṃ yathā khuddamavassavantaṃ;
သုတ္ဝာ တထာ ယေ ပဋိပတ္တိယုတ္တာ၊ ဘဝန္တိ တေ သစ္စဒသာ သပညာ’။
Sutvā tathā ye paṭipattiyuttā, bhavanti te saccadasā sapaññā’.
၁၃၉.
139.
‘‘ပစ္စေကဗုဒ္ဓေဟိ ဇိနေဟိ ဘာသိတာ၊ ကထာ 27 ဥဠာရာ အဘိနိက္ခမိတ္ဝာ။
‘‘Paccekabuddhehi jinehi bhāsitā, kathā 28 uḷārā abhinikkhamitvā;
တာ သက္ယသီဟေန နရုတ္တမေန၊ ပကာသိတာ ဓမ္မဝိဇာနနတ္ထံ။
Tā sakyasīhena naruttamena, pakāsitā dhammavijānanatthaṃ.
၁၄၀.
140.
‘‘လောကာနုကမ္ပာယ ဣမာနိ တေသံ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓာန ဝိကုဗ္ဗိတာနိ။
‘‘Lokānukampāya imāni tesaṃ, paccekabuddhāna vikubbitāni;
သံဝေဂသင္ဂမတိဝဍ္ဎနတ္ထံ၊ သယမ္ဘုသီဟေန ပကာသိတာနီ’’တိ။
Saṃvegasaṅgamativaḍḍhanatthaṃ, sayambhusīhena pakāsitānī’’ti.
ပစ္စေကဗုဒ္ဓာပဒာနံ သမတ္တံ။
Paccekabuddhāpadānaṃ samattaṃ.
Footnotes:
Related texts:
အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / သုတ္တပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ခုဒ္ဒကနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / အပဒာန-အဋ္ဌကထာ • Apadāna-aṭṭhakathā / ၂.ပစ္စေကဗုဒ္ဓအပဒာနဝဏ္ဏနာ • 2.Paccekabuddhaapadānavaṇṇanā
