Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / д̣̇ийгха нигааяа (адтагат̇аа) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā)

1. б̣рахмаж̇ааласуд̇д̇аван̣н̣анаа

1. Brahmajālasuttavaṇṇanā

бариб̣б̣ааж̇агагат̇ааван̣н̣анаа

Paribbājakakathāvaṇṇanā

имиссаа батамамахаасан̇г̇ийд̇ияаа вад̇д̇амаанааяа винаяасан̇г̇ахаавасаанз суд̇д̇анд̇абидагз аад̣̇инигааяасса аад̣̇исуд̇д̇ам̣ б̣рахмаж̇аалам̣ бужчанд̇зна ааяасмад̇аа махаагассабзна – ‘‘б̣рахмаж̇аалам̣, аавусо аананд̣̇а, гад̇т̇а бхаасид̇а’’нд̇и, звамаад̣̇ивуд̇д̇аважанабарияосаанз яад̇т̇а жа бхаасид̇ам̣, яан̃жаараб̣бха бхаасид̇ам̣, д̇ам̣ саб̣б̣ам̣ багаасзнд̇о ааяасмаа аананд̣̇о звам̣ мз суд̇анд̇иаад̣̇имааха. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘б̣рахмаж̇аалассааби звам̣ мз суд̇анд̇иаад̣̇игам̣ ааяасмад̇аа аананд̣̇зна батамамахаасан̇г̇ийд̇игаалз вуд̇д̇ам̣ нид̣̇аанамаад̣̇ий’’д̇и.

Imissā paṭhamamahāsaṅgītiyā vattamānāya vinayasaṅgahāvasāne suttantapiṭake ādinikāyassa ādisuttaṃ brahmajālaṃ pucchantena āyasmatā mahākassapena – ‘‘brahmajālaṃ, āvuso ānanda, kattha bhāsita’’nti, evamādivuttavacanapariyosāne yattha ca bhāsitaṃ, yañcārabbha bhāsitaṃ, taṃ sabbaṃ pakāsento āyasmā ānando evaṃ me sutantiādimāha. Tena vuttaṃ ‘‘brahmajālassāpi evaṃ me sutantiādikaṃ āyasmatā ānandena paṭhamamahāsaṅgītikāle vuttaṃ nidānamādī’’ti.

1. д̇ад̇т̇а званд̇и нибаад̇абад̣̇ам̣. мзд̇иаад̣̇ийни наамабад̣̇аани. бадибанно ход̇ийд̇и зд̇т̇а бадийд̇и убасаг̇г̇абад̣̇ам̣, ход̇ийд̇и аакяаад̇абад̣̇анд̇и. иминаа д̇аава наязна бад̣̇авибхааг̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

1. Tattha evanti nipātapadaṃ. Metiādīni nāmapadāni. Paṭipanno hotīti ettha paṭīti upasaggapadaṃ, hotīti ākhyātapadanti. Iminā tāva nayena padavibhāgo veditabbo.

ад̇т̇ад̇о бана звам̣-сад̣̇д̣̇о д̇аава убамуубад̣̇зсасамбахам̣санаг̇арахан̣аважанасамбадиг̇г̇ахаагааранид̣̇ассанаавад̇хааран̣аад̣̇ианзгад̇т̇аббабхзд̣̇о. д̇ат̇аахзса – ‘‘звам̣ ж̇аад̇зна мажжзна, гад̇д̇аб̣б̣ам̣ гусалам̣ б̣аху’’нд̇и (д̇ха. ба. 53) звамаад̣̇ийсу убамааяам̣ ааг̇ад̇о. ‘‘звам̣ д̇з абхиггамид̇аб̣б̣ам̣, звам̣ д̇з бадиггамид̇аб̣б̣а’’нд̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 4.122) убад̣̇зсз. ‘‘звамзд̇ам̣ бхаг̇аваа, звамзд̇ам̣ суг̇ад̇аа’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 3.66) самбахам̣санз. ‘‘звамзвам̣ банааяам̣ васалий яасмим̣ ваа д̇асмим̣ ваа д̇асса мун̣д̣агасса саман̣агасса ван̣н̣ам̣ бхаасад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 1.187) г̇арахан̣з. ‘‘звам̣, бханд̇зд̇и ко д̇з бхигкуу бхаг̇авад̇о бажжассосу’’нд̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.1) важанасамбадиг̇г̇ахз. ‘‘звам̣ б̣яаа ко ахам̣, бханд̇з, бхаг̇авад̇аа д̇хаммам̣ д̣̇зсид̇ам̣ ааж̇аанаамий’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.398) аагаарз. ‘‘зхи д̇вам̣, маан̣авага, язна саман̣о аананд̣̇о д̇знубасан̇гама, убасан̇гамид̇ваа мама важанзна саман̣ам̣ аананд̣̇ам̣ аббааб̣аад̇хам̣ аббаад̇ан̇гам̣ лахудтаанам̣ б̣алам̣ паасувихаарам̣ бужча. ‘‘субхо маан̣аво д̇од̣̇зяяабуд̇д̇о бхаванд̇ам̣ аананд̣̇ам̣ аббааб̣аад̇хам̣ аббаад̇ан̇гам̣ лахудтаанам̣ б̣алам̣ паасувихаарам̣ бужчад̇ий’’д̇и. ‘‘зван̃жа вад̣̇зхи, саад̇ху гира бхавам̣ аананд̣̇о язна субхасса маан̣авасса д̇од̣̇зяяабуд̇д̇асса нивзсанам̣, д̇знубасан̇гамад̇у анугамбам̣ убаад̣̇ааяаа’’д̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 1.445) нид̣̇ассанз. ‘‘д̇ам̣ гим̣ ман̃н̃ат̇а, гаалаамаа, имз д̇хаммаа гусалаа ваа агусалаа ваад̇и? агусалаа, бханд̇з. сааваж̇ж̇аа ваа анаваж̇ж̇аа ваад̇и? сааваж̇ж̇аа, бханд̇з. вин̃н̃уг̇арахид̇аа ваа вин̃н̃уббасад̇т̇аа ваад̇и? вин̃н̃уг̇арахид̇аа, бханд̇з. самад̇д̇аа самаад̣̇иннаа ахид̇ааяа д̣̇угкааяа сам̣вад̇д̇анд̇и но ваа, гат̇ам̣ во зд̇т̇а ход̇ийд̇и? самад̇д̇аа, бханд̇з, самаад̣̇иннаа ахид̇ааяа д̣̇угкааяа сам̣вад̇д̇анд̇и, звам̣ но зд̇т̇а ход̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 3.66) авад̇хааран̣з. свааяамид̇ха аагааранид̣̇ассанаавад̇хааран̣зсу д̣̇адтаб̣б̣о.

Atthato pana evaṃ-saddo tāva upamūpadesasampahaṃsanagarahaṇavacanasampaṭiggahākāranidassanāvadhāraṇādianekatthappabhedo. Tathāhesa – ‘‘evaṃ jātena maccena, kattabbaṃ kusalaṃ bahu’’nti (dha. pa. 53) evamādīsu upamāyaṃ āgato. ‘‘Evaṃ te abhikkamitabbaṃ, evaṃ te paṭikkamitabba’’ntiādīsu (a. ni. 4.122) upadese. ‘‘Evametaṃ bhagavā, evametaṃ sugatā’’tiādīsu (a. ni. 3.66) sampahaṃsane. ‘‘Evamevaṃ panāyaṃ vasalī yasmiṃ vā tasmiṃ vā tassa muṇḍakassa samaṇakassa vaṇṇaṃ bhāsatī’’tiādīsu (saṃ. ni. 1.187) garahaṇe. ‘‘Evaṃ, bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosu’’ntiādīsu (ma. ni. 1.1) vacanasampaṭiggahe. ‘‘Evaṃ byā kho ahaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’tiādīsu (ma. ni. 1.398) ākāre. ‘‘Ehi tvaṃ, māṇavaka, yena samaṇo ānando tenupasaṅkama, upasaṅkamitvā mama vacanena samaṇaṃ ānandaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha. ‘‘Subho māṇavo todeyyaputto bhavantaṃ ānandaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’ti. ‘‘Evañca vadehi, sādhu kira bhavaṃ ānando yena subhassa māṇavassa todeyyaputtassa nivesanaṃ, tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’tiādīsu (dī. ni. 1.445) nidassane. ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, ime dhammā kusalā vā akusalā vāti? Akusalā, bhante. Sāvajjā vā anavajjā vāti? Sāvajjā, bhante. Viññugarahitā vā viññuppasatthā vāti? Viññugarahitā, bhante. Samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattanti no vā, kathaṃ vo ettha hotīti? Samattā, bhante, samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattanti, evaṃ no ettha hotī’’tiādīsu (a. ni. 3.66) avadhāraṇe. Svāyamidha ākāranidassanāvadhāraṇesu daṭṭhabbo.

д̇ад̇т̇а аагаарад̇т̇зна звам̣-сад̣̇д̣̇зна зд̇амад̇т̇ам̣ д̣̇ийбзд̇и, наанаанаяанибун̣аманзгаж̇жхаасаяасамудтаанам̣, ад̇т̇аб̣яан̃ж̇анасамбаннам̣, вивид̇хабаадихаарияам̣, д̇хаммад̇т̇ад̣̇зсанаабадивзд̇хаг̇амбхийрам̣, саб̣б̣асад̇д̇аанам̣ сагасагабхаасаануруубад̇о сод̇абат̇амааг̇ажчанд̇ам̣ д̇асса бхаг̇авад̇о важанам̣ саб̣б̣аббагаарзна го самад̇т̇о вин̃н̃аад̇ум̣, саб̣б̣ат̇аамзна бана сод̇угаамад̇ам̣ ж̇анзд̇вааби ‘звам̣ мз суд̇ам̣’ маяааби згзнаагаарзна суд̇анд̇и.

Tattha ākāratthena evaṃ-saddena etamatthaṃ dīpeti, nānānayanipuṇamanekajjhāsayasamuṭṭhānaṃ, atthabyañjanasampannaṃ, vividhapāṭihāriyaṃ, dhammatthadesanāpaṭivedhagambhīraṃ, sabbasattānaṃ sakasakabhāsānurūpato sotapathamāgacchantaṃ tassa bhagavato vacanaṃ sabbappakārena ko samattho viññātuṃ, sabbathāmena pana sotukāmataṃ janetvāpi ‘evaṃ me sutaṃ’ mayāpi ekenākārena sutanti.

нид̣̇ассанад̇т̇зна – ‘‘наахам̣ саяамбхуу, на маяаа ид̣̇ам̣ сажчигад̇а’’нд̇и ад̇д̇аанам̣ бариможзнд̇о – ‘звам̣ мз суд̇ам̣’, ‘маяааби звам̣ суд̇а’нд̇и ид̣̇аани вад̇д̇аб̣б̣ам̣ сагалам̣ суд̇д̇ам̣ нид̣̇ассзд̇и.

Nidassanatthena – ‘‘nāhaṃ sayambhū, na mayā idaṃ sacchikata’’nti attānaṃ parimocento – ‘evaṃ me sutaṃ’, ‘mayāpi evaṃ suta’nti idāni vattabbaṃ sakalaṃ suttaṃ nidasseti.

авад̇хааран̣ад̇т̇зна – ‘‘зд̇ад̣̇аг̇г̇ам̣, бхигкавз, мама саавагаанам̣ бхигкуунам̣ б̣ахуссуд̇аанам̣ яад̣̇ид̣̇ам̣ аананд̣̇о, г̇ад̇иманд̇аанам̣, сад̇иманд̇аанам̣, д̇хид̇иманд̇аанам̣, убадтаагаанам̣ яад̣̇ид̣̇ам̣ аананд̣̇о’’д̇и (а. ни. 1.223). звам̣ бхаг̇авад̇аа – ‘‘ааяасмаа аананд̣̇о ад̇т̇агусало, д̇хаммагусало, б̣яан̃ж̇анагусало, нируд̇д̇игусало, буб̣б̣аабарагусало’’д̇и (а. ни. 5.169). звам̣ д̇хаммасзнаабад̇инаа жа басад̇т̇абхааваануруубам̣ ад̇д̇ано д̇хааран̣аб̣алам̣ д̣̇ассзнд̇о сад̇д̇аанам̣ сод̇угаамад̇ам̣ ж̇анзд̇и – ‘звам̣ мз суд̇ам̣’, д̇ан̃жа ко ад̇т̇ад̇о ваа б̣яан̃ж̇анад̇о ваа ануунаманад̇хигам̣, звамзва на ан̃н̃ат̇аа д̣̇адтаб̣б̣а’’нд̇и.

Avadhāraṇatthena – ‘‘etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ bahussutānaṃ yadidaṃ ānando, gatimantānaṃ, satimantānaṃ, dhitimantānaṃ, upaṭṭhākānaṃ yadidaṃ ānando’’ti (a. ni. 1.223). Evaṃ bhagavatā – ‘‘āyasmā ānando atthakusalo, dhammakusalo, byañjanakusalo, niruttikusalo, pubbāparakusalo’’ti (a. ni. 5.169). Evaṃ dhammasenāpatinā ca pasatthabhāvānurūpaṃ attano dhāraṇabalaṃ dassento sattānaṃ sotukāmataṃ janeti – ‘evaṃ me sutaṃ’, tañca kho atthato vā byañjanato vā anūnamanadhikaṃ, evameva na aññathā daṭṭhabba’’nti.

мз-сад̣̇д̣̇о д̇ийсу ад̇т̇зсу д̣̇иссад̇и. д̇ат̇аа хисса – ‘‘г̇аат̇аабхиг̇ийд̇ам̣ мз абхож̇анзяяа’’нд̇иаад̣̇ийсу (су. ни. 81) маяаад̇и ад̇т̇о. ‘‘саад̇ху мз, бханд̇з, бхаг̇аваа сан̇кид̇д̇зна д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇уу’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 4.88) маяханд̇и ад̇т̇о. ‘‘д̇хаммад̣̇ааяаад̣̇аа мз, бхигкавз , бхават̇аа’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.29) мамаад̇и ад̇т̇о. ид̇ха бана маяаа суд̇анд̇и жа, мама суд̇анд̇и жа ад̇т̇ад̣̇ваяз яуж̇ж̇ад̇и.

Me-saddo tīsu atthesu dissati. Tathā hissa – ‘‘gāthābhigītaṃ me abhojaneyya’’ntiādīsu (su. ni. 81) mayāti attho. ‘‘Sādhu me, bhante, bhagavā saṅkhittena dhammaṃ desetū’’tiādīsu (saṃ. ni. 4.88) mayhanti attho. ‘‘Dhammadāyādā me, bhikkhave , bhavathā’’tiādīsu (ma. ni. 1.29) mamāti attho. Idha pana mayā sutanti ca, mama sutanti ca atthadvaye yujjati.

суд̇анд̇и аяам̣ суд̇а-сад̣̇д̣̇о саубасаг̇г̇о жа анубасаг̇г̇о жа – г̇аманависсуд̇агилинна-убажид̇аануяог̇а-сод̇авин̃н̃зяяа-сод̇ад̣̇ваараанусаара-вин̃н̃аад̇аад̣̇ианзгад̇т̇аббабхзд̣̇о, д̇ат̇аа хисса ‘‘сзнааяа басуд̇о’’д̇иаад̣̇ийсу г̇ажчанд̇од̇и ад̇т̇о. ‘‘суд̇ад̇хаммасса бассад̇о’’д̇иаад̣̇ийсу (уд̣̇аа. 11) виссуд̇ад̇хаммассаад̇и ад̇т̇о. ‘‘авассуд̇аа авассуд̇ассаа’’д̇иаад̣̇ийсу (баажи. 657) гилиннаагилиннассаад̇и ад̇т̇о. ‘‘д̇умхзхи бун̃н̃ам̣ басуд̇ам̣ анаббага’’нд̇иаад̣̇ийсу (ку. баа. 7.12) убажид̇анд̇и ад̇т̇о. ‘‘яз жхаанабасуд̇аа д̇хийраа’’д̇иаад̣̇ийсу (д̇ха. ба. 181) жхаанаануяуд̇д̇аад̇и ад̇т̇о. ‘д̣̇идтам̣ суд̇ам̣ муд̇а’нд̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.241) сод̇авин̃н̃зяяанд̇и ад̇т̇о. ‘‘суд̇ад̇харо суд̇асаннижаяо’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.339) сод̇ад̣̇ваараанусааравин̃н̃аад̇ад̇харод̇и ад̇т̇о. ид̇ха банасса сод̇ад̣̇ваараанусаарзна убад̇хаарид̇анд̇и ваа убад̇хааран̣анд̇и ваад̇и ад̇т̇о. ‘мз’ сад̣̇д̣̇асса хи ‘маяаа’д̇и ад̇т̇з сад̇и ‘звам̣ маяаа суд̇ам̣’ сод̇ад̣̇ваараанусаарзна убад̇хаарид̇анд̇и яуж̇ж̇ад̇и. ‘мамаа’д̇и ад̇т̇з сад̇и звам̣ мама суд̇ам̣ сод̇ад̣̇ваараанусаарзна убад̇хааран̣анд̇и яуж̇ж̇ад̇и.

Sutanti ayaṃ suta-saddo saupasaggo ca anupasaggo ca – gamanavissutakilinna-upacitānuyoga-sotaviññeyya-sotadvārānusāra-viññātādianekatthappabhedo, tathā hissa ‘‘senāya pasuto’’tiādīsu gacchantoti attho. ‘‘Sutadhammassa passato’’tiādīsu (udā. 11) vissutadhammassāti attho. ‘‘Avassutā avassutassā’’tiādīsu (pāci. 657) kilinnākilinnassāti attho. ‘‘Tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappaka’’ntiādīsu (khu. pā. 7.12) upacitanti attho. ‘‘Ye jhānapasutā dhīrā’’tiādīsu (dha. pa. 181) jhānānuyuttāti attho. ‘Diṭṭhaṃ sutaṃ muta’ntiādīsu (ma. ni. 1.241) sotaviññeyyanti attho. ‘‘Sutadharo sutasannicayo’’tiādīsu (ma. ni. 1.339) sotadvārānusāraviññātadharoti attho. Idha panassa sotadvārānusārena upadhāritanti vā upadhāraṇanti vāti attho. ‘Me’ saddassa hi ‘mayā’ti atthe sati ‘evaṃ mayā sutaṃ’ sotadvārānusārena upadhāritanti yujjati. ‘Mamā’ti atthe sati evaṃ mama sutaṃ sotadvārānusārena upadhāraṇanti yujjati.

звамзд̇зсу д̇ийсу бад̣̇зсу званд̇и сод̇авин̃н̃аан̣аад̣̇ивин̃н̃аан̣агижжанид̣̇ассанам̣. мзд̇и вуд̇д̇авин̃н̃аан̣асаман̇г̇ибуг̇г̇аланид̣̇ассанам̣. суд̇анд̇и ассаванабхаавабадигкзбад̇о ануунаад̇хигаавибарийд̇аг̇г̇ахан̣анид̣̇ассанам̣. д̇ат̇аа званд̇и д̇ассаа сод̇ад̣̇ваараанусаарзна бавад̇д̇ааяа вин̃н̃аан̣авийт̇ияаа наанаббагаарзна аарамман̣з бавад̇д̇ибхааваббагаасанам̣. мзд̇и ад̇д̇аббагаасанам̣. суд̇анд̇и д̇хаммаббагаасанам̣. аяан̃хзд̇т̇а сан̇кзбо – ‘‘наанаббагаарзна аарамман̣з бавад̇д̇ааяа вин̃н̃аан̣авийт̇ияаа маяаа на ан̃н̃ам̣ гад̇ам̣, ид̣̇ам̣ бана гад̇ам̣, аяам̣ д̇хаммо суд̇о’’д̇и.

Evametesu tīsu padesu evanti sotaviññāṇādiviññāṇakiccanidassanaṃ. Meti vuttaviññāṇasamaṅgipuggalanidassanaṃ. Sutanti assavanabhāvapaṭikkhepato anūnādhikāviparītaggahaṇanidassanaṃ. Tathā evanti tassā sotadvārānusārena pavattāya viññāṇavīthiyā nānappakārena ārammaṇe pavattibhāvappakāsanaṃ. Meti attappakāsanaṃ. Sutanti dhammappakāsanaṃ. Ayañhettha saṅkhepo – ‘‘nānappakārena ārammaṇe pavattāya viññāṇavīthiyā mayā na aññaṃ kataṃ, idaṃ pana kataṃ, ayaṃ dhammo suto’’ti.

д̇ат̇аа званд̇и нид̣̇д̣̇исид̇аб̣б̣ад̇хаммаббагаасанам̣. мзд̇и буг̇г̇алаббагаасанам̣. суд̇анд̇и буг̇г̇алагижжаббагаасанам̣. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и. ‘‘яам̣ суд̇д̇ам̣ нид̣̇д̣̇исиссаами, д̇ам̣ маяаа звам̣ суд̇а’’нд̇и.

Tathā evanti niddisitabbadhammappakāsanaṃ. Meti puggalappakāsanaṃ. Sutanti puggalakiccappakāsanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti. ‘‘Yaṃ suttaṃ niddisissāmi, taṃ mayā evaṃ suta’’nti.

д̇ат̇аа званд̇и яасса жид̇д̇асанд̇аанасса наанаагаараббавад̇д̇ияаа наанад̇т̇аб̣яан̃ж̇анаг̇г̇ахан̣ам̣ ход̇и, д̇асса наанаагааранид̣̇д̣̇зсо. званд̇и хи аяамаагаарабан̃н̃ад̇д̇и. мзд̇и гад̇д̇унид̣̇д̣̇зсо. суд̇анд̇и висаяанид̣̇д̣̇зсо. зд̇д̇аавад̇аа наанаагаараббавад̇д̇зна жид̇д̇асанд̇аанзна д̇ам̣ саман̇г̇ино гад̇д̇у висаяаг̇г̇ахан̣асаннидтаанам̣ гад̇ам̣ ход̇и.

Tathā evanti yassa cittasantānassa nānākārappavattiyā nānatthabyañjanaggahaṇaṃ hoti, tassa nānākāraniddeso. Evanti hi ayamākārapaññatti. Meti kattuniddeso. Sutanti visayaniddeso. Ettāvatā nānākārappavattena cittasantānena taṃ samaṅgino kattu visayaggahaṇasanniṭṭhānaṃ kataṃ hoti.

ат̇аваа званд̇и буг̇г̇алагижжанид̣̇д̣̇зсо. суд̇анд̇и вин̃н̃аан̣агижжанид̣̇д̣̇зсо. мзд̇и убхаяагижжаяуд̇д̇абуг̇г̇аланид̣̇д̣̇зсо. аяам̣ банзд̇т̇а сан̇кзбо, ‘‘маяаа саванагижжавин̃н̃аан̣асаман̇г̇инаа буг̇г̇алзна вин̃н̃аан̣авасзна лад̣̇д̇хасаванагижжавохаарзна суд̇а’’нд̇и.

Athavā evanti puggalakiccaniddeso. Sutanti viññāṇakiccaniddeso. Meti ubhayakiccayuttapuggalaniddeso. Ayaṃ panettha saṅkhepo, ‘‘mayā savanakiccaviññāṇasamaṅginā puggalena viññāṇavasena laddhasavanakiccavohārena suta’’nti.

д̇ад̇т̇а званд̇и жа мзд̇и жа сажжигадтабарамад̇т̇авасзна авиж̇ж̇амаанабан̃н̃ад̇д̇и. гин̃хзд̇т̇а д̇ам̣ барамад̇т̇ад̇о ад̇т̇и, яам̣ званд̇и ваа мзд̇и ваа нид̣̇д̣̇зсам̣ лабхзт̇а? суд̇анд̇и виж̇ж̇амаанабан̃н̃ад̇д̇и. яан̃хи д̇ам̣ зд̇т̇а сод̇зна убалад̣̇д̇хам̣, д̇ам̣ барамад̇т̇ад̇о виж̇ж̇амаананд̇и. д̇ат̇аа ‘зва’нд̇и жа, мзд̇и жа, д̇ам̣ д̇ам̣ убаад̣̇ааяа вад̇д̇аб̣б̣ад̇о убаад̣̇аабан̃н̃ад̇д̇и. ‘суд̇а’нд̇и д̣̇идтаад̣̇ийни убанид̇хааяа вад̇д̇аб̣б̣ад̇о убанид̇хаабан̃н̃ад̇д̇и. зд̇т̇а жа званд̇и важанзна асаммохам̣ д̣̇ийбзд̇и. на хи саммуул̣хо наанаббагаарабадивзд̇хасамад̇т̇о ход̇и. ‘суд̇а’нд̇и важанзна суд̇асса асаммосам̣ д̣̇ийбзд̇и. яасса хи суд̇ам̣ саммудтам̣ ход̇и, на со гааланд̇арзна маяаа суд̇анд̇и бадиж̇аанаад̇и. ижжасса асаммохзна бан̃н̃аасид̣̇д̇хи, асаммосзна бана сад̇исид̣̇д̇хи. д̇ад̇т̇а бан̃н̃аабуб̣б̣ан̇г̇амааяа сад̇ияаа б̣яан̃ж̇анаавад̇хааран̣асамад̇т̇ад̇аа, сад̇ибуб̣б̣ан̇г̇амааяа бан̃н̃ааяа ад̇т̇абадивзд̇хасамад̇т̇ад̇аа. д̇ад̣̇убхаяасамад̇т̇ад̇ааяог̇зна ад̇т̇аб̣яан̃ж̇анасамбаннасса д̇хаммагосасса анубааланасамад̇т̇ад̇о д̇хаммабхан̣д̣ааг̇ааригад̇д̇асид̣̇д̇хи.

Tattha evanti ca meti ca saccikaṭṭhaparamatthavasena avijjamānapaññatti. Kiñhettha taṃ paramatthato atthi, yaṃ evanti vā meti vā niddesaṃ labhetha? Sutanti vijjamānapaññatti. Yañhi taṃ ettha sotena upaladdhaṃ, taṃ paramatthato vijjamānanti. Tathā ‘eva’nti ca, meti ca, taṃ taṃ upādāya vattabbato upādāpaññatti. ‘Suta’nti diṭṭhādīni upanidhāya vattabbato upanidhāpaññatti. Ettha ca evanti vacanena asammohaṃ dīpeti. Na hi sammūḷho nānappakārapaṭivedhasamattho hoti. ‘Suta’nti vacanena sutassa asammosaṃ dīpeti. Yassa hi sutaṃ sammuṭṭhaṃ hoti, na so kālantarena mayā sutanti paṭijānāti. Iccassa asammohena paññāsiddhi, asammosena pana satisiddhi. Tattha paññāpubbaṅgamāya satiyā byañjanāvadhāraṇasamatthatā, satipubbaṅgamāya paññāya atthapaṭivedhasamatthatā. Tadubhayasamatthatāyogena atthabyañjanasampannassa dhammakosassa anupālanasamatthato dhammabhaṇḍāgārikattasiddhi.

абаро наяо, званд̇и важанзна яонисо манасигаарам̣ д̣̇ийбзд̇и. аяонисо манасигарод̇о хи наанаббагаарабадивзд̇хаабхаавад̇о. суд̇анд̇и важанзна авигкзбам̣ д̣̇ийбзд̇и, вигкид̇д̇ажид̇д̇асса саванаабхаавад̇о. д̇ат̇аа хи вигкид̇д̇ажид̇д̇о буг̇г̇ало саб̣б̣асамбад̇д̇ияаа вужжамааноби ‘‘на маяаа суд̇ам̣, буна бхан̣ат̇аа’’д̇и бхан̣ад̇и. яонисо манасигаарзна жзд̇т̇а ад̇д̇асаммаабан̣ид̇хим̣ буб̣б̣з жа гад̇абун̃н̃ад̇ам̣ саад̇хзд̇и, саммаа аббан̣ихид̇ад̇д̇асса буб̣б̣з агад̇абун̃н̃асса ваа д̇ад̣̇абхаавад̇о. авигкзбзна сад̣̇д̇хаммассаванам̣ саббурисуубаниссаяан̃жа саад̇хзд̇и. на хи вигкид̇д̇ажид̇д̇о сод̇ум̣ саггод̇и, на жа саббурисз анубассаяамаанасса саванам̣ ад̇т̇ийд̇и.

Aparo nayo, evanti vacanena yoniso manasikāraṃ dīpeti. Ayoniso manasikaroto hi nānappakārapaṭivedhābhāvato. Sutanti vacanena avikkhepaṃ dīpeti, vikkhittacittassa savanābhāvato. Tathā hi vikkhittacitto puggalo sabbasampattiyā vuccamānopi ‘‘na mayā sutaṃ, puna bhaṇathā’’ti bhaṇati. Yoniso manasikārena cettha attasammāpaṇidhiṃ pubbe ca katapuññataṃ sādheti, sammā appaṇihitattassa pubbe akatapuññassa vā tadabhāvato. Avikkhepena saddhammassavanaṃ sappurisūpanissayañca sādheti. Na hi vikkhittacitto sotuṃ sakkoti, na ca sappurise anupassayamānassa savanaṃ atthīti.

абаро наяо, яасмаа званд̇и яасса жид̇д̇асанд̇аанасса наанаагаараббавад̇д̇ияаа наанад̇т̇аб̣яан̃ж̇анаг̇г̇ахан̣ам̣ ход̇и, д̇асса наанаагааранид̣̇д̣̇зсод̇и вуд̇д̇ам̣, со жа звам̣ бхад̣̇д̣̇аго аагааро на саммаааббан̣ихид̇ад̇д̇ано буб̣б̣з агад̇абун̃н̃асса ваа ход̇и, д̇асмаа званд̇и иминаа бхад̣̇д̣̇агзнаагаарзна бажчимажаггад̣̇ваяасамбад̇д̇имад̇д̇ано д̣̇ийбзд̇и. суд̇анд̇и саванаяог̇зна буримажаггад̣̇ваяасамбад̇д̇им̣. на хи аббад̇ируубад̣̇зсз васад̇о саббурисуубаниссаяавирахид̇асса ваа саванам̣ ад̇т̇и. ижжасса бажчимажаггад̣̇ваяасид̣̇д̇хияаа аасаяасуд̣̇д̇хисид̣̇д̇хаа ход̇и, буримажаггад̣̇ваяасид̣̇д̇хияаа баяог̇асуд̣̇д̇хи, д̇ааяа жа аасаяасуд̣̇д̇хияаа ад̇хиг̇амаб̣яад̇д̇исид̣̇д̇хи, баяог̇асуд̣̇д̇хияаа ааг̇амаб̣яад̇д̇исид̣̇д̇хи. ид̇и баяог̇аасаяасуд̣̇д̇хасса ааг̇амаад̇хиг̇амасамбаннасса важанам̣ арун̣уг̇г̇ам̣ вияа суурияасса уд̣̇аяад̇о яонисо манасигааро вияа жа гусалагаммасса арахад̇и бхаг̇авад̇о важанасса буб̣б̣ан̇г̇амам̣ бхавид̇унд̇и таанз нид̣̇аанам̣ табзнд̇о – ‘‘звам̣ мз суд̇а’’нд̇иаад̣̇имааха.

Aparo nayo, yasmā evanti yassa cittasantānassa nānākārappavattiyā nānatthabyañjanaggahaṇaṃ hoti, tassa nānākāraniddesoti vuttaṃ, so ca evaṃ bhaddako ākāro na sammāappaṇihitattano pubbe akatapuññassa vā hoti, tasmā evanti iminā bhaddakenākārena pacchimacakkadvayasampattimattano dīpeti. Sutanti savanayogena purimacakkadvayasampattiṃ. Na hi appatirūpadese vasato sappurisūpanissayavirahitassa vā savanaṃ atthi. Iccassa pacchimacakkadvayasiddhiyā āsayasuddhisiddhā hoti, purimacakkadvayasiddhiyā payogasuddhi, tāya ca āsayasuddhiyā adhigamabyattisiddhi, payogasuddhiyā āgamabyattisiddhi. Iti payogāsayasuddhassa āgamādhigamasampannassa vacanaṃ aruṇuggaṃ viya sūriyassa udayato yoniso manasikāro viya ca kusalakammassa arahati bhagavato vacanassa pubbaṅgamaṃ bhavitunti ṭhāne nidānaṃ ṭhapento – ‘‘evaṃ me suta’’ntiādimāha.

абаро наяо, ‘зва’нд̇и иминаа наанаббагаарабадивзд̇хад̣̇ийбагзна важанзна ад̇д̇ано ад̇т̇абадибхаанабадисамбхид̣̇аасамбад̇д̇исаб̣бхаавам̣ д̣̇ийбзд̇и. ‘суд̇а’нд̇и иминаа сод̇аб̣б̣аббабхзд̣̇абадивзд̇хад̣̇ийбагзна д̇хамманируд̇д̇ибадисамбхид̣̇аасамбад̇д̇исаб̣бхаавам̣. ‘зва’нд̇и жа ид̣̇ам̣ яонисо манасигаарад̣̇ийбагам̣ важанам̣ бхаасамаано – ‘‘зд̇з маяаа д̇хаммаа манасаанубзгкид̇аа, д̣̇идтияаа суббадивид̣̇д̇хаа’’д̇и д̣̇ийбзд̇и. ‘суд̇а’нд̇и ид̣̇ам̣ саванаяог̇ад̣̇ийбагам̣ важанам̣ бхаасамаано – ‘‘б̣ахуу маяаа д̇хаммаа суд̇аа д̇хаад̇аа важасаа барижид̇аа’’д̇и д̣̇ийбзд̇и. д̇ад̣̇убхаязнааби ад̇т̇аб̣яан̃ж̇анабаарибуурим̣ д̣̇ийбзнд̇о саванз аад̣̇арам̣ ж̇анзд̇и. ад̇т̇аб̣яан̃ж̇анабарибун̣н̣ан̃хи д̇хаммам̣ аад̣̇арзна ассун̣анд̇о махад̇аа хид̇аа бариб̣аахиро ход̇ийд̇и, д̇асмаа аад̣̇арам̣ ж̇анзд̇ваа саггажжам̣ аяам̣ д̇хаммо сод̇аб̣б̣од̇и.

Aparo nayo, ‘eva’nti iminā nānappakārapaṭivedhadīpakena vacanena attano atthapaṭibhānapaṭisambhidāsampattisabbhāvaṃ dīpeti. ‘Suta’nti iminā sotabbappabhedapaṭivedhadīpakena dhammaniruttipaṭisambhidāsampattisabbhāvaṃ. ‘Eva’nti ca idaṃ yoniso manasikāradīpakaṃ vacanaṃ bhāsamāno – ‘‘ete mayā dhammā manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā’’ti dīpeti. ‘Suta’nti idaṃ savanayogadīpakaṃ vacanaṃ bhāsamāno – ‘‘bahū mayā dhammā sutā dhātā vacasā paricitā’’ti dīpeti. Tadubhayenāpi atthabyañjanapāripūriṃ dīpento savane ādaraṃ janeti. Atthabyañjanaparipuṇṇañhi dhammaṃ ādarena assuṇanto mahatā hitā paribāhiro hotīti, tasmā ādaraṃ janetvā sakkaccaṃ ayaṃ dhammo sotabboti.

‘‘звам̣ мз суд̇а’’нд̇и иминаа бана сагалзна важанзна ааяасмаа аананд̣̇о д̇ат̇ааг̇ад̇аббавзд̣̇ид̇ам̣ д̇хаммам̣ ад̇д̇ано ад̣̇аханд̇о асаббурисабхуумим̣ ад̇иггамад̇и. саавагад̇д̇ам̣ бадиж̇аананд̇о саббурисабхуумим̣ оггамад̇и. д̇ат̇аа асад̣̇д̇хаммаа жид̇д̇ам̣ вудтаабзд̇и, сад̣̇д̇хаммз жид̇д̇ам̣ бад̇идтаабзд̇и. ‘‘гзвалам̣ суд̇амзвзд̇ам̣ маяаа, д̇ассзва бхаг̇авад̇о важана’’нд̇и д̣̇ийбзнд̇о ад̇д̇аанам̣ бариможзд̇и, сад̇т̇аарам̣ абад̣̇исад̇и, ж̇инаважанам̣ аббзд̇и, д̇хамманзд̇д̇им̣ бад̇идтаабзд̇и.

‘‘Evaṃ me suta’’nti iminā pana sakalena vacanena āyasmā ānando tathāgatappaveditaṃ dhammaṃ attano adahanto asappurisabhūmiṃ atikkamati. Sāvakattaṃ paṭijānanto sappurisabhūmiṃ okkamati. Tathā asaddhammā cittaṃ vuṭṭhāpeti, saddhamme cittaṃ patiṭṭhāpeti. ‘‘Kevalaṃ sutamevetaṃ mayā, tasseva bhagavato vacana’’nti dīpento attānaṃ parimoceti, satthāraṃ apadisati, jinavacanaṃ appeti, dhammanettiṃ patiṭṭhāpeti.

абижа ‘‘звам̣ мз суд̇а’’нд̇и ад̇д̇анаа уббаад̣̇ид̇абхаавам̣ аббадиж̇аананд̇о буримаважанам̣ виваранд̇о – ‘‘саммукаа бадиг̇г̇ахид̇амид̣̇ам̣ маяаа д̇асса бхаг̇авад̇о жад̇увзсаараж̇ж̇ависаарад̣̇асса д̣̇асаб̣алад̇харасса аасабхадтаанадтааяино сийханаад̣̇анаад̣̇ино саб̣б̣асад̇д̇уд̇д̇амасса д̇хаммиссарасса д̇хаммарааж̇асса д̇хаммаад̇хибад̇ино д̇хаммад̣̇ийбасса д̇хаммасаран̣асса сад̣̇д̇хаммаваражаггавад̇д̇ино саммаасамб̣уд̣̇д̇хасса важанам̣, на зд̇т̇а ад̇т̇з ваа д̇хаммз ваа бад̣̇з ваа б̣яан̃ж̇анз ваа ган̇каа ваа вимад̇и ваа гаад̇аб̣б̣аа’’д̇и саб̣б̣зсам̣ д̣̇звамануссаанам̣ имасмим̣ д̇хаммз ассад̣̇д̇хияам̣ винаасзд̇и, сад̣̇д̇хаасамбад̣̇ам̣ уббаад̣̇зд̇и. д̇знзд̇ам̣ вужжад̇и –

Apica ‘‘evaṃ me suta’’nti attanā uppāditabhāvaṃ appaṭijānanto purimavacanaṃ vivaranto – ‘‘sammukhā paṭiggahitamidaṃ mayā tassa bhagavato catuvesārajjavisāradassa dasabaladharassa āsabhaṭṭhānaṭṭhāyino sīhanādanādino sabbasattuttamassa dhammissarassa dhammarājassa dhammādhipatino dhammadīpassa dhammasaraṇassa saddhammavaracakkavattino sammāsambuddhassa vacanaṃ, na ettha atthe vā dhamme vā pade vā byañjane vā kaṅkhā vā vimati vā kātabbā’’ti sabbesaṃ devamanussānaṃ imasmiṃ dhamme assaddhiyaṃ vināseti, saddhāsampadaṃ uppādeti. Tenetaṃ vuccati –

‘‘винаасаяад̇и ассад̣̇д̇хам̣, сад̣̇д̇хам̣ вад̣дхзд̇и саасанз;

‘‘Vināsayati assaddhaṃ, saddhaṃ vaḍḍheti sāsane;

звам̣ мз суд̇амижжзвам̣, вад̣̇ам̣ г̇од̇амасааваго’’д̇и.

Evaṃ me sutamiccevaṃ, vadaṃ gotamasāvako’’ti.

зганд̇и г̇ан̣анабарижчзд̣̇анид̣̇д̣̇зсо. самаяанд̇и барижчиннанид̣̇д̣̇зсо. згам̣ самаяанд̇и анияамид̇абарид̣̇ийбанам̣. д̇ад̇т̇а самаяасад̣̇д̣̇о –

Ekanti gaṇanaparicchedaniddeso. Samayanti paricchinnaniddeso. Ekaṃ samayanti aniyamitaparidīpanaṃ. Tattha samayasaddo –

‘‘самавааяз кан̣з гаалз, самуухз хзд̇уд̣̇идтису;

‘‘Samavāye khaṇe kāle, samūhe hetudiṭṭhisu;

бадилаабхз бахаанз жа, бадивзд̇хз жа д̣̇иссад̇и’’.

Paṭilābhe pahāne ca, paṭivedhe ca dissati’’.

д̇ат̇аа хисса – ‘‘аббзванаама свзби убасан̇гамзяяаама гаалан̃жа самаяан̃жа убаад̣̇ааяаа’’д̇и звамаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 1.447) самавааяо ад̇т̇о. ‘‘згова ко бхигкавз, кан̣о жа самаяо жа б̣рахмажарияаваасааяаа’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 8.29) кан̣о. ‘‘ун̣хасамаяо барил̣аахасамаяо’’д̇иаад̣̇ийсу (баажи. 358) гаало. ‘‘махаасамаяо баванасми’’нд̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 2.332) самуухо. ‘‘самаяоби ко д̇з, бхад̣̇д̣̇аали, аббадивид̣̇д̇хо ахоси, бхаг̇аваа ко саавад̇т̇ияам̣ вихарад̇и, бхаг̇авааби мам̣ ж̇ааниссад̇и, бхад̣̇д̣̇аали наама бхигку сад̇т̇усаасанз сигкааяа абарибуурагаарий’д̇и. аяамби ко, д̇з бхад̣̇д̣̇аали, самаяо аббадивид̣̇д̇хо ахосий’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 2.135) хзд̇у. ‘‘д̇зна ко бана самаязна уг̇г̇ахамаано бариб̣б̣ааж̇аго саман̣амун̣д̣игаабуд̇д̇о самаяаббаваад̣̇агз д̇инд̣̇угаажийрз згасаалагз маллигааяа аараамз бадивасад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 2.260) д̣̇идти.

Tathā hissa – ‘‘appevanāma svepi upasaṅkameyyāma kālañca samayañca upādāyā’’ti evamādīsu (dī. ni. 1.447) samavāyo attho. ‘‘Ekova kho bhikkhave, khaṇo ca samayo ca brahmacariyavāsāyā’’tiādīsu (a. ni. 8.29) khaṇo. ‘‘Uṇhasamayo pariḷāhasamayo’’tiādīsu (pāci. 358) kālo. ‘‘Mahāsamayo pavanasmi’’ntiādīsu (dī. ni. 2.332) samūho. ‘‘Samayopi kho te, bhaddāli, appaṭividdho ahosi, bhagavā kho sāvatthiyaṃ viharati, bhagavāpi maṃ jānissati, bhaddāli nāma bhikkhu satthusāsane sikkhāya aparipūrakārī’ti. Ayampi kho, te bhaddāli, samayo appaṭividdho ahosī’’tiādīsu (ma. ni. 2.135) hetu. ‘‘Tena kho pana samayena uggahamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme paṭivasatī’’tiādīsu (ma. ni. 2.260) diṭṭhi.

‘‘д̣̇идтз д̇хаммз жа яо ад̇т̇о, яо жад̇т̇о самбарааяиго;

‘‘Diṭṭhe dhamme ca yo attho, yo cattho samparāyiko;

ад̇т̇аабхисамаяаа д̇хийро, бан̣д̣ид̇од̇и бавужжад̇ий’’д̇и. (сам̣. ни. 1.128) –

Atthābhisamayā dhīro, paṇḍitoti pavuccatī’’ti. (saṃ. ni. 1.128) –

аад̣̇ийсу бадилаабхо. ‘‘саммаа маанаабхисамаяаа анд̇амагааси д̣̇угкассаа’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 7.9) бахаанам̣. ‘‘д̣̇угкасса бийл̣анадто сан̇кад̇адто санд̇аабадто вибарин̣аамадто абхисамаяадто’’д̇иаад̣̇ийсу (бади. 108) бадивзд̇хо. ид̇ха банасса гаало ад̇т̇о. д̇зна сам̣важчарауд̇умаасад̣дхамаасарад̇д̇ид̣̇ивабуб̣б̣ан̣хамаж̇жханхигасааяанхабатамамаж̇жхи-мабажчимаяаамамухуд̇д̇аад̣̇ийсу гаалаббабхзд̣̇абхууд̇зсу самаязсу згам̣ самаяанд̇и д̣̇ийбзд̇и.

Ādīsu paṭilābho. ‘‘Sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’tiādīsu (a. ni. 7.9) pahānaṃ. ‘‘Dukkhassa pīḷanaṭṭho saṅkhataṭṭho santāpaṭṭho vipariṇāmaṭṭho abhisamayaṭṭho’’tiādīsu (paṭi. 108) paṭivedho. Idha panassa kālo attho. Tena saṃvaccharautumāsaḍḍhamāsarattidivapubbaṇhamajjhanhikasāyanhapaṭhamamajjhi-mapacchimayāmamuhuttādīsu kālappabhedabhūtesu samayesu ekaṃ samayanti dīpeti.

д̇ад̇т̇а гин̃жааби зд̇зсу сам̣важчараад̣̇ийсу самаязсу яам̣ яам̣ суд̇д̇ам̣ яасмим̣ яасмим̣ сам̣важчарз уд̇умхи маасз багкз рад̇д̇ибхааг̇з ваа д̣̇ивасабхааг̇з ваа вуд̇д̇ам̣, саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ т̇зрасса сувид̣̇ид̇ам̣ сувавад̇т̇аабид̇ам̣ бан̃н̃ааяа. яасмаа бана – ‘‘звам̣ мз суд̇ам̣’’ асугасам̣важчарз асугауд̇умхи асугамаасз асугабагкз асугарад̇д̇ибхааг̇з асугад̣̇ивасабхааг̇з ваад̇и звам̣ вуд̇д̇з на саггаа сукзна д̇хаарзд̇ум̣ ваа уд̣̇д̣̇исид̇ум̣ ваа уд̣̇д̣̇исаабзд̇ум̣ ваа, б̣аху жа вад̇д̇аб̣б̣ам̣ ход̇и, д̇асмаа згзнзва бад̣̇зна д̇амад̇т̇ам̣ самод̇хаанзд̇ваа ‘‘згам̣ самаяа’’нд̇и ааха. яз ваа имз г̇аб̣бхогганд̇исамаяо, ж̇аад̇исамаяо, сам̣взг̇асамаяо, абхинигкаманасамаяо, д̣̇уггарагааригасамаяо, мааравиж̇аяасамаяо, абхисамб̣од̇хисамаяо д̣̇идтад̇хаммасукавихаарасамаяо, д̣̇зсанаасамаяо, бариниб̣б̣аанасамаяод̇и, звамаад̣̇аяо бхаг̇авад̇о д̣̇звамануссзсу ад̇ивияа багаасаа анзгагаалаббабхзд̣̇аа зва самаяаа. д̇зсу самаязсу д̣̇зсанаасамаяасан̇каад̇ам̣ згам̣ самаяанд̇и д̣̇ийбзд̇и. яо жааяам̣ н̃аан̣агарун̣аагижжасамаязсу гарун̣аагижжасамаяо, ад̇д̇ахид̇абарахид̇абадибад̇д̇исамаязсу барахид̇абадибад̇д̇исамаяо, саннибад̇ид̇аанам̣ гаран̣ийяад̣̇ваяасамаязсу д̇хаммигат̇аасамаяо д̣̇зсанаабадибад̇д̇исамаязсу д̣̇зсанаасамаяо, д̇зсуби самаязсу ан̃н̃ад̇арам̣ самаяам̣ санд̇хааяа ‘‘згам̣ самаяа’’нд̇и ааха.

Tattha kiñcāpi etesu saṃvaccharādīsu samayesu yaṃ yaṃ suttaṃ yasmiṃ yasmiṃ saṃvacchare utumhi māse pakkhe rattibhāge vā divasabhāge vā vuttaṃ, sabbaṃ taṃ therassa suviditaṃ suvavatthāpitaṃ paññāya. Yasmā pana – ‘‘evaṃ me sutaṃ’’ asukasaṃvacchare asukautumhi asukamāse asukapakkhe asukarattibhāge asukadivasabhāge vāti evaṃ vutte na sakkā sukhena dhāretuṃ vā uddisituṃ vā uddisāpetuṃ vā, bahu ca vattabbaṃ hoti, tasmā ekeneva padena tamatthaṃ samodhānetvā ‘‘ekaṃ samaya’’nti āha. Ye vā ime gabbhokkantisamayo, jātisamayo, saṃvegasamayo, abhinikkhamanasamayo, dukkarakārikasamayo, māravijayasamayo, abhisambodhisamayo diṭṭhadhammasukhavihārasamayo, desanāsamayo, parinibbānasamayoti, evamādayo bhagavato devamanussesu ativiya pakāsā anekakālappabhedā eva samayā. Tesu samayesu desanāsamayasaṅkhātaṃ ekaṃ samayanti dīpeti. Yo cāyaṃ ñāṇakaruṇākiccasamayesu karuṇākiccasamayo, attahitaparahitapaṭipattisamayesu parahitapaṭipattisamayo, sannipatitānaṃ karaṇīyadvayasamayesu dhammikathāsamayo desanāpaṭipattisamayesu desanāsamayo, tesupi samayesu aññataraṃ samayaṃ sandhāya ‘‘ekaṃ samaya’’nti āha.

гасмаа банзд̇т̇а яат̇аа абхид̇хаммз ‘‘яасмим̣ самаяз гаамааважара’’нд̇и (д̇ха. са. 1) жа, ид̇о ан̃н̃зсу жа суд̇д̇абад̣̇зсу – ‘‘яасмим̣ самаяз, бхигкавз, бхигку вивижжзва гаамзхий’’д̇и жа бхуммаважананид̣̇д̣̇зсо гад̇о, винаяз жа – ‘‘д̇зна самаязна б̣уд̣̇д̇хо бхаг̇аваа’’д̇и гаран̣аважанзна, д̇ат̇аа агад̇ваа ‘‘згам̣ самаяа’’нд̇и убаяог̇аважананид̣̇д̣̇зсо гад̇од̇и? д̇ад̇т̇а д̇ат̇аа ид̇ха жа ан̃н̃ат̇аа ад̇т̇асамбхавад̇о. д̇ад̇т̇а хи абхид̇хаммз ид̇о ан̃н̃зсу суд̇д̇абад̣̇зсу жа ад̇хигаран̣ад̇т̇о бхаавзна бхаавалагкан̣ад̇т̇о жа самбхавад̇и. ад̇хигаран̣ан̃хи гаалад̇т̇о, самуухад̇т̇о жа самаяо, д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а вуд̇д̇аанам̣ пассаад̣̇ид̇хаммаанам̣ кан̣асамавааяахзд̇усан̇каад̇асса жа самаяасса бхаавзна д̇зсам̣ бхааво лагкийяад̇и, д̇асмаа д̇ад̣̇ад̇т̇аж̇од̇анад̇т̇ам̣ д̇ад̇т̇а бхуммаважананид̣̇д̣̇зсо гад̇о.

Kasmā panettha yathā abhidhamme ‘‘yasmiṃ samaye kāmāvacara’’nti (dha. sa. 1) ca, ito aññesu ca suttapadesu – ‘‘yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehī’’ti ca bhummavacananiddeso kato, vinaye ca – ‘‘tena samayena buddho bhagavā’’ti karaṇavacanena, tathā akatvā ‘‘ekaṃ samaya’’nti upayogavacananiddeso katoti? Tattha tathā idha ca aññathā atthasambhavato. Tattha hi abhidhamme ito aññesu suttapadesu ca adhikaraṇattho bhāvena bhāvalakkhaṇattho ca sambhavati. Adhikaraṇañhi kālattho, samūhattho ca samayo, tattha tattha vuttānaṃ phassādidhammānaṃ khaṇasamavāyahetusaṅkhātassa ca samayassa bhāvena tesaṃ bhāvo lakkhīyati, tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha bhummavacananiddeso kato.

винаяз жа хзд̇уад̇т̇о гаран̣ад̇т̇о жа самбхавад̇и. яо хи со сигкаабад̣̇абан̃н̃ад̇д̇исамаяо саарибуд̇д̇аад̣̇ийхиби д̣̇уб̣б̣ин̃н̃зяяо, д̇зна самаязна хзд̇убхууд̇зна гаран̣абхууд̇зна жа сигкаабад̣̇аани бан̃н̃аабаяанд̇о сигкаабад̣̇абан̃н̃ад̇д̇ихзд̇ун̃жа абзгкамаано бхаг̇аваа д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а вихааси, д̇асмаа д̇ад̣̇ад̇т̇аж̇од̇анад̇т̇ам̣ д̇ад̇т̇а гаран̣аважанзна нид̣̇д̣̇зсо гад̇о.

Vinaye ca hetuattho karaṇattho ca sambhavati. Yo hi so sikkhāpadapaññattisamayo sāriputtādīhipi dubbiññeyyo, tena samayena hetubhūtena karaṇabhūtena ca sikkhāpadāni paññāpayanto sikkhāpadapaññattihetuñca apekkhamāno bhagavā tattha tattha vihāsi, tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha karaṇavacanena niddeso kato.

ид̇ха бана ан̃н̃асмин̃жа звам̣ ж̇аад̇игз ажжанд̇асам̣яог̇ад̇т̇о самбхавад̇и. яан̃хи самаяам̣ бхаг̇аваа имам̣ ан̃н̃ам̣ ваа суд̇д̇анд̇ам̣ д̣̇зсзси, ажжанд̇амзва д̇ам̣ самаяам̣ гарун̣аавихаарзна вихааси, д̇асмаа д̇ад̣̇ад̇т̇аж̇од̇анад̇т̇ам̣ ид̇ха убаяог̇аважананид̣̇д̣̇зсо гад̇од̇и.

Idha pana aññasmiñca evaṃ jātike accantasaṃyogattho sambhavati. Yañhi samayaṃ bhagavā imaṃ aññaṃ vā suttantaṃ desesi, accantameva taṃ samayaṃ karuṇāvihārena vihāsi, tasmā tadatthajotanatthaṃ idha upayogavacananiddeso katoti.

д̇знзд̇ам̣ вужжад̇и –

Tenetaṃ vuccati –

‘‘д̇ам̣ д̇ам̣ ад̇т̇амабзгкид̇ваа, бхуммзна гаран̣зна жа;

‘‘Taṃ taṃ atthamapekkhitvā, bhummena karaṇena ca;

ан̃н̃ад̇ра самаяо вуд̇д̇о, убаяог̇зна со ид̇хаа’’д̇и.

Aññatra samayo vutto, upayogena so idhā’’ti.

бораан̣аа бана ван̣н̣аяанд̇и – ‘‘д̇асмим̣ самаяз’’д̇и ваа, ‘‘д̇зна самаязнаа’’д̇и ваа, ‘‘згам̣ самаяа’’нд̇и ваа, абхилаабамад̇д̇абхзд̣̇о зса, саб̣б̣ад̇т̇а бхуммамзвад̇т̇од̇и. д̇асмаа ‘‘згам̣ самаяа’’нд̇и вуд̇д̇зби ‘‘згасмим̣ самаяз’’д̇и ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Porāṇā pana vaṇṇayanti – ‘‘tasmiṃ samaye’’ti vā, ‘‘tena samayenā’’ti vā, ‘‘ekaṃ samaya’’nti vā, abhilāpamattabhedo esa, sabbattha bhummamevatthoti. Tasmā ‘‘ekaṃ samaya’’nti vuttepi ‘‘ekasmiṃ samaye’’ti attho veditabbo.

бхаг̇аваад̇и г̇ару. г̇арун̃хи логз бхаг̇аваад̇и вад̣̇анд̇и. аяан̃жа саб̣б̣аг̇ун̣ависидтад̇ааяа саб̣б̣асад̇д̇аанам̣ г̇ару, д̇асмаа бхаг̇аваад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. бораан̣зхиби вуд̇д̇ам̣ –

Bhagavāti garu. Garuñhi loke bhagavāti vadanti. Ayañca sabbaguṇavisiṭṭhatāya sabbasattānaṃ garu, tasmā bhagavāti veditabbo. Porāṇehipi vuttaṃ –

‘‘бхаг̇аваад̇и важанам̣ сздтам̣, бхаг̇аваад̇и важанамуд̇д̇амам̣;

‘‘Bhagavāti vacanaṃ seṭṭhaṃ, bhagavāti vacanamuttamaṃ;

г̇ару г̇аараваяуд̇д̇о со, бхаг̇аваа д̇зна вужжад̇ий’’д̇и.

Garu gāravayutto so, bhagavā tena vuccatī’’ti.

аби жа –

Api ca –

‘‘бхааг̇яаваа бхаг̇г̇аваа яуд̇д̇о, бхаг̇зхи жа вибхад̇д̇аваа;

‘‘Bhāgyavā bhaggavā yutto, bhagehi ca vibhattavā;

бхад̇д̇аваа ванд̇аг̇амано, бхавзсу бхаг̇аваа д̇ад̇о’’д̇и.

Bhattavā vantagamano, bhavesu bhagavā tato’’ti.

имиссаа г̇аат̇ааяа васзнасса бад̣̇асса вид̇т̇аараад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. со жа висуд̣̇д̇химаг̇г̇з б̣уд̣̇д̇хаануссад̇инид̣̇д̣̇зсз вуд̇д̇оязва.

Imissā gāthāya vasenassa padassa vitthāraattho veditabbo. So ca visuddhimagge buddhānussatiniddese vuttoyeva.

зд̇д̇аавад̇аа жзд̇т̇а звам̣ мз суд̇анд̇и важанзна яат̇аасуд̇ам̣ д̇хаммам̣ д̣̇ассзнд̇о бхаг̇авад̇о д̇хаммагааяам̣ бажжагкам̣ гарод̇и. д̇зна ‘‘наяид̣̇ам̣ ад̇игганд̇асад̇т̇угам̣ бааважанам̣, аяам̣ во сад̇т̇аа’’д̇и сад̇т̇у ад̣̇ассанзна угган̣тид̇ам̣ ж̇анам̣ самассаасзд̇и.

Ettāvatā cettha evaṃ me sutanti vacanena yathāsutaṃ dhammaṃ dassento bhagavato dhammakāyaṃ paccakkhaṃ karoti. Tena ‘‘nayidaṃ atikkantasatthukaṃ pāvacanaṃ, ayaṃ vo satthā’’ti satthu adassanena ukkaṇṭhitaṃ janaṃ samassāseti.

згам̣ самаяам̣ бхаг̇аваад̇и важанзна д̇асмим̣ самаяз бхаг̇авад̇о авиж̇ж̇амаанабхаавам̣ д̣̇ассзнд̇о руубагааяабариниб̣б̣аанам̣ саад̇хзд̇и. д̇зна ‘‘звам̣вид̇хасса наама арияад̇хаммасса д̣̇зсаго д̣̇асаб̣алад̇харо важ̇ирасан̇гхаад̇а самаанагааяо соби бхаг̇аваа бариниб̣б̣уд̇о, гзна ан̃н̃зна ж̇ийвид̇з аасаа ж̇анзд̇аб̣б̣аа’’д̇и ж̇ийвид̇амад̣̇амад̇д̇ам̣ ж̇анам̣ сам̣взж̇зд̇и, сад̣̇д̇хаммз жасса уссаахам̣ ж̇анзд̇и.

Ekaṃ samayaṃ bhagavāti vacanena tasmiṃ samaye bhagavato avijjamānabhāvaṃ dassento rūpakāyaparinibbānaṃ sādheti. Tena ‘‘evaṃvidhassa nāma ariyadhammassa desako dasabaladharo vajirasaṅghāta samānakāyo sopi bhagavā parinibbuto, kena aññena jīvite āsā janetabbā’’ti jīvitamadamattaṃ janaṃ saṃvejeti, saddhamme cassa ussāhaṃ janeti.

званд̇и жа бхан̣анд̇о д̣̇зсанаасамбад̇д̇им̣ нид̣̇д̣̇исад̇и. мз суд̇анд̇и саавагасамбад̇д̇им̣. згам̣ самаяанд̇и гааласамбад̇д̇им̣. бхаг̇аваад̇и д̣̇зсагасамбад̇д̇им̣.

Evanti ca bhaṇanto desanāsampattiṃ niddisati. Me sutanti sāvakasampattiṃ. Ekaṃ samayanti kālasampattiṃ. Bhagavāti desakasampattiṃ.

анд̇араа жа рааж̇аг̇ахам̣ анд̇араа жа наал̣анд̣̇анд̇и анд̇араа-сад̣̇д̣̇о гааран̣акан̣ажид̇д̇авзмаж̇жхавивараад̣̇ийсу д̣̇иссад̇и. ‘‘д̇ад̣̇анд̇арам̣ го ж̇аанзяяа ан̃н̃ад̇ра д̇ат̇ааг̇ад̇аа’’д̇и (а. ни. 6.44) жа, ‘‘ж̇анаа сан̇г̇амма манд̇знд̇и ман̃жа д̇ан̃жа гиманд̇ара’’нд̇и (сам̣. ни. 1.228) жа аад̣̇ийсу хи гааран̣з анд̇араа-сад̣̇д̣̇о. ‘‘ад̣̇д̣̇аса мам̣, бханд̇з, ан̃н̃ад̇араа ид̇т̇ий виж̇ж̇анд̇аригааяа бхааж̇анам̣ д̇хованд̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 2.149) кан̣з. ‘‘яассанд̇арад̇о на санд̇и гобаа’’д̇иаад̣̇ийсу (уд̣̇аа. 20) жид̇д̇з. ‘‘анд̇араа восаанамаабаад̣̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (жуул̣ава. 350) взмаж̇жхз. ‘‘аби жааяам̣, бхигкавз, д̇абод̣̇аа д̣̇виннам̣ махаанираяаанам̣ анд̇аригааяа ааг̇ажчад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (баараа. 231) виварз. свааяамид̇ха виварз вад̇д̇ад̇и, д̇асмаа рааж̇аг̇ахасса жа наал̣анд̣̇ааяа жа виварзд̇и звамзд̇т̇ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. анд̇араа-сад̣̇д̣̇зна бана яуд̇д̇ад̇д̇аа убаяог̇аважанам̣ гад̇ам̣. ийд̣̇исзсу жа таанзсу агкаражинд̇агаа ‘‘анд̇араа г̇ааман̃жа над̣̇ин̃жа яаад̇ий’’д̇и звам̣ згамзва анд̇араасад̣̇д̣̇ам̣ баяуж̇ж̇анд̇и, со д̣̇уд̇ияабад̣̇знаби яож̇зд̇аб̣б̣о ход̇и, аяож̇ияамаанз убаяог̇аважанам̣ на баабун̣аад̇и. ид̇ха бана яож̇зд̇вааязва вуд̇д̇од̇и.

Antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandanti antarā-saddo kāraṇakhaṇacittavemajjhavivarādīsu dissati. ‘‘Tadantaraṃ ko jāneyya aññatra tathāgatā’’ti (a. ni. 6.44) ca, ‘‘janā saṅgamma mantenti mañca tañca kimantara’’nti (saṃ. ni. 1.228) ca ādīsu hi kāraṇe antarā-saddo. ‘‘Addasa maṃ, bhante, aññatarā itthī vijjantarikāya bhājanaṃ dhovantī’’tiādīsu (ma. ni. 2.149) khaṇe. ‘‘Yassantarato na santi kopā’’tiādīsu (udā. 20) citte. ‘‘Antarā vosānamāpādī’’tiādīsu (cūḷava. 350) vemajjhe. ‘‘Api cāyaṃ, bhikkhave, tapodā dvinnaṃ mahānirayānaṃ antarikāya āgacchatī’’tiādīsu (pārā. 231) vivare. Svāyamidha vivare vattati, tasmā rājagahassa ca nāḷandāya ca vivareti evametthattho veditabbo. Antarā-saddena pana yuttattā upayogavacanaṃ kataṃ. Īdisesu ca ṭhānesu akkharacintakā ‘‘antarā gāmañca nadiñca yātī’’ti evaṃ ekameva antarāsaddaṃ payujjanti, so dutiyapadenapi yojetabbo hoti, ayojiyamāne upayogavacanaṃ na pāpuṇāti. Idha pana yojetvāyeva vuttoti.

ад̣̇д̇хаанамаг̇г̇аббадибанно ход̇ийд̇и ад̣̇д̇хаанасан̇каад̇ам̣ маг̇г̇ам̣ бадибанно ход̇и, ‘‘д̣̇ийгхамаг̇г̇а’’нд̇и ад̇т̇о. ад̣̇д̇хаанаг̇аманасамаяасса хи вибхан̇г̇з ‘‘ад̣дхаяож̇анам̣ г̇ажчиссаамийд̇и бхун̃ж̇ид̇аб̣б̣а’’нд̇иаад̣̇иважанад̇о (баажи. 218) ад̣дхаяож̇анамби ад̣̇д̇хаанамаг̇г̇о ход̇и. рааж̇аг̇ахад̇о бана наал̣анд̣̇аа яож̇анамзва.

Addhānamaggappaṭipannohotīti addhānasaṅkhātaṃ maggaṃ paṭipanno hoti, ‘‘dīghamagga’’nti attho. Addhānagamanasamayassa hi vibhaṅge ‘‘aḍḍhayojanaṃ gacchissāmīti bhuñjitabba’’ntiādivacanato (pāci. 218) aḍḍhayojanampi addhānamaggo hoti. Rājagahato pana nāḷandā yojanameva.

махад̇аа бхигкусан̇гхзна сад̣̇д̇хинд̇и ‘махад̇аа’д̇и г̇ун̣амахад̇д̇знаби махад̇аа, сан̇кяаамахад̇д̇знаби махад̇аа. со хи бхигкусан̇гхо г̇ун̣зхиби махаа ахоси, аббижчад̇аад̣̇иг̇ун̣асаманнааг̇ад̇ад̇д̇аа. сан̇кяааяаби махаа, бан̃жасад̇асан̇кяад̇д̇аа. бхигкуунам̣ сан̇гхо ‘бхигкусан̇гхо’, д̇зна бхигкусан̇гхзна. д̣̇идтисийласааман̃н̃асан̇гхаад̇асан̇каад̇зна саман̣аг̇ан̣знаад̇и ад̇т̇о. сад̣̇д̇хинд̇и згад̇о.

Mahatā bhikkhusaṅghena saddhinti ‘mahatā’ti guṇamahattenapi mahatā, saṅkhyāmahattenapi mahatā. So hi bhikkhusaṅgho guṇehipi mahā ahosi, appicchatādiguṇasamannāgatattā. Saṅkhyāyapi mahā, pañcasatasaṅkhyattā. Bhikkhūnaṃ saṅgho ‘bhikkhusaṅgho’, tena bhikkhusaṅghena. Diṭṭhisīlasāmaññasaṅghātasaṅkhātena samaṇagaṇenāti attho. Saddhinti ekato.

бан̃жамад̇д̇зхи бхигкусад̇зхийд̇и бан̃жамад̇д̇аа зд̇зсанд̇и бан̃жамад̇д̇аани. мад̇д̇аад̇и бамаан̣ам̣ вужжад̇и, д̇асмаа яат̇аа ‘‘бхож̇анз мад̇д̇ан̃н̃уу’’д̇и вуд̇д̇з ‘‘бхож̇анз мад̇д̇ам̣ ж̇аанаад̇и, бамаан̣ам̣ ж̇аанаад̇ий’’д̇и ад̇т̇о ход̇и, звамид̇хааби – ‘‘д̇зсам̣ бхигкусад̇аанам̣ бан̃жамад̇д̇аа бан̃жабамаан̣а’’нд̇и звамад̇т̇о д̣̇адтаб̣б̣о. бхигкуунам̣ сад̇аани бхигкусад̇аани, д̇зхи бан̃жамад̇д̇зхи бхигкусад̇зхи.

Pañcamattehi bhikkhusatehīti pañcamattā etesanti pañcamattāni. Mattāti pamāṇaṃ vuccati, tasmā yathā ‘‘bhojane mattaññū’’ti vutte ‘‘bhojane mattaṃ jānāti, pamāṇaṃ jānātī’’ti attho hoti, evamidhāpi – ‘‘tesaṃ bhikkhusatānaṃ pañcamattā pañcapamāṇa’’nti evamattho daṭṭhabbo. Bhikkhūnaṃ satāni bhikkhusatāni, tehi pañcamattehi bhikkhusatehi.

суббияоби ко бариб̣б̣ааж̇агод̇и суббияод̇и д̇асса наамам̣. би-гааро маг̇г̇аббадибаннасабхааг̇ад̇ааяа буг̇г̇аласамбин̣д̣анад̇т̇о. ко-гааро бад̣̇асанд̇хигаро, б̣яан̃ж̇анасилидтад̇аавасзна вуд̇д̇о. бариб̣б̣ааж̇агод̇и сан̃ж̇аяасса анд̇зваасий чаннабариб̣б̣ааж̇аго. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – ‘‘яад̣̇аа бхаг̇аваа д̇ам̣ ад̣̇д̇хаанамаг̇г̇ам̣ бадибанно, д̇ад̣̇аа суббияоби бариб̣б̣ааж̇аго бадибанно ахосий’’д̇и. ад̇ийд̇агаалад̇т̇о хзд̇т̇а ход̇и-сад̣̇д̣̇о.

Suppiyopikho paribbājakoti suppiyoti tassa nāmaṃ. Pi-kāro maggappaṭipannasabhāgatāya puggalasampiṇḍanattho. Kho-kāro padasandhikaro, byañjanasiliṭṭhatāvasena vutto. Paribbājakoti sañjayassa antevāsī channaparibbājako. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘yadā bhagavā taṃ addhānamaggaṃ paṭipanno, tadā suppiyopi paribbājako paṭipanno ahosī’’ti. Atītakālattho hettha hoti-saddo.

сад̣̇д̇хим̣ анд̇зваасинаа б̣рахмад̣̇ад̇д̇зна маан̣авзнаад̇и – зд̇т̇а анд̇з васад̇ийд̇и анд̇зваасий. самийбажааро санд̇игааважаро сиссод̇и ад̇т̇о. б̣рахмад̣̇ад̇д̇од̇и д̇асса наамам̣. маан̣авод̇и сад̇д̇оби жороби д̇арун̣оби вужжад̇и.

Saddhiṃ antevāsinā brahmadattena māṇavenāti – ettha ante vasatīti antevāsī. Samīpacāro santikāvacaro sissoti attho. Brahmadattoti tassa nāmaṃ. Māṇavoti sattopi coropi taruṇopi vuccati.

‘‘жод̣̇ид̇аа д̣̇звад̣̇ууд̇зхи, яз бамаж̇ж̇анд̇и маан̣аваа;

‘‘Coditā devadūtehi, ye pamajjanti māṇavā;

д̇з д̣̇ийгхарад̇д̇ам̣ сожанд̇и, хийнагааяуубаг̇аа нараа’’д̇и. (ма. ни. 3.271) –

Te dīgharattaṃ socanti, hīnakāyūpagā narā’’ti. (ma. ni. 3.271) –

аад̣̇ийсу хи сад̇д̇о маан̣авод̇и вуд̇д̇о. ‘‘маан̣авзхиби самааг̇ажчанд̇и гад̇агаммзхиби агад̇агаммзхибий’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 2.149) жоро. ‘‘амб̣адто маан̣аво, ан̇г̇аго маан̣аво’’д̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 1.316) д̇арун̣о ‘маан̣аво’д̇и вуд̇д̇о. ид̇хааби аяамзвад̇т̇о. ид̣̇ан̃хи вуд̇д̇ам̣ ход̇и – б̣рахмад̣̇ад̇д̇зна наама д̇арун̣анд̇зваасинаа сад̣̇д̇хинд̇и.

Ādīsu hi satto māṇavoti vutto. ‘‘Māṇavehipi samāgacchanti katakammehipi akatakammehipī’’tiādīsu (ma. ni. 2.149) coro. ‘‘Ambaṭṭho māṇavo, aṅgako māṇavo’’tiādīsu (dī. ni. 1.316) taruṇo ‘māṇavo’ti vutto. Idhāpi ayamevattho. Idañhi vuttaṃ hoti – brahmadattena nāma taruṇantevāsinā saddhinti.

д̇ад̇раад̇и д̇асмим̣ ад̣̇д̇хаанамаг̇г̇з, д̇зсу ваа д̣̇вийсу ж̇анзсу. суд̣̇анд̇и нибаад̇амад̇д̇ам̣. анзгабарияааязнаад̇и барияааяа-сад̣̇д̣̇о д̇аава ваарад̣̇зсанаагааран̣зсу вад̇д̇ад̇и. ‘‘гасса ну ко, аананд̣̇а, аж̇ж̇а барияааяо бхигкунияо овад̣̇ид̇у’’нд̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 3.398) хи ваарз барияааяасад̣̇д̣̇о вад̇д̇ад̇и. ‘‘мад̇хубин̣д̣игабарияааяод̇взва нам̣ д̇хаарзхий’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.205) д̣̇зсанааяам̣. ‘‘иминааби ко, д̇з рааж̇ан̃н̃а, барияааязна звам̣ ход̇уу’’д̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 2.411) гааран̣з. свааяамид̇хааби гааран̣з вад̇д̇ад̇и, д̇асмаа аяамзд̇т̇а ад̇т̇о – ‘‘анзгавид̇хзна гааран̣знаа’’д̇и, ‘‘б̣ахуухи гааран̣зхий’’д̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и.

Tatrāti tasmiṃ addhānamagge, tesu vā dvīsu janesu. Sudanti nipātamattaṃ. Anekapariyāyenāti pariyāya-saddo tāva vāradesanākāraṇesu vattati. ‘‘Kassa nu kho, ānanda, ajja pariyāyo bhikkhuniyo ovaditu’’ntiādīsu (ma. ni. 3.398) hi vāre pariyāyasaddo vattati. ‘‘Madhupiṇḍikapariyāyotveva naṃ dhārehī’’tiādīsu (ma. ni. 1.205) desanāyaṃ. ‘‘Imināpi kho, te rājañña, pariyāyena evaṃ hotū’’tiādīsu (dī. ni. 2.411) kāraṇe. Svāyamidhāpi kāraṇe vattati, tasmā ayamettha attho – ‘‘anekavidhena kāraṇenā’’ti, ‘‘bahūhi kāraṇehī’’ti vuttaṃ hoti.

б̣уд̣̇д̇хасса аван̣н̣ам̣ бхаасад̇ийд̇и аван̣н̣авирахид̇асса абаримаан̣аван̣н̣асаманнааг̇ад̇ассааби б̣уд̣̇д̇хасса бхаг̇авад̇о – ‘‘яам̣ логз ж̇аад̇ивуд̣дхзсу гад̇д̇аб̣б̣ам̣ абхиваад̣̇анаад̣̇исаамийжигаммам̣ ‘саамаг̇г̇ирасо’д̇и вужжад̇и, д̇ам̣ саман̣асса г̇од̇амасса над̇т̇и д̇асмаа арасаруубо саман̣о г̇од̇амо, ниб̣бхог̇о, агирияаваад̣̇о, ужчзд̣̇аваад̣̇о, ж̇зг̇ужчий, взнаяиго, д̇абассий, абаг̇аб̣бхо. над̇т̇и саман̣асса г̇од̇амасса уд̇д̇аримануссад̇хаммо аламарияан̃аан̣ад̣̇ассанависзсо. д̇аггабарияаахад̇ам̣ саман̣о г̇од̇амо д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇и, виймам̣саанужарид̇ам̣, саяам̣бадибхаанам̣. саман̣о г̇од̇амо на саб̣б̣ан̃н̃уу, на логавид̣̇уу, на ануд̇д̇аро, на аг̇г̇абуг̇г̇ало’’д̇и. звам̣ д̇ам̣ д̇ам̣ агааран̣амзва гааран̣анд̇и вад̇ваа д̇ат̇аа д̇ат̇аа аван̣н̣ам̣ д̣̇осам̣ нинд̣̇ам̣ бхаасад̇и.

Buddhassa avaṇṇaṃ bhāsatīti avaṇṇavirahitassa aparimāṇavaṇṇasamannāgatassāpi buddhassa bhagavato – ‘‘yaṃ loke jātivuḍḍhesu kattabbaṃ abhivādanādisāmīcikammaṃ ‘sāmaggiraso’ti vuccati, taṃ samaṇassa gotamassa natthi tasmā arasarūpo samaṇo gotamo, nibbhogo, akiriyavādo, ucchedavādo, jegucchī, venayiko, tapassī, apagabbho. Natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammo alamariyañāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti, vīmaṃsānucaritaṃ, sayaṃpaṭibhānaṃ. Samaṇo gotamo na sabbaññū, na lokavidū, na anuttaro, na aggapuggalo’’ti. Evaṃ taṃ taṃ akāraṇameva kāraṇanti vatvā tathā tathā avaṇṇaṃ dosaṃ nindaṃ bhāsati.

яат̇аа жа б̣уд̣̇д̇хасса, звам̣ д̇хаммассааби д̇ам̣ д̇ам̣ агааран̣амзва гааран̣ад̇о вад̇ваа – ‘‘саман̣асса г̇од̇амасса д̇хаммо д̣̇урагкаад̇о, д̣̇уббадивзд̣̇ид̇о, анияяааниго, анубасамасам̣вад̇д̇аниго’’д̇и д̇ат̇аа д̇ат̇аа аван̣н̣ам̣ бхаасад̇и.

Yathā ca buddhassa, evaṃ dhammassāpi taṃ taṃ akāraṇameva kāraṇato vatvā – ‘‘samaṇassa gotamassa dhammo durakkhāto, duppaṭivedito, aniyyāniko, anupasamasaṃvattaniko’’ti tathā tathā avaṇṇaṃ bhāsati.

яат̇аа жа д̇хаммасса, звам̣ сан̇гхассааби яам̣ ваа д̇ам̣ ваа агааран̣амзва гааран̣ад̇о вад̇ваа – ‘‘мижчаабадибанно саман̣асса г̇од̇амасса саавагасан̇гхо, гудилабадибанно, бажжанийгабадибад̣̇ам̣ анануломабадибад̣̇ам̣ ад̇хаммаануломабадибад̣̇ам̣ бадибанно’’д̇и д̇ат̇аа д̇ат̇аа аван̣н̣ам̣ бхаасад̇и.

Yathā ca dhammassa, evaṃ saṅghassāpi yaṃ vā taṃ vā akāraṇameva kāraṇato vatvā – ‘‘micchāpaṭipanno samaṇassa gotamassa sāvakasaṅgho, kuṭilapaṭipanno, paccanīkapaṭipadaṃ ananulomapaṭipadaṃ adhammānulomapaṭipadaṃ paṭipanno’’ti tathā tathā avaṇṇaṃ bhāsati.

анд̇зваасий банасса – ‘‘амхаагам̣ аажарияо абараамасид̇аб̣б̣ам̣ бараамасад̇и, анаггамид̇аб̣б̣ам̣ аггамад̇и, свааяам̣ аг̇г̇им̣ г̇иланд̇о вияа, хад̇т̇зна асид̇хаарам̣ бараамасанд̇о вияа, мудтинаа синзрум̣ бад̣̇аалзд̇угаамо вияа, гагажад̣̇анд̇абанд̇ияам̣ гийл̣амаано вияа, бабхиннамад̣̇ам̣ жан̣д̣ахад̇т̇им̣ хад̇т̇зна г̇ан̣ханд̇о вияа жа ван̣н̣аарахассзва рад̇анад̇д̇аяасса аван̣н̣ам̣ бхаасамаано анаяаб̣яасанам̣ баабун̣иссад̇и. аажарияз ко бана г̇уут̇ам̣ ваа аг̇г̇им̣ ваа ган̣дагам̣ ваа ган̣хасаббам̣ ваа аггаманд̇з, суулам̣ ваа абхирууханд̇з, халаахалам̣ ваа висам̣ каад̣̇анд̇з, каарод̣̇агам̣ ваа багкаланд̇з, нарагабабаад̇ам̣ ваа бабад̇анд̇з, на анд̇зваасинаа д̇ам̣ саб̣б̣аманугаад̇аб̣б̣ам̣ ход̇и. гаммассагаа хи сад̇д̇аа ад̇д̇ано гаммаануруубамзва г̇ад̇им̣ г̇ажчанд̇и. нзва бид̇аа буд̇д̇асса гаммзна г̇ажчад̇и, на буд̇д̇о бид̇у гаммзна, на маад̇аа буд̇д̇асса, на буд̇д̇о маад̇уяаа, на бхаад̇аа бхаг̇инияаа, на бхаг̇иний бхаад̇у, на аажарияо анд̇зваасино, на анд̇зваасий аажарияасса гаммзна г̇ажчад̇и. маяхан̃жа аажарияо д̇ин̣н̣ам̣ рад̇анаанам̣ аван̣н̣ам̣ бхаасад̇и, махаасааваж̇ж̇о ко банаарияуубаваад̣̇од̇и. звам̣ яонисо уммуж̇ж̇ид̇ваа аажарияаваад̣̇ам̣ мад̣̇д̣̇амаано саммаагааран̣амзва гааран̣ад̇о абад̣̇исанд̇о анзгабарияааязна д̇ин̣н̣ам̣ рад̇анаанам̣ ван̣н̣ам̣ бхаасид̇умаарад̣̇д̇хо, яат̇аа д̇ам̣ бан̣д̣ид̇аж̇аад̇иго гулабуд̇д̇о’’. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘суббияасса бана бариб̣б̣ааж̇агасса анд̇зваасий б̣рахмад̣̇ад̇д̇о маан̣аво анзгабарияааязна б̣уд̣̇д̇хасса ван̣н̣ам̣ бхаасад̇и, д̇хаммасса ван̣н̣ам̣ бхаасад̇и, сан̇гхасса ван̣н̣ам̣ бхаасад̇ий’’д̇и.

Antevāsī panassa – ‘‘amhākaṃ ācariyo aparāmasitabbaṃ parāmasati, anakkamitabbaṃ akkamati, svāyaṃ aggiṃ gilanto viya, hatthena asidhāraṃ parāmasanto viya, muṭṭhinā sineruṃ padāletukāmo viya, kakacadantapantiyaṃ kīḷamāno viya, pabhinnamadaṃ caṇḍahatthiṃ hatthena gaṇhanto viya ca vaṇṇārahasseva ratanattayassa avaṇṇaṃ bhāsamāno anayabyasanaṃ pāpuṇissati. Ācariye kho pana gūthaṃ vā aggiṃ vā kaṇṭakaṃ vā kaṇhasappaṃ vā akkamante, sūlaṃ vā abhirūhante, halāhalaṃ vā visaṃ khādante, khārodakaṃ vā pakkhalante, narakapapātaṃ vā papatante, na antevāsinā taṃ sabbamanukātabbaṃ hoti. Kammassakā hi sattā attano kammānurūpameva gatiṃ gacchanti. Neva pitā puttassa kammena gacchati, na putto pitu kammena, na mātā puttassa, na putto mātuyā, na bhātā bhaginiyā, na bhaginī bhātu, na ācariyo antevāsino, na antevāsī ācariyassa kammena gacchati. Mayhañca ācariyo tiṇṇaṃ ratanānaṃ avaṇṇaṃ bhāsati, mahāsāvajjo kho panāriyūpavādoti. Evaṃ yoniso ummujjitvā ācariyavādaṃ maddamāno sammākāraṇameva kāraṇato apadisanto anekapariyāyena tiṇṇaṃ ratanānaṃ vaṇṇaṃ bhāsitumāraddho, yathā taṃ paṇḍitajātiko kulaputto’’. Tena vuttaṃ – ‘‘suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsatī’’ti.

д̇ад̇т̇а ван̣н̣анд̇и ван̣н̣а-сад̣̇д̣̇о сан̣таана-ж̇аад̇и-руубааяад̇ана-гааран̣а-бамаан̣а-г̇ун̣а-басам̣саад̣̇ийсу д̣̇иссад̇и . д̇ад̇т̇а ‘‘маханд̇ам̣ саббарааж̇аван̣н̣ам̣ абхинимминид̇ваа’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 1.142) сан̣таанам̣ вужжад̇и. ‘‘б̣раахман̣ова сздто ван̣н̣о, хийно ан̃н̃о ван̣н̣о’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 2.402) ж̇аад̇и. ‘‘барамааяа ван̣н̣абогкарад̇ааяа саманнааг̇ад̇о’’д̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 1.303) руубааяад̇анам̣.

Tattha vaṇṇanti vaṇṇa-saddo saṇṭhāna-jāti-rūpāyatana-kāraṇa-pamāṇa-guṇa-pasaṃsādīsu dissati . Tattha ‘‘mahantaṃ sapparājavaṇṇaṃ abhinimminitvā’’tiādīsu (saṃ. ni. 1.142) saṇṭhānaṃ vuccati. ‘‘Brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo’’tiādīsu (ma. ni. 2.402) jāti. ‘‘Paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato’’tiādīsu (dī. ni. 1.303) rūpāyatanaṃ.

‘‘на хараами на бхан̃ж̇аами, аараа син̇гхаами ваариж̇ам̣;

‘‘Na harāmi na bhañjāmi, ārā siṅghāmi vārijaṃ;

ат̇а гзна ну ван̣н̣зна, г̇анд̇хад̇т̇знод̇и вужжад̇ий’’д̇и. (сам̣. ни. 1.234) –

Atha kena nu vaṇṇena, gandhatthenoti vuccatī’’ti. (saṃ. ni. 1.234) –

аад̣̇ийсу гааран̣ам̣. ‘‘д̇аяо бад̇д̇асса ван̣н̣аа’’д̇иаад̣̇ийсу (баараа. 602) бамаан̣ам̣. ‘‘гад̣̇аа сан̃н̃уул̣хаа бана, д̇з г̇ахабад̇и, имз саман̣асса г̇од̇амасса ван̣н̣аа’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 2.77) г̇ун̣о. ‘‘ван̣н̣аарахасса ван̣н̣ам̣ бхаасад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 2.135) басам̣саа. ид̇ха г̇ун̣оби басам̣сааби. аяам̣ гира д̇ам̣ д̇ам̣ бхууд̇амзва гааран̣ам̣ абад̣̇исанд̇о анзгабарияааязна рад̇анад̇д̇аяасса г̇ун̣уубасан̃хид̇ам̣ басам̣сам̣ абхааси. д̇ад̇т̇а – ‘‘ид̇иби со бхаг̇аваа арахам̣ саммаасамб̣уд̣̇д̇хо’’д̇иаад̣̇инаа (баараа. 1) наязна, ‘‘яз бхигкавз, б̣уд̣̇д̇хз басаннаа аг̇г̇з д̇з басаннаа’’д̇иаад̣̇инаа ‘‘згабуг̇г̇ало, бхигкавз, логз уббаж̇ж̇амаано уббаж̇ж̇ад̇и…бз… асамо асамасамо’’д̇иаад̣̇инаа (а. ни. 1.174) жа наязна б̣уд̣̇д̇хасса ван̣н̣о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ‘‘сваагкаад̇о бхаг̇авад̇аа д̇хаммо’’д̇и (д̣̇ий. ни. 2.159) жа ‘‘аалаяасамуг̇гхаад̇о ваддубажчзд̣̇о’’д̇и (ид̇и. 90, а. ни. 4.34) жа, ‘‘яз бхигкавз, арияз адтан̇г̇игз маг̇г̇з басаннаа, аг̇г̇з д̇з басаннаа’’д̇и жа звамаад̣̇ийхи наязхи д̇хаммасса ван̣н̣о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ‘‘суббадибанно бхаг̇авад̇о саавагасан̇гхо’’д̇и (д̣̇ий. ни. 2.159) жа, ‘‘яз, бхигкавз, сан̇гхз басаннаа, аг̇г̇з д̇з басаннаа’’д̇и (а. ни. 4.34) жа звамаад̣̇ийхи бана наязхи сан̇гхасса ван̣н̣о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. бахонд̇зна бана д̇хаммагат̇игзна бан̃жанигааяз наван̇г̇ам̣ сад̇т̇усаасанам̣ жад̇ураасийд̇ид̇хаммагканд̇хасахассаани ог̇аахид̇ваа б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийнам̣ ван̣н̣о багаасзд̇аб̣б̣о. имасмин̃хи таанз б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийнам̣ г̇ун̣з багаасзнд̇о ад̇ид̇т̇зна багканд̣̇о д̇хаммагат̇игод̇и на саггаа вад̇д̇ум̣. ийд̣̇исзсу хи таанзсу д̇хаммагат̇игасса т̇аамо взд̣̇ид̇аб̣б̣о. б̣рахмад̣̇ад̇д̇о бана маан̣аво ануссаваад̣̇имад̇д̇асамб̣анд̇хид̇зна ад̇д̇ано т̇аамзна рад̇анад̇д̇аяасса ван̣н̣ам̣ бхаасад̇и.

Ādīsu kāraṇaṃ. ‘‘Tayo pattassa vaṇṇā’’tiādīsu (pārā. 602) pamāṇaṃ. ‘‘Kadā saññūḷhā pana, te gahapati, ime samaṇassa gotamassa vaṇṇā’’tiādīsu (ma. ni. 2.77) guṇo. ‘‘Vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsatī’’tiādīsu (a. ni. 2.135) pasaṃsā. Idha guṇopi pasaṃsāpi. Ayaṃ kira taṃ taṃ bhūtameva kāraṇaṃ apadisanto anekapariyāyena ratanattayassa guṇūpasañhitaṃ pasaṃsaṃ abhāsi. Tattha – ‘‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho’’tiādinā (pārā. 1) nayena, ‘‘ye bhikkhave, buddhe pasannā agge te pasannā’’tiādinā ‘‘ekapuggalo, bhikkhave, loke uppajjamāno uppajjati…pe… asamo asamasamo’’tiādinā (a. ni. 1.174) ca nayena buddhassa vaṇṇo veditabbo. ‘‘Svākkhāto bhagavatā dhammo’’ti (dī. ni. 2.159) ca ‘‘ālayasamugghāto vaṭṭupacchedo’’ti (iti. 90, a. ni. 4.34) ca, ‘‘ye bhikkhave, ariye aṭṭhaṅgike magge pasannā, agge te pasannā’’ti ca evamādīhi nayehi dhammassa vaṇṇo veditabbo. ‘‘Suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’’ti (dī. ni. 2.159) ca, ‘‘ye, bhikkhave, saṅghe pasannā, agge te pasannā’’ti (a. ni. 4.34) ca evamādīhi pana nayehi saṅghassa vaṇṇo veditabbo. Pahontena pana dhammakathikena pañcanikāye navaṅgaṃ satthusāsanaṃ caturāsītidhammakkhandhasahassāni ogāhitvā buddhādīnaṃ vaṇṇo pakāsetabbo. Imasmiñhi ṭhāne buddhādīnaṃ guṇe pakāsento atitthena pakkhando dhammakathikoti na sakkā vattuṃ. Īdisesu hi ṭhānesu dhammakathikassa thāmo veditabbo. Brahmadatto pana māṇavo anussavādimattasambandhitena attano thāmena ratanattayassa vaṇṇaṃ bhāsati.

ид̇иха д̇з убхо аажарияанд̇зваасийд̇и звам̣ д̇з д̣̇вз аажарияанд̇зваасигаа. ан̃н̃аман̃н̃ассаад̇и ан̃н̃о ан̃н̃асса. уж̇увибажжанийгаваад̣̇аад̇и ийсагамби абарихарид̇ваа уж̇умзва вивид̇хабажжанийгаваад̣̇аа, анзгаваарам̣ вируд̣̇д̇хаваад̣̇аа зва худ̇ваад̇и ад̇т̇о. аажариязна хи рад̇анад̇д̇аяасса аван̣н̣з бхаасид̇з анд̇зваасий ван̣н̣ам̣ бхаасад̇и, буна ид̇аро аван̣н̣ам̣, ид̇аро ван̣н̣анд̇и звам̣ аажарияо саарапалагз висаругкааан̣им̣ аагодаяамаано вияа бунаббунам̣ рад̇анад̇д̇аяасса аван̣н̣ам̣ бхаасад̇и. анд̇зваасий бана суван̣н̣араж̇ад̇аман̣имаяааяа аан̣ияаа д̇ам̣ аан̣им̣ бадиб̣аахаяамаано вияа бунаббунам̣ рад̇анад̇д̇аяасса ван̣н̣ам̣ бхаасад̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘уж̇увибажжанийгаваад̣̇аа’’д̇и.

Itiha te ubho ācariyantevāsīti evaṃ te dve ācariyantevāsikā. Aññamaññassāti añño aññassa. Ujuvipaccanīkavādāti īsakampi apariharitvā ujumeva vividhapaccanīkavādā, anekavāraṃ viruddhavādā eva hutvāti attho. Ācariyena hi ratanattayassa avaṇṇe bhāsite antevāsī vaṇṇaṃ bhāsati, puna itaro avaṇṇaṃ, itaro vaṇṇanti evaṃ ācariyo sāraphalake visarukkhaāṇiṃ ākoṭayamāno viya punappunaṃ ratanattayassa avaṇṇaṃ bhāsati. Antevāsī pana suvaṇṇarajatamaṇimayāya āṇiyā taṃ āṇiṃ paṭibāhayamāno viya punappunaṃ ratanattayassa vaṇṇaṃ bhāsati. Tena vuttaṃ – ‘‘ujuvipaccanīkavādā’’ti.

бхаг̇аванд̇ам̣ бидтид̇о бидтид̇о ануб̣анд̇хаа хонд̇и бхигкусан̇гхан̃жаад̇и бхаг̇аванд̇ан̃жа бхигкусан̇гхан̃жа бажчад̇о бажчад̇о д̣̇ассанам̣ авиж̇аханд̇аа ирияаабат̇аануб̣анд̇ханзна ануб̣анд̇хаа хонд̇и, сийсаанулогино худ̇ваа ануг̇ад̇аа хонд̇ийд̇и ад̇т̇о.

Bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañcāti bhagavantañca bhikkhusaṅghañca pacchato pacchato dassanaṃ avijahantā iriyāpathānubandhanena anubandhā honti, sīsānulokino hutvā anugatā hontīti attho.

гасмаа бана бхаг̇аваа д̇ам̣ ад̣̇д̇хаанам̣ бадибанно? гасмаа жа суббияо ануб̣анд̇хо? гасмаа жа со рад̇анад̇д̇аяасса аван̣н̣ам̣ бхаасад̇ийд̇и? бхаг̇аваа д̇аава д̇асмим̣ гаалз рааж̇аг̇ахабаривад̇д̇агзсу адтаарасасу махаавихаарзсу ан̃н̃ад̇арасмим̣ васид̇ваа баад̇ова сарийраббадиж̇аг̇г̇анам̣ гад̇ваа бхигкаажааравзлааяам̣ бхигкусан̇гхабаривуд̇о рааж̇аг̇ахз бин̣д̣ааяа жарад̇и. со д̇ам̣ д̣̇ивасам̣ бхигкусан̇гхасса сулабхабин̣д̣абаад̇ам̣ гад̇ваа бажчаабхад̇д̇ам̣ бин̣д̣абаад̇абадигганд̇о бхигкусан̇гхам̣ бад̇д̇ажийварам̣ г̇аахаабзд̇ваа – ‘‘наал̣анд̣̇ам̣ г̇амиссаамий’’д̇и, рааж̇аг̇ахад̇о нигкамид̇ваа д̇ам̣ ад̣̇д̇хаанам̣ бадибанно. суббияоби ко д̇асмим̣ гаалз рааж̇аг̇ахабаривад̇д̇агз ан̃н̃ад̇арасмим̣ бариб̣б̣ааж̇агаараамз васид̇ваа бариб̣б̣ааж̇агабаривуд̇о рааж̇аг̇ахз бхигкааяа жарад̇и. соби д̇ам̣ д̣̇ивасам̣ бариб̣б̣ааж̇агабарисааяа сулабхабхигкам̣ гад̇ваа бхуд̇д̇абаад̇араасо бариб̣б̣ааж̇агз бариб̣б̣ааж̇агабаригкаарам̣ г̇аахаабзд̇ваа – наал̣анд̣̇ам̣ г̇амиссаамижжзва бхаг̇авад̇о д̇ам̣ маг̇г̇ам̣ бадибаннабхаавам̣ аж̇аананд̇ова ануб̣анд̇хо. сажз бана ж̇аанзяяа наануб̣анд̇хзяяа. со аж̇аанид̇ваава г̇ажчанд̇о г̇ийвам̣ угкибид̇ваа ологаяамаано бхаг̇аванд̇ам̣ ад̣̇д̣̇аса б̣уд̣̇д̇хасирияаа собхамаанам̣ рад̇д̇агамб̣алабаригкид̇д̇амива ж̇ан̇г̇амаганагаг̇ирисикарам̣.

Kasmā pana bhagavā taṃ addhānaṃ paṭipanno? Kasmā ca suppiyo anubandho? Kasmā ca so ratanattayassa avaṇṇaṃ bhāsatīti? Bhagavā tāva tasmiṃ kāle rājagahaparivattakesu aṭṭhārasasu mahāvihāresu aññatarasmiṃ vasitvā pātova sarīrappaṭijagganaṃ katvā bhikkhācāravelāyaṃ bhikkhusaṅghaparivuto rājagahe piṇḍāya carati. So taṃ divasaṃ bhikkhusaṅghassa sulabhapiṇḍapātaṃ katvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto bhikkhusaṅghaṃ pattacīvaraṃ gāhāpetvā – ‘‘nāḷandaṃ gamissāmī’’ti, rājagahato nikkhamitvā taṃ addhānaṃ paṭipanno. Suppiyopi kho tasmiṃ kāle rājagahaparivattake aññatarasmiṃ paribbājakārāme vasitvā paribbājakaparivuto rājagahe bhikkhāya carati. Sopi taṃ divasaṃ paribbājakaparisāya sulabhabhikkhaṃ katvā bhuttapātarāso paribbājake paribbājakaparikkhāraṃ gāhāpetvā – nāḷandaṃ gamissāmicceva bhagavato taṃ maggaṃ paṭipannabhāvaṃ ajānantova anubandho. Sace pana jāneyya nānubandheyya. So ajānitvāva gacchanto gīvaṃ ukkhipitvā olokayamāno bhagavantaṃ addasa buddhasiriyā sobhamānaṃ rattakambalaparikkhittamiva jaṅgamakanakagirisikharaṃ.

д̇асмим̣ гира самаяз д̣̇асаб̣аласса сарийрад̇о нигкамид̇ваа чаб̣б̣ан̣н̣арасмияо саманд̇аа асийд̇ихад̇т̇аббамаан̣з бад̣̇зсз аад̇хааванд̇и вид̇хааванд̇и рад̇анаавзл̣арад̇анад̣̇аамарад̇анажун̣н̣авиббагин̣н̣ам̣ вияа, басаарид̇арад̇анажид̇д̇аган̃жанабадамива, рад̇д̇асуван̣н̣арасанисин̃жамаанамива, уггаасад̇анибаад̇асамаагуламива, ниранд̇аравиббагин̣н̣аган̣игаарабубпамива вааяувзг̇агкид̇д̇ажийнабидтажун̣н̣амива, инд̣̇ад̇ханувиж̇ж̇улад̇аад̇аарааг̇ан̣аббабхаависаравибпурид̇авижчарид̇амива жа д̇ам̣ вананд̇арам̣ ход̇и.

Tasmiṃ kira samaye dasabalassa sarīrato nikkhamitvā chabbaṇṇarasmiyo samantā asītihatthappamāṇe padese ādhāvanti vidhāvanti ratanāveḷaratanadāmaratanacuṇṇavippakiṇṇaṃ viya, pasāritaratanacittakañcanapaṭamiva, rattasuvaṇṇarasanisiñcamānamiva, ukkāsatanipātasamākulamiva, nirantaravippakiṇṇakaṇikārapupphamiva vāyuvegakkhittacīnapiṭṭhacuṇṇamiva, indadhanuvijjulatātārāgaṇappabhāvisaravipphuritaviccharitamiva ca taṃ vanantaraṃ hoti.

асийд̇и ануб̣яан̃ж̇анаануран̃ж̇ид̇ан̃жа бана бхаг̇авад̇о сарийрам̣ вигасид̇агамалуббаламива, сарам̣ саб̣б̣абаалипулламива баарижчад̇д̇агам̣, д̇аараамарийживигасид̇амива, г̇аг̇анад̇алам̣ сирияаа авахасанд̇амива, б̣яаамаббабхаабаригкзбавилаасиний жасса д̣̇вад̇д̇им̣саваралагкан̣амаалаа г̇ант̇зд̇ваа табид̇ад̣̇вад̇д̇им̣сажанд̣̇амаалааяа д̣̇вад̇д̇им̣сасуурияамаалааяа бадибаадияаа табид̇ад̣̇вад̇д̇им̣сажаггавад̇д̇ид̣̇вад̇д̇им̣сасаггад̣̇зварааж̇ад̣̇вад̇д̇им̣самахааб̣рахмаанам̣ сирим̣ сирияаа абхибхаванд̇имива. д̇ан̃жа бана бхаг̇аванд̇ам̣ бариваарзд̇ваа тид̇аа бхигкуу саб̣б̣зва аббижчаа санд̇удтаа бавивид̇д̇аа асам̣садтаа жод̣̇агаа баабаг̇арахино вад̇д̇ааро важанагкамаа сийласамбаннаа самаад̇хибан̃н̃аавимуд̇д̇ивимуд̇д̇ин̃н̃аан̣ад̣̇ассанасамбаннаа. д̇зсам̣ маж̇жхз бхаг̇аваа рад̇д̇агамб̣алабаагаарабаригкид̇д̇о вияа ган̃жанат̇амбхо, рад̇д̇абад̣̇умасан̣д̣амаж̇жхаг̇ад̇аа вияа суван̣н̣анааваа, баваал̣авзд̣̇игаабаригкид̇д̇о вияа аг̇г̇игканд̇хо, д̇аарааг̇ан̣абариваарид̇о вияа бун̣н̣ажанд̣̇о миг̇абагкийнамби жагкууни бийн̣аяад̇и, баг̇зва д̣̇звамануссаанам̣. д̇асмин̃жа бана д̣̇ивасз язбхуяязна асийд̇имахаат̇зраа мзгхаван̣н̣ам̣ бам̣сугуулам̣ згам̣сам̣ гарид̇ваа гад̇д̇арад̣̇ан̣д̣ам̣ аад̣̇ааяа суваммаваммид̇аа вияа г̇анд̇хахад̇т̇ино виг̇ад̇ад̣̇осаа ванд̇ад̣̇осаа бхиннагилзсаа виж̇адид̇аж̇адаа чиннаб̣анд̇ханаа бхаг̇аванд̇ам̣ бариваараяим̣су. со саяам̣ вийд̇арааг̇о вийд̇арааг̇зхи, саяам̣ вийд̇ад̣̇осо вийд̇ад̣̇осзхи, саяам̣ вийд̇амохо вийд̇амохзхи, саяам̣ вийд̇ад̇ан̣хо вийд̇ад̇ан̣хзхи, саяам̣ ниггилзсо ниггилзсзхи, саяам̣ б̣уд̣̇д̇хо ануб̣уд̣̇д̇хзхи бариваарид̇о; бад̇д̇абариваарид̇ам̣ вияа гзсарам̣, гзсарабариваарид̇аа вияа ган̣н̣игаа, адтанааг̇асахассабариваарид̇о вияа чад̣̇д̣̇анд̇о нааг̇арааж̇аа, навуд̇ихам̣сасахассабариваарид̇о вияа д̇хад̇арадто хам̣сарааж̇аа, сзнан̇г̇абариваарид̇о вияа жаггавад̇д̇ирааж̇аа, д̣̇зваг̇ан̣абариваарид̇о вияа сагго д̣̇зварааж̇аа, б̣рахмаг̇ан̣абариваарид̇о вияа хаарид̇о махааб̣рахмаа, абаримид̇агааласан̃жид̇абун̃н̃аб̣аланиб̣б̣ад̇д̇ааяа ажинд̇зяяааяа анобамааяа б̣уд̣̇д̇халийлааяа жанд̣̇о вияа г̇аг̇анад̇алам̣ д̇ам̣ маг̇г̇ам̣ бадибанно ход̇и.

Asīti anubyañjanānurañjitañca pana bhagavato sarīraṃ vikasitakamaluppalamiva, saraṃ sabbapāliphullamiva pāricchattakaṃ, tārāmarīcivikasitamiva, gaganatalaṃ siriyā avahasantamiva, byāmappabhāparikkhepavilāsinī cassa dvattiṃsavaralakkhaṇamālā ganthetvā ṭhapitadvattiṃsacandamālāya dvattiṃsasūriyamālāya paṭipāṭiyā ṭhapitadvattiṃsacakkavattidvattiṃsasakkadevarājadvattiṃsamahābrahmānaṃ siriṃ siriyā abhibhavantimiva. Tañca pana bhagavantaṃ parivāretvā ṭhitā bhikkhū sabbeva appicchā santuṭṭhā pavivittā asaṃsaṭṭhā codakā pāpagarahino vattāro vacanakkhamā sīlasampannā samādhipaññāvimuttivimuttiññāṇadassanasampannā. Tesaṃ majjhe bhagavā rattakambalapākāraparikkhitto viya kañcanathambho, rattapadumasaṇḍamajjhagatā viya suvaṇṇanāvā, pavāḷavedikāparikkhitto viya aggikkhandho, tārāgaṇaparivārito viya puṇṇacando migapakkhīnampi cakkhūni pīṇayati, pageva devamanussānaṃ. Tasmiñca pana divase yebhuyyena asītimahātherā meghavaṇṇaṃ paṃsukūlaṃ ekaṃsaṃ karitvā kattaradaṇḍaṃ ādāya suvammavammitā viya gandhahatthino vigatadosā vantadosā bhinnakilesā vijaṭitajaṭā chinnabandhanā bhagavantaṃ parivārayiṃsu. So sayaṃ vītarāgo vītarāgehi, sayaṃ vītadoso vītadosehi, sayaṃ vītamoho vītamohehi, sayaṃ vītataṇho vītataṇhehi, sayaṃ nikkileso nikkilesehi, sayaṃ buddho anubuddhehi parivārito; pattaparivāritaṃ viya kesaraṃ, kesaraparivāritā viya kaṇṇikā, aṭṭhanāgasahassaparivārito viya chaddanto nāgarājā, navutihaṃsasahassaparivārito viya dhataraṭṭho haṃsarājā, senaṅgaparivārito viya cakkavattirājā, devagaṇaparivārito viya sakko devarājā, brahmagaṇaparivārito viya hārito mahābrahmā, aparimitakālasañcitapuññabalanibbattāya acinteyyāya anopamāya buddhalīlāya cando viya gaganatalaṃ taṃ maggaṃ paṭipanno hoti.

ат̇звам̣ бхаг̇аванд̇ам̣ анобамааяа б̣уд̣̇д̇халийлааяа г̇ажчанд̇ам̣ бхигкуу жа огкид̇д̇ажагкуу санд̇инд̣̇рияз санд̇амаанасз убаринабхз тид̇ам̣ бун̣н̣ажанд̣̇ам̣ вияа бхаг̇аванд̇ам̣язва намассамаанз д̣̇исваава бариб̣б̣ааж̇аго ад̇д̇ано барисам̣ авалогзси. саа ход̇и гааж̇ад̣̇ан̣д̣агз оламб̣зд̇ваа г̇ахид̇олуг̇г̇авилуг̇г̇абидтагад̇ид̣̇ан̣д̣аморабин̃чамад̇д̇игаабад̇д̇абасиб̣б̣агагун̣д̣игаад̣̇ианзгабаригкаарабхаарабхарид̇аа . ‘‘асугасса хад̇т̇аа собхан̣аа, асугасса баад̣̇аа’’д̇и звамаад̣̇инирад̇т̇агаважанаа мукараа вигин̣н̣аваажаа ад̣̇ассанийяаа абаасаад̣̇игаа. д̇асса д̇ам̣ д̣̇исваа виббадисааро уд̣̇абаад̣̇и.

Athevaṃ bhagavantaṃ anopamāya buddhalīlāya gacchantaṃ bhikkhū ca okkhittacakkhū santindriye santamānase uparinabhe ṭhitaṃ puṇṇacandaṃ viya bhagavantaṃyeva namassamāne disvāva paribbājako attano parisaṃ avalokesi. Sā hoti kājadaṇḍake olambetvā gahitoluggaviluggapiṭṭhakatidaṇḍamorapiñchamattikāpattapasibbakakuṇḍikādianekaparikkhārabhārabharitā . ‘‘Asukassa hatthā sobhaṇā, asukassa pādā’’ti evamādiniratthakavacanā mukharā vikiṇṇavācā adassanīyā apāsādikā. Tassa taṃ disvā vippaṭisāro udapādi.

ид̣̇аани д̇зна бхаг̇авад̇о ван̣н̣о вад̇д̇аб̣б̣о бхавзяяа. яасмаа банзса лаабхасаггаарахаанияаа жзва багкахаанияаа жа нижжамби бхаг̇аванд̇ам̣ усууяад̇и. ан̃н̃ад̇ид̇т̇ияаанан̃хи яаава б̣уд̣̇д̇хо логз нуббаж̇ж̇ад̇и, д̇аавад̣̇зва лаабхасаггаараа ниб̣б̣ад̇д̇анд̇и, б̣уд̣̇д̇хуббаад̣̇ад̇о бана бадтааяа барихийналаабхасаггаараа хонд̇и , суурияуг̇г̇аманз каж̇ж̇обанагаа вияа ниссирийгад̇ам̣ аабаж̇ж̇анд̇и. убад̇иссаголид̇аанан̃жа сан̃ж̇аяасса санд̇игз баб̣б̣аж̇ид̇агаалзязва бариб̣б̣ааж̇агаа махаабарисаа ахзсум̣, д̇зсу бана багганд̇зсу сааби д̇зсам̣ барисаа бхиннаа. ид̇и имзхи д̣̇вийхи гааран̣зхи аяам̣ бариб̣б̣ааж̇аго яасмаа нижжамби бхаг̇аванд̇ам̣ усууяад̇и, д̇асмаа д̇ам̣ усууяависуг̇г̇аарам̣ уг̇г̇иранд̇о рад̇анад̇д̇аяасса аван̣н̣амзва бхаасад̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Idāni tena bhagavato vaṇṇo vattabbo bhaveyya. Yasmā panesa lābhasakkārahāniyā ceva pakkhahāniyā ca niccampi bhagavantaṃ usūyati. Aññatitthiyānañhi yāva buddho loke nuppajjati, tāvadeva lābhasakkārā nibbattanti, buddhuppādato pana paṭṭhāya parihīnalābhasakkārā honti , sūriyuggamane khajjopanakā viya nissirīkataṃ āpajjanti. Upatissakolitānañca sañjayassa santike pabbajitakāleyeva paribbājakā mahāparisā ahesuṃ, tesu pana pakkantesu sāpi tesaṃ parisā bhinnā. Iti imehi dvīhi kāraṇehi ayaṃ paribbājako yasmā niccampi bhagavantaṃ usūyati, tasmā taṃ usūyavisuggāraṃ uggiranto ratanattayassa avaṇṇameva bhāsatīti veditabbo.

2. ат̇а ко бхаг̇аваа амб̣аладтигааяам̣ рааж̇ааг̇аарагз згарад̇д̇иваасам̣ убаг̇ажчи сад̣̇д̇хим̣ бхигкусан̇гхзнаад̇и бхаг̇аваа д̇ааяа б̣уд̣̇д̇халийлааяа г̇ажчамаано анубуб̣б̣зна амб̣аладтигаад̣̇ваарам̣ баабун̣ид̇ваа суурияам̣ ологзд̇ваа – ‘‘агаало д̣̇аани г̇анд̇ум̣, ад̇т̇асамийбам̣ г̇ад̇о суурияо’’д̇и амб̣аладтигааяам̣ рааж̇ааг̇аарагз згарад̇д̇иваасам̣ убаг̇ажчи.

2.Atha kho bhagavā ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ekarattivāsaṃ upagacchi saddhiṃ bhikkhusaṅghenāti bhagavā tāya buddhalīlāya gacchamāno anupubbena ambalaṭṭhikādvāraṃ pāpuṇitvā sūriyaṃ oloketvā – ‘‘akālo dāni gantuṃ, atthasamīpaṃ gato sūriyo’’ti ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ekarattivāsaṃ upagacchi.

д̇ад̇т̇а амб̣аладтигаад̇и ран̃н̃о уяяаанам̣. д̇асса гира д̣̇ваарасамийбз д̇арун̣аамб̣аругко ад̇т̇и, д̇ам̣ ‘‘амб̣аладтигаа’’д̇и вад̣̇анд̇и. д̇асса авид̣̇уурз бхавад̇д̇аа уяяаанамби амб̣аладтигаа д̇взва сан̇кяам̣ г̇ад̇ам̣. д̇ам̣ чааяууд̣̇агасамбаннам̣ баагаарабаригкид̇д̇ам̣ суяож̇ид̇ад̣̇ваарам̣ ман̃ж̇усаа вияа суг̇уд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а ран̃н̃о гийл̣анад̇т̇ам̣ бадибхаанажид̇д̇авижид̇д̇ам̣ аг̇аарам̣ агам̣су. д̇ам̣ ‘‘рааж̇ааг̇аарага’’нд̇и вужжад̇и.

Tattha ambalaṭṭhikāti rañño uyyānaṃ. Tassa kira dvārasamīpe taruṇaambarukkho atthi, taṃ ‘‘ambalaṭṭhikā’’ti vadanti. Tassa avidūre bhavattā uyyānampi ambalaṭṭhikā tveva saṅkhyaṃ gataṃ. Taṃ chāyūdakasampannaṃ pākāraparikkhittaṃ suyojitadvāraṃ mañjusā viya suguttaṃ. Tattha rañño kīḷanatthaṃ paṭibhānacittavicittaṃ agāraṃ akaṃsu. Taṃ ‘‘rājāgāraka’’nti vuccati.

суббияоби код̇и суббияоби д̇асмим̣ таанз суурияам̣ ологзд̇ваа – ‘‘агаало д̣̇аани г̇анд̇ум̣, б̣ахуу куд̣̇д̣̇агамахаллагаа бариб̣б̣ааж̇агаа, б̣ахубариссаяо жа аяам̣ маг̇г̇о жорзхиби ваал̣аяагкзхиби ваал̣амиг̇зхиби. аяам̣ ко бана саман̣о г̇од̇амо уяяаанам̣ бавидто, саман̣асса жа г̇од̇амасса васанадтаанз д̣̇звад̇аа аарагкам̣ г̇ан̣ханд̇и, ханд̣̇аахамби ид̇ха згарад̇д̇иваасам̣ убаг̇анд̇ваа свзва г̇амиссаамий’’д̇и д̇ад̣̇звуяяаанам̣ баависи. д̇ад̇о бхигкусан̇гхо бхаг̇авад̇о вад̇д̇ам̣ д̣̇ассзд̇ваа ад̇д̇ано ад̇д̇ано васанадтаанам̣ саллагкзси. бариб̣б̣ааж̇агоби уяяаанасса згабассз бариб̣б̣ааж̇агабаригкаарз од̇аарзд̇ваа ваасам̣ убаг̇ажчи сад̣̇д̇хим̣ ад̇д̇ано барисааяа. баал̣ияамааруул̣хавасзнзва бана – ‘‘сад̣̇д̇хим̣ ад̇д̇ано анд̇зваасинаа б̣рахмад̣̇ад̇д̇зна маан̣авзнаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣.

Suppiyopi khoti suppiyopi tasmiṃ ṭhāne sūriyaṃ oloketvā – ‘‘akālo dāni gantuṃ, bahū khuddakamahallakā paribbājakā, bahuparissayo ca ayaṃ maggo corehipi vāḷayakkhehipi vāḷamigehipi. Ayaṃ kho pana samaṇo gotamo uyyānaṃ paviṭṭho, samaṇassa ca gotamassa vasanaṭṭhāne devatā ārakkhaṃ gaṇhanti, handāhampi idha ekarattivāsaṃ upagantvā sveva gamissāmī’’ti tadevuyyānaṃ pāvisi. Tato bhikkhusaṅgho bhagavato vattaṃ dassetvā attano attano vasanaṭṭhānaṃ sallakkhesi. Paribbājakopi uyyānassa ekapasse paribbājakaparikkhāre otāretvā vāsaṃ upagacchi saddhiṃ attano parisāya. Pāḷiyamārūḷhavaseneva pana – ‘‘saddhiṃ attano antevāsinā brahmadattena māṇavenā’’ti vuttaṃ.

звам̣ ваасам̣ убаг̇ад̇о бана со бариб̣б̣ааж̇аго рад̇д̇ибхааг̇з д̣̇асаб̣алам̣ ологзси. д̇асмин̃жа самаяз саманд̇аа виббагин̣н̣ад̇аарагаа вияа бад̣̇ийбаа ж̇аланд̇и, маж̇жхз бхаг̇аваа нисинно ход̇и, бхигкусан̇гхо жа бхаг̇аванд̇ам̣ бариваарзд̇ваа. д̇ад̇т̇а згабхигкуссаби хад̇т̇агуггужжам̣ ваа баад̣̇агуггужжам̣ ваа уггаасид̇асад̣̇д̣̇о ваа кибид̇асад̣̇д̣̇о ваа над̇т̇и. саа хи барисаа ад̇д̇ано жа сигкид̇асигкад̇ааяа сад̇т̇ари жа г̇ааравзнаад̇и д̣̇вийхи гааран̣зхи ниваад̇з бад̣̇ийбасикаа вияа нижжалаа саннисиннаава ахоси. бариб̣б̣ааж̇аго д̇ам̣ вибхууд̇им̣ д̣̇исваа ад̇д̇ано барисам̣ ологзси. д̇ад̇т̇а гзжи хад̇т̇ам̣ кибанд̇и, гзжи баад̣̇ам̣, гзжи виббалабанд̇и, гзжи ниллаалид̇аж̇ивхаа баг̇гхарид̇акзл̣аа, д̣̇анд̇з каад̣̇анд̇аа гаагажчамаанаа гхаругхарубассаасино саяанд̇и. со рад̇анад̇д̇аяасса г̇ун̣аван̣н̣з вад̇д̇аб̣б̣зби иссаавасзна буна аван̣н̣амзва аарабхи. б̣рахмад̣̇ад̇д̇о бана вуд̇д̇анаязнзва ван̣н̣ам̣. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘д̇ад̇рааби суд̣̇ам̣ суббияо бариб̣б̣ааж̇аго’’д̇и саб̣б̣ам̣ вад̇д̇аб̣б̣ам̣. д̇ад̇т̇а д̇ад̇раабийд̇и д̇асмимби, амб̣аладтигааяам̣ уяяаанзд̇и ад̇т̇о.

Evaṃ vāsaṃ upagato pana so paribbājako rattibhāge dasabalaṃ olokesi. Tasmiñca samaye samantā vippakiṇṇatārakā viya padīpā jalanti, majjhe bhagavā nisinno hoti, bhikkhusaṅgho ca bhagavantaṃ parivāretvā. Tattha ekabhikkhussapi hatthakukkuccaṃ vā pādakukkuccaṃ vā ukkāsitasaddo vā khipitasaddo vā natthi. Sā hi parisā attano ca sikkhitasikkhatāya satthari ca gāravenāti dvīhi kāraṇehi nivāte padīpasikhā viya niccalā sannisinnāva ahosi. Paribbājako taṃ vibhūtiṃ disvā attano parisaṃ olokesi. Tattha keci hatthaṃ khipanti, keci pādaṃ, keci vippalapanti, keci nillālitajivhā paggharitakheḷā, dante khādantā kākacchamānā gharugharupassāsino sayanti. So ratanattayassa guṇavaṇṇe vattabbepi issāvasena puna avaṇṇameva ārabhi. Brahmadatto pana vuttanayeneva vaṇṇaṃ. Tena vuttaṃ – ‘‘tatrāpi sudaṃ suppiyo paribbājako’’ti sabbaṃ vattabbaṃ. Tattha tatrāpīti tasmimpi, ambalaṭṭhikāyaṃ uyyāneti attho.

3. самб̣ахулаананд̇и б̣ахугаанам̣. д̇ад̇т̇а винаяабарияааязна д̇аяо ж̇анаа ‘‘самб̣ахулаа’’д̇и вужжанд̇и. д̇ад̇о барам̣ сан̇гхо. суд̇д̇анд̇абарияааязна бана д̇аяо д̇аяова д̇ад̇о бадтааяа самб̣ахулаа. ид̇ха суд̇д̇анд̇абарияааязна ‘‘самб̣ахулаа’’д̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. ман̣д̣аламаал̣зд̇и гад̇т̇ажи д̣̇вз ган̣н̣игаа г̇ахзд̇ваа хам̣саваддагажчаннзна гад̇аа гуудааг̇аарасаалааби ‘‘ман̣д̣аламаал̣о’’д̇и вужжад̇и, гад̇т̇ажи згам̣ ган̣н̣игам̣ г̇ахзд̇ваа т̇амбхабанд̇им̣ баригкибид̇ваа гад̇аа убадтаанасаалааби ‘‘ман̣д̣аламаал̣о’’д̇и вужжад̇и. ид̇ха бана нисийд̣̇анасаалаа ‘‘ман̣д̣аламаал̣о’’д̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. саннисиннаананд̇и нисаж̇ж̇анавасзна. саннибад̇ид̇аананд̇и самод̇хаанавасзна. аяам̣ сан̇кияад̇хаммод̇и сан̇кияаа вужжад̇и гат̇аа , гат̇аад̇хаммод̇и ад̇т̇о. уд̣̇абаад̣̇ийд̇и уббанно. гад̇амо бана сод̇и? ажчарияам̣ аавусод̇и звамаад̣̇и. д̇ад̇т̇а анд̇хасса баб̣б̣ад̇аарохан̣ам̣ вияа нижжам̣ на ход̇ийд̇и ажчарияам̣. аяам̣ д̇аава сад̣̇д̣̇анаяо. аяам̣ бана адтагат̇аанаяо – ажчарааяог̇г̇анд̇и ажчарияам̣. ажчарам̣ бахарид̇ум̣ яуд̇д̇анд̇и ад̇т̇о. абхууд̇абуб̣б̣ам̣ бхууд̇анд̇и аб̣бхуд̇ам̣. убхаяам̣ бзд̇ам̣ вимхаяассзваад̇хиважанам̣. яааван̃жид̣̇анд̇и яаава жа ид̣̇ам̣ д̇зна суббадивид̣̇ид̇ад̇ааяа аббамзяяад̇д̇ам̣ д̣̇ассзд̇и.

3.Sambahulānanti bahukānaṃ. Tattha vinayapariyāyena tayo janā ‘‘sambahulā’’ti vuccanti. Tato paraṃ saṅgho. Suttantapariyāyena pana tayo tayova tato paṭṭhāya sambahulā. Idha suttantapariyāyena ‘‘sambahulā’’ti veditabbā. Maṇḍalamāḷeti katthaci dve kaṇṇikā gahetvā haṃsavaṭṭakacchannena katā kūṭāgārasālāpi ‘‘maṇḍalamāḷo’’ti vuccati, katthaci ekaṃ kaṇṇikaṃ gahetvā thambhapantiṃ parikkhipitvā katā upaṭṭhānasālāpi ‘‘maṇḍalamāḷo’’ti vuccati. Idha pana nisīdanasālā ‘‘maṇḍalamāḷo’’ti veditabbo. Sannisinnānanti nisajjanavasena. Sannipatitānanti samodhānavasena. Ayaṃ saṅkhiyadhammoti saṅkhiyā vuccati kathā , kathādhammoti attho. Udapādīti uppanno. Katamo pana soti? Acchariyaṃ āvusoti evamādi. Tattha andhassa pabbatārohaṇaṃ viya niccaṃ na hotīti acchariyaṃ. Ayaṃ tāva saddanayo. Ayaṃ pana aṭṭhakathānayo – accharāyogganti acchariyaṃ. Accharaṃ paharituṃ yuttanti attho. Abhūtapubbaṃ bhūtanti abbhutaṃ. Ubhayaṃ petaṃ vimhayassevādhivacanaṃ. Yāvañcidanti yāva ca idaṃ tena suppaṭividitatāya appameyyattaṃ dasseti.

д̇зна бхаг̇авад̇аа ж̇аанад̇аа…бз… суббадивид̣̇ид̇аад̇и зд̇т̇ааяам̣ сан̇кзбад̇т̇о. яо со бхаг̇аваа самад̇им̣са баарамияо буурзд̇ваа саб̣б̣агилзсз бхан̃ж̇ид̇ваа ануд̇д̇арам̣ саммаасамб̣од̇хим̣ абхисамб̣уд̣̇д̇хо, д̇зна бхаг̇авад̇аа д̇зсам̣ д̇зсам̣ сад̇д̇аанам̣ аасаяаанусаяам̣ ж̇аанад̇аа, хад̇т̇ад̇алз табид̇ам̣ аамалагам̣ вияа саб̣б̣ан̃зяяад̇хаммам̣ бассад̇аа.

Tena bhagavatā jānatā…pe… suppaṭividitāti etthāyaṃ saṅkhepattho. Yo so bhagavā samatiṃsa pāramiyo pūretvā sabbakilese bhañjitvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho, tena bhagavatā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ āsayānusayaṃ jānatā, hatthatale ṭhapitaṃ āmalakaṃ viya sabbañeyyadhammaṃ passatā.

аби жа буб̣б̣зниваасаад̣̇ийхи ж̇аанад̇аа, д̣̇иб̣б̣зна жагкунаа бассад̇аа. д̇ийхи виж̇ж̇аахи чахи ваа бана абхин̃н̃аахи ж̇аанад̇аа, саб̣б̣ад̇т̇а аббадихад̇зна саманд̇ажагкунаа бассад̇аа. саб̣б̣ад̇хаммаж̇аананасамад̇т̇ааяа ваа бан̃н̃ааяа ж̇аанад̇аа, саб̣б̣асад̇д̇аанам̣ жагкувисаяаад̇ийд̇аани д̇ирогуддаад̣̇иг̇ад̇ааниби руубаани ад̇ивисуд̣̇д̇хзна мам̣сажагкунаа бассад̇аа. ад̇д̇ахид̇асаад̇хигааяа ваа самаад̇хибад̣̇адтаанааяа бадивзд̇хабан̃н̃ааяа ж̇аанад̇аа, барахид̇асаад̇хигааяа гарун̣аабад̣̇адтаанааяа д̣̇зсанаабан̃н̃ааяа бассад̇аа.

Api ca pubbenivāsādīhi jānatā, dibbena cakkhunā passatā. Tīhi vijjāhi chahi vā pana abhiññāhi jānatā, sabbattha appaṭihatena samantacakkhunā passatā. Sabbadhammajānanasamatthāya vā paññāya jānatā, sabbasattānaṃ cakkhuvisayātītāni tirokuṭṭādigatānipi rūpāni ativisuddhena maṃsacakkhunā passatā. Attahitasādhikāya vā samādhipadaṭṭhānāya paṭivedhapaññāya jānatā, parahitasādhikāya karuṇāpadaṭṭhānāya desanāpaññāya passatā.

арийнам̣ хад̇ад̇д̇аа бажжаяаад̣̇ийнан̃жа арахад̇д̇аа арахад̇аа. саммаа сааман̃жа саб̣б̣ад̇хаммаанам̣ б̣уд̣̇д̇хад̇д̇аа саммаасамб̣уд̣̇д̇хзна анд̇арааяигад̇хаммз ваа ж̇аанад̇аа, нияяаанигад̇хаммз бассад̇аа, гилзсаарийнам̣ хад̇ад̇д̇аа арахад̇аа. саммаа сааман̃жа саб̣б̣ад̇хаммаанам̣ б̣уд̣̇д̇хад̇д̇аа саммаасамб̣уд̣̇д̇хзнаад̇и. звам̣ жад̇уувзсаараж̇ж̇авасзна жад̇уухаагаарзхи т̇омид̇зна сад̇д̇аанам̣ наанаад̇химуд̇д̇игад̇аа наанаж̇жхаасаяад̇аа суббадивид̣̇ид̇аа яаава жа судту бадивид̣̇ид̇аа.

Arīnaṃ hatattā paccayādīnañca arahattā arahatā. Sammā sāmañca sabbadhammānaṃ buddhattā sammāsambuddhena antarāyikadhamme vā jānatā, niyyānikadhamme passatā, kilesārīnaṃ hatattā arahatā. Sammā sāmañca sabbadhammānaṃ buddhattā sammāsambuddhenāti. Evaṃ catūvesārajjavasena catūhākārehi thomitena sattānaṃ nānādhimuttikatā nānajjhāsayatā suppaṭividitā yāva ca suṭṭhu paṭividitā.

ид̣̇аанисса суббадивид̣̇ид̇абхаавам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ аяан̃хийд̇иаад̣̇имааха. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и яаа жа аяам̣ бхаг̇авад̇аа ‘‘д̇хаад̇усо, бхигкавз, сад̇д̇аа сам̣санд̣̇анд̇и самзнд̇и, хийнаад̇химуд̇д̇игаа хийнаад̇химуд̇д̇игзхи сад̣̇д̇хим̣ сам̣санд̣̇анд̇и самзнд̇и, галяаан̣аад̇химуд̇д̇игаа галяаан̣аад̇химуд̇д̇игзхи сад̣̇д̇хим̣ сам̣санд̣̇анд̇и самзнд̇и. ад̇ийд̇амби ко, бхигкавз, ад̣̇д̇хаанам̣ д̇хаад̇усова сад̇д̇аа сам̣санд̣̇им̣су самим̣су, хийнаад̇химуд̇д̇игаа хийнаад̇химуд̇д̇игзхи…бз… галяаан̣аад̇химуд̇д̇игаа галяаан̣аад̇химуд̇д̇игзхи сад̣̇д̇хим̣ сам̣санд̣̇им̣су самим̣су, анааг̇ад̇амби ко, бхигкавз, ад̣̇д̇хаанам̣…бз… сам̣санд̣̇иссанд̇и самзссанд̇и, зд̇арахиби ко, бхигкавз, бажжуббаннам̣ ад̣̇д̇хаанам̣ д̇хаад̇усова сад̇д̇аа сам̣санд̣̇анд̇и самзнд̇и, хийнаад̇химуд̇д̇игаа хийнаад̇химуд̇д̇игзхи…бз… галяаан̣аад̇химуд̇д̇игаа галяаан̣аад̇химуд̇д̇игзхи сад̣̇д̇хим̣ сам̣санд̣̇анд̇и самзнд̇ий’’д̇и звам̣ сад̇д̇аанам̣ наанаад̇химуд̇д̇игад̇аа, наанаж̇жхаасаяад̇аа, наанаад̣̇идтигад̇аа, наанааканд̇ид̇аа, наанааружид̇аа, наал̣ияаа минанд̇зна вияа д̇улааяа д̇улаяанд̇зна вияа жа наанаад̇химуд̇д̇игад̇аан̃аан̣зна саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣зна вид̣̇ид̇аа, саа яаава суббадивид̣̇ид̇аа. д̣̇взби наама сад̇д̇аа згаж̇жхаасаяаа д̣̇уллабхаа логасмим̣. згасмим̣ г̇анд̇угаамз зго таад̇угаамо ход̇и, згасмим̣ бивид̇угаамз зго бхун̃ж̇ид̇угаамо. имзсу жааби д̣̇вийсу аажарияанд̇зваасийсу аяан̃хи ‘‘суббияо бариб̣б̣ааж̇аго…бз… бхаг̇аванд̇ам̣ бидтид̇о бидтид̇о ануб̣анд̇хаа хонд̇и бхигкусан̇гхан̃жаа’’д̇и. д̇ад̇т̇а ид̇ихамзд̇и ид̇иха имз, звам̣ имзд̇и ад̇т̇о. сзсам̣ вуд̇д̇анаяамзва.

Idānissa suppaṭividitabhāvaṃ dassetuṃ ayañhītiādimāha. Idaṃ vuttaṃ hoti yā ca ayaṃ bhagavatā ‘‘dhātuso, bhikkhave, sattā saṃsandanti samenti, hīnādhimuttikā hīnādhimuttikehi saddhiṃ saṃsandanti samenti, kalyāṇādhimuttikā kalyāṇādhimuttikehi saddhiṃ saṃsandanti samenti. Atītampi kho, bhikkhave, addhānaṃ dhātusova sattā saṃsandiṃsu samiṃsu, hīnādhimuttikā hīnādhimuttikehi…pe… kalyāṇādhimuttikā kalyāṇādhimuttikehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu, anāgatampi kho, bhikkhave, addhānaṃ…pe… saṃsandissanti samessanti, etarahipi kho, bhikkhave, paccuppannaṃ addhānaṃ dhātusova sattā saṃsandanti samenti, hīnādhimuttikā hīnādhimuttikehi…pe… kalyāṇādhimuttikā kalyāṇādhimuttikehi saddhiṃ saṃsandanti samentī’’ti evaṃ sattānaṃ nānādhimuttikatā, nānajjhāsayatā, nānādiṭṭhikatā, nānākhantitā, nānārucitā, nāḷiyā minantena viya tulāya tulayantena viya ca nānādhimuttikatāñāṇena sabbaññutaññāṇena viditā, sā yāva suppaṭividitā. Dvepi nāma sattā ekajjhāsayā dullabhā lokasmiṃ. Ekasmiṃ gantukāme eko ṭhātukāmo hoti, ekasmiṃ pivitukāme eko bhuñjitukāmo. Imesu cāpi dvīsu ācariyantevāsīsu ayañhi ‘‘suppiyo paribbājako…pe… bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañcā’’ti. Tattha itihameti itiha ime, evaṃ imeti attho. Sesaṃ vuttanayameva.

4. ат̇а ко бхаг̇аваа д̇зсам̣ бхигкуунам̣ имам̣ сан̇кияад̇хаммам̣ вид̣̇ид̇ваад̇и зд̇т̇а вид̣̇ид̇ваад̇и саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣зна ж̇аанид̇ваа. бхаг̇аваа хи гад̇т̇ажи мам̣сажагкунаа д̣̇исваа ж̇аанаад̇и – ‘‘ад̣̇д̣̇асаа ко бхаг̇аваа маханд̇ам̣ д̣̇ааругканд̇хам̣ г̇ан̇г̇ааяа над̣̇ияаа сод̇зна вуяхамаана’’нд̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 4.241) вияа. гад̇т̇ажи д̣̇иб̣б̣ажагкунаа д̣̇исваа ж̇аанаад̇и – ‘‘ад̣̇д̣̇асаа ко бхаг̇аваа д̣̇иб̣б̣зна жагкунаа висуд̣̇д̇хзна ад̇игганд̇амаанусагзна д̇аа д̣̇звад̇ааяо сахассассзва баадалиг̇аамз вад̇т̇ууни бариг̇ан̣ханд̇ияо’’д̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 2.152) вияа. гад̇т̇ажи багад̇исод̇зна суд̇ваа ж̇аанаад̇и – ‘‘ассоси ко бхаг̇аваа ааяасмад̇о аананд̣̇асса субхад̣̇д̣̇зна бариб̣б̣ааж̇агзна сад̣̇д̇хим̣ имам̣ гат̇аасаллааба’’нд̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 2.213) вияа. гад̇т̇ажи д̣̇иб̣б̣асод̇зна суд̇ваа ж̇аанаад̇и – ‘‘ассоси ко бхаг̇аваа д̣̇иб̣б̣ааяа сод̇ад̇хаад̇уяаа висуд̣̇д̇хааяа ад̇игганд̇амаанусигааяа санд̇хаанасса г̇ахабад̇исса ниг̇род̇хзна бариб̣б̣ааж̇агзна сад̣̇д̇хим̣ имам̣ гат̇аасаллааба’’нд̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 3.54) вияа. ид̇ха бана саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣зна суд̇ваа ан̃н̃ааси. гим̣ гаронд̇о ан̃н̃ааси? бажчимаяаамагижжам̣, гижжан̃жа наамзд̇ам̣ саад̇т̇агам̣, нирад̇т̇аганд̇и д̣̇увид̇хам̣ ход̇и. д̇ад̇т̇а нирад̇т̇агагижжам̣ бхаг̇авад̇аа б̣од̇хибаллан̇гзязва арахад̇д̇амаг̇г̇зна самуг̇гхаад̇ам̣ гад̇ам̣. саад̇т̇агам̣язва бана бхаг̇авад̇о гижжам̣ ход̇и. д̇ам̣ бан̃жавид̇хам̣ – бурзбхад̇д̇агижжам̣, бажчаабхад̇д̇агижжам̣, буримаяаамагижжам̣, маж̇жхимаяаамагижжам̣, бажчимаяаамагижжанд̇и.

4.Atha kho bhagavā tesaṃ bhikkhūnaṃ imaṃ saṅkhiyadhammaṃ viditvāti ettha viditvāti sabbaññutaññāṇena jānitvā. Bhagavā hi katthaci maṃsacakkhunā disvā jānāti – ‘‘addasā kho bhagavā mahantaṃ dārukkhandhaṃ gaṅgāya nadiyā sotena vuyhamāna’’ntiādīsu (saṃ. ni. 4.241) viya. Katthaci dibbacakkhunā disvā jānāti – ‘‘addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tā devatāyo sahassasseva pāṭaligāme vatthūni parigaṇhantiyo’’tiādīsu (dī. ni. 2.152) viya. Katthaci pakatisotena sutvā jānāti – ‘‘assosi kho bhagavā āyasmato ānandassa subhaddena paribbājakena saddhiṃ imaṃ kathāsallāpa’’ntiādīsu (dī. ni. 2.213) viya. Katthaci dibbasotena sutvā jānāti – ‘‘assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya sandhānassa gahapatissa nigrodhena paribbājakena saddhiṃ imaṃ kathāsallāpa’’ntiādīsu (dī. ni. 3.54) viya. Idha pana sabbaññutaññāṇena sutvā aññāsi. Kiṃ karonto aññāsi? Pacchimayāmakiccaṃ, kiccañca nāmetaṃ sātthakaṃ, niratthakanti duvidhaṃ hoti. Tattha niratthakakiccaṃ bhagavatā bodhipallaṅkeyeva arahattamaggena samugghātaṃ kataṃ. Sātthakaṃyeva pana bhagavato kiccaṃ hoti. Taṃ pañcavidhaṃ – purebhattakiccaṃ, pacchābhattakiccaṃ, purimayāmakiccaṃ, majjhimayāmakiccaṃ, pacchimayāmakiccanti.

д̇ад̇рид̣̇ам̣ бурзбхад̇д̇агижжам̣ –

Tatridaṃ purebhattakiccaṃ –

бхаг̇аваа хи баад̇ова удтааяа убадтаагаануг̇г̇ахад̇т̇ам̣ сарийрапаасугад̇т̇ан̃жа мукад̇хованаад̣̇исарийрабаригаммам̣ гад̇ваа яаава бхигкаажааравзлаа д̇аава вивид̇д̇аасанз вийд̇инаамзд̇ваа, бхигкаажааравзлааяам̣ ниваасзд̇ваа гааяаб̣анд̇ханам̣ б̣анд̇хид̇ваа жийварам̣ баарубид̇ваа бад̇д̇амаад̣̇ааяа гад̣̇аажи згаго, гад̣̇аажи бхигкусан̇гхабаривуд̇о, г̇аамам̣ ваа ниг̇амам̣ ваа бин̣д̣ааяа бависад̇и; гад̣̇аажи багад̇ияаа, гад̣̇аажи анзгзхи баадихаариязхи вад̇д̇амаанзхи. сзяяат̇ид̣̇ам̣, бин̣д̣ааяа бависад̇о логанаат̇асса бурад̇о бурад̇о г̇анд̇ваа муд̣̇уг̇ад̇аваад̇аа бат̇авим̣ сод̇хзнд̇и, валаахагаа уд̣̇агапусид̇аани мун̃жанд̇аа маг̇г̇з рзн̣ум̣ вуубасамзд̇ваа убари вид̇аанам̣ худ̇ваа д̇идтанд̇и, абарз ваад̇аа бубпаани убасам̣харид̇ваа маг̇г̇з огиранд̇и, уннад̇аа бхуумиббад̣̇зсаа онаманд̇и, онад̇аа уннаманд̇и, баад̣̇анигкзбасамаяз самаава бхууми ход̇и, сукасампассаани бад̣̇умабубпаани ваа баад̣̇з самбадижчанд̇и. инд̣̇акийласса анд̇о табид̇амад̇д̇з д̣̇агкин̣абаад̣̇з сарийрад̇о чаб̣б̣ан̣н̣арасмияо нигкамид̇ваа суван̣н̣арасабин̃ж̇араани вияа жид̇рабадабаригкид̇д̇аани вияа жа баасаад̣̇агуудааг̇аараад̣̇ийни алан̇гаронд̇ияо ид̇о жид̇о жа д̇хааванд̇и, хад̇т̇иассавихан̇г̇аад̣̇аяо сагасагадтаанзсу тид̇ааязва мад̇хурзнаагаарзна сад̣̇д̣̇ам̣ гаронд̇и, д̇ат̇аа бхзривийн̣аад̣̇ийни д̇уурияаани мануссаанан̃жа гааяуубаг̇аани аабхаран̣аани. д̇зна сан̃н̃аан̣зна мануссаа ж̇аананд̇и – ‘‘аж̇ж̇а бхаг̇аваа ид̇ха бин̣д̣ааяа бавидто’’д̇и. д̇з сунивад̇т̇аа субааруд̇аа г̇анд̇хабубпаад̣̇ийни аад̣̇ааяа гхараа нигкамид̇ваа анд̇аравийт̇им̣ бадибаж̇ж̇ид̇ваа бхаг̇аванд̇ам̣ г̇анд̇хабубпаад̣̇ийхи саггажжам̣ бууж̇зд̇ваа ванд̣̇ид̇ваа – ‘‘амхаагам̣, бханд̇з, д̣̇аса бхигкуу, амхаагам̣ вийсад̇и, бан̃н̃аасам̣…бз… сад̇ам̣ д̣̇зт̇аа’’д̇и яаажид̇ваа бхаг̇авад̇оби бад̇д̇ам̣ г̇ахзд̇ваа аасанам̣ бан̃н̃абзд̇ваа саггажжам̣ бин̣д̣абаад̇зна бадимаанзнд̇и. бхаг̇аваа гад̇абхад̇д̇агижжо д̇зсам̣ сад̇д̇аанам̣ жид̇д̇асанд̇аанаани ологзд̇ваа д̇ат̇аа д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇и, яат̇аа гзжи саран̣аг̇аманзсу бад̇идтаханд̇и, гзжи бан̃жасу сийлзсу, гзжи сод̇аабад̇д̇исагад̣̇ааг̇аамианааг̇аамипалаанам̣ ан̃н̃ад̇арасмим̣; гзжи баб̣б̣аж̇ид̇ваа аг̇г̇апалз арахад̇д̇зд̇и. звам̣ махааж̇анам̣ ануг̇г̇ахзд̇ваа удтааяаасанаа вихаарам̣ г̇ажчад̇и. д̇ад̇т̇а г̇анд̇ваа ман̣д̣аламаал̣з бан̃н̃ад̇д̇авараб̣уд̣̇д̇хаасанз нисийд̣̇ад̇и, бхигкуунам̣ бхад̇д̇агижжабарияосаанам̣ ааг̇амаяамаано. д̇ад̇о бхигкуунам̣ бхад̇д̇агижжабарияосаанз убадтааго бхаг̇авад̇о нивзд̣̇зд̇и. ат̇а бхаг̇аваа г̇анд̇хагудим̣ бависад̇и. ид̣̇ам̣ д̇аава бурзбхад̇д̇агижжам̣.

Bhagavā hi pātova uṭṭhāya upaṭṭhākānuggahatthaṃ sarīraphāsukatthañca mukhadhovanādisarīraparikammaṃ katvā yāva bhikkhācāravelā tāva vivittāsane vītināmetvā, bhikkhācāravelāyaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā cīvaraṃ pārupitvā pattamādāya kadāci ekako, kadāci bhikkhusaṅghaparivuto, gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati; kadāci pakatiyā, kadāci anekehi pāṭihāriyehi vattamānehi. Seyyathidaṃ, piṇḍāya pavisato lokanāthassa purato purato gantvā mudugatavātā pathaviṃ sodhenti, valāhakā udakaphusitāni muñcantā magge reṇuṃ vūpasametvā upari vitānaṃ hutvā tiṭṭhanti, apare vātā pupphāni upasaṃharitvā magge okiranti, unnatā bhūmippadesā onamanti, onatā unnamanti, pādanikkhepasamaye samāva bhūmi hoti, sukhasamphassāni padumapupphāni vā pāde sampaṭicchanti. Indakhīlassa anto ṭhapitamatte dakkhiṇapāde sarīrato chabbaṇṇarasmiyo nikkhamitvā suvaṇṇarasapiñjarāni viya citrapaṭaparikkhittāni viya ca pāsādakūṭāgārādīni alaṅkarontiyo ito cito ca dhāvanti, hatthiassavihaṅgādayo sakasakaṭṭhānesu ṭhitāyeva madhurenākārena saddaṃ karonti, tathā bherivīṇādīni tūriyāni manussānañca kāyūpagāni ābharaṇāni. Tena saññāṇena manussā jānanti – ‘‘ajja bhagavā idha piṇḍāya paviṭṭho’’ti. Te sunivatthā supārutā gandhapupphādīni ādāya gharā nikkhamitvā antaravīthiṃ paṭipajjitvā bhagavantaṃ gandhapupphādīhi sakkaccaṃ pūjetvā vanditvā – ‘‘amhākaṃ, bhante, dasa bhikkhū, amhākaṃ vīsati, paññāsaṃ…pe… sataṃ dethā’’ti yācitvā bhagavatopi pattaṃ gahetvā āsanaṃ paññapetvā sakkaccaṃ piṇḍapātena paṭimānenti. Bhagavā katabhattakicco tesaṃ sattānaṃ cittasantānāni oloketvā tathā dhammaṃ deseti, yathā keci saraṇagamanesu patiṭṭhahanti, keci pañcasu sīlesu, keci sotāpattisakadāgāmianāgāmiphalānaṃ aññatarasmiṃ; keci pabbajitvā aggaphale arahatteti. Evaṃ mahājanaṃ anuggahetvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ gacchati. Tattha gantvā maṇḍalamāḷe paññattavarabuddhāsane nisīdati, bhikkhūnaṃ bhattakiccapariyosānaṃ āgamayamāno. Tato bhikkhūnaṃ bhattakiccapariyosāne upaṭṭhāko bhagavato nivedeti. Atha bhagavā gandhakuṭiṃ pavisati. Idaṃ tāva purebhattakiccaṃ.

ат̇а бхаг̇аваа звам̣ гад̇абурзбхад̇д̇агижжо г̇анд̇хагудияаа убадтаанз нисийд̣̇ид̇ваа баад̣̇з багкаалзд̇ваа баад̣̇абийтз тад̇ваа бхигкусан̇гхам̣ овад̣̇ад̇и – ‘‘бхигкавз, аббамаад̣̇зна самбаад̣̇зт̇а, д̣̇уллабхо б̣уд̣̇д̇хуббаад̣̇о логасмим̣, д̣̇уллабхо мануссад̇д̇абадилаабхо, д̣̇уллабхаа самбад̇д̇и, д̣̇уллабхаа баб̣б̣аж̇ж̇аа, д̣̇уллабхам̣ сад̣̇д̇хаммассавана’’нд̇и. д̇ад̇т̇а гзжи бхаг̇аванд̇ам̣ гаммадтаанам̣ бужчанд̇и. бхаг̇авааби д̇зсам̣ жарияаануруубам̣ гаммадтаанам̣ д̣̇зд̇и. д̇ад̇о саб̣б̣зби бхаг̇аванд̇ам̣ ванд̣̇ид̇ваа ад̇д̇ано ад̇д̇ано рад̇д̇идтаанад̣̇иваадтаанаани г̇ажчанд̇и. гзжи аран̃н̃ам̣, гзжи ругкамуулам̣, гзжи баб̣б̣ад̇аад̣̇ийнам̣ ан̃н̃ад̇арам̣, гзжи жаад̇умахаарааж̇игабхаванам̣…бз… гзжи васавад̇д̇ибхавананд̇и. д̇ад̇о бхаг̇аваа г̇анд̇хагудим̣ бависид̇ваа сажз ааган̇кад̇и, д̣̇агкин̣зна бассзна сад̇о самбаж̇аано мухуд̇д̇ам̣ сийхасзяяам̣ габбзд̇и. ат̇а самассаасид̇агааяо вудтахид̇ваа д̣̇уд̇ияабхааг̇з логам̣ вологзд̇и. д̇ад̇ияабхааг̇з яам̣ г̇аамам̣ ваа ниг̇амам̣ ваа убаниссааяа вихарад̇и д̇ад̇т̇а махааж̇ано бурзбхад̇д̇ам̣ д̣̇аанам̣ д̣̇ад̇ваа бажчаабхад̇д̇ам̣ сунивад̇т̇о субааруд̇о г̇анд̇хабубпаад̣̇ийни аад̣̇ааяа вихаарз саннибад̇ад̇и. д̇ад̇о бхаг̇аваа самбад̇д̇абарисааяа ануруубзна баадихаариязна г̇анд̇ваа д̇хаммасабхааяам̣ бан̃н̃ад̇д̇авараб̣уд̣̇д̇хаасанз нисаж̇ж̇а д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇и гаалаяуд̇д̇ам̣ самаяаяуд̇д̇ам̣, ат̇а гаалам̣ вид̣̇ид̇ваа барисам̣ уяяож̇зд̇и, мануссаа бхаг̇аванд̇ам̣ ванд̣̇ид̇ваа баггаманд̇и. ид̣̇ам̣ бажчаабхад̇д̇агижжам̣.

Atha bhagavā evaṃ katapurebhattakicco gandhakuṭiyā upaṭṭhāne nisīditvā pāde pakkhāletvā pādapīṭhe ṭhatvā bhikkhusaṅghaṃ ovadati – ‘‘bhikkhave, appamādena sampādetha, dullabho buddhuppādo lokasmiṃ, dullabho manussattapaṭilābho, dullabhā sampatti, dullabhā pabbajjā, dullabhaṃ saddhammassavana’’nti. Tattha keci bhagavantaṃ kammaṭṭhānaṃ pucchanti. Bhagavāpi tesaṃ cariyānurūpaṃ kammaṭṭhānaṃ deti. Tato sabbepi bhagavantaṃ vanditvā attano attano rattiṭṭhānadivāṭṭhānāni gacchanti. Keci araññaṃ, keci rukkhamūlaṃ, keci pabbatādīnaṃ aññataraṃ, keci cātumahārājikabhavanaṃ…pe… keci vasavattibhavananti. Tato bhagavā gandhakuṭiṃ pavisitvā sace ākaṅkhati, dakkhiṇena passena sato sampajāno muhuttaṃ sīhaseyyaṃ kappeti. Atha samassāsitakāyo vuṭṭhahitvā dutiyabhāge lokaṃ voloketi. Tatiyabhāge yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati tattha mahājano purebhattaṃ dānaṃ datvā pacchābhattaṃ sunivattho supāruto gandhapupphādīni ādāya vihāre sannipatati. Tato bhagavā sampattaparisāya anurūpena pāṭihāriyena gantvā dhammasabhāyaṃ paññattavarabuddhāsane nisajja dhammaṃ deseti kālayuttaṃ samayayuttaṃ, atha kālaṃ viditvā parisaṃ uyyojeti, manussā bhagavantaṃ vanditvā pakkamanti. Idaṃ pacchābhattakiccaṃ.

со звам̣ нидтид̇абажчаабхад̇д̇агижжо сажз г̇ад̇д̇аани осин̃жид̇угаамо ход̇и, б̣уд̣̇д̇хаасанаа вудтааяа нхаанагодтагам̣ бависид̇ваа убадтаагзна бадияаад̣̇ид̇ауд̣̇агзна г̇ад̇д̇аани уд̇ум̣ г̇ан̣хаабзд̇и. убадтаагоби б̣уд̣̇д̇хаасанам̣ аанзд̇ваа г̇анд̇хагудибаривзн̣з бан̃н̃абзд̇и. бхаг̇аваа сурад̇д̇ад̣̇убаддам̣ ниваасзд̇ваа гааяаб̣анд̇ханам̣ б̣анд̇хид̇ваа уд̇д̇араасан̇г̇ам̣ згам̣сам̣ гарид̇ваа д̇ад̇т̇а г̇анд̇ваа нисийд̣̇ад̇и згагова мухуд̇д̇ам̣ бадисаллийно, ат̇а бхигкуу д̇ад̇о д̇ад̇о ааг̇амма бхаг̇авад̇о убадтаанам̣ ааг̇ажчанд̇и. д̇ад̇т̇а згажжз бан̃хам̣ бужчанд̇и, згажжз гаммадтаанам̣, згажжз д̇хаммассаванам̣ яаажанд̇и. бхаг̇аваа д̇зсам̣ ад̇хиббааяам̣ самбаад̣̇знд̇о буримаяаамам̣ вийд̇инаамзд̇и. ид̣̇ам̣ буримаяаамагижжам̣.

So evaṃ niṭṭhitapacchābhattakicco sace gattāni osiñcitukāmo hoti, buddhāsanā vuṭṭhāya nhānakoṭṭhakaṃ pavisitvā upaṭṭhākena paṭiyāditaudakena gattāni utuṃ gaṇhāpeti. Upaṭṭhākopi buddhāsanaṃ ānetvā gandhakuṭipariveṇe paññapeti. Bhagavā surattadupaṭṭaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā uttarāsaṅgaṃ ekaṃsaṃ karitvā tattha gantvā nisīdati ekakova muhuttaṃ paṭisallīno, atha bhikkhū tato tato āgamma bhagavato upaṭṭhānaṃ āgacchanti. Tattha ekacce pañhaṃ pucchanti, ekacce kammaṭṭhānaṃ, ekacce dhammassavanaṃ yācanti. Bhagavā tesaṃ adhippāyaṃ sampādento purimayāmaṃ vītināmeti. Idaṃ purimayāmakiccaṃ.

буримаяаамагижжабарияосаанз бана бхигкуусу бхаг̇аванд̇ам̣ ванд̣̇ид̇ваа багганд̇зсу сагалад̣̇асасахассилогад̇хаад̇уд̣̇звад̇ааяо огаасам̣ лабхамаанаа бхаг̇аванд̇ам̣ убасан̇гамид̇ваа бан̃хам̣ бужчанд̇и, яат̇аабхисан̇кад̇ам̣ анд̇амасо жад̇урагкарамби. бхаг̇аваа д̇аасам̣ д̣̇звад̇аанам̣ бан̃хам̣ виссаж̇ж̇знд̇о маж̇жхимаяаамам̣ вийд̇инаамзд̇и. ид̣̇ам̣ маж̇жхимаяаамагижжам̣.

Purimayāmakiccapariyosāne pana bhikkhūsu bhagavantaṃ vanditvā pakkantesu sakaladasasahassilokadhātudevatāyo okāsaṃ labhamānā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchanti, yathābhisaṅkhataṃ antamaso caturakkharampi. Bhagavā tāsaṃ devatānaṃ pañhaṃ vissajjento majjhimayāmaṃ vītināmeti. Idaṃ majjhimayāmakiccaṃ.

бажчимаяаамам̣ бана д̇аяо годтаасз гад̇ваа бурзбхад̇д̇ад̇о бадтааяа нисаж̇ж̇ааяа бийл̣ид̇асса сарийрасса гилаасубхааваможанад̇т̇ам̣ згам̣ годтаасам̣ жан̇гамзна вийд̇инаамзд̇и. д̣̇уд̇ияагодтаасз г̇анд̇хагудим̣ бависид̇ваа д̣̇агкин̣зна бассзна сад̇о самбаж̇аано сийхасзяяам̣ габбзд̇и. д̇ад̇ияагодтаасз бажжудтааяа нисийд̣̇ид̇ваа буримаб̣уд̣̇д̇хаанам̣ санд̇игз д̣̇аанасийлаад̣̇ивасзна гад̇аад̇хигаарабуг̇г̇алад̣̇ассанад̇т̇ам̣ б̣уд̣̇д̇хажагкунаа логам̣ вологзд̇и. ид̣̇ам̣ бажчимаяаамагижжам̣.

Pacchimayāmaṃ pana tayo koṭṭhāse katvā purebhattato paṭṭhāya nisajjāya pīḷitassa sarīrassa kilāsubhāvamocanatthaṃ ekaṃ koṭṭhāsaṃ caṅkamena vītināmeti. Dutiyakoṭṭhāse gandhakuṭiṃ pavisitvā dakkhiṇena passena sato sampajāno sīhaseyyaṃ kappeti. Tatiyakoṭṭhāse paccuṭṭhāya nisīditvā purimabuddhānaṃ santike dānasīlādivasena katādhikārapuggaladassanatthaṃ buddhacakkhunā lokaṃ voloketi. Idaṃ pacchimayāmakiccaṃ.

д̇асмим̣ бана д̣̇ивасз бхаг̇аваа бурзбхад̇д̇агижжам̣ рааж̇аг̇ахз барияосаабзд̇ваа бажчаабхад̇д̇з маг̇г̇ам̣ ааг̇ад̇о, буримаяаамз бхигкуунам̣ гаммадтаанам̣ гат̇зд̇ваа, маж̇жхимаяаамз д̣̇звад̇аанам̣ бан̃хам̣ виссаж̇ж̇зд̇ваа, бажчимаяаамз жан̇гамам̣ ааруяха жан̇гамамаано бан̃жаннам̣ бхигкусад̇аанам̣ имам̣ саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣ аараб̣бха бавад̇д̇ам̣ гат̇ам̣ саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣знзва суд̇ваа ан̃н̃аасийд̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘бажчимаяаамагижжам̣ гаронд̇о ан̃н̃аасий’’д̇и.

Tasmiṃ pana divase bhagavā purebhattakiccaṃ rājagahe pariyosāpetvā pacchābhatte maggaṃ āgato, purimayāme bhikkhūnaṃ kammaṭṭhānaṃ kathetvā, majjhimayāme devatānaṃ pañhaṃ vissajjetvā, pacchimayāme caṅkamaṃ āruyha caṅkamamāno pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ imaṃ sabbaññutaññāṇaṃ ārabbha pavattaṃ kathaṃ sabbaññutaññāṇeneva sutvā aññāsīti. Tena vuttaṃ – ‘‘pacchimayāmakiccaṃ karonto aññāsī’’ti.

н̃ад̇ваа жа банасса зд̇ад̣̇ахоси – ‘‘имз бхигкуу маяхам̣ саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣ аараб̣бха г̇ун̣ам̣ гат̇знд̇и, зд̇зсан̃жа саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣агижжам̣ на баагадам̣, маяхамзва баагадам̣. маяи бана г̇ад̇з зд̇з ад̇д̇ано гат̇ам̣ ниранд̇арам̣ аарожзссанд̇и, д̇ад̇о нзсам̣ ахам̣ д̇ам̣ адтуббад̇д̇им̣ гад̇ваа д̇ивид̇хам̣ сийлам̣ вибхаж̇анд̇о, д̣̇ваасадтияаа таанзсу аббадивад̇д̇ияам̣ сийханаад̣̇ам̣ над̣̇анд̇о, бажжаяаагаарам̣ самод̇хаанзд̇ваа б̣уд̣̇д̇хаг̇ун̣з баагадз гад̇ваа, синзрум̣ угкибзнд̇о вияа суван̣н̣агуудзна набхам̣ бахаранд̇о вияа жа д̣̇асасахассилогад̇хаад̇угамбанам̣ б̣рахмаж̇ааласуд̇д̇анд̇ам̣ арахад̇д̇анигуудзна нидтаабзнд̇о д̣̇зсзссаами, саа мз д̣̇зсанаа бариниб̣б̣уд̇ассааби бан̃жавассасахассаани сад̇д̇аанам̣ амад̇амахааниб̣б̣аанам̣ самбаабигаа бхависсад̇ий’’д̇и. звам̣ жинд̇зд̇ваа язна ман̣д̣аламаал̣о д̇знубасан̇гамийд̇и . язнаад̇и язна д̣̇исаабхааг̇зна, со убасан̇гамид̇аб̣б̣о. бхуммад̇т̇з ваа зд̇ам̣ гаран̣аважанам̣, яасмим̣ бад̣̇зсз со ман̣д̣аламаал̣о, д̇ад̇т̇а г̇ад̇од̇и аяамзд̇т̇а ад̇т̇о.

Ñatvā ca panassa etadahosi – ‘‘ime bhikkhū mayhaṃ sabbaññutaññāṇaṃ ārabbha guṇaṃ kathenti, etesañca sabbaññutaññāṇakiccaṃ na pākaṭaṃ, mayhameva pākaṭaṃ. Mayi pana gate ete attano kathaṃ nirantaraṃ ārocessanti, tato nesaṃ ahaṃ taṃ aṭṭhuppattiṃ katvā tividhaṃ sīlaṃ vibhajanto, dvāsaṭṭhiyā ṭhānesu appaṭivattiyaṃ sīhanādaṃ nadanto, paccayākāraṃ samodhānetvā buddhaguṇe pākaṭe katvā, sineruṃ ukkhipento viya suvaṇṇakūṭena nabhaṃ paharanto viya ca dasasahassilokadhātukampanaṃ brahmajālasuttantaṃ arahattanikūṭena niṭṭhāpento desessāmi, sā me desanā parinibbutassāpi pañcavassasahassāni sattānaṃ amatamahānibbānaṃ sampāpikā bhavissatī’’ti. Evaṃ cintetvā yena maṇḍalamāḷo tenupasaṅkamīti . Yenāti yena disābhāgena, so upasaṅkamitabbo. Bhummatthe vā etaṃ karaṇavacanaṃ, yasmiṃ padese so maṇḍalamāḷo, tattha gatoti ayamettha attho.

бан̃н̃ад̇д̇з аасанз нисийд̣̇ийд̇и б̣уд̣̇д̇хагаалз гира яад̇т̇а яад̇т̇а згоби бхигку вихарад̇и саб̣б̣ад̇т̇а б̣уд̣̇д̇хаасанам̣ бан̃н̃ад̇д̇амзва ход̇и. гасмаа? бхаг̇аваа гира ад̇д̇ано санд̇игз гаммадтаанам̣ г̇ахзд̇ваа паасугадтаанз вихаранд̇з манаси гарод̇и – ‘‘асуго маяхам̣ санд̇игз гаммадтаанам̣ г̇ахзд̇ваа г̇ад̇о, сагкиссад̇и ну ко висзсам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ум̣ но ваа’’д̇и. ат̇а нам̣ бассад̇и гаммадтаанам̣ виссаж̇ж̇зд̇ваа агусалавид̇аггам̣ вид̇аггаяамаанам̣, д̇ад̇о ‘‘гат̇ан̃хи наама маад̣̇исасса сад̇т̇у санд̇игз гаммадтаанам̣ г̇ахзд̇ваа вихаранд̇ам̣ имам̣ гулабуд̇д̇ам̣ агусалавид̇аггаа абхибхавид̇ваа анамад̇аг̇г̇з ваддад̣̇угкз сам̣саарзссанд̇ий’’д̇и д̇асса ануг̇г̇ахад̇т̇ам̣ д̇ад̇т̇зва ад̇д̇аанам̣ д̣̇ассзд̇ваа д̇ам̣ гулабуд̇д̇ам̣ овад̣̇ид̇ваа аагаасам̣ уббад̇ид̇ваа буна ад̇д̇ано васанадтаанамзва г̇ажчад̇и. ат̇звам̣ овад̣̇ияамаанаа д̇з бхигкуу жинд̇аяим̣су – ‘‘сад̇т̇аа амхаагам̣ манам̣ ж̇аанид̇ваа ааг̇анд̇ваа амхаагам̣ самийбз тид̇ам̣язва ад̇д̇аанам̣ д̣̇ассзд̇и’’. д̇асмим̣ кан̣з – ‘‘бханд̇з, ид̇ха нисийд̣̇ат̇а, ид̇ха нисийд̣̇ат̇аа’’д̇и аасанабариязсанам̣ наама бхаарод̇и. д̇з аасанам̣ бан̃н̃абзд̇ваава вихаранд̇и. яасса бийтам̣ ад̇т̇и, со д̇ам̣ бан̃н̃абзд̇и. яасса над̇т̇и, со ман̃жам̣ ваа палагам̣ ваа гадтам̣ ваа баасаан̣ам̣ ваа ваалугабун̃ж̇ам̣ ваа бан̃н̃абзд̇и. д̇ам̣ алабхамаанаа бураан̣абан̣н̣ааниби сан̇гад̣дхид̇ваа д̇ад̇т̇а бам̣сугуулам̣ бад̇т̇арид̇ваа табзнд̇и. ид̇ха бана ран̃н̃о нисийд̣̇анаасанамзва ад̇т̇и, д̇ам̣ бабподзд̇ваа бан̃н̃абзд̇ваа бариваарзд̇ваа д̇з бхигкуу бхаг̇авад̇о ад̇химуд̇д̇иган̃аан̣амаараб̣бха г̇ун̣ам̣ т̇омаяамаанаа нисийд̣̇им̣су. д̇ам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣ – ‘‘бан̃н̃ад̇д̇з аасанз нисийд̣̇ий’’д̇и.

Paññatte āsane nisīdīti buddhakāle kira yattha yattha ekopi bhikkhu viharati sabbattha buddhāsanaṃ paññattameva hoti. Kasmā? Bhagavā kira attano santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā phāsukaṭṭhāne viharante manasi karoti – ‘‘asuko mayhaṃ santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā gato, sakkhissati nu kho visesaṃ nibbattetuṃ no vā’’ti. Atha naṃ passati kammaṭṭhānaṃ vissajjetvā akusalavitakkaṃ vitakkayamānaṃ, tato ‘‘kathañhi nāma mādisassa satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā viharantaṃ imaṃ kulaputtaṃ akusalavitakkā abhibhavitvā anamatagge vaṭṭadukkhe saṃsāressantī’’ti tassa anuggahatthaṃ tattheva attānaṃ dassetvā taṃ kulaputtaṃ ovaditvā ākāsaṃ uppatitvā puna attano vasanaṭṭhānameva gacchati. Athevaṃ ovadiyamānā te bhikkhū cintayiṃsu – ‘‘satthā amhākaṃ manaṃ jānitvā āgantvā amhākaṃ samīpe ṭhitaṃyeva attānaṃ dasseti’’. Tasmiṃ khaṇe – ‘‘bhante, idha nisīdatha, idha nisīdathā’’ti āsanapariyesanaṃ nāma bhāroti. Te āsanaṃ paññapetvāva viharanti. Yassa pīṭhaṃ atthi, so taṃ paññapeti. Yassa natthi, so mañcaṃ vā phalakaṃ vā kaṭṭhaṃ vā pāsāṇaṃ vā vālukapuñjaṃ vā paññapeti. Taṃ alabhamānā purāṇapaṇṇānipi saṅkaḍḍhitvā tattha paṃsukūlaṃ pattharitvā ṭhapenti. Idha pana rañño nisīdanāsanameva atthi, taṃ papphoṭetvā paññapetvā parivāretvā te bhikkhū bhagavato adhimuttikañāṇamārabbha guṇaṃ thomayamānā nisīdiṃsu. Taṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘paññatte āsane nisīdī’’ti.

звам̣ нисинно бана ж̇аананд̇оязва гат̇аасамудтаабанад̇т̇ам̣ бхигкуу бужчи. д̇з жасса саб̣б̣ам̣ гат̇аяим̣су. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘нисаж̇ж̇а ко бхаг̇аваа’’д̇иаад̣̇и. д̇ад̇т̇а гааяа нуд̇т̇аад̇и гад̇амааяа ну гат̇ааяа саннисиннаа бхават̇аад̇и ад̇т̇о. гааяа нзд̇т̇аад̇иби баал̣и, д̇ассаа гад̇амааяа ну зд̇т̇аад̇и ад̇т̇о гааяа нод̇т̇аад̇иби баал̣и. д̇ассааби буримоязва ад̇т̇о.

Evaṃ nisinno pana jānantoyeva kathāsamuṭṭhāpanatthaṃ bhikkhū pucchi. Te cassa sabbaṃ kathayiṃsu. Tena vuttaṃ – ‘‘nisajja kho bhagavā’’tiādi. Tattha kāya nutthāti katamāya nu kathāya sannisinnā bhavathāti attho. Kāya netthātipi pāḷi, tassā katamāya nu etthāti attho kāya notthātipi pāḷi. Tassāpi purimoyeva attho.

анд̇араагат̇аад̇и , гаммадтаанаманасигаарауд̣̇д̣̇зсабарибужчаад̣̇ийнам̣ анд̇араа ан̃н̃аа згаа гат̇аа. виббагад̇аад̇и, мама ааг̇аманабажжаяаа абаринидтид̇аа сикам̣ аббад̇д̇аа. д̇зна гим̣ д̣̇ассзд̇и? ‘‘наахам̣ д̇умхаагам̣ гат̇аабхан̇г̇ад̇т̇ам̣ ааг̇ад̇о, ахам̣ бана саб̣б̣ан̃н̃уд̇ааяа д̇умхаагам̣ гат̇ам̣ нидтаабзд̇ваа мад̇т̇агаббад̇д̇ам̣ гад̇ваа д̣̇ассаамийд̇и ааг̇ад̇о’’д̇и нисаж̇ж̇зва саб̣б̣ан̃н̃убавааран̣ам̣ баваарзд̇и. аяам̣ ко но, бханд̇з, анд̇араагат̇аа виббагад̇аа , ат̇а бхаг̇аваа ануббад̇д̇од̇и зд̇т̇ааби аяамад̇хиббааяо. аяам̣ бханд̇з амхаагам̣ бхаг̇авад̇о саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣ аараб̣бха г̇ун̣агат̇аа виббагад̇аа, на рааж̇агат̇аад̣̇игаа д̇иражчаанагат̇аа, ат̇а бхаг̇аваа ануббад̇д̇о; д̇ам̣ но ид̣̇аани нидтаабзд̇ваа д̣̇зсзт̇аад̇и.

Antarākathāti , kammaṭṭhānamanasikārauddesaparipucchādīnaṃ antarā aññā ekā kathā. Vippakatāti, mama āgamanapaccayā apariniṭṭhitā sikhaṃ appattā. Tena kiṃ dasseti? ‘‘Nāhaṃ tumhākaṃ kathābhaṅgatthaṃ āgato, ahaṃ pana sabbaññutāya tumhākaṃ kathaṃ niṭṭhāpetvā matthakappattaṃ katvā dassāmīti āgato’’ti nisajjeva sabbaññupavāraṇaṃ pavāreti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā , atha bhagavā anuppattoti etthāpi ayamadhippāyo. Ayaṃ bhante amhākaṃ bhagavato sabbaññutaññāṇaṃ ārabbha guṇakathā vippakatā, na rājakathādikā tiracchānakathā, atha bhagavā anuppatto; taṃ no idāni niṭṭhāpetvā desethāti.

зд̇д̇аавад̇аа жа яам̣ ааяасмад̇аа аананд̣̇зна гамалагувалаяуж̇ж̇алавималасаад̇хурасасалилааяа богкаран̣ияаа сукаавад̇аран̣ад̇т̇ам̣ ниммаласилаад̇аларажанавилаасасобхид̇арад̇анасобаанам̣, виббагин̣н̣амуд̇д̇аад̇аласад̣̇исаваалугаагин̣н̣абан̣д̣арабхуумибхааг̇ам̣ д̇ид̇т̇ам̣ вияа сувибхад̇д̇абхид̇д̇ивижид̇равзд̣̇игаабаригкид̇д̇асса нагкад̇д̇абат̇ам̣ пусид̇угаамад̇ааяа вияа, виж̇амбхид̇асамуссаяасса баасаад̣̇аварасса сукаарохан̣ад̇т̇ам̣ д̣̇анд̇амаяасан̣хамуд̣̇упалагаган̃жаналад̇аавинад̣̇д̇хаман̣иг̇ан̣аббабхаасамуд̣̇аяуж̇ж̇аласобхам̣ собаанам̣ вияа, суван̣н̣авалаяануубураад̣̇исан̇гхадданасад̣̇д̣̇асаммиссид̇агат̇ид̇ахасид̇амад̇хурассараг̇зхаж̇анавижарид̇асса ул̣аариссаривибхавасобхид̇асса махаагхарасса сукаббавзсанад̇т̇ам̣ суван̣н̣араж̇ад̇аман̣имуд̇д̇абаваал̣аад̣̇иж̇уд̇ивиссаравиж̇ж̇од̇ид̇асуббад̇идтид̇ависаалад̣̇ваараб̣аахам̣ махаад̣̇ваарам̣ вияа жа ад̇т̇аб̣яан̃ж̇анасамбаннасса б̣уд̣̇д̇хаг̇ун̣аанубхаавасам̣суужагасса имасса суд̇д̇асса сукааваг̇ахан̣ад̇т̇ам̣ гаалад̣̇зсад̣̇зсагавад̇т̇убарисаабад̣̇зсабадиман̣д̣ид̇ам̣ нид̣̇аанам̣ бхаасид̇ам̣, д̇ассад̇т̇аван̣н̣анаа самад̇д̇аад̇и.

Ettāvatā ca yaṃ āyasmatā ānandena kamalakuvalayujjalavimalasādhurasasalilāya pokkharaṇiyā sukhāvataraṇatthaṃ nimmalasilātalaracanavilāsasobhitaratanasopānaṃ, vippakiṇṇamuttātalasadisavālukākiṇṇapaṇḍarabhūmibhāgaṃ titthaṃ viya suvibhattabhittivicitravedikāparikkhittassa nakkhattapathaṃ phusitukāmatāya viya, vijambhitasamussayassa pāsādavarassa sukhārohaṇatthaṃ dantamayasaṇhamuduphalakakañcanalatāvinaddhamaṇigaṇappabhāsamudayujjalasobhaṃ sopānaṃ viya, suvaṇṇavalayanūpurādisaṅghaṭṭanasaddasammissitakathitahasitamadhurassaragehajanavicaritassa uḷārissarivibhavasobhitassa mahāgharassa sukhappavesanatthaṃ suvaṇṇarajatamaṇimuttapavāḷādijutivissaravijjotitasuppatiṭṭhitavisāladvārabāhaṃ mahādvāraṃ viya ca atthabyañjanasampannassa buddhaguṇānubhāvasaṃsūcakassa imassa suttassa sukhāvagahaṇatthaṃ kāladesadesakavatthuparisāpadesapaṭimaṇḍitaṃ nidānaṃ bhāsitaṃ, tassatthavaṇṇanā samattāti.

5. ид̣̇аани – ‘‘мамам̣ ваа, бхигкавз, барз аван̣н̣ам̣ бхаасзяяу’’нд̇иаад̣̇инаа наязна бхаг̇авад̇аа нигкид̇д̇асса суд̇д̇асса ван̣н̣анааяа огаасо ануббад̇д̇о. саа банзсаа суд̇д̇аван̣н̣анаа. яасмаа суд̇д̇анигкзбам̣ вижаарзд̇ваа вужжамаанаа баагадаа ход̇и, д̇асмаа суд̇д̇анигкзбам̣ д̇аава вижаараяиссаама. жад̇д̇ааро хи суд̇д̇анигкзбаа – ад̇д̇аж̇жхаасаяо, бараж̇жхаасаяо, бужчаавасиго, адтуббад̇д̇игод̇и.

5. Idāni – ‘‘mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyu’’ntiādinā nayena bhagavatā nikkhittassa suttassa vaṇṇanāya okāso anuppatto. Sā panesā suttavaṇṇanā. Yasmā suttanikkhepaṃ vicāretvā vuccamānā pākaṭā hoti, tasmā suttanikkhepaṃ tāva vicārayissāma. Cattāro hi suttanikkhepā – attajjhāsayo, parajjhāsayo, pucchāvasiko, aṭṭhuppattikoti.

д̇ад̇т̇а яаани суд̇д̇аани бхаг̇аваа барзхи анаж̇жхидто гзвалам̣ ад̇д̇ано аж̇жхаасаязнзва гат̇зси; сзяяат̇ид̣̇ам̣, ааган̇кзяяасуд̇д̇ам̣, вад̇т̇асуд̇д̇ам̣, махаасад̇ибадтаанам̣, махаасал̣ааяад̇анавибхан̇г̇асуд̇д̇ам̣, арияавам̣сасуд̇д̇ам̣, саммаббад̇хаанасуд̇д̇анд̇ахаараго, ид̣̇д̇хибаад̣̇аинд̣̇рияаб̣алаб̣ож̇жхан̇г̇амаг̇г̇ан̇г̇асуд̇д̇анд̇ахаарагод̇и звамаад̣̇ийни; д̇зсам̣ ад̇д̇аж̇жхаасаяо нигкзбо.

Tattha yāni suttāni bhagavā parehi anajjhiṭṭho kevalaṃ attano ajjhāsayeneva kathesi; seyyathidaṃ, ākaṅkheyyasuttaṃ, vatthasuttaṃ, mahāsatipaṭṭhānaṃ, mahāsaḷāyatanavibhaṅgasuttaṃ, ariyavaṃsasuttaṃ, sammappadhānasuttantahārako, iddhipādaindriyabalabojjhaṅgamaggaṅgasuttantahārakoti evamādīni; tesaṃ attajjhāsayo nikkhepo.

яаани бана ‘‘барибаггаа ко раахуласса вимуд̇д̇ибарибаажанияаа д̇хаммаа; яам̣нуунаахам̣ раахулам̣ уд̇д̇арим̣ аасаваанам̣ каяз винзяяа’’нд̇и; (сам̣. ни. 4.121) звам̣ барзсам̣ аж̇жхаасаяам̣ канд̇им̣ манам̣ абхинийхаарам̣ б̣уж̇жханабхааван̃жа авзгкид̇ваа бараж̇жхаасаяавасзна гат̇ид̇аани; сзяяат̇ид̣̇ам̣, жуул̣араахуловаад̣̇асуд̇д̇ам̣, махаараахуловаад̣̇асуд̇д̇ам̣, д̇хаммажаггаббавад̇д̇анам̣, д̇хаад̇увибхан̇г̇асуд̇д̇анд̇и звамаад̣̇ийни; д̇зсам̣ бараж̇жхаасаяо нигкзбо.

Yāni pana ‘‘paripakkā kho rāhulassa vimuttiparipācaniyā dhammā; yaṃnūnāhaṃ rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vineyya’’nti; (saṃ. ni. 4.121) evaṃ paresaṃ ajjhāsayaṃ khantiṃ manaṃ abhinīhāraṃ bujjhanabhāvañca avekkhitvā parajjhāsayavasena kathitāni; seyyathidaṃ, cūḷarāhulovādasuttaṃ, mahārāhulovādasuttaṃ, dhammacakkappavattanaṃ, dhātuvibhaṅgasuttanti evamādīni; tesaṃ parajjhāsayo nikkhepo.

бхаг̇аванд̇ам̣ бана убасан̇гамид̇ваа жад̇ассо барисаа, жад̇д̇ааро ван̣н̣аа, нааг̇аа, субан̣н̣аа, г̇анд̇хаб̣б̣аа, асураа, яагкаа, махаарааж̇аано, д̇аавад̇им̣саад̣̇аяо д̣̇зваа, махааб̣рахмаад̇и звамаад̣̇аяо – ‘‘б̣ож̇жхан̇г̇аа б̣ож̇жхан̇г̇аа’’д̇и, бханд̇з, вужжанд̇и. ‘‘нийваран̣аа нийваран̣аа’’д̇и, бханд̇з, вужжанд̇и; ‘‘имз ну ко, бханд̇з, бан̃жубаад̣̇аанагканд̇хаа’’. ‘‘гим̣ сууд̇ха вид̇д̇ам̣ бурисасса сздта’’нд̇иаад̣̇инаа наязна бан̃хам̣ бужчанд̇и. звам̣ будтзна бхаг̇авад̇аа яаани гат̇ид̇аани б̣ож̇жхан̇г̇асам̣яуд̇д̇аад̣̇ийни, яаани ваа банан̃н̃ааниби д̣̇звад̇аасам̣яуд̇д̇а-маарасам̣яуд̇д̇а-б̣рахмасам̣яуд̇д̇а-саггабан̃ха-жуул̣авзд̣̇алла-махаавзд̣̇алла-сааман̃н̃апала-аал̣авага-суужилома-караломасуд̇д̇аад̣̇ийни; д̇зсам̣ бужчаавасиго нигкзбо.

Bhagavantaṃ pana upasaṅkamitvā catasso parisā, cattāro vaṇṇā, nāgā, supaṇṇā, gandhabbā, asurā, yakkhā, mahārājāno, tāvatiṃsādayo devā, mahābrahmāti evamādayo – ‘‘bojjhaṅgā bojjhaṅgā’’ti, bhante, vuccanti. ‘‘Nīvaraṇā nīvaraṇā’’ti, bhante, vuccanti; ‘‘ime nu kho, bhante, pañcupādānakkhandhā’’. ‘‘Kiṃ sūdha vittaṃ purisassa seṭṭha’’ntiādinā nayena pañhaṃ pucchanti. Evaṃ puṭṭhena bhagavatā yāni kathitāni bojjhaṅgasaṃyuttādīni, yāni vā panaññānipi devatāsaṃyutta-mārasaṃyutta-brahmasaṃyutta-sakkapañha-cūḷavedalla-mahāvedalla-sāmaññaphala-āḷavaka-sūciloma-kharalomasuttādīni; tesaṃ pucchāvasiko nikkhepo.

яаани бана д̇аани уббаннам̣ гааран̣ам̣ бадижжа гат̇ид̇аани, сзяяат̇ид̣̇ам̣ – д̇хаммад̣̇ааяаад̣̇ам̣, жуул̣асийханаад̣̇ам̣, жанд̣̇уубамам̣, буд̇д̇амам̣суубамам̣, д̣̇ааругканд̇хуубамам̣, аг̇г̇игканд̇хуубамам̣, пзн̣абин̣д̣уубамам̣, баарижчад̇д̇агуубаманд̇и звамаад̣̇ийни; д̇зсам̣ адтуббад̇д̇иго нигкзбо.

Yāni pana tāni uppannaṃ kāraṇaṃ paṭicca kathitāni, seyyathidaṃ – dhammadāyādaṃ, cūḷasīhanādaṃ, candūpamaṃ, puttamaṃsūpamaṃ, dārukkhandhūpamaṃ, aggikkhandhūpamaṃ, pheṇapiṇḍūpamaṃ, pāricchattakūpamanti evamādīni; tesaṃ aṭṭhuppattiko nikkhepo.

звамзд̇зсу жад̇уусу нигкзбзсу имасса суд̇д̇асса адтуббад̇д̇иго нигкзбо. адтуббад̇д̇ияаа хи ид̣̇ам̣ бхаг̇авад̇аа нигкид̇д̇ам̣. гад̇арааяа адтуббад̇д̇ияаа? ван̣н̣ааван̣н̣з. аажарияо рад̇анад̇д̇аяасса аван̣н̣ам̣ абхааси, анд̇зваасий ван̣н̣ам̣. ид̇и имам̣ ван̣н̣ааван̣н̣ам̣ адтуббад̇д̇им̣ гад̇ваа д̣̇зсанаагусало бхаг̇аваа – ‘‘мамам̣ ваа, бхигкавз, барз аван̣н̣ам̣ бхаасзяяу’’нд̇и д̣̇зсанам̣ аарабхи. д̇ад̇т̇а маманд̇и , саамиважанам̣, мамаад̇и ад̇т̇о. ваасад̣̇д̣̇о вигаббанад̇т̇о. барзд̇и, бадивируд̣̇д̇хаа сад̇д̇аа. д̇ад̇раад̇и яз аван̣н̣ам̣ вад̣̇анд̇и д̇зсу.

Evametesu catūsu nikkhepesu imassa suttassa aṭṭhuppattiko nikkhepo. Aṭṭhuppattiyā hi idaṃ bhagavatā nikkhittaṃ. Katarāya aṭṭhuppattiyā? Vaṇṇāvaṇṇe. Ācariyo ratanattayassa avaṇṇaṃ abhāsi, antevāsī vaṇṇaṃ. Iti imaṃ vaṇṇāvaṇṇaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā desanākusalo bhagavā – ‘‘mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyu’’nti desanaṃ ārabhi. Tattha mamanti , sāmivacanaṃ, mamāti attho. saddo vikappanattho. Pareti, paṭiviruddhā sattā. Tatrāti ye avaṇṇaṃ vadanti tesu.

на аагхаад̇од̇иаад̣̇ийхи гин̃жааби д̇зсам̣ бхигкуунам̣ аагхаад̇оязва над̇т̇и, ат̇а ко ааяад̇им̣ гулабуд̇д̇аанам̣ ийд̣̇исзсуби таанзсу агусалуббад̇д̇им̣ бадисзд̇хзнд̇о д̇хамманзд̇д̇им̣ табзд̇и. д̇ад̇т̇а ааханад̇и жид̇д̇анд̇и ‘аагхаад̇о’; гобассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. аббад̇ийд̇аа хонд̇и д̇зна ад̇удтаа асоманассигаад̇и аббажжаяо; д̣̇оманассассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. нзва ад̇д̇ано на барзсам̣ хид̇ам̣ абхираад̇хаяад̇ийд̇и анабхирад̣̇д̇хи; гобассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. звамзд̇т̇а д̣̇вийхи бад̣̇зхи сан̇каарагканд̇хо, згзна взд̣̇анаагканд̇ход̇и д̣̇вз канд̇хаа вуд̇д̇аа. д̇зсам̣ васзна сзсаанамби самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ гааран̣ам̣ бадигкид̇д̇амзва.

Na āghātotiādīhi kiñcāpi tesaṃ bhikkhūnaṃ āghātoyeva natthi, atha kho āyatiṃ kulaputtānaṃ īdisesupi ṭhānesu akusaluppattiṃ paṭisedhento dhammanettiṃ ṭhapeti. Tattha āhanati cittanti ‘āghāto’; kopassetaṃ adhivacanaṃ. Appatītā honti tena atuṭṭhā asomanassikāti appaccayo; domanassassetaṃ adhivacanaṃ. Neva attano na paresaṃ hitaṃ abhirādhayatīti anabhiraddhi; kopassetaṃ adhivacanaṃ. Evamettha dvīhi padehi saṅkhārakkhandho, ekena vedanākkhandhoti dve khandhā vuttā. Tesaṃ vasena sesānampi sampayuttadhammānaṃ kāraṇaṃ paṭikkhittameva.

звам̣ батамзна наязна манобад̣̇осам̣ ниваарзд̇ваа, д̣̇уд̇иязна наязна д̇ад̇т̇а аад̣̇ийнавам̣ д̣̇ассзнд̇о ааха – ‘‘д̇ад̇ра жз д̇умхз ассат̇а губид̇аа ваа анад̇д̇аманаа ваа, д̇умхам̣ язвасса д̇зна анд̇арааяо’’д̇и. д̇ад̇т̇а ‘д̇ад̇ра жз д̇умхз ассат̇аа’д̇и д̇зсу аван̣н̣абхаасагзсу, д̇асмим̣ ваа аван̣н̣з д̇умхз бхавзяяаат̇а жз; яад̣̇и бхавзяяаат̇аад̇и ад̇т̇о. ‘губид̇аа’ гобзна, анад̇д̇аманаа д̣̇оманассзна. ‘д̇умхам̣ язвасса д̇зна анд̇арааяо’д̇и д̇умхаагам̣язва д̇зна гобзна, д̇ааяа жа анад̇д̇аманад̇ааяа батамаж̇жхаанаад̣̇ийнам̣ анд̇арааяо бхавзяяа.

Evaṃ paṭhamena nayena manopadosaṃ nivāretvā, dutiyena nayena tattha ādīnavaṃ dassento āha – ‘‘tatra ce tumhe assatha kupitā vā anattamanā vā, tumhaṃ yevassa tena antarāyo’’ti. Tattha ‘tatra ce tumhe assathā’ti tesu avaṇṇabhāsakesu, tasmiṃ vā avaṇṇe tumhe bhaveyyātha ce; yadi bhaveyyāthāti attho. ‘Kupitā’ kopena, anattamanā domanassena. ‘Tumhaṃ yevassa tena antarāyo’ti tumhākaṃyeva tena kopena, tāya ca anattamanatāya paṭhamajjhānādīnaṃ antarāyo bhaveyya.

звам̣ д̣̇уд̇иязна наязна аад̣̇ийнавам̣ д̣̇ассзд̇ваа, д̇ад̇иязна наязна важанад̇т̇асаллагкан̣амад̇д̇зби асамад̇т̇ад̇ам̣ д̣̇ассзнд̇о – ‘‘аби ну д̇умхз барзса’’нд̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а барзсанд̇и язсам̣ гзсам̣ жи. губид̇о хи нзва б̣уд̣̇д̇хабажжзгаб̣уд̣̇д̇хаарияасаавагаанам̣, на маад̇аабид̇уунам̣, на бажжад̇т̇игаанам̣ субхаасид̇ад̣̇уб̣бхаасид̇асса ад̇т̇ам̣ ааж̇аанаад̇и. яат̇ааха –

Evaṃ dutiyena nayena ādīnavaṃ dassetvā, tatiyena nayena vacanatthasallakkhaṇamattepi asamatthataṃ dassento – ‘‘api nu tumhe paresa’’ntiādimāha. Tattha paresanti yesaṃ kesaṃ ci. Kupito hi neva buddhapaccekabuddhaariyasāvakānaṃ, na mātāpitūnaṃ, na paccatthikānaṃ subhāsitadubbhāsitassa atthaṃ ājānāti. Yathāha –

‘‘гуд̣̇д̇хо ад̇т̇ам̣ на ж̇аанаад̇и, гуд̣̇д̇хо д̇хаммам̣ на бассад̇и;

‘‘Kuddho atthaṃ na jānāti, kuddho dhammaṃ na passati;

анд̇хам̣ д̇амам̣ д̇ад̣̇аа ход̇и, яам̣ год̇хо сахад̇з нарам̣.

Andhaṃ tamaṃ tadā hoti, yaṃ kodho sahate naraṃ.

анад̇т̇аж̇анано год̇хо, год̇хо жид̇д̇аббагобано;

Anatthajanano kodho, kodho cittappakopano;

бхаяаманд̇арад̇о ж̇аад̇ам̣, д̇ам̣ ж̇ано нааваб̣уж̇жхад̇ий’’д̇и. (а. ни. 7.64);

Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhatī’’ti. (a. ni. 7.64);

звам̣ саб̣б̣ат̇ааби аван̣н̣з манобад̣̇осам̣ нисзд̇хзд̇ваа ид̣̇аани бадибаж̇ж̇ид̇аб̣б̣аагаарам̣ д̣̇ассзнд̇о – ‘‘д̇ад̇ра д̇умхзхи абхууд̇ам̣ абхууд̇ад̇о’’д̇иаад̣̇имааха.

Evaṃ sabbathāpi avaṇṇe manopadosaṃ nisedhetvā idāni paṭipajjitabbākāraṃ dassento – ‘‘tatra tumhehi abhūtaṃ abhūtato’’tiādimāha.

д̇ад̇т̇а д̇ад̇ра д̇умхзхийд̇и, д̇асмим̣ аван̣н̣з д̇умхзхи. абхууд̇ам̣ абхууд̇ад̇о ниб̣б̣зтзд̇аб̣б̣анд̇и яам̣ абхууд̇ам̣, д̇ам̣ абхууд̇абхаавзнзва абанзд̇аб̣б̣ам̣. гат̇ам̣? ид̇ибзд̇ам̣ абхууд̇анд̇иаад̣̇инаа наязна. д̇ад̇рааяам̣ яож̇анаа – ‘‘д̇умхаагам̣ сад̇т̇аа на саб̣б̣ан̃н̃уу, д̇хаммо д̣̇урагкаад̇о, сан̇гхо д̣̇уббадибанно’’д̇иаад̣̇ийни суд̇ваа на д̇ун̣хий бхавид̇аб̣б̣ам̣. звам̣ бана вад̇д̇аб̣б̣ам̣ – ‘‘ид̇и бзд̇ам̣ абхууд̇ам̣, яам̣ д̇умхзхи вуд̇д̇ам̣, д̇ам̣ иминааби гааран̣зна абхууд̇ам̣, иминааби гааран̣зна ад̇ажчам̣, ‘над̇т̇и жзд̇ам̣ амхзсу’, ‘на жа банзд̇ам̣ амхзсу сам̣виж̇ж̇ад̇и’, саб̣б̣ан̃н̃ууязва амхаагам̣ сад̇т̇аа, сваагкаад̇о д̇хаммо, суббадибанно сан̇гхо, д̇ад̇ра ид̣̇ан̃жид̣̇ан̃жа гааран̣а’’нд̇и. зд̇т̇а жа д̣̇уд̇ияам̣ бад̣̇ам̣ батамасса, жад̇уд̇т̇ан̃жа д̇ад̇ияасса взважананд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ид̣̇ан̃жа аван̣н̣зязва ниб̣б̣зтанам̣ гаад̇аб̣б̣ам̣, на саб̣б̣ад̇т̇а. яад̣̇и хи ‘‘д̇вам̣ д̣̇уссийло, д̇аваажарияо д̣̇уссийло, ид̣̇ан̃жид̣̇ан̃жа д̇аяаа гад̇ам̣, д̇аваажариязна гад̇а’’нд̇и вуд̇д̇з д̇ун̣хийбхууд̇о ад̇хиваасзд̇и, аасан̇ганийяо ход̇и. д̇асмаа манобад̣̇осам̣ агад̇ваа аван̣н̣о ниб̣б̣зтзд̇аб̣б̣о. ‘‘одтоси, г̇он̣осий’’д̇иаад̣̇инаа бана наязна д̣̇асахи аггосавад̇т̇уухи аггосанд̇ам̣ буг̇г̇алам̣ аж̇жхубзгкид̇ваа ад̇хиваасанаканд̇иязва д̇ад̇т̇а гаад̇аб̣б̣аа.

Tattha tatra tumhehīti, tasmiṃ avaṇṇe tumhehi. Abhūtaṃ abhūtato nibbeṭhetabbanti yaṃ abhūtaṃ, taṃ abhūtabhāveneva apanetabbaṃ. Kathaṃ? Itipetaṃ abhūtantiādinā nayena. Tatrāyaṃ yojanā – ‘‘tumhākaṃ satthā na sabbaññū, dhammo durakkhāto, saṅgho duppaṭipanno’’tiādīni sutvā na tuṇhī bhavitabbaṃ. Evaṃ pana vattabbaṃ – ‘‘iti petaṃ abhūtaṃ, yaṃ tumhehi vuttaṃ, taṃ imināpi kāraṇena abhūtaṃ, imināpi kāraṇena atacchaṃ, ‘natthi cetaṃ amhesu’, ‘na ca panetaṃ amhesu saṃvijjati’, sabbaññūyeva amhākaṃ satthā, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho, tatra idañcidañca kāraṇa’’nti. Ettha ca dutiyaṃ padaṃ paṭhamassa, catutthañca tatiyassa vevacananti veditabbaṃ. Idañca avaṇṇeyeva nibbeṭhanaṃ kātabbaṃ, na sabbattha. Yadi hi ‘‘tvaṃ dussīlo, tavācariyo dussīlo, idañcidañca tayā kataṃ, tavācariyena kata’’nti vutte tuṇhībhūto adhivāseti, āsaṅkanīyo hoti. Tasmā manopadosaṃ akatvā avaṇṇo nibbeṭhetabbo. ‘‘Oṭṭhosi, goṇosī’’tiādinā pana nayena dasahi akkosavatthūhi akkosantaṃ puggalaṃ ajjhupekkhitvā adhivāsanakhantiyeva tattha kātabbā.

6. звам̣ аван̣н̣абхуумияам̣ д̇аад̣̇илагкан̣ам̣ д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани ван̣н̣абхуумияам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘мамам̣ ваа, бхигкавз, барз ван̣н̣ам̣ бхаасзяяу’’нд̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а барзд̇и яз гзжи басаннаа д̣̇звамануссаа. аананд̣̇анд̇и зд̇знаад̇и аананд̣̇о, бийд̇ияаа зд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. суманасса бхааво соманассам̣, жзд̇асигасукассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. уббилаавино бхааво уббилаавид̇ад̇д̇ам̣. гасса уббилаавид̇ад̇д̇анд̇и? жзд̇асод̇и. уд̣̇д̇хажжаавахааяа уббилаабанабийд̇ияаа зд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. ид̇хааби д̣̇вийхи бад̣̇зхи сан̇каарагканд̇хо, згзна взд̣̇анаагканд̇хо вуд̇д̇о.

6. Evaṃ avaṇṇabhūmiyaṃ tādilakkhaṇaṃ dassetvā idāni vaṇṇabhūmiyaṃ dassetuṃ ‘‘mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyu’’ntiādimāha. Tattha pareti ye keci pasannā devamanussā. Ānandanti etenāti ānando, pītiyā etaṃ adhivacanaṃ. Sumanassa bhāvo somanassaṃ, cetasikasukhassetaṃ adhivacanaṃ. Uppilāvino bhāvo uppilāvitattaṃ. Kassa uppilāvitattanti? Cetasoti. Uddhaccāvahāya uppilāpanapītiyā etaṃ adhivacanaṃ. Idhāpi dvīhi padehi saṅkhārakkhandho, ekena vedanākkhandho vutto.

звам̣ батаманаязна уббилаавид̇ад̇д̇ам̣ ниваарзд̇ваа, д̣̇уд̇иязна д̇ад̇т̇а аад̣̇ийнавам̣ д̣̇ассзнд̇о – ‘‘д̇ад̇ра жз д̇умхз ассат̇аа’’д̇иаад̣̇имааха. ид̇хааби д̇умхам̣ язвасса д̇зна анд̇арааяод̇и д̇зна уббилаавид̇ад̇д̇зна д̇умхаагам̣язва батамаж̇жхаанаад̣̇ийнам̣ анд̇арааяо бхавзяяаад̇и ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. гасмаа банзд̇ам̣ вуд̇д̇ам̣? нану бхаг̇авад̇аа –

Evaṃ paṭhamanayena uppilāvitattaṃ nivāretvā, dutiyena tattha ādīnavaṃ dassento – ‘‘tatra ce tumhe assathā’’tiādimāha. Idhāpi tumhaṃ yevassa tena antarāyoti tena uppilāvitattena tumhākaṃyeva paṭhamajjhānādīnaṃ antarāyo bhaveyyāti attho veditabbo. Kasmā panetaṃ vuttaṃ? Nanu bhagavatā –

‘‘б̣уд̣̇д̇ход̇и гид̇д̇аяанд̇асса, гааяз бхавад̇и яаа бийд̇и;

‘‘Buddhoti kittayantassa, kāye bhavati yā pīti;

варамзва хи саа бийд̇и, гасин̣знааби ж̇амб̣уд̣̇ийбасса.

Varameva hi sā pīti, kasiṇenāpi jambudīpassa.

д̇хаммод̇и гид̇д̇аяанд̇асса, гааяз бхавад̇и яаа бийд̇и;

Dhammoti kittayantassa, kāye bhavati yā pīti;

варамзва хи саа бийд̇и, гасин̣знааби ж̇амб̣уд̣̇ийбасса.

Varameva hi sā pīti, kasiṇenāpi jambudīpassa.

сан̇гход̇и гид̇д̇аяанд̇асса, гааяз бхавад̇и яаа бийд̇и;

Saṅghoti kittayantassa, kāye bhavati yā pīti;

варамзва хи саа бийд̇и, гасин̣знааби ж̇амб̣уд̣̇ийбассаа’’д̇и жа.

Varameva hi sā pīti, kasiṇenāpi jambudīpassā’’ti ca.

‘‘яз, бхигкавз, б̣уд̣̇д̇хз басаннаа, аг̇г̇з д̇з басаннаа’’д̇и жа звамаад̣̇ийхи анзгасад̇зхи суд̇д̇зхи рад̇анад̇д̇аяз бийд̇исоманассамзва ван̣н̣ид̇анд̇и. сажжам̣ ван̣н̣ид̇ам̣, д̇ам̣ бана нзгкамманиссид̇ам̣. ид̇ха – ‘‘амхаагам̣ б̣уд̣̇д̇хо, амхаагам̣ д̇хаммо’’д̇иаад̣̇инаа наязна ааяасмад̇о чаннасса уббаннасад̣̇исам̣ г̇зхассид̇ам̣ бийд̇исоманассам̣ ад̇хиббзд̇ам̣. ид̣̇ан̃хи жхаанаад̣̇ибадилаабхааяа анд̇арааяагарам̣ ход̇и. д̇знзвааяасмаа чанноби яаава б̣уд̣̇д̇хо на бариниб̣б̣ааяи, д̇аава висзсам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ум̣ наасагки, бариниб̣б̣аанагаалз бан̃н̃ад̇д̇зна бана б̣рахмад̣̇ан̣д̣зна д̇аж̇ж̇ид̇о д̇ам̣ бийд̇исоманассам̣ бахааяа висзсам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зси. д̇асмаа анд̇арааяагарам̣язва санд̇хааяа ид̣̇ам̣ вуд̇д̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. аяан̃хи лобхасахаг̇ад̇аа бийд̇и. лобхо жа год̇хасад̣̇исова. яат̇ааха –

‘‘Ye, bhikkhave, buddhe pasannā, agge te pasannā’’ti ca evamādīhi anekasatehi suttehi ratanattaye pītisomanassameva vaṇṇitanti. Saccaṃ vaṇṇitaṃ, taṃ pana nekkhammanissitaṃ. Idha – ‘‘amhākaṃ buddho, amhākaṃ dhammo’’tiādinā nayena āyasmato channassa uppannasadisaṃ gehassitaṃ pītisomanassaṃ adhippetaṃ. Idañhi jhānādipaṭilābhāya antarāyakaraṃ hoti. Tenevāyasmā channopi yāva buddho na parinibbāyi, tāva visesaṃ nibbattetuṃ nāsakkhi, parinibbānakāle paññattena pana brahmadaṇḍena tajjito taṃ pītisomanassaṃ pahāya visesaṃ nibbattesi. Tasmā antarāyakaraṃyeva sandhāya idaṃ vuttanti veditabbaṃ. Ayañhi lobhasahagatā pīti. Lobho ca kodhasadisova. Yathāha –

‘‘луд̣̇д̇хо ад̇т̇ам̣ на ж̇аанаад̇и, луд̣̇д̇хо д̇хаммам̣ на бассад̇и;

‘‘Luddho atthaṃ na jānāti, luddho dhammaṃ na passati;

анд̇хам̣ д̇амам̣ д̇ад̣̇аа ход̇и, яам̣ лобхо сахад̇з нарам̣.

Andhaṃ tamaṃ tadā hoti, yaṃ lobho sahate naraṃ.

анад̇т̇аж̇анано лобхо, лобхо жид̇д̇аббагобано;

Anatthajanano lobho, lobho cittappakopano;

бхаяаманд̇арад̇о ж̇аад̇ам̣, д̇ам̣ ж̇ано нааваб̣уж̇жхад̇ий’’д̇и. (ид̇иву. 88);

Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhatī’’ti. (itivu. 88);

д̇ад̇ияавааро бана ид̇ха анааг̇ад̇оби ад̇т̇ад̇о ааг̇ад̇о язваад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. яат̇зва хи гуд̣̇д̇хо, звам̣ луд̣̇д̇хоби ад̇т̇ам̣ на ж̇аанаад̇ийд̇и.

Tatiyavāro pana idha anāgatopi atthato āgato yevāti veditabbo. Yatheva hi kuddho, evaṃ luddhopi atthaṃ na jānātīti.

бадибаж̇ж̇ид̇аб̣б̣аагаарад̣̇ассанаваарз банааяам̣ яож̇анаа – ‘‘д̇умхаагам̣ сад̇т̇аа саб̣б̣ан̃н̃уу арахам̣ саммаасамб̣уд̣̇д̇хо, д̇хаммо сваагкаад̇о, сан̇гхо суббадибанно’’д̇иаад̣̇ийни суд̇ваа на д̇ун̣хий бхавид̇аб̣б̣ам̣. звам̣ бана бадиж̇аанид̇аб̣б̣ам̣ – ‘‘ид̇ибзд̇ам̣ бхууд̇ам̣ , яам̣ д̇умхзхи вуд̇д̇ам̣, д̇ам̣ иминааби гааран̣зна бхууд̇ам̣, иминааби гааран̣зна д̇ажчам̣. со хи бхаг̇аваа ид̇иби арахам̣, ид̇иби саммаасамб̣уд̣̇д̇хо; д̇хаммо ид̇иби сваагкаад̇о, ид̇иби санд̣̇идтиго ; сан̇гхо ид̇иби суббадибанно, ид̇иби уж̇уббадибанно’’д̇и. ‘‘д̇вам̣ сийлаваа’’д̇и бужчид̇знааби сажз сийлаваа, ‘‘сийлаваахамасмий’’д̇и бадиж̇аанид̇аб̣б̣амзва. ‘‘д̇вам̣ батамасса жхаанасса лаабхий…бз… арахаа’’д̇и будтзнааби сабхааг̇аанам̣ бхигкуунам̣язва бадиж̇аанид̇аб̣б̣ам̣. зван̃хи баабижчад̇аа жзва бариваж̇ж̇ид̇аа ход̇и, саасанасса жа амогхад̇аа д̣̇ийбид̇аа ход̇ийд̇и. сзсам̣ вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.

Paṭipajjitabbākāradassanavāre panāyaṃ yojanā – ‘‘tumhākaṃ satthā sabbaññū arahaṃ sammāsambuddho, dhammo svākkhāto, saṅgho suppaṭipanno’’tiādīni sutvā na tuṇhī bhavitabbaṃ. Evaṃ pana paṭijānitabbaṃ – ‘‘itipetaṃ bhūtaṃ, yaṃ tumhehi vuttaṃ, taṃ imināpi kāraṇena bhūtaṃ, imināpi kāraṇena tacchaṃ. So hi bhagavā itipi arahaṃ, itipi sammāsambuddho; dhammo itipi svākkhāto, itipi sandiṭṭhiko ; saṅgho itipi suppaṭipanno, itipi ujuppaṭipanno’’ti. ‘‘Tvaṃ sīlavā’’ti pucchitenāpi sace sīlavā, ‘‘sīlavāhamasmī’’ti paṭijānitabbameva. ‘‘Tvaṃ paṭhamassa jhānassa lābhī…pe… arahā’’ti puṭṭhenāpi sabhāgānaṃ bhikkhūnaṃyeva paṭijānitabbaṃ. Evañhi pāpicchatā ceva parivajjitā hoti, sāsanassa ca amoghatā dīpitā hotīti. Sesaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ.

жуул̣асийлаван̣н̣анаа

Cūḷasīlavaṇṇanā

7. аббамад̇д̇агам̣ ко банзд̇ам̣, бхигкавзд̇и го анусанд̇хи? ид̣̇ам̣ суд̇д̇ам̣ д̣̇вийхи бад̣̇зхи ааб̣ад̣̇д̇хам̣ ван̣н̣зна жа аван̣н̣зна жа. д̇ад̇т̇а аван̣н̣о – ‘‘ид̇и бзд̇ам̣ абхууд̇ам̣ ид̇и бзд̇ам̣ ад̇ажча’’нд̇и, зд̇т̇зва уд̣̇аганд̇ам̣ бад̇ваа аг̇г̇ивияа нивад̇д̇о. ван̣н̣о бана бхууд̇ам̣ бхууд̇ад̇о бадиж̇аанид̇аб̣б̣ам̣ – ‘‘ид̇и бзд̇ам̣ бхууд̇а’’нд̇и звам̣ анувад̇д̇ад̇иязва. со бана д̣̇увид̇хо б̣рахмад̣̇ад̇д̇зна бхаасид̇аван̣н̣о жа бхигкусан̇гхзна ажчарияам̣ аавусод̇иаад̣̇инаа наязна аарад̣̇д̇хаван̣н̣о жа. д̇зсу бхигкусан̇гхзна вуд̇д̇аван̣н̣асса убари сун̃н̃ад̇аабагаасанз анусанд̇хим̣ д̣̇ассзссад̇и. ид̇ха бана б̣рахмад̣̇ад̇д̇зна вуд̇д̇аван̣н̣асса анусанд̇хим̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘аббамад̇д̇агам̣ ко банзд̇ам̣, бхигкавз’’д̇и д̣̇зсанаа аарад̣̇д̇хаа.

7.Appamattakaṃ kho panetaṃ, bhikkhaveti ko anusandhi? Idaṃ suttaṃ dvīhi padehi ābaddhaṃ vaṇṇena ca avaṇṇena ca. Tattha avaṇṇo – ‘‘iti petaṃ abhūtaṃ iti petaṃ ataccha’’nti, ettheva udakantaṃ patvā aggiviya nivatto. Vaṇṇo pana bhūtaṃ bhūtato paṭijānitabbaṃ – ‘‘iti petaṃ bhūta’’nti evaṃ anuvattatiyeva. So pana duvidho brahmadattena bhāsitavaṇṇo ca bhikkhusaṅghena acchariyaṃ āvusotiādinā nayena āraddhavaṇṇo ca. Tesu bhikkhusaṅghena vuttavaṇṇassa upari suññatāpakāsane anusandhiṃ dassessati. Idha pana brahmadattena vuttavaṇṇassa anusandhiṃ dassetuṃ ‘‘appamattakaṃ kho panetaṃ, bhikkhave’’ti desanā āraddhā.

д̇ад̇т̇а аббамад̇д̇аганд̇и барид̇д̇асса наамам̣. орамад̇д̇аганд̇и д̇ассзва взважанам̣. мад̇д̇аад̇и вужжад̇и бамаан̣ам̣. аббам̣ мад̇д̇аа зд̇ассаад̇и аббамад̇д̇агам̣. орам̣ мад̇д̇аа зд̇ассаад̇и орамад̇д̇агам̣. сийламзва сийламад̇д̇агам̣. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – ‘аббамад̇д̇агам̣ ко, банзд̇ам̣ бхигкавз, орамад̇д̇агам̣ сийламад̇д̇агам̣’ наама язна ‘‘д̇ат̇ааг̇ад̇асса ван̣н̣ам̣ вад̣̇аамий’’д̇и уссаахам̣ гад̇вааби ван̣н̣ам̣ вад̣̇амаано бут̇уж̇ж̇ано вад̣̇зяяаад̇и. д̇ад̇т̇а сияаа – нану ид̣̇ам̣ сийлам̣ наама яог̇ино аг̇г̇авибхуусанам̣? яат̇ааху бораан̣аа –

Tattha appamattakanti parittassa nāmaṃ. Oramattakanti tasseva vevacanaṃ. Mattāti vuccati pamāṇaṃ. Appaṃ mattā etassāti appamattakaṃ. Oraṃ mattā etassāti oramattakaṃ. Sīlameva sīlamattakaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘appamattakaṃ kho, panetaṃ bhikkhave, oramattakaṃ sīlamattakaṃ’ nāma yena ‘‘tathāgatassa vaṇṇaṃ vadāmī’’ti ussāhaṃ katvāpi vaṇṇaṃ vadamāno puthujjano vadeyyāti. Tattha siyā – nanu idaṃ sīlaṃ nāma yogino aggavibhūsanaṃ? Yathāhu porāṇā –

‘‘сийлам̣ яог̇исса’лан̇гааро, сийлам̣ яог̇исса ман̣д̣анам̣;

‘‘Sīlaṃ yogissa’laṅkāro, sīlaṃ yogissa maṇḍanaṃ;

сийлзхи’лан̇гад̇о яог̇ий, ман̣д̣анз аг̇г̇ад̇ам̣ г̇ад̇о’’д̇и.

Sīlehi’laṅkato yogī, maṇḍane aggataṃ gato’’ti.

бхаг̇авад̇ааби жа анзгзсу суд̇д̇асад̇зсу сийлам̣ маханд̇амзва гад̇ваа гат̇ид̇ам̣. яат̇ааха – ‘‘ааган̇кзяяа жз, бхигкавз, бхигку ‘саб̣рахмажаарийнам̣ бияо жассам̣ манаабо жа г̇ару жа бхааванийяо жаа’д̇и, сийлзсвзвасса барибуурагаарий’’д̇и (ма. ни. 1.65) жа.

Bhagavatāpi ca anekesu suttasatesu sīlaṃ mahantameva katvā kathitaṃ. Yathāha – ‘‘ākaṅkheyya ce, bhikkhave, bhikkhu ‘sabrahmacārīnaṃ piyo cassaṃ manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā’ti, sīlesvevassa paripūrakārī’’ti (ma. ni. 1.65) ca.

‘‘гигийва ан̣д̣ам̣, жамарийва ваалад̇хим̣;

‘‘Kikīva aṇḍaṃ, camarīva vāladhiṃ;

бияам̣ва буд̇д̇ам̣, наяанам̣ва згагам̣.

Piyaṃva puttaṃ, nayanaṃva ekakaṃ.

д̇ат̇зва сийлам̣, анурагкамаанаа;

Tatheva sīlaṃ, anurakkhamānā;

субзсалаа хот̇а, сад̣̇аа саг̇аараваа’’д̇и жа.

Supesalā hotha, sadā sagāravā’’ti ca.

‘‘на бубпаг̇анд̇хо бадиваад̇амзд̇и;

‘‘Na pupphagandho paṭivātameti;

на жанд̣̇анам̣ д̇аг̇г̇арамаллигаа ваа.

Na candanaṃ taggaramallikā vā.

сад̇ан̃жа г̇анд̇хо бадиваад̇амзд̇и;

Satañca gandho paṭivātameti;

саб̣б̣аа д̣̇исаа саббурисо бавааяад̇и.

Sabbā disā sappuriso pavāyati.

жанд̣̇анам̣ д̇аг̇арам̣ вааби, уббалам̣ ат̇а вассигий;

Candanaṃ tagaraṃ vāpi, uppalaṃ atha vassikī;

зд̇зсам̣ г̇анд̇хаж̇аад̇аанам̣, сийлаг̇анд̇хо ануд̇д̇аро.

Etesaṃ gandhajātānaṃ, sīlagandho anuttaro.

аббамад̇д̇о аяам̣ г̇анд̇хо, явааяам̣ д̇аг̇аражанд̣̇анам̣;

Appamatto ayaṃ gandho, yvāyaṃ tagaracandanaṃ;

яо жа сийлавад̇ам̣ г̇анд̇хо, ваад̇и д̣̇звзсу уд̇д̇амо.

Yo ca sīlavataṃ gandho, vāti devesu uttamo.

д̇зсам̣ самбаннасийлаанам̣, аббамаад̣̇авихааринам̣;

Tesaṃ sampannasīlānaṃ, appamādavihārinaṃ;

саммад̣̇ан̃н̃аа вимуд̇д̇аанам̣, мааро маг̇г̇ам̣ на винд̣̇ад̇ий’’д̇и жа. (д̇ха. ба. 57);

Sammadaññā vimuttānaṃ, māro maggaṃ na vindatī’’ti ca. (dha. pa. 57);

‘‘сийлз бад̇идтааяа наро сабан̃н̃о, жид̇д̇ам̣ бан̃н̃ан̃жа бхааваяам̣;

‘‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ;

аад̇аабий нибаго бхигку, со имам̣ виж̇адаяз ж̇ада’’нд̇и жа. (сам̣. ни. 1.23);

Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭa’’nti ca. (saṃ. ni. 1.23);

‘‘сзяяат̇ааби, бхигкавз, яз гзжи б̣ийж̇аг̇аамабхууд̇аг̇аамаа вуд̣дхим̣ вируул̣хим̣ взбуллам̣ аабаж̇ж̇анд̇и, саб̣б̣з д̇з бат̇авим̣ ниссааяа, бат̇авияам̣ бад̇идтааяа; звамзд̇з б̣ийж̇аг̇аамабхууд̇аг̇аамаа вуд̣дхим̣ вируул̣хим̣ взбуллам̣ аабаж̇ж̇анд̇и. звамзва ко, бхигкавз, бхигку сийлам̣ ниссааяа сийлз бад̇идтааяа сад̇д̇аб̣ож̇жхан̇г̇з бхаавзнд̇о сад̇д̇аб̣ож̇жхан̇г̇з б̣ахулийгаронд̇о вуд̣дхим̣ вируул̣хим̣ взбуллам̣ баабун̣аад̇и д̇хаммзсуу’’д̇и (сам̣. ни. 5.150) жа. звам̣ ан̃н̃ааниби анзгаани суд̇д̇аани д̣̇адтаб̣б̣аани. зваманзгзсу суд̇д̇асад̇зсу сийлам̣ маханд̇амзва гад̇ваа гат̇ид̇ам̣. д̇ам̣ ‘‘гасмаа имасмим̣ таанз аббамад̇д̇ага’’нд̇и аахаад̇и? убари г̇ун̣з убанид̇хааяа. сийлан̃хи самаад̇хим̣ на баабун̣аад̇и, самаад̇хи бан̃н̃ам̣ на баабун̣аад̇и, д̇асмаа убаримам̣ убанид̇хааяа хздтимам̣ орамад̇д̇агам̣ наама ход̇и. гат̇ам̣ сийлам̣ самаад̇хим̣ на баабун̣аад̇и? бхаг̇аваа хи абхисамб̣од̇хид̇о сад̇д̇амз сам̣важчарз саавад̇т̇инаг̇ара – д̣̇ваарз ган̣д̣амб̣аругкамуулз д̣̇ваад̣̇асаяож̇анз рад̇анаман̣д̣абз яож̇анаббамаан̣з рад̇анабаллан̇гз нисийд̣̇ид̇ваа д̇ияож̇анигз д̣̇иб̣б̣асзд̇ажчад̇д̇з д̇хаарияамаанз д̣̇ваад̣̇асаяож̇анааяа барисааяа ад̇д̇аад̣̇аанабарид̣̇ийбанам̣ д̇ид̇т̇ияамад̣̇д̣̇анам̣ – ‘‘убаримагааяад̇о аг̇г̇игканд̇хо бавад̇д̇ад̇и, хздтимагааяад̇о уд̣̇агад̇хаараа бавад̇д̇ад̇и…бз… згзгаломагуубад̇о аг̇г̇игканд̇хо бавад̇д̇ад̇и, згзгаломагуубад̇о уд̣̇агад̇хаараа бавад̇д̇ад̇и, чаннам̣ ван̣н̣аана’’нд̇иаад̣̇инаяаббавад̇д̇ам̣ яамагабаадихаарияам̣ д̣̇ассзд̇и. д̇асса суван̣н̣аван̣н̣асарийрад̇о суван̣н̣аван̣н̣аа расмияо уг̇г̇анд̇ваа яаава бхаваг̇г̇аа г̇ажчанд̇и, сагалад̣̇асасахассажаггаваал̣асса алан̇гаран̣агаало вияа ход̇и, д̣̇уд̇ияаа д̣̇уд̇ияаа расмияо буримааяа буримааяа яамагаяамагаа вияа згагкан̣з вияа бавад̇д̇анд̇и.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci bījagāmabhūtagāmā vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti, sabbe te pathaviṃ nissāya, pathaviyaṃ patiṭṭhāya; evamete bījagāmabhūtagāmā vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti. Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya sattabojjhaṅge bhāvento sattabojjhaṅge bahulīkaronto vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ pāpuṇāti dhammesū’’ti (saṃ. ni. 5.150) ca. Evaṃ aññānipi anekāni suttāni daṭṭhabbāni. Evamanekesu suttasatesu sīlaṃ mahantameva katvā kathitaṃ. Taṃ ‘‘kasmā imasmiṃ ṭhāne appamattaka’’nti āhāti? Upari guṇe upanidhāya. Sīlañhi samādhiṃ na pāpuṇāti, samādhi paññaṃ na pāpuṇāti, tasmā uparimaṃ upanidhāya heṭṭhimaṃ oramattakaṃ nāma hoti. Kathaṃ sīlaṃ samādhiṃ na pāpuṇāti? Bhagavā hi abhisambodhito sattame saṃvacchare sāvatthinagara – dvāre kaṇḍambarukkhamūle dvādasayojane ratanamaṇḍape yojanappamāṇe ratanapallaṅke nisīditvā tiyojanike dibbasetacchatte dhāriyamāne dvādasayojanāya parisāya attādānaparidīpanaṃ titthiyamaddanaṃ – ‘‘uparimakāyato aggikkhandho pavattati, heṭṭhimakāyato udakadhārā pavattati…pe… ekekalomakūpato aggikkhandho pavattati, ekekalomakūpato udakadhārā pavattati, channaṃ vaṇṇāna’’ntiādinayappavattaṃ yamakapāṭihāriyaṃ dasseti. Tassa suvaṇṇavaṇṇasarīrato suvaṇṇavaṇṇā rasmiyo uggantvā yāva bhavaggā gacchanti, sakaladasasahassacakkavāḷassa alaṅkaraṇakālo viya hoti, dutiyā dutiyā rasmiyo purimāya purimāya yamakayamakā viya ekakkhaṇe viya pavattanti.

д̣̇виннан̃жа жид̇д̇аанам̣ згагкан̣з бавад̇д̇и наама над̇т̇и. б̣уд̣̇д̇хаанам̣ бана бхаг̇аванд̇аанам̣ бхаван̇г̇абариваасасса лахугад̇ааяа бан̃жахаагаарзхи аажин̣н̣авасид̇ааяа жа, д̇аа згагкан̣з вияа бавад̇д̇анд̇и. д̇ассаа д̇ассаа бана расмияаа ааваж̇ж̇анабаригаммаад̇хидтаанаани висум̣ висум̣язва.

Dvinnañca cittānaṃ ekakkhaṇe pavatti nāma natthi. Buddhānaṃ pana bhagavantānaṃ bhavaṅgaparivāsassa lahukatāya pañcahākārehi āciṇṇavasitāya ca, tā ekakkhaṇe viya pavattanti. Tassā tassā pana rasmiyā āvajjanaparikammādhiṭṭhānāni visuṃ visuṃyeva.

нийларасмиад̇т̇ааяа хи бхаг̇аваа нийлагасин̣ам̣ самаабаж̇ж̇ад̇и, бийд̇арасмиад̇т̇ааяа бийд̇агасин̣ам̣, лохид̇аод̣̇аад̇арасмиад̇т̇ааяа лохид̇аод̣̇аад̇агасин̣ам̣, аг̇г̇игканд̇хад̇т̇ааяа д̇зж̇огасин̣ам̣, уд̣̇агад̇хаарад̇т̇ааяа аабогасин̣ам̣ самаабаж̇ж̇ад̇и. сад̇т̇аа жан̇гамад̇и, ниммид̇о д̇идтад̇и ваа нисийд̣̇ад̇и ваа сзяяам̣ ваа габбзд̇ийд̇и саб̣б̣ам̣ вид̇т̇аарзд̇аб̣б̣ам̣. зд̇т̇а згамби сийласса гижжам̣ над̇т̇и, саб̣б̣ам̣ самаад̇хигижжамзва. звам̣ сийлам̣ самаад̇хим̣ на баабун̣аад̇и.

Nīlarasmiatthāya hi bhagavā nīlakasiṇaṃ samāpajjati, pītarasmiatthāya pītakasiṇaṃ, lohitaodātarasmiatthāya lohitaodātakasiṇaṃ, aggikkhandhatthāya tejokasiṇaṃ, udakadhāratthāya āpokasiṇaṃ samāpajjati. Satthā caṅkamati, nimmito tiṭṭhati vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappetīti sabbaṃ vitthāretabbaṃ. Ettha ekampi sīlassa kiccaṃ natthi, sabbaṃ samādhikiccameva. Evaṃ sīlaṃ samādhiṃ na pāpuṇāti.

яам̣ бана бхаг̇аваа габбасад̇асахассаад̇хигаани жад̇д̇аари асан̇кязяяаани баарамияо буурзд̇ваа, згуунад̇им̣савассагаалз жаггавад̇д̇исирийниваасабхууд̇аа бхаванаа нигкамма аномаанад̣̇ийд̇ийрз баб̣б̣аж̇ид̇ваа, чаб̣б̣ассаани бад̇хаанаяог̇ам̣ гад̇ваа, висаакабун̣н̣амааяам̣ урувзлаг̇аамз суж̇аад̇ааяа д̣̇иннам̣ багкид̇д̇ад̣̇иб̣б̣ож̇ам̣ мад̇хубааяаасам̣ барибхун̃ж̇ид̇ваа, сааяанхасамаяз д̣̇агкин̣уд̇д̇арзна б̣од̇химан̣д̣ам̣ бависид̇ваа ассад̇т̇ад̣̇умарааж̇аанам̣ д̇игкад̇д̇ум̣ бад̣̇агкин̣ам̣ гад̇ваа, буб̣б̣уд̇д̇арабхааг̇з тид̇о д̇ин̣асант̇аарам̣ сант̇арид̇ваа, д̇исанд̇хибаллан̇гам̣ аабхуж̇ид̇ваа, жад̇уран̇г̇асаманнааг̇ад̇ам̣ мзд̇д̇аагаммадтаанам̣ буб̣б̣ан̇г̇амам̣ гад̇ваа, вийрияаад̇хидтаанам̣ ад̇хидтааяа, жуд̣̇д̣̇асахад̇т̇абаллан̇гавараг̇ад̇о суван̣н̣абийтз табид̇ам̣ раж̇ад̇агканд̇хам̣ вияа бан̃н̃аасахад̇т̇ам̣ б̣од̇хигканд̇хам̣ бидтид̇о гад̇ваа, убари ман̣ичад̇д̇зна вияа б̣од̇хисаакааяа д̇хаарияамаано, суван̣н̣аван̣н̣з жийварз баваал̣асад̣̇исзсу б̣од̇хиан̇гурзсу бад̇амаанзсу, суурияз ад̇т̇ам̣ убаг̇ажчанд̇з маараб̣алам̣ вид̇хамид̇ваа, батамаяаамз буб̣б̣зниваасам̣ ануссарид̇ваа, маж̇жхимаяаамз д̣̇иб̣б̣ажагкум̣ висод̇хзд̇ваа, бажжуусагаалз саб̣б̣аб̣уд̣̇д̇хаанамаажин̣н̣з бажжаяаагаарз н̃аан̣ам̣ од̇аарзд̇ваа, аанаабаанажад̇уд̇т̇аж̇жхаанам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ваа, д̇ад̣̇зва баад̣̇агам̣ гад̇ваа вибассанам̣ вад̣дхзд̇ваа, маг̇г̇абадибаадияаа ад̇хиг̇ад̇зна жад̇уд̇т̇амаг̇г̇зна саб̣б̣агилзсз кзбзд̇ваа саб̣б̣аб̣уд̣̇д̇хаг̇ун̣з бадивиж̇жхи, ид̣̇амасса бан̃н̃аагижжам̣. звам̣ самаад̇хи бан̃н̃ам̣ на баабун̣аад̇и.

Yaṃ pana bhagavā kappasatasahassādhikāni cattāri asaṅkhyeyyāni pāramiyo pūretvā, ekūnatiṃsavassakāle cakkavattisirīnivāsabhūtā bhavanā nikkhamma anomānadītīre pabbajitvā, chabbassāni padhānayogaṃ katvā, visākhapuṇṇamāyaṃ uruvelagāme sujātāya dinnaṃ pakkhittadibbojaṃ madhupāyāsaṃ paribhuñjitvā, sāyanhasamaye dakkhiṇuttarena bodhimaṇḍaṃ pavisitvā assatthadumarājānaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā, pubbuttarabhāge ṭhito tiṇasanthāraṃ santharitvā, tisandhipallaṅkaṃ ābhujitvā, caturaṅgasamannāgataṃ mettākammaṭṭhānaṃ pubbaṅgamaṃ katvā, vīriyādhiṭṭhānaṃ adhiṭṭhāya, cuddasahatthapallaṅkavaragato suvaṇṇapīṭhe ṭhapitaṃ rajatakkhandhaṃ viya paññāsahatthaṃ bodhikkhandhaṃ piṭṭhito katvā, upari maṇichattena viya bodhisākhāya dhāriyamāno, suvaṇṇavaṇṇe cīvare pavāḷasadisesu bodhiaṅkuresu patamānesu, sūriye atthaṃ upagacchante mārabalaṃ vidhamitvā, paṭhamayāme pubbenivāsaṃ anussaritvā, majjhimayāme dibbacakkhuṃ visodhetvā, paccūsakāle sabbabuddhānamāciṇṇe paccayākāre ñāṇaṃ otāretvā, ānāpānacatutthajjhānaṃ nibbattetvā, tadeva pādakaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā, maggapaṭipāṭiyā adhigatena catutthamaggena sabbakilese khepetvā sabbabuddhaguṇe paṭivijjhi, idamassa paññākiccaṃ. Evaṃ samādhi paññaṃ na pāpuṇāti.

д̇ад̇т̇а яат̇аа хад̇т̇з уд̣̇агам̣ баад̇ияам̣ уд̣̇агам̣ на баабун̣аад̇и, баад̇ияам̣ уд̣̇агам̣ гхадз уд̣̇агам̣ на баабун̣аад̇и, гхадз уд̣̇агам̣ голамб̣з уд̣̇агам̣ на баабун̣аад̇и, голамб̣з уд̣̇агам̣ жаадияам̣ уд̣̇агам̣ на баабун̣аад̇и, жаадияам̣ уд̣̇агам̣ махаагумбхияам̣ уд̣̇агам̣ на баабун̣аад̇и, махаагумбхияам̣ уд̣̇агам̣ гусоб̣бхз уд̣̇агам̣ на баабун̣аад̇и, гусоб̣бхз уд̣̇агам̣ ганд̣̇арз уд̣̇агам̣ на баабун̣аад̇и, ганд̣̇арз уд̣̇агам̣ гуннад̣̇ияам̣ уд̣̇агам̣ на баабун̣аад̇и, гуннад̣̇ияам̣ уд̣̇агам̣ бан̃жамахаанад̣̇ияам̣ уд̣̇агам̣ на баабун̣аад̇и, бан̃жамахаанад̣̇ияам̣ уд̣̇агам̣ жаггаваал̣амахаасамуд̣̇д̣̇з уд̣̇агам̣ на баабун̣аад̇и, жаггаваал̣амахаасамуд̣̇д̣̇з уд̣̇агам̣ синзрубаад̣̇агз махаасамуд̣̇д̣̇з уд̣̇агам̣ на баабун̣аад̇и. баад̇ияам̣ уд̣̇агам̣ убанид̇хааяа хад̇т̇з уд̣̇агам̣ барид̇д̇ам̣…бз… синзрубаад̣̇агамахаасамуд̣̇д̣̇з уд̣̇агам̣ убанид̇хааяа жаггаваал̣амахаасамуд̣̇д̣̇з уд̣̇агам̣ барид̇д̇ам̣. ид̇и убаруубари уд̣̇агам̣ б̣ахугам̣ убаад̣̇ааяа хздтаа хздтаа уд̣̇агам̣ барид̇д̇ам̣ ход̇и.

Tattha yathā hatthe udakaṃ pātiyaṃ udakaṃ na pāpuṇāti, pātiyaṃ udakaṃ ghaṭe udakaṃ na pāpuṇāti, ghaṭe udakaṃ kolambe udakaṃ na pāpuṇāti, kolambe udakaṃ cāṭiyaṃ udakaṃ na pāpuṇāti, cāṭiyaṃ udakaṃ mahākumbhiyaṃ udakaṃ na pāpuṇāti, mahākumbhiyaṃ udakaṃ kusobbhe udakaṃ na pāpuṇāti, kusobbhe udakaṃ kandare udakaṃ na pāpuṇāti, kandare udakaṃ kunnadiyaṃ udakaṃ na pāpuṇāti, kunnadiyaṃ udakaṃ pañcamahānadiyaṃ udakaṃ na pāpuṇāti, pañcamahānadiyaṃ udakaṃ cakkavāḷamahāsamudde udakaṃ na pāpuṇāti, cakkavāḷamahāsamudde udakaṃ sinerupādake mahāsamudde udakaṃ na pāpuṇāti. Pātiyaṃ udakaṃ upanidhāya hatthe udakaṃ parittaṃ…pe… sinerupādakamahāsamudde udakaṃ upanidhāya cakkavāḷamahāsamudde udakaṃ parittaṃ. Iti uparūpari udakaṃ bahukaṃ upādāya heṭṭhā heṭṭhā udakaṃ parittaṃ hoti.

звамзва убари убари г̇ун̣з убаад̣̇ааяа хздтаа хздтаа сийлам̣ аббамад̇д̇агам̣ орамад̇д̇аганд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. д̇знааха – ‘‘аббамад̇д̇агам̣ ко банзд̇ам̣, бхигкавз, орамад̇д̇агам̣ сийламад̇д̇ага’’нд̇и.

Evameva upari upari guṇe upādāya heṭṭhā heṭṭhā sīlaṃ appamattakaṃ oramattakanti veditabbaṃ. Tenāha – ‘‘appamattakaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, oramattakaṃ sīlamattaka’’nti.

язна бут̇уж̇ж̇анод̇и, зд̇т̇а –

Yenaputhujjanoti, ettha –

‘‘д̣̇увз бут̇уж̇ж̇анаа вуд̇д̇аа, б̣уд̣̇д̇хзнаад̣̇ижжаб̣анд̇хунаа;

‘‘Duve puthujjanā vuttā, buddhenādiccabandhunā;

анд̇хо бут̇уж̇ж̇ано зго, галяаан̣зго бут̇уж̇ж̇ано’’д̇и.

Andho puthujjano eko, kalyāṇeko puthujjano’’ti.

д̇ад̇т̇а яасса канд̇хад̇хаад̇уааяад̇анаад̣̇ийсу уг̇г̇ахабарибужчаасаванад̇хааран̣абажжавзгкан̣аани над̇т̇и, аяам̣ анд̇хабут̇уж̇ж̇ано. яасса д̇аани ад̇т̇и, со галяаан̣абут̇уж̇ж̇ано. д̣̇увид̇хоби банзса –

Tattha yassa khandhadhātuāyatanādīsu uggahaparipucchāsavanadhāraṇapaccavekkhaṇāni natthi, ayaṃ andhaputhujjano. Yassa tāni atthi, so kalyāṇaputhujjano. Duvidhopi panesa –

‘‘бут̇уунам̣ ж̇ананаад̣̇ийхи, гааран̣зхи бут̇уж̇ж̇ано;

‘‘Puthūnaṃ jananādīhi, kāraṇehi puthujjano;

бут̇уж̇ж̇ананд̇ог̇ад̇хад̇д̇аа, бут̇увааяам̣ ж̇ано ид̇и’’.

Puthujjanantogadhattā, puthuvāyaṃ jano iti’’.

со хи бут̇уунам̣ наанаббагаараанам̣ гилзсаад̣̇ийнам̣ ж̇ананаад̣̇ийхи гааран̣зхи бут̇уж̇ж̇ано. яат̇ааха –

So hi puthūnaṃ nānappakārānaṃ kilesādīnaṃ jananādīhi kāraṇehi puthujjano. Yathāha –

‘‘бут̇у гилзсз ж̇анзнд̇ийд̇и бут̇уж̇ж̇анаа, бут̇у авихад̇асаггааяад̣̇идтигаад̇и бут̇уж̇ж̇анаа, бут̇у сад̇т̇аараанам̣ мукуллогигаад̇и бут̇уж̇ж̇анаа, бут̇у саб̣б̣аг̇ад̇ийхи авудтид̇аад̇и бут̇уж̇ж̇анаа, бут̇у наанаабхисан̇каарз абхисан̇каронд̇ийд̇и бут̇уж̇ж̇анаа, бут̇у наанааогхзхи вуяханд̇и, бут̇у санд̇аабзхи санд̇аббанд̇и, бут̇у барил̣аахзхи барид̣аяханд̇и, бут̇у бан̃жасу гаамаг̇ун̣зсу рад̇д̇аа г̇ид̣̇д̇хаа г̇ат̇ид̇аа мужчид̇аа аж̇жхобаннаа лаг̇г̇аа лаг̇г̇ид̇аа балиб̣уд̣̇д̇хаад̇и бут̇уж̇ж̇анаа, бут̇у бан̃жахи нийваран̣зхи аавуд̇аа нивуд̇аа овуд̇аа бихид̇аа бадижчаннаа бадигуж̇ж̇ид̇аад̇и бут̇уж̇ж̇анаа’’д̇и. бут̇уунам̣ г̇ан̣анабат̇амад̇ийд̇аанам̣ арияад̇хаммабараммукаанам̣ нийжад̇хаммасамаажаараанам̣ ж̇анаанам̣ анд̇ог̇ад̇хад̇д̇ааби бут̇уж̇ж̇ано, бут̇увааяам̣ висум̣язва сан̇кяам̣ г̇ад̇о висам̣садто сийласуд̇аад̣̇иг̇ун̣аяуд̇д̇зхи ариязхи ж̇анзхийд̇и бут̇уж̇ж̇анод̇и.

‘‘Puthu kilese janentīti puthujjanā, puthu avihatasakkāyadiṭṭhikāti puthujjanā, puthu satthārānaṃ mukhullokikāti puthujjanā, puthu sabbagatīhi avuṭṭhitāti puthujjanā, puthu nānābhisaṅkhāre abhisaṅkharontīti puthujjanā, puthu nānāoghehi vuyhanti, puthu santāpehi santappanti, puthu pariḷāhehi pariḍayhanti, puthu pañcasu kāmaguṇesu rattā giddhā gathitā mucchitā ajjhopannā laggā laggitā palibuddhāti puthujjanā, puthu pañcahi nīvaraṇehi āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti puthujjanā’’ti. Puthūnaṃ gaṇanapathamatītānaṃ ariyadhammaparammukhānaṃ nīcadhammasamācārānaṃ janānaṃ antogadhattāpi puthujjano, puthuvāyaṃ visuṃyeva saṅkhyaṃ gato visaṃsaṭṭho sīlasutādiguṇayuttehi ariyehi janehīti puthujjanoti.

д̇ат̇ааг̇ад̇ассаад̇и адтахи гааран̣зхи бхаг̇аваа д̇ат̇ааг̇ад̇о. д̇ат̇аа ааг̇ад̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о, д̇ат̇аа г̇ад̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о, д̇ат̇алагкан̣ам̣ ааг̇ад̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о, д̇ат̇ад̇хаммз яаат̇аавад̇о абхисамб̣уд̣̇д̇ход̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о, д̇ат̇ад̣̇ассид̇ааяа д̇ат̇ааг̇ад̇о, д̇ат̇аваад̣̇ид̇ааяа д̇ат̇ааг̇ад̇о, д̇ат̇аагаарид̇ааяа д̇ат̇ааг̇ад̇о, абхибхаванадтзна д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и.

Tathāgatassāti aṭṭhahi kāraṇehi bhagavā tathāgato. Tathā āgatoti tathāgato, tathā gatoti tathāgato, tathalakkhaṇaṃ āgatoti tathāgato, tathadhamme yāthāvato abhisambuddhoti tathāgato, tathadassitāya tathāgato, tathavāditāya tathāgato, tathākāritāya tathāgato, abhibhavanaṭṭhena tathāgatoti.

гат̇ам̣ бхаг̇аваа д̇ат̇аа ааг̇ад̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о? яат̇аа саб̣б̣алогахид̇ааяа уссуггамаабаннаа буримагаа саммаасамб̣уд̣̇д̇хаа ааг̇ад̇аа, яат̇аа вибассий бхаг̇аваа ааг̇ад̇о, яат̇аа сикий бхаг̇аваа, яат̇аа взссабхуу бхаг̇аваа, яат̇аа гагусанд̇хо бхаг̇аваа, яат̇аа гон̣ааг̇амано бхаг̇аваа, яат̇аа гассабо бхаг̇аваа ааг̇ад̇о . гим̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и? язна абхинийхаарзна зд̇з бхаг̇аванд̇о ааг̇ад̇аа, д̇знзва амхаагамби бхаг̇аваа ааг̇ад̇о. ат̇а ваа яат̇аа вибассий бхаг̇аваа…бз… яат̇аа гассабо бхаг̇аваа д̣̇аанабаарамим̣ буурзд̇ваа, сийланзгкаммабан̃н̃аавийрияаканд̇исажжаад̇хидтаанамзд̇д̇ааубзгкаабаарамим̣ буурзд̇ваа, имаа д̣̇аса баарамияо, д̣̇аса убабаарамияо, д̣̇аса барамад̇т̇абаарамияод̇и самад̇им̣сабаарамияо буурзд̇ваа ан̇г̇абарижжааг̇ам̣, наяанад̇ханараж̇ж̇абуд̇д̇ад̣̇аарабарижжааг̇анд̇и имз бан̃жа махаабарижжааг̇з барижжаж̇ид̇ваа буб̣б̣аяог̇абуб̣б̣ажарияад̇хаммагкаанан̃аад̇ад̇т̇ажарияаад̣̇аяо буурзд̇ваа б̣уд̣̇д̇хижарияааяа годим̣ бад̇ваа ааг̇ад̇о; д̇ат̇аа амхаагамби бхаг̇аваа ааг̇ад̇о. ат̇а ваа яат̇аа вибассий бхаг̇аваа…бз… гассабо бхаг̇аваа жад̇д̇ааро сад̇ибадтаанз, жад̇д̇ааро саммаббад̇хаанз, жад̇д̇ааро ид̣̇д̇хибаад̣̇з, бан̃жинд̣̇рияаани, бан̃жа б̣алаани, сад̇д̇а б̣ож̇жхан̇г̇з, арияам̣ адтан̇г̇игам̣ маг̇г̇ам̣ бхаавзд̇ваа б̣руухзд̇ваа ааг̇ад̇о, д̇ат̇аа амхаагамби бхаг̇аваа ааг̇ад̇о. звам̣ д̇ат̇аа ааг̇ад̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о.

Kathaṃ bhagavā tathā āgatoti tathāgato? Yathā sabbalokahitāya ussukkamāpannā purimakā sammāsambuddhā āgatā, yathā vipassī bhagavā āgato, yathā sikhī bhagavā, yathā vessabhū bhagavā, yathā kakusandho bhagavā, yathā koṇāgamano bhagavā, yathā kassapo bhagavā āgato . Kiṃ vuttaṃ hoti? Yena abhinīhārena ete bhagavanto āgatā, teneva amhākampi bhagavā āgato. Atha vā yathā vipassī bhagavā…pe… yathā kassapo bhagavā dānapāramiṃ pūretvā, sīlanekkhammapaññāvīriyakhantisaccaadhiṭṭhānamettāupekkhāpāramiṃ pūretvā, imā dasa pāramiyo, dasa upapāramiyo, dasa paramatthapāramiyoti samatiṃsapāramiyo pūretvā aṅgapariccāgaṃ, nayanadhanarajjaputtadārapariccāganti ime pañca mahāpariccāge pariccajitvā pubbayogapubbacariyadhammakkhānañātatthacariyādayo pūretvā buddhicariyāya koṭiṃ patvā āgato; tathā amhākampi bhagavā āgato. Atha vā yathā vipassī bhagavā…pe… kassapo bhagavā cattāro satipaṭṭhāne, cattāro sammappadhāne, cattāro iddhipāde, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅge, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvetvā brūhetvā āgato, tathā amhākampi bhagavā āgato. Evaṃ tathā āgatoti tathāgato.

‘‘яат̇зва логамхи вибассиаад̣̇аяо,

‘‘Yatheva lokamhi vipassiādayo,

саб̣б̣ан̃н̃убхаавам̣ мунаяо ид̇хааг̇ад̇аа;

Sabbaññubhāvaṃ munayo idhāgatā;

д̇ат̇аа аяам̣ сагяамунийби ааг̇ад̇о,

Tathā ayaṃ sakyamunīpi āgato,

д̇ат̇ааг̇ад̇о вужжад̇и д̇зна жагкумаа’’д̇и.

Tathāgato vuccati tena cakkhumā’’ti.

звам̣ д̇ат̇аа ааг̇ад̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о.

Evaṃ tathā āgatoti tathāgato.

гат̇ам̣ д̇ат̇аа г̇ад̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о? яат̇аа самбад̇иж̇аад̇о вибассий бхаг̇аваа г̇ад̇о…бз… гассабо бхаг̇аваа г̇ад̇о.

Kathaṃ tathā gatoti tathāgato? Yathā sampatijāto vipassī bhagavā gato…pe… kassapo bhagavā gato.

гат̇ан̃жа со бхаг̇аваа г̇ад̇о ? со хи самбад̇и ж̇аад̇ова самзхи баад̣̇зхи бат̇авияам̣ бад̇идтааяа уд̇д̇араабхимуко сад̇д̇абад̣̇авийд̇ихаарзна г̇ад̇о. яат̇ааха – ‘‘самбад̇иж̇аад̇о ко, аананд̣̇а, б̣од̇хисад̇д̇о самзхи баад̣̇зхи бад̇идтахид̇ваа уд̇д̇араабхимуко сад̇д̇абад̣̇авийд̇ихаарзна г̇ажчад̇и, сзд̇амхи чад̇д̇з ануд̇хаарияамаанз саб̣б̣аа жа д̣̇исаа анувилогзд̇и, аасабхим̣ ваажам̣ бхаасад̇и – ‘аг̇г̇охамасми логасса, ж̇здтохамасми логасса, сздтохамасми логасса, аяаманд̇имаа ж̇аад̇и, над̇т̇ид̣̇аани бунаб̣бхаво’д̇и’’ (д̣̇ий. ни. 2.31).

Kathañca so bhagavā gato ? So hi sampati jātova samehi pādehi pathaviyaṃ patiṭṭhāya uttarābhimukho sattapadavītihārena gato. Yathāha – ‘‘sampatijāto kho, ānanda, bodhisatto samehi pādehi patiṭṭhahitvā uttarābhimukho sattapadavītihārena gacchati, setamhi chatte anudhāriyamāne sabbā ca disā anuviloketi, āsabhiṃ vācaṃ bhāsati – ‘aggohamasmi lokassa, jeṭṭhohamasmi lokassa, seṭṭhohamasmi lokassa, ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’ti’’ (dī. ni. 2.31).

д̇ан̃жасса г̇аманам̣ д̇ат̇ам̣ ахоси? авид̇ат̇ам̣ анзгзсам̣ висзсаад̇хиг̇амаанам̣ буб̣б̣анимид̇д̇абхаавзна. яан̃хи со самбад̇иж̇аад̇ова самзхи баад̣̇зхи бад̇идтахи. ид̣̇амасса жад̇урид̣̇д̇хибаад̣̇абадилаабхасса буб̣б̣анимид̇д̇ам̣.

Tañcassa gamanaṃ tathaṃ ahosi? Avitathaṃ anekesaṃ visesādhigamānaṃ pubbanimittabhāvena. Yañhi so sampatijātova samehi pādehi patiṭṭhahi. Idamassa caturiddhipādapaṭilābhassa pubbanimittaṃ.

уд̇д̇араабхимукабхааво бана саб̣б̣алогуд̇д̇арабхаавасса буб̣б̣анимид̇д̇ам̣.

Uttarābhimukhabhāvo pana sabbalokuttarabhāvassa pubbanimittaṃ.

сад̇д̇абад̣̇авийд̇ихааро, сад̇д̇аб̣ож̇жхан̇г̇арад̇анабадилаабхасса.

Sattapadavītihāro, sattabojjhaṅgaratanapaṭilābhassa.

‘‘суван̣н̣ад̣̇ан̣д̣аа вийд̇ибад̇анд̇и жаамараа’’д̇и, зд̇т̇а вуд̇д̇ажаамаругкзбо бана саб̣б̣ад̇ид̇т̇ияаниммад̣̇д̣̇анасса.

‘‘Suvaṇṇadaṇḍā vītipatanti cāmarā’’ti, ettha vuttacāmarukkhepo pana sabbatitthiyanimmaddanassa.

сзд̇ажчад̇д̇ад̇хааран̣ам̣, арахад̇д̇авимуд̇д̇иваравималасзд̇ажчад̇д̇абадилаабхасса.

Setacchattadhāraṇaṃ, arahattavimuttivaravimalasetacchattapaṭilābhassa.

сад̇д̇амабад̣̇уубари тад̇ваа саб̣б̣ад̣̇исаанувилоганам̣, саб̣б̣ан̃н̃уд̇аанааваран̣ан̃аан̣абадилаабхасса.

Sattamapadūpari ṭhatvā sabbadisānuvilokanaṃ, sabbaññutānāvaraṇañāṇapaṭilābhassa.

аасабхиваажаабхаасанам̣ аббадивад̇д̇ияаварад̇хаммажаггаббавад̇д̇анасса буб̣б̣анимид̇д̇ам̣.

Āsabhivācābhāsanaṃ appaṭivattiyavaradhammacakkappavattanassa pubbanimittaṃ.

д̇ат̇аа аяам̣ бхаг̇авааби г̇ад̇о, д̇ан̃жасса г̇аманам̣ д̇ат̇ам̣ ахоси, авид̇ат̇ам̣, д̇зсам̣язва висзсаад̇хиг̇амаанам̣ буб̣б̣анимид̇д̇абхаавзна.

Tathā ayaṃ bhagavāpi gato, tañcassa gamanaṃ tathaṃ ahosi, avitathaṃ, tesaṃyeva visesādhigamānaṃ pubbanimittabhāvena.

д̇знааху бораан̣аа –

Tenāhu porāṇā –

‘‘мухуд̇д̇аж̇аад̇ова г̇авамбад̇ий яат̇аа,

‘‘Muhuttajātova gavampatī yathā,

самзхи баад̣̇зхи пусий васунд̇харам̣;

Samehi pādehi phusī vasundharaṃ;

со виггамий сад̇д̇а бад̣̇аани г̇од̇амо,

So vikkamī satta padāni gotamo,

сзд̇ан̃жа чад̇д̇ам̣ ануд̇хаараяум̣ маруу.

Setañca chattaṃ anudhārayuṃ marū.

г̇анд̇ваана со сад̇д̇а бад̣̇аани г̇од̇амо,

Gantvāna so satta padāni gotamo,

д̣̇исаа вилогзси самаа саманд̇ад̇о;

Disā vilokesi samā samantato;

адтан̇г̇убзд̇ам̣ г̇ирамаб̣бхуд̣̇ийраяи,

Aṭṭhaṅgupetaṃ giramabbhudīrayi,

сийхо яат̇аа баб̣б̣ад̇амуд̣̇д̇ханидтид̇о’’д̇и.

Sīho yathā pabbatamuddhaniṭṭhito’’ti.

звам̣ д̇ат̇аа г̇ад̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о.

Evaṃ tathā gatoti tathāgato.

ат̇а ваа яат̇аа вибассий бхаг̇аваа…бз… яат̇аа гассабо бхаг̇аваа, аяамби бхаг̇аваа д̇ат̇зва нзгкаммзна гаамажчанд̣̇ам̣ бахааяа г̇ад̇о , аб̣яаабаад̣̇зна б̣яаабаад̣̇ам̣, аалогасан̃н̃ааяа т̇инамид̣̇д̇хам̣, авигкзбзна уд̣̇д̇хажжагуггужжам̣, д̇хаммававад̇т̇аанзна вижигижчам̣ бахааяа н̃аан̣зна авиж̇ж̇ам̣ бад̣̇аалзд̇ваа, баамож̇ж̇зна арад̇им̣ винод̣̇зд̇ваа, батамаж̇жхаанзна нийваран̣агаваадам̣ уг̇гхаадзд̇ваа, д̣̇уд̇ияаж̇жхаанзна вид̇аггавижаарам̣ вуубасамзд̇ваа, д̇ад̇ияаж̇жхаанзна бийд̇им̣ вирааж̇зд̇ваа, жад̇уд̇т̇аж̇жхаанзна сукад̣̇угкам̣ бахааяа, аагаасаанан̃жааяад̇анасамаабад̇д̇ияаа руубасан̃н̃аабадигхасан̃н̃аанаанад̇д̇асан̃н̃ааяо самад̇иггамид̇ваа, вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анасамаабад̇д̇ияаа аагаасаанан̃жааяад̇анасан̃н̃ам̣, аагин̃жан̃н̃ааяад̇анасамаабад̇д̇ияаа вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анасан̃н̃ам̣, нзвасан̃н̃аанаасан̃н̃ааяад̇анасамаабад̇д̇ияаа аагин̃жан̃н̃ааяад̇анасан̃н̃ам̣ самад̇иггамид̇ваа г̇ад̇о.

Atha vā yathā vipassī bhagavā…pe… yathā kassapo bhagavā, ayampi bhagavā tatheva nekkhammena kāmacchandaṃ pahāya gato , abyāpādena byāpādaṃ, ālokasaññāya thinamiddhaṃ, avikkhepena uddhaccakukkuccaṃ, dhammavavatthānena vicikicchaṃ pahāya ñāṇena avijjaṃ padāletvā, pāmojjena aratiṃ vinodetvā, paṭhamajjhānena nīvaraṇakavāṭaṃ ugghāṭetvā, dutiyajjhānena vitakkavicāraṃ vūpasametvā, tatiyajjhānena pītiṃ virājetvā, catutthajjhānena sukhadukkhaṃ pahāya, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññāpaṭighasaññānānattasaññāyo samatikkamitvā, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññaṃ, ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññaṃ, nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññaṃ samatikkamitvā gato.

анижжаанубассанааяа нижжасан̃н̃ам̣ бахааяа, д̣̇угкаанубассанааяа сукасан̃н̃ам̣, анад̇д̇аанубассанааяа ад̇д̇асан̃н̃ам̣, ниб̣б̣ид̣̇аанубассанааяа нанд̣̇им̣, вирааг̇аанубассанааяа рааг̇ам̣, нирод̇хаанубассанааяа самуд̣̇аяам̣, бадиниссаг̇г̇аанубассанааяа аад̣̇аанам̣, каяаанубассанааяа гханасан̃н̃ам̣, ваяаанубассанааяа ааяууханам̣, вибарин̣аамаанубассанааяа д̇хувасан̃н̃ам̣, анимид̇д̇аанубассанааяа нимид̇д̇ам̣, аббан̣ихид̇аанубассанааяа бан̣ид̇хим̣, сун̃н̃ад̇аанубассанааяа абхинивзсам̣, ад̇хибан̃н̃аад̇хаммавибассанааяа саараад̣̇аанаабхинивзсам̣, яат̇аабхууд̇ан̃аан̣ад̣̇ассанзна саммохаабхинивзсам̣, аад̣̇ийнаваанубассанааяа аалаяаабхинивзсам̣, бадисан̇каанубассанааяа аббадисан̇кам̣, виваддаанубассанааяа сам̣яог̇аабхинивзсам̣, сод̇аабад̇д̇имаг̇г̇зна д̣̇идтзгадтз гилзсз бхан̃ж̇ид̇ваа, сагад̣̇ааг̇аамимаг̇г̇зна ол̣ааригз гилзсз бахааяа, анааг̇аамимаг̇г̇зна ан̣усахаг̇ад̇з гилзсз самуг̇гхаадзд̇ваа, арахад̇д̇амаг̇г̇зна саб̣б̣агилзсз самужчинд̣̇ид̇ваа г̇ад̇о. звамби д̇ат̇аа г̇ад̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о.

Aniccānupassanāya niccasaññaṃ pahāya, dukkhānupassanāya sukhasaññaṃ, anattānupassanāya attasaññaṃ, nibbidānupassanāya nandiṃ, virāgānupassanāya rāgaṃ, nirodhānupassanāya samudayaṃ, paṭinissaggānupassanāya ādānaṃ, khayānupassanāya ghanasaññaṃ, vayānupassanāya āyūhanaṃ, vipariṇāmānupassanāya dhuvasaññaṃ, animittānupassanāya nimittaṃ, appaṇihitānupassanāya paṇidhiṃ, suññatānupassanāya abhinivesaṃ, adhipaññādhammavipassanāya sārādānābhinivesaṃ, yathābhūtañāṇadassanena sammohābhinivesaṃ, ādīnavānupassanāya ālayābhinivesaṃ, paṭisaṅkhānupassanāya appaṭisaṅkhaṃ, vivaṭṭānupassanāya saṃyogābhinivesaṃ, sotāpattimaggena diṭṭhekaṭṭhe kilese bhañjitvā, sakadāgāmimaggena oḷārike kilese pahāya, anāgāmimaggena aṇusahagate kilese samugghāṭetvā, arahattamaggena sabbakilese samucchinditvā gato. Evampi tathā gatoti tathāgato.

гат̇ам̣ д̇ат̇алагкан̣ам̣ ааг̇ад̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о?бат̇авийд̇хаад̇уяаа гагкал̣ад̇д̇алагкан̣ам̣ д̇ат̇ам̣ авид̇ат̇ам̣. аабод̇хаад̇уяаа баг̇гхаран̣алагкан̣ам̣. д̇зж̇од̇хаад̇уяаа ун̣хад̇д̇алагкан̣ам̣. вааяод̇хаад̇уяаа вид̇т̇амбханалагкан̣ам̣. аагаасад̇хаад̇уяаа асампудталагкан̣ам̣. вин̃н̃аан̣ад̇хаад̇уяаа виж̇аананалагкан̣ам̣.

Kathaṃ tathalakkhaṇaṃ āgatoti tathāgato?Pathavīdhātuyā kakkhaḷattalakkhaṇaṃ tathaṃ avitathaṃ. Āpodhātuyā paggharaṇalakkhaṇaṃ. Tejodhātuyā uṇhattalakkhaṇaṃ. Vāyodhātuyā vitthambhanalakkhaṇaṃ. Ākāsadhātuyā asamphuṭṭhalakkhaṇaṃ. Viññāṇadhātuyā vijānanalakkhaṇaṃ.

руубасса руббаналагкан̣ам̣. взд̣̇анааяа взд̣̇аяид̇алагкан̣ам̣. сан̃н̃ааяа сан̃ж̇аананалагкан̣ам̣. сан̇каараанам̣ абхисан̇каран̣алагкан̣ам̣. вин̃н̃аан̣асса виж̇аананалагкан̣ам̣.

Rūpassa ruppanalakkhaṇaṃ. Vedanāya vedayitalakkhaṇaṃ. Saññāya sañjānanalakkhaṇaṃ. Saṅkhārānaṃ abhisaṅkharaṇalakkhaṇaṃ. Viññāṇassa vijānanalakkhaṇaṃ.

вид̇аггасса абхиниробаналагкан̣ам̣. вижаарасса анумаж̇ж̇аналагкан̣ам̣ бийд̇ияаа паран̣алагкан̣ам̣. сукасса саад̇алагкан̣ам̣. жид̇д̇згаг̇г̇ад̇ааяа авигкзбалагкан̣ам̣. пассасса пусаналагкан̣ам̣.

Vitakkassa abhiniropanalakkhaṇaṃ. Vicārassa anumajjanalakkhaṇaṃ pītiyā pharaṇalakkhaṇaṃ. Sukhassa sātalakkhaṇaṃ. Cittekaggatāya avikkhepalakkhaṇaṃ. Phassassa phusanalakkhaṇaṃ.

сад̣̇д̇хинд̣̇рияасса ад̇химогкалагкан̣ам̣. вийрияинд̣̇рияасса баг̇г̇ахалагкан̣ам̣. сад̇инд̣̇рияасса убадтааналагкан̣ам̣. самаад̇хинд̣̇рияасса авигкзбалагкан̣ам̣. бан̃н̃инд̣̇рияасса баж̇аананалагкан̣ам̣.

Saddhindriyassa adhimokkhalakkhaṇaṃ. Vīriyindriyassa paggahalakkhaṇaṃ. Satindriyassa upaṭṭhānalakkhaṇaṃ. Samādhindriyassa avikkhepalakkhaṇaṃ. Paññindriyassa pajānanalakkhaṇaṃ.

сад̣̇д̇хааб̣аласса ассад̣̇д̇хияз агамбияалагкан̣ам̣. вийрияаб̣аласса госаж̇ж̇з, сад̇иб̣аласса мудтассажжз. самаад̇хиб̣аласса уд̣̇д̇хажжз, бан̃н̃ааб̣аласса авиж̇ж̇ааяа агамбияалагкан̣ам̣.

Saddhābalassa assaddhiye akampiyalakkhaṇaṃ. Vīriyabalassa kosajje, satibalassa muṭṭhassacce. Samādhibalassa uddhacce, paññābalassa avijjāya akampiyalakkhaṇaṃ.

сад̇исамб̣ож̇жхан̇г̇асса убадтааналагкан̣ам̣. д̇хаммавижаяасамб̣ож̇жхан̇г̇асса бавижаяалагкан̣ам̣. вийрияасамб̣ож̇жхан̇г̇асса баг̇г̇ахалагкан̣ам̣. бийд̇исамб̣ож̇жхан̇г̇асса паран̣алагкан̣ам̣. бассад̣̇д̇хисамб̣ож̇жхан̇г̇асса вуубасамалагкан̣ам̣. самаад̇хисамб̣ож̇жхан̇г̇асса авигкзбалагкан̣ам̣. убзгкаасамб̣ож̇жхан̇г̇асса бадисан̇кааналагкан̣ам̣.

Satisambojjhaṅgassa upaṭṭhānalakkhaṇaṃ. Dhammavicayasambojjhaṅgassa pavicayalakkhaṇaṃ. Vīriyasambojjhaṅgassa paggahalakkhaṇaṃ. Pītisambojjhaṅgassa pharaṇalakkhaṇaṃ. Passaddhisambojjhaṅgassa vūpasamalakkhaṇaṃ. Samādhisambojjhaṅgassa avikkhepalakkhaṇaṃ. Upekkhāsambojjhaṅgassa paṭisaṅkhānalakkhaṇaṃ.

саммаад̣̇идтияаа д̣̇ассаналагкан̣ам̣. саммаасан̇габбасса абхиниробаналагкан̣ам̣. саммааваажааяа бариг̇г̇ахалагкан̣ам̣. саммаагамманд̇асса самудтааналагкан̣ам̣. саммааааж̇ийвасса вод̣̇ааналагкан̣ам̣. саммаавааяаамасса баг̇г̇ахалагкан̣ам̣. саммаасад̇ияаа убадтааналагкан̣ам̣. саммаасамаад̇хисса авигкзбалагкан̣ам̣.

Sammādiṭṭhiyā dassanalakkhaṇaṃ. Sammāsaṅkappassa abhiniropanalakkhaṇaṃ. Sammāvācāya pariggahalakkhaṇaṃ. Sammākammantassa samuṭṭhānalakkhaṇaṃ. Sammāājīvassa vodānalakkhaṇaṃ. Sammāvāyāmassa paggahalakkhaṇaṃ. Sammāsatiyā upaṭṭhānalakkhaṇaṃ. Sammāsamādhissa avikkhepalakkhaṇaṃ.

авиж̇ж̇ааяа ан̃н̃аан̣алагкан̣ам̣. сан̇каараанам̣ жзд̇анаалагкан̣ам̣. вин̃н̃аан̣асса виж̇аананалагкан̣ам̣. наамасса наманалагкан̣ам̣. руубасса руббаналагкан̣ам̣. сал̣ааяад̇анасса ааяад̇аналагкан̣ам̣. пассасса пусаналагкан̣ам̣. взд̣̇анааяа взд̣̇аяид̇алагкан̣ам̣. д̇ан̣хааяа хзд̇улагкан̣ам̣. убаад̣̇аанасса г̇ахан̣алагкан̣ам̣. бхавасса ааяууханалагкан̣ам̣. ж̇аад̇ияаа ниб̣б̣ад̇д̇илагкан̣ам̣. ж̇арааяа ж̇ийран̣алагкан̣ам̣. маран̣асса жуд̇илагкан̣ам̣.

Avijjāya aññāṇalakkhaṇaṃ. Saṅkhārānaṃ cetanālakkhaṇaṃ. Viññāṇassa vijānanalakkhaṇaṃ. Nāmassa namanalakkhaṇaṃ. Rūpassa ruppanalakkhaṇaṃ. Saḷāyatanassa āyatanalakkhaṇaṃ. Phassassa phusanalakkhaṇaṃ. Vedanāya vedayitalakkhaṇaṃ. Taṇhāya hetulakkhaṇaṃ. Upādānassa gahaṇalakkhaṇaṃ. Bhavassa āyūhanalakkhaṇaṃ. Jātiyā nibbattilakkhaṇaṃ. Jarāya jīraṇalakkhaṇaṃ. Maraṇassa cutilakkhaṇaṃ.

д̇хаад̇уунам̣ сун̃н̃ад̇аалагкан̣ам̣. ааяад̇анаанам̣ ааяад̇аналагкан̣ам̣. сад̇ибадтаанаанам̣ убадтааналагкан̣ам̣. саммаббад̇хаанаанам̣ бад̣̇аханалагкан̣ам̣. ид̣̇д̇хибаад̣̇аанам̣ иж̇жханалагкан̣ам̣. инд̣̇рияаанам̣ ад̇хибад̇илагкан̣ам̣. б̣алаанам̣ агамбияалагкан̣ам̣. б̣ож̇жхан̇г̇аанам̣ нияяааналагкан̣ам̣. маг̇г̇асса хзд̇улагкан̣ам̣.

Dhātūnaṃ suññatālakkhaṇaṃ. Āyatanānaṃ āyatanalakkhaṇaṃ. Satipaṭṭhānānaṃ upaṭṭhānalakkhaṇaṃ. Sammappadhānānaṃ padahanalakkhaṇaṃ. Iddhipādānaṃ ijjhanalakkhaṇaṃ. Indriyānaṃ adhipatilakkhaṇaṃ. Balānaṃ akampiyalakkhaṇaṃ. Bojjhaṅgānaṃ niyyānalakkhaṇaṃ. Maggassa hetulakkhaṇaṃ.

сажжаанам̣ д̇ат̇алагкан̣ам̣. самат̇асса авигкзбалагкан̣ам̣. вибассанааяа анубассанаалагкан̣ам̣. самат̇авибассанаанам̣ згарасалагкан̣ам̣. яуг̇анад̣̇д̇хаанам̣ анад̇ивад̇д̇аналагкан̣ам̣.

Saccānaṃ tathalakkhaṇaṃ. Samathassa avikkhepalakkhaṇaṃ. Vipassanāya anupassanālakkhaṇaṃ. Samathavipassanānaṃ ekarasalakkhaṇaṃ. Yuganaddhānaṃ anativattanalakkhaṇaṃ.

сийлависуд̣̇д̇хияаа сам̣варалагкан̣ам̣. жид̇д̇ависуд̣̇д̇хияаа авигкзбалагкан̣ам̣. д̣̇идтивисуд̣̇д̇хияаа д̣̇ассаналагкан̣ам̣.

Sīlavisuddhiyā saṃvaralakkhaṇaṃ. Cittavisuddhiyā avikkhepalakkhaṇaṃ. Diṭṭhivisuddhiyā dassanalakkhaṇaṃ.

каяз н̃аан̣асса самужчзд̣̇аналагкан̣ам̣. ануббаад̣̇з н̃аан̣асса бассад̣̇д̇хилагкан̣ам̣.

Khaye ñāṇassa samucchedanalakkhaṇaṃ. Anuppāde ñāṇassa passaddhilakkhaṇaṃ.

чанд̣̇асса муулалагкан̣ам̣. манасигаарасса самудтаабаналагкан̣ам̣. пассасса самод̇хааналагкан̣ам̣. взд̣̇анааяа самосаран̣алагкан̣ам̣. самаад̇хисса бамукалагкан̣ам̣. сад̇ияаа аад̇хибад̇зяяалагкан̣ам̣. бан̃н̃ааяа д̇ад̇уд̇д̇арияалагкан̣ам̣. вимуд̇д̇ияаа сааралагкан̣ам̣… амад̇ог̇ад̇хасса ниб̣б̣аанасса барияосааналагкан̣ам̣ д̇ат̇ам̣ авид̇ат̇ам̣. звам̣ д̇ат̇алагкан̣ам̣ н̃аан̣аг̇ад̇ияаа ааг̇ад̇о авираж̇жхид̇ваа бад̇д̇о ануббад̇д̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о. звам̣ д̇ат̇алагкан̣ам̣ ааг̇ад̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о.

Chandassa mūlalakkhaṇaṃ. Manasikārassa samuṭṭhāpanalakkhaṇaṃ. Phassassa samodhānalakkhaṇaṃ. Vedanāya samosaraṇalakkhaṇaṃ. Samādhissa pamukhalakkhaṇaṃ. Satiyā ādhipateyyalakkhaṇaṃ. Paññāya tatuttariyalakkhaṇaṃ. Vimuttiyā sāralakkhaṇaṃ… amatogadhassa nibbānassa pariyosānalakkhaṇaṃ tathaṃ avitathaṃ. Evaṃ tathalakkhaṇaṃ ñāṇagatiyā āgato avirajjhitvā patto anuppattoti tathāgato. Evaṃ tathalakkhaṇaṃ āgatoti tathāgato.

гат̇ам̣ д̇ат̇ад̇хаммз яаат̇аавад̇о абхисамб̣уд̣̇д̇ход̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о? д̇ат̇ад̇хаммаа наама жад̇д̇аари арияасажжаани. яат̇ааха – ‘‘жад̇д̇ааримаани, бхигкавз, д̇ат̇аани авид̇ат̇аани анан̃н̃ат̇аани. гад̇амаани жад̇д̇аари? ‘ид̣̇ам̣ д̣̇угка’нд̇и бхигкавз, д̇ат̇амзд̇ам̣ авид̇ат̇амзд̇ам̣ анан̃н̃ат̇амзд̇а’’нд̇и (сам̣. ни. 5.1090) вид̇т̇ааро. д̇аани жа бхаг̇аваа абхисамб̣уд̣̇д̇хо, д̇асмаа д̇ат̇аанам̣ д̇хаммаанам̣ абхисамб̣уд̣̇д̇хад̇д̇аа д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и вужжад̇и. абхисамб̣уд̣̇д̇хад̇т̇о хзд̇т̇а г̇ад̇асад̣̇д̣̇о.

Kathaṃ tathadhamme yāthāvato abhisambuddhoti tathāgato? Tathadhammā nāma cattāri ariyasaccāni. Yathāha – ‘‘cattārimāni, bhikkhave, tathāni avitathāni anaññathāni. Katamāni cattāri? ‘Idaṃ dukkha’nti bhikkhave, tathametaṃ avitathametaṃ anaññathameta’’nti (saṃ. ni. 5.1090) vitthāro. Tāni ca bhagavā abhisambuddho, tasmā tathānaṃ dhammānaṃ abhisambuddhattā tathāgatoti vuccati. Abhisambuddhattho hettha gatasaddo.

аби жа ж̇араамаран̣асса ж̇аад̇ибажжаяасамбхууд̇асамуд̣̇ааг̇ад̇адто д̇ат̇о авид̇ат̇о анан̃н̃ат̇о…бз…, сан̇каараанам̣ авиж̇ж̇аабажжаяасамбхууд̇асамуд̣̇ааг̇ад̇адто д̇ат̇о авид̇ат̇о анан̃н̃ат̇о…бз…, д̇ат̇аа авиж̇ж̇ааяа сан̇каараанам̣ бажжаяадто, сан̇каараанам̣ вин̃н̃аан̣асса бажжаяадто…бз…, ж̇аад̇ияаа ж̇араамаран̣асса бажжаяадто д̇ат̇о авид̇ат̇о анан̃н̃ат̇о. д̇ам̣ саб̣б̣ам̣ бхаг̇аваа абхисамб̣уд̣̇д̇хо, д̇асмааби д̇ат̇аанам̣ д̇хаммаанам̣ абхисамб̣уд̣̇д̇хад̇д̇аа д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и вужжад̇и. звам̣ д̇ат̇ад̇хаммз яаат̇аавад̇о абхисамб̣уд̣̇д̇ход̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о.

Api ca jarāmaraṇassa jātipaccayasambhūtasamudāgataṭṭho tatho avitatho anaññatho…pe…, saṅkhārānaṃ avijjāpaccayasambhūtasamudāgataṭṭho tatho avitatho anaññatho…pe…, tathā avijjāya saṅkhārānaṃ paccayaṭṭho, saṅkhārānaṃ viññāṇassa paccayaṭṭho…pe…, jātiyā jarāmaraṇassa paccayaṭṭho tatho avitatho anaññatho. Taṃ sabbaṃ bhagavā abhisambuddho, tasmāpi tathānaṃ dhammānaṃ abhisambuddhattā tathāgatoti vuccati. Evaṃ tathadhamme yāthāvato abhisambuddhoti tathāgato.

гат̇ам̣ д̇ат̇ад̣̇ассид̇ааяа д̇ат̇ааг̇ад̇о? бхаг̇аваа яам̣ сад̣̇звагз логз…бз…, сад̣̇звамануссааяа баж̇ааяа абаримаан̣аасу логад̇хаад̇уусу абаримаан̣аанам̣ сад̇д̇аанам̣ жагкуд̣̇ваарз аабаат̇амааг̇ажчанд̇ам̣ руубаарамман̣ам̣ наама ад̇т̇и, д̇ам̣ саб̣б̣аагаарад̇о ж̇аанаад̇и бассад̇и. звам̣ ж̇аанад̇аа бассад̇аа жа, д̇зна д̇ам̣ идтаанидтаад̣̇ивасзна ваа д̣̇идтасуд̇амуд̇авин̃н̃аад̇зсу лаб̣бхамаанагабад̣̇авасзна ваа. ‘‘гад̇амам̣ д̇ам̣ руубам̣ руубааяад̇анам̣? яам̣ руубам̣ жад̇уннам̣ махаабхууд̇аанам̣ убаад̣̇ааяа ван̣н̣анибхаа санид̣̇ассанам̣ саббадигхам̣ нийлам̣ бийд̇ага’’нд̇иаад̣̇инаа (д̇ха. са. 616) наязна анзгзхи наамзхи д̇зрасахи ваарзхи д̣̇взбан̃н̃аасааяа наязхи вибхаж̇ж̇амаанам̣ д̇ат̇амзва ход̇и, вид̇ат̇ам̣ над̇т̇и. зса наяо сод̇ад̣̇ваараад̣̇ийсуби аабаат̇ам̣ ааг̇ажчанд̇зсу сад̣̇д̣̇аад̣̇ийсу. вуд̇д̇ан̃жзд̇ам̣ бхаг̇авад̇аа – ‘‘яам̣ бхигкавз, сад̣̇звагасса логасса…бз… сад̣̇звамануссааяа баж̇ааяа д̣̇идтам̣ суд̇ам̣ муд̇ам̣ вин̃н̃аад̇ам̣ бад̇д̇ам̣ бариязсид̇ам̣ анувижарид̇ам̣ манасаа, д̇амахам̣ ж̇аанаами. д̇амахам̣ аб̣бхан̃н̃аасим̣, д̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇асса вид̣̇ид̇ам̣, д̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇о на убадтаасий’’д̇и (а. ни. 4.24). звам̣ д̇ат̇ад̣̇ассид̇ааяа д̇ат̇ааг̇ад̇о. д̇ад̇т̇а д̇ат̇ад̣̇ассий ад̇т̇з д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и бад̣̇асамбхаво взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Kathaṃ tathadassitāya tathāgato? Bhagavā yaṃ sadevake loke…pe…, sadevamanussāya pajāya aparimāṇāsu lokadhātūsu aparimāṇānaṃ sattānaṃ cakkhudvāre āpāthamāgacchantaṃ rūpārammaṇaṃ nāma atthi, taṃ sabbākārato jānāti passati. Evaṃ jānatā passatā ca, tena taṃ iṭṭhāniṭṭhādivasena vā diṭṭhasutamutaviññātesu labbhamānakapadavasena vā. ‘‘Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpāyatanaṃ? Yaṃ rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṃ sappaṭighaṃ nīlaṃ pītaka’’ntiādinā (dha. sa. 616) nayena anekehi nāmehi terasahi vārehi dvepaññāsāya nayehi vibhajjamānaṃ tathameva hoti, vitathaṃ natthi. Esa nayo sotadvārādīsupi āpāthaṃ āgacchantesu saddādīsu. Vuttañcetaṃ bhagavatā – ‘‘yaṃ bhikkhave, sadevakassa lokassa…pe… sadevamanussāya pajāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ jānāmi. Tamahaṃ abbhaññāsiṃ, taṃ tathāgatassa viditaṃ, taṃ tathāgato na upaṭṭhāsī’’ti (a. ni. 4.24). Evaṃ tathadassitāya tathāgato. Tattha tathadassī atthe tathāgatoti padasambhavo veditabbo.

гат̇ам̣ д̇ат̇аваад̣̇ид̇ааяа д̇ат̇ааг̇ад̇о? яам̣ рад̇д̇им̣ бхаг̇аваа б̣од̇химан̣д̣з абарааж̇ид̇абаллан̇гз нисинно д̇ин̣н̣ам̣ маараанам̣ мад̇т̇агам̣ мад̣̇д̣̇ид̇ваа ануд̇д̇арам̣ саммаасамб̣од̇хим̣ абхисамб̣уд̣̇д̇хо, яан̃жа рад̇д̇им̣ яамагасаалаанаманд̇арз анубаад̣̇исзсааяа ниб̣б̣аанад̇хаад̇уяаа бариниб̣б̣ааяи, зд̇т̇анд̇арз бан̃жажад̇д̇аалийсавассабаримаан̣з гаалз батамаб̣од̇хияааби маж̇жхимаб̣од̇хияааби бажчимаб̣од̇хияааби яам̣ бхаг̇авад̇аа бхаасид̇ам̣ – суд̇д̇ам̣, г̇зяяам̣…бз… взд̣̇аллам̣, д̇ам̣ саб̣б̣ам̣ ад̇т̇ад̇о жа б̣яан̃ж̇анад̇о жа анубаваж̇ж̇ам̣, ануунаманад̇хигам̣, саб̣б̣аагаарабарибун̣н̣ам̣, рааг̇амад̣̇аниммад̣̇анам̣, д̣̇осамохамад̣̇аниммад̣̇анам̣. над̇т̇и д̇ад̇т̇а ваалаг̇г̇амад̇д̇амби авагкалид̇ам̣, саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ згамуд̣̇д̣̇игааяа лан̃чид̇ам̣ вияа, зганаал̣ияаа мид̇ам̣ вияа, згад̇улааяа д̇улид̇ам̣ вияа жа, д̇ат̇амзва ход̇и авид̇ат̇ам̣ анан̃н̃ат̇ам̣. д̇знааха – ‘‘яан̃жа, жунд̣̇а, рад̇д̇им̣ д̇ат̇ааг̇ад̇о ануд̇д̇арам̣ саммаасамб̣од̇хим̣ абхисамб̣уж̇жхад̇и, яан̃жа рад̇д̇им̣ анубаад̣̇исзсааяа ниб̣б̣аанад̇хаад̇уяаа бариниб̣б̣ааяад̇и, яам̣ зд̇асмим̣ анд̇арз бхаасад̇и лабад̇и нид̣̇д̣̇исад̇и, саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ д̇ат̇зва ход̇и, но ан̃н̃ат̇аа. д̇асмаа ‘д̇ат̇ааг̇ад̇о’д̇и вужжад̇ий’’д̇и (а. ни. 4.23). г̇ад̣̇ад̇т̇о хзд̇т̇а г̇ад̇асад̣̇д̣̇о. звам̣ д̇ат̇аваад̣̇ид̇ааяа д̇ат̇ааг̇ад̇о.

Kathaṃ tathavāditāya tathāgato? Yaṃ rattiṃ bhagavā bodhimaṇḍe aparājitapallaṅke nisinno tiṇṇaṃ mārānaṃ matthakaṃ madditvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho, yañca rattiṃ yamakasālānamantare anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi, etthantare pañcacattālīsavassaparimāṇe kāle paṭhamabodhiyāpi majjhimabodhiyāpi pacchimabodhiyāpi yaṃ bhagavatā bhāsitaṃ – suttaṃ, geyyaṃ…pe… vedallaṃ, taṃ sabbaṃ atthato ca byañjanato ca anupavajjaṃ, anūnamanadhikaṃ, sabbākāraparipuṇṇaṃ, rāgamadanimmadanaṃ, dosamohamadanimmadanaṃ. Natthi tattha vālaggamattampi avakkhalitaṃ, sabbaṃ taṃ ekamuddikāya lañchitaṃ viya, ekanāḷiyā mitaṃ viya, ekatulāya tulitaṃ viya ca, tathameva hoti avitathaṃ anaññathaṃ. Tenāha – ‘‘yañca, cunda, rattiṃ tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, yañca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṃ etasmiṃ antare bhāsati lapati niddisati, sabbaṃ taṃ tatheva hoti, no aññathā. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccatī’’ti (a. ni. 4.23). Gadattho hettha gatasaddo. Evaṃ tathavāditāya tathāgato.

аби жа ааг̇ад̣̇анам̣ ааг̇ад̣̇о, важананд̇и ад̇т̇о. д̇аяо авибарийд̇о ааг̇ад̣̇о ассаад̇и, д̣̇а-гаарасса д̇а-гаарам̣ гад̇ваа д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и звамзд̇асмим̣ ад̇т̇з бад̣̇асид̣̇д̇хи взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.

Api ca āgadanaṃ āgado, vacananti attho. Tayo aviparīto āgado assāti, da-kārassa ta-kāraṃ katvā tathāgatoti evametasmiṃ atthe padasiddhi veditabbā.

гат̇ам̣ д̇ат̇аагаарид̇ааяа д̇ат̇ааг̇ад̇о? бхаг̇авад̇о хи ваажааяа гааяо ануломзд̇и, гааяассаби ваажаа, д̇асмаа яат̇ааваад̣̇ий д̇ат̇аагаарий, яат̇аагаарий д̇ат̇ааваад̣̇ий жа ход̇и. звам̣бхууд̇асса жасса яат̇ааваажаа, гааяоби д̇ат̇аа г̇ад̇о бавад̇д̇од̇и ад̇т̇о. яат̇аа жа гааяо, ваажааби д̇ат̇аа г̇ад̇аа бавад̇д̇аад̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о. д̇знзвааха – ‘‘яат̇ааваад̣̇ий, бхигкавз, д̇ат̇ааг̇ад̇о д̇ат̇аагаарий, яат̇аагаарий д̇ат̇ааваад̣̇ий . ид̇и яат̇ааваад̣̇ий д̇ат̇аагаарий яат̇аагаарий д̇ат̇ааваад̣̇ий. д̇асмаа ‘д̇ат̇ааг̇ад̇о’д̇и вужжад̇ий’’д̇и (а. ни. 4.23). звам̣ д̇ат̇аагаарид̇ааяа д̇ат̇ааг̇ад̇о.

Kathaṃ tathākāritāya tathāgato? Bhagavato hi vācāya kāyo anulometi, kāyassapi vācā, tasmā yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī ca hoti. Evaṃbhūtassa cassa yathāvācā, kāyopi tathā gato pavattoti attho. Yathā ca kāyo, vācāpi tathā gatā pavattāti tathāgato. Tenevāha – ‘‘yathāvādī, bhikkhave, tathāgato tathākārī, yathākārī tathāvādī . Iti yathāvādī tathākārī yathākārī tathāvādī. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccatī’’ti (a. ni. 4.23). Evaṃ tathākāritāya tathāgato.

гат̇ам̣ абхибхаванадтзна д̇ат̇ааг̇ад̇о? убари бхаваг̇г̇ам̣ хздтаа авийжим̣ барияанд̇ам̣ гад̇ваа д̇ирияам̣ абаримаан̣аасу логад̇хаад̇уусу саб̣б̣асад̇д̇з абхибхавад̇и сийлзнаби самаад̇хинааби бан̃н̃ааяаби вимуд̇д̇ияааби, вимуд̇д̇ин̃аан̣ад̣̇ассанзнаби на д̇асса д̇улаа ваа бамаан̣ам̣ ваа ад̇т̇и; ад̇уло аббамзяяо ануд̇д̇аро рааж̇аад̇ирааж̇аа д̣̇звад̣̇зво саггаанам̣ ад̇исагго б̣рахмаанам̣ ад̇иб̣рахмаа. д̇знааха – ‘‘сад̣̇звагз, бхигкавз, логз…бз… сад̣̇звамануссааяа баж̇ааяа д̇ат̇ааг̇ад̇о абхибхуу анабхибхууд̇о ан̃н̃ад̣̇ад̇т̇уд̣̇асо васавад̇д̇ий, д̇асмаа ‘д̇ат̇ааг̇ад̇о’д̇и вужжад̇ий’’д̇и.

Kathaṃ abhibhavanaṭṭhena tathāgato? Upari bhavaggaṃ heṭṭhā avīciṃ pariyantaṃ katvā tiriyaṃ aparimāṇāsu lokadhātūsu sabbasatte abhibhavati sīlenapi samādhināpi paññāyapi vimuttiyāpi, vimuttiñāṇadassanenapi na tassa tulā vā pamāṇaṃ vā atthi; atulo appameyyo anuttaro rājātirājā devadevo sakkānaṃ atisakko brahmānaṃ atibrahmā. Tenāha – ‘‘sadevake, bhikkhave, loke…pe… sadevamanussāya pajāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī, tasmā ‘tathāgato’ti vuccatī’’ti.

д̇ад̇рзвам̣ бад̣̇асид̣̇д̇хи взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. аг̇ад̣̇о вияа аг̇ад̣̇о. го банзса? д̣̇зсанаавилаасамаяо жзва бун̃н̃уссаяо жа. д̇зна хзса махаанубхааво бхисагго д̣̇иб̣б̣ааг̇ад̣̇зна саббз вияа саб̣б̣абараббаваад̣̇ино сад̣̇зваган̃жа логам̣ абхибхавад̇и. ид̇и саб̣б̣аалогаабхибхаванз д̇ат̇о авибарийд̇о д̣̇зсанаавилаасамаяо жзва бун̃н̃уссаяо жа аг̇ад̣̇о ассаад̇и. д̣̇а-гаарасса д̇а-гаарам̣ гад̇ваа д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. звам̣ абхибхаванадтзна д̇ат̇ааг̇ад̇о.

Tatrevaṃ padasiddhi veditabbā. Agado viya agado. Ko panesa? Desanāvilāsamayo ceva puññussayo ca. Tena hesa mahānubhāvo bhisakko dibbāgadena sappe viya sabbaparappavādino sadevakañca lokaṃ abhibhavati. Iti sabbālokābhibhavane tatho aviparīto desanāvilāsamayo ceva puññussayo ca agado assāti. Da-kārassa ta-kāraṃ katvā tathāgatoti veditabbo. Evaṃ abhibhavanaṭṭhena tathāgato.

аби жа д̇ат̇ааяа г̇ад̇од̇иби д̇ат̇ааг̇ад̇о, д̇ат̇ам̣ г̇ад̇од̇иби д̇ат̇ааг̇ад̇о. г̇ад̇од̇и аваг̇ад̇о, ад̇ийд̇о бад̇д̇о бадибаннод̇и ад̇т̇о.

Api ca tathāya gatotipi tathāgato, tathaṃ gatotipi tathāgato. Gatoti avagato, atīto patto paṭipannoti attho.

д̇ад̇т̇а сагалалогам̣ д̇ийран̣абарин̃н̃ааяа д̇ат̇ааяа г̇ад̇о аваг̇ад̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о. логасамуд̣̇аяам̣ бахаанабарин̃н̃ааяа д̇ат̇ааяа г̇ад̇о ад̇ийд̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о. логанирод̇хам̣ сажчигирияааяа д̇ат̇ааяа г̇ад̇о бад̇д̇од̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о. логанирод̇хаг̇ааминим̣ бадибад̣̇ам̣ д̇ат̇ам̣ г̇ад̇о бадибаннод̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о. д̇зна вуд̇д̇ам̣ бхаг̇авад̇аа –

Tattha sakalalokaṃ tīraṇapariññāya tathāya gato avagatoti tathāgato. Lokasamudayaṃ pahānapariññāya tathāya gato atītoti tathāgato. Lokanirodhaṃ sacchikiriyāya tathāya gato pattoti tathāgato. Lokanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ tathaṃ gato paṭipannoti tathāgato. Tena vuttaṃ bhagavatā –

‘‘лого, бхигкавз, д̇ат̇ааг̇ад̇зна абхисамб̣уд̣̇д̇хо, логасмаа д̇ат̇ааг̇ад̇о висам̣яуд̇д̇о. логасамуд̣̇аяо, бхигкавз, д̇ат̇ааг̇ад̇зна абхисамб̣уд̣̇д̇хо, логасамуд̣̇аяо д̇ат̇ааг̇ад̇асса бахийно. логанирод̇хо, бхигкавз, д̇ат̇ааг̇ад̇зна абхисамб̣уд̣̇д̇хо, логанирод̇хо д̇ат̇ааг̇ад̇асса сажчигад̇о. логанирод̇хаг̇ааминий бадибад̣̇аа, бхигкавз, д̇ат̇ааг̇ад̇зна абхисамб̣уд̣̇д̇хаа, логанирод̇хаг̇ааминий бадибад̣̇аа д̇ат̇ааг̇ад̇асса бхаавид̇аа. яам̣ бхигкавз, сад̣̇звагасса логасса…бз… саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇зна абхисамб̣уд̣̇д̇хам̣. д̇асмаа, д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и вужжад̇ий’’д̇и (а. ни. 4.23).

‘‘Loko, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho, lokasmā tathāgato visaṃyutto. Lokasamudayo, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho, lokasamudayo tathāgatassa pahīno. Lokanirodho, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho, lokanirodho tathāgatassa sacchikato. Lokanirodhagāminī paṭipadā, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddhā, lokanirodhagāminī paṭipadā tathāgatassa bhāvitā. Yaṃ bhikkhave, sadevakassa lokassa…pe… sabbaṃ taṃ tathāgatena abhisambuddhaṃ. Tasmā, tathāgatoti vuccatī’’ti (a. ni. 4.23).

д̇ассаби звам̣ ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ид̣̇амби жа д̇ат̇ааг̇ад̇асса д̇ат̇ааг̇ад̇абхаавад̣̇ийбанз мукамад̇д̇амзва. саб̣б̣аагаарзна бана д̇ат̇ааг̇ад̇ова д̇ат̇ааг̇ад̇асса д̇ат̇ааг̇ад̇абхаавам̣ ван̣н̣зяяа.

Tassapi evaṃ attho veditabbo. Idampi ca tathāgatassa tathāgatabhāvadīpane mukhamattameva. Sabbākārena pana tathāgatova tathāgatassa tathāgatabhāvaṃ vaṇṇeyya.

гад̇аман̃жа д̇ам̣ бхигкавзд̇и язна аббамад̇д̇агзна орамад̇д̇агзна сийламад̇д̇агзна бут̇уж̇ж̇ано д̇ат̇ааг̇ад̇асса ван̣н̣ам̣ вад̣̇амаано вад̣̇зяяа, д̇ам̣ гад̇аманд̇и бужчад̇и? д̇ад̇т̇а бужчаа наама ад̣̇идтаж̇од̇анаа бужчаа, д̣̇идтасам̣санд̣̇анаа бужчаа, вимад̇ижчзд̣̇анаа бужчаа, анумад̇ибужчаа, гат̇зд̇угамяад̇аа бужчаад̇и бан̃жавид̇хаа ход̇и.

Katamañca taṃ bhikkhaveti yena appamattakena oramattakena sīlamattakena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya, taṃ katamanti pucchati? Tattha pucchā nāma adiṭṭhajotanā pucchā, diṭṭhasaṃsandanā pucchā, vimaticchedanā pucchā, anumatipucchā, kathetukamyatā pucchāti pañcavidhā hoti.

д̇ад̇т̇а гад̇амаа ад̣̇идтаж̇од̇анаа бужчаа? багад̇ияаа лагкан̣ам̣ ан̃н̃аад̇ам̣ ход̇и, ад̣̇идтам̣ ад̇улид̇ам̣ ад̇ийрид̇ам̣ авибхууд̇ам̣ авибхаавид̇ам̣, д̇асса н̃аан̣ааяа д̣̇ассанааяа д̇уланааяа д̇ийран̣ааяа вибхааванааяа бан̃хам̣ бужчад̇и, аяам̣ ад̣̇идтаж̇од̇анаа бужчаа.

Tattha katamā adiṭṭhajotanā pucchā? Pakatiyā lakkhaṇaṃ aññātaṃ hoti, adiṭṭhaṃ atulitaṃ atīritaṃ avibhūtaṃ avibhāvitaṃ, tassa ñāṇāya dassanāya tulanāya tīraṇāya vibhāvanāya pañhaṃ pucchati, ayaṃ adiṭṭhajotanā pucchā.

гад̇амаа д̣̇идтасам̣санд̣̇анаа бужчаа? багад̇ияаа лагкан̣ам̣ н̃аад̇ам̣ ход̇и, д̣̇идтам̣ д̇улид̇ам̣ д̇ийрид̇ам̣ вибхууд̇ам̣ вибхаавид̇ам̣, д̇асса ан̃н̃зхи бан̣д̣ид̇зхи сад̣̇д̇хим̣ сам̣санд̣̇анад̇т̇ааяа бан̃хам̣ бужчад̇и, аяам̣ д̣̇идтасам̣санд̣̇анаа бужчаа.

Katamā diṭṭhasaṃsandanā pucchā? Pakatiyā lakkhaṇaṃ ñātaṃ hoti, diṭṭhaṃ tulitaṃ tīritaṃ vibhūtaṃ vibhāvitaṃ, tassa aññehi paṇḍitehi saddhiṃ saṃsandanatthāya pañhaṃ pucchati, ayaṃ diṭṭhasaṃsandanā pucchā.

гад̇амаа вимад̇ижчзд̣̇анаа бужчаа? багад̇ияаа сам̣саяабагканд̣̇о ход̇и, вимад̇ибагканд̣̇о, д̣̇взл̣хагаж̇аад̇о, ‘‘звам̣ ну ко, на ну ко, гинну ко, гат̇ам̣ ну ко’’д̇и. со вимад̇ижчзд̣̇анад̇т̇ааяа бан̃хам̣ бужчад̇и. аяам̣ вимад̇ижчзд̣̇анаа бужчаа.

Katamā vimaticchedanā pucchā? Pakatiyā saṃsayapakkhando hoti, vimatipakkhando, dveḷhakajāto, ‘‘evaṃ nu kho, na nu kho, kinnu kho, kathaṃ nu kho’’ti. So vimaticchedanatthāya pañhaṃ pucchati. Ayaṃ vimaticchedanā pucchā.

гад̇амаа анумад̇ибужчаа? бхаг̇аваа бхигкуунам̣ анумад̇ияаа бан̃хам̣ бужчад̇и – ‘‘д̇ам̣ гим̣ ман̃н̃ат̇а, бхигкавз, руубам̣ нижжам̣ ваа анижжам̣ ваа’’д̇и. анижжам̣, бханд̇з. яам̣ банаанижжам̣ , д̣̇угкам̣ ваа д̇ам̣ сукам̣ ваад̇и? д̣̇угкам̣ бханд̇зд̇и (махаава. 21) саб̣б̣ам̣ вад̇д̇аб̣б̣ам̣, аяам̣ анумад̇ибужчаа.

Katamā anumatipucchā? Bhagavā bhikkhūnaṃ anumatiyā pañhaṃ pucchati – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti. Aniccaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ , dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti? Dukkhaṃ bhanteti (mahāva. 21) sabbaṃ vattabbaṃ, ayaṃ anumatipucchā.

гад̇амаа гат̇зд̇угамяад̇аа бужчаа? бхаг̇аваа бхигкуунам̣ гат̇зд̇угамяад̇ааяа бан̃хам̣ бужчад̇и. жад̇д̇ааромз, бхигкавз, сад̇ибадтаанаа. гад̇амз жад̇д̇ааро?…бз… адтимз бхигкавз маг̇г̇ан̇г̇аа. гад̇амз адтаад̇и, аяам̣ гат̇зд̇угамяад̇аа бужчаа.

Katamā kathetukamyatā pucchā? Bhagavā bhikkhūnaṃ kathetukamyatāya pañhaṃ pucchati. Cattārome, bhikkhave, satipaṭṭhānā. Katame cattāro?…Pe… aṭṭhime bhikkhave maggaṅgā. Katame aṭṭhāti, ayaṃ kathetukamyatā pucchā.

ид̇и имаасу бан̃жасу бужчаасу ад̣̇идтасса д̇аава гассажи д̇хаммасса абхаавад̇о д̇ат̇ааг̇ад̇асса ад̣̇идтаж̇од̇анаа бужчаа над̇т̇и. ‘‘ид̣̇ам̣ наама ан̃н̃зхи бан̣д̣ид̇зхи саман̣аб̣раахман̣зхи сад̣̇д̇хим̣ сам̣санд̣̇ид̇ваа д̣̇зсзссаамий’’д̇и саманнаахаарассзва ануббаж̇ж̇анад̇о д̣̇идтасам̣санд̣̇анаа бужчааби над̇т̇и. яасмаа бана б̣уд̣̇д̇хаанам̣ згад̇хаммзби аасаббанаа барисаббанаа над̇т̇и, б̣од̇химан̣д̣зязва саб̣б̣аа ган̇каа чиннаа; д̇асмаа вимад̇ижчзд̣̇анаа бужчааби над̇т̇иязва. авасзсаа бана д̣̇вз бужчаа б̣уд̣̇д̇хаанам̣ ад̇т̇и, д̇аасу аяам̣ гат̇зд̇угамяад̇аа бужчаа наама.

Iti imāsu pañcasu pucchāsu adiṭṭhassa tāva kassaci dhammassa abhāvato tathāgatassa adiṭṭhajotanā pucchā natthi. ‘‘Idaṃ nāma aññehi paṇḍitehi samaṇabrāhmaṇehi saddhiṃ saṃsanditvā desessāmī’’ti samannāhārasseva anuppajjanato diṭṭhasaṃsandanā pucchāpi natthi. Yasmā pana buddhānaṃ ekadhammepi āsappanā parisappanā natthi, bodhimaṇḍeyeva sabbā kaṅkhā chinnā; tasmā vimaticchedanā pucchāpi natthiyeva. Avasesā pana dve pucchā buddhānaṃ atthi, tāsu ayaṃ kathetukamyatā pucchā nāma.

8. ид̣̇аани д̇ам̣ гат̇зд̇угамяад̇ааяа бужчааяа бужчид̇амад̇т̇ам̣ гат̇зд̇ум̣ ‘‘баан̣аад̇ибаад̇ам̣ бахааяаа’’д̇иаад̣̇имааха.

8. Idāni taṃ kathetukamyatāya pucchāya pucchitamatthaṃ kathetuṃ ‘‘pāṇātipātaṃ pahāyā’’tiādimāha.

д̇ад̇т̇а баан̣асса ад̇ибаад̇о баан̣аад̇ибаад̇о, баан̣авад̇хо, баан̣агхаад̇од̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. баан̣од̇и жзд̇т̇а вохаарад̇о сад̇д̇о, барамад̇т̇ад̇о ж̇ийвид̇инд̣̇рияам̣, д̇асмим̣ бана баан̣з баан̣асан̃н̃ино ж̇ийвид̇инд̣̇рияубажчзд̣̇агаубаггамасамудтаабигаа гааяаважийд̣̇ваараанам̣ ан̃н̃ад̇арад̣̇ваараббавад̇д̇аа вад̇хагажзд̇анаа баан̣аад̇ибаад̇о. со г̇ун̣авирахид̇зсу д̇иражчаанаг̇ад̇аад̣̇ийсу баан̣зсу куд̣̇д̣̇агз баан̣з аббасааваж̇ж̇о, махаасарийрз махаасааваж̇ж̇о, гасмаа? баяог̇амаханд̇ад̇ааяа. баяог̇асамад̇д̇зби вад̇т̇умаханд̇ад̇ааяа. г̇ун̣аванд̇зсу мануссаад̣̇ийсу аббаг̇ун̣з баан̣з аббасааваж̇ж̇о, махааг̇ун̣з махаасааваж̇ж̇о. сарийраг̇ун̣аанам̣ бана самабхаавз сад̇и гилзсаанам̣ убаггамаанан̃жа муд̣̇уд̇ааяа аббасааваж̇ж̇о, д̇иб̣б̣ад̇ааяа махаасааваж̇ж̇од̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Tattha pāṇassa atipāto pāṇātipāto, pāṇavadho, pāṇaghātoti vuttaṃ hoti. Pāṇoti cettha vohārato satto, paramatthato jīvitindriyaṃ, tasmiṃ pana pāṇe pāṇasaññino jīvitindriyupacchedakaupakkamasamuṭṭhāpikā kāyavacīdvārānaṃ aññataradvārappavattā vadhakacetanā pāṇātipāto. So guṇavirahitesu tiracchānagatādīsu pāṇesu khuddake pāṇe appasāvajjo, mahāsarīre mahāsāvajjo, kasmā? Payogamahantatāya. Payogasamattepi vatthumahantatāya. Guṇavantesu manussādīsu appaguṇe pāṇe appasāvajjo, mahāguṇe mahāsāvajjo. Sarīraguṇānaṃ pana samabhāve sati kilesānaṃ upakkamānañca mudutāya appasāvajjo, tibbatāya mahāsāvajjoti veditabbo.

д̇асса бан̃жа самбхаараа хонд̇и – баан̣о, баан̣асан̃н̃ид̇аа, вад̇хагажид̇д̇ам̣, убаггамо, д̇зна маран̣анд̇и . ча баяог̇аа – саахад̇т̇иго, аан̣ад̇д̇иго, ниссаг̇г̇ияо, т̇ааваро, виж̇ж̇аамаяо, ид̣̇д̇химаяод̇и. имасмим̣ банад̇т̇з вид̇т̇аарияамаанз ад̇ивияа бабан̃жо ход̇и, д̇асмаа д̇ам̣ на вид̇т̇аараяаама, ан̃н̃ан̃жа зваруубам̣. ад̇т̇игзхи бана саманд̇абаасаад̣̇игам̣ винаяадтагат̇ам̣ ологзд̇ваа г̇ахзд̇аб̣б̣ам̣.

Tassa pañca sambhārā honti – pāṇo, pāṇasaññitā, vadhakacittaṃ, upakkamo, tena maraṇanti . Cha payogā – sāhatthiko, āṇattiko, nissaggiyo, thāvaro, vijjāmayo, iddhimayoti. Imasmiṃ panatthe vitthāriyamāne ativiya papañco hoti, tasmā taṃ na vitthārayāma, aññañca evarūpaṃ. Atthikehi pana samantapāsādikaṃ vinayaṭṭhakathaṃ oloketvā gahetabbaṃ.

бахааяаад̇и имам̣ баан̣аад̇ибаад̇ажзд̇анаасан̇каад̇ам̣ д̣̇уссийляам̣ баж̇ахид̇ваа. бадивирад̇од̇и бахийнагаалад̇о бадтааяа д̇ад̇о д̣̇уссийляад̇о орад̇о вирад̇ова. над̇т̇и д̇асса вийд̇иггамиссаамийд̇и жагкусод̇авин̃н̃зяяаа д̇хаммаа баг̇зва гааяигаад̇и иминаава наязна ан̃н̃зсуби зваруубзсу бад̣̇зсу ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Pahāyāti imaṃ pāṇātipātacetanāsaṅkhātaṃ dussīlyaṃ pajahitvā. Paṭiviratoti pahīnakālato paṭṭhāya tato dussīlyato orato viratova. Natthi tassa vītikkamissāmīti cakkhusotaviññeyyā dhammā pageva kāyikāti imināva nayena aññesupi evarūpesu padesu attho veditabbo.

саман̣од̇и бхаг̇аваа самид̇абаабад̇ааяа лад̣̇д̇хавохааро. г̇од̇амод̇и г̇од̇д̇авасзна. на гзвалан̃жа бхаг̇авааязва баан̣аад̇ибаад̇аа бадивирад̇о, бхигкусан̇гхоби бадивирад̇о, д̣̇зсанаа бана аад̣̇ид̇о бадтааяа звам̣ ааг̇ад̇аа, ад̇т̇ам̣ бана д̣̇ийбзнд̇зна бхигкусан̇гхавасзнааби д̣̇ийбзд̇ум̣ ваддад̇и.

Samaṇoti bhagavā samitapāpatāya laddhavohāro. Gotamoti gottavasena. Na kevalañca bhagavāyeva pāṇātipātā paṭivirato, bhikkhusaṅghopi paṭivirato, desanā pana ādito paṭṭhāya evaṃ āgatā, atthaṃ pana dīpentena bhikkhusaṅghavasenāpi dīpetuṃ vaṭṭati.

нихид̇ад̣̇ан̣д̣о нихид̇асад̇т̇од̇и баруубагхаад̇ад̇т̇ааяа д̣̇ан̣д̣ам̣ ваа сад̇т̇ам̣ ваа аад̣̇ааяа авад̇д̇анад̇о нигкид̇д̇ад̣̇ан̣д̣о жзва нигкид̇д̇асад̇т̇о жаад̇и ад̇т̇о. зд̇т̇а жа табзд̇ваа д̣̇ан̣д̣ам̣ саб̣б̣амби авасзсам̣ убагаран̣ам̣ сад̇д̇аанам̣ вихзтанабхаавад̇о сад̇т̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. яам̣ бана бхигкуу гад̇д̇арад̣̇ан̣д̣ам̣ ваа д̣̇анд̇агадтам̣ ваа ваасим̣ бибпалигам̣ ваа г̇ахзд̇ваа вижаранд̇и, на д̇ам̣ баруубагхаад̇ад̇т̇ааяа. д̇асмаа нихид̇ад̣̇ан̣д̣о нихид̇асад̇т̇о д̇взва сан̇кяам̣ г̇ажчад̇и.

Nihitadaṇḍo nihitasatthoti parūpaghātatthāya daṇḍaṃ vā satthaṃ vā ādāya avattanato nikkhittadaṇḍo ceva nikkhittasattho cāti attho. Ettha ca ṭhapetvā daṇḍaṃ sabbampi avasesaṃ upakaraṇaṃ sattānaṃ viheṭhanabhāvato satthanti veditabbaṃ. Yaṃ pana bhikkhū kattaradaṇḍaṃ vā dantakaṭṭhaṃ vā vāsiṃ pipphalikaṃ vā gahetvā vicaranti, na taṃ parūpaghātatthāya. Tasmā nihitadaṇḍo nihitasattho tveva saṅkhyaṃ gacchati.

лаж̇ж̇ийд̇и баабаж̇иг̇ужчаналагкан̣ааяа лаж̇ж̇ааяа саманнааг̇ад̇о. д̣̇аяаабаннод̇и д̣̇аяам̣ мзд̇д̇ажид̇д̇ад̇ам̣ аабанно. саб̣б̣абаан̣абхууд̇ахид̇аанугамбийд̇и; саб̣б̣з баан̣абхууд̇з хид̇зна анугамбаго. д̇ааяа д̣̇аяаабаннад̇ааяа саб̣б̣зсам̣ баан̣абхууд̇аанам̣ хид̇ажид̇д̇агод̇и ад̇т̇о. вихарад̇ийд̇и ирияад̇и яабзд̇и яаабзд̇и баалзд̇и . ид̇и ваа хи, бхигкавзд̇и звам̣ ваа бхигкавз. ваа сад̣̇д̣̇о убари ‘‘ад̣̇иннаад̣̇аанам̣ бахааяаа’’д̇иаад̣̇ийни абзгкид̇ваа вигаббад̇т̇о вуд̇д̇о, звам̣ саб̣б̣ад̇т̇а буримам̣ ваа бажчимам̣ ваа абзгкид̇ваа вигаббабхааво взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Lajjīti pāpajigucchanalakkhaṇāya lajjāya samannāgato. Dayāpannoti dayaṃ mettacittataṃ āpanno. Sabbapāṇabhūtahitānukampīti; sabbe pāṇabhūte hitena anukampako. Tāya dayāpannatāya sabbesaṃ pāṇabhūtānaṃ hitacittakoti attho. Viharatīti iriyati yapeti yāpeti pāleti . Iti vā hi, bhikkhaveti evaṃ vā bhikkhave. Vā saddo upari ‘‘adinnādānaṃ pahāyā’’tiādīni apekkhitvā vikappattho vutto, evaṃ sabbattha purimaṃ vā pacchimaṃ vā apekkhitvā vikappabhāvo veditabbo.

аяам̣ банзд̇т̇а сан̇кзбо – бхигкавз, бут̇уж̇ж̇ано д̇ат̇ааг̇ад̇асса ван̣н̣ам̣ вад̣̇амаано звам̣ вад̣̇зяяа – ‘‘саман̣о г̇од̇амо баан̣ам̣ на ханад̇и, на гхаад̇зд̇и, на д̇ад̇т̇а саманун̃н̃о ход̇и, вирад̇о имасмаа д̣̇уссийляаа; ахо, вад̇а рз б̣уд̣̇д̇хаг̇ун̣аа маханд̇аа’’д̇и, ид̇и маханд̇ам̣ уссаахам̣ гад̇ваа ван̣н̣ам̣ вад̇д̇угаамоби аббамад̇д̇агам̣ орамад̇д̇агам̣ аажаарасийламад̇д̇агамзва вагкад̇и. убари асаад̇хааран̣абхаавам̣ ниссааяа ван̣н̣ам̣ вад̇д̇ум̣ на сагкиссад̇и. на гзвалан̃жа бут̇уж̇ж̇анова сод̇аабаннасагад̣̇ааг̇аамианааг̇аамиараханд̇оби бажжзгаб̣уд̣̇д̇хааби на саггонд̇иязва; д̇ат̇ааг̇ад̇оязва бана саггод̇и, д̇ам̣ во убари вагкаамийд̇и, аяамзд̇т̇а саад̇хиббааяаа ад̇т̇аван̣н̣анаа. ид̇о барам̣ бана абуб̣б̣абад̣̇амзва ван̣н̣аяиссаама.

Ayaṃ panettha saṅkhepo – bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno evaṃ vadeyya – ‘‘samaṇo gotamo pāṇaṃ na hanati, na ghāteti, na tattha samanuñño hoti, virato imasmā dussīlyā; aho, vata re buddhaguṇā mahantā’’ti, iti mahantaṃ ussāhaṃ katvā vaṇṇaṃ vattukāmopi appamattakaṃ oramattakaṃ ācārasīlamattakameva vakkhati. Upari asādhāraṇabhāvaṃ nissāya vaṇṇaṃ vattuṃ na sakkhissati. Na kevalañca puthujjanova sotāpannasakadāgāmianāgāmiarahantopi paccekabuddhāpi na sakkontiyeva; tathāgatoyeva pana sakkoti, taṃ vo upari vakkhāmīti, ayamettha sādhippāyā atthavaṇṇanā. Ito paraṃ pana apubbapadameva vaṇṇayissāma.

ад̣̇иннаад̣̇аанам̣ бахааяаад̇и зд̇т̇а ад̣̇иннасса аад̣̇аанам̣ ад̣̇иннаад̣̇аанам̣, барасам̣харан̣ам̣, т̇зяяам̣, жоригаад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. д̇ад̇т̇а ад̣̇иннанд̇и барабариг̇г̇ахид̇ам̣, яад̇т̇а баро яат̇аагаамагаарид̇ам̣ аабаж̇ж̇анд̇о ад̣̇ан̣д̣аарахо анубаваж̇ж̇о жа ход̇и. д̇асмим̣ барабариг̇г̇ахид̇з барабариг̇г̇ахид̇асан̃н̃ино, д̇ад̣̇аад̣̇ааяагаубаггамасамудтаабигаа т̇зяяажзд̇анаа ад̣̇иннаад̣̇аанам̣. д̇ам̣ хийнз барасанд̇агз аббасааваж̇ж̇ам̣, бан̣ийд̇з махаасааваж̇ж̇ам̣, гасмаа? вад̇т̇убан̣ийд̇ад̇ааяа. вад̇т̇усамад̇д̇з сад̇и г̇ун̣аад̇хигаанам̣ санд̇агз вад̇т̇усмим̣ махаасааваж̇ж̇ам̣ . д̇ам̣ д̇ам̣ г̇ун̣аад̇хигам̣ убаад̣̇ааяа д̇ад̇о д̇ад̇о хийнаг̇ун̣асса санд̇агз вад̇т̇усмим̣ аббасааваж̇ж̇ам̣.

Adinnādānaṃ pahāyāti ettha adinnassa ādānaṃ adinnādānaṃ, parasaṃharaṇaṃ, theyyaṃ, corikāti vuttaṃ hoti. Tattha adinnanti parapariggahitaṃ, yattha paro yathākāmakāritaṃ āpajjanto adaṇḍāraho anupavajjo ca hoti. Tasmiṃ parapariggahite parapariggahitasaññino, tadādāyakaupakkamasamuṭṭhāpikā theyyacetanā adinnādānaṃ. Taṃ hīne parasantake appasāvajjaṃ, paṇīte mahāsāvajjaṃ, kasmā? Vatthupaṇītatāya. Vatthusamatte sati guṇādhikānaṃ santake vatthusmiṃ mahāsāvajjaṃ . Taṃ taṃ guṇādhikaṃ upādāya tato tato hīnaguṇassa santake vatthusmiṃ appasāvajjaṃ.

д̇асса бан̃жа самбхаараа хонд̇и – барабариг̇г̇ахид̇ам̣, барабариг̇г̇ахид̇асан̃н̃ид̇аа, т̇зяяажид̇д̇ам̣, убаггамо, д̇зна харан̣анд̇и. ча баяог̇аа – саахад̇т̇игаад̣̇аяова. д̇з жа ко яат̇аануруубам̣ т̇зяяаавахааро, басаяхаавахааро, бадижчаннаавахааро, баригаббаавахааро, гусаавахаарод̇и имзсам̣ авахаараанам̣ васзна бавад̇д̇аа, аяамзд̇т̇а сан̇кзбо. вид̇т̇ааро бана саманд̇абаасаад̣̇игааяам̣ вуд̇д̇о.

Tassa pañca sambhārā honti – parapariggahitaṃ, parapariggahitasaññitā, theyyacittaṃ, upakkamo, tena haraṇanti. Cha payogā – sāhatthikādayova. Te ca kho yathānurūpaṃ theyyāvahāro, pasayhāvahāro, paṭicchannāvahāro, parikappāvahāro, kusāvahāroti imesaṃ avahārānaṃ vasena pavattā, ayamettha saṅkhepo. Vitthāro pana samantapāsādikāyaṃ vutto.

д̣̇иннамзва аад̣̇ияад̇ийд̇и д̣̇иннаад̣̇ааяий. жид̇д̇знаби д̣̇иннамзва бадиган̇кад̇ийд̇и д̣̇иннабаадиган̇кий. т̇знзд̇ийд̇и т̇зно. на т̇знзна ат̇знзна. ат̇знад̇д̇ааязва сужибхууд̇зна. ад̇д̇анаад̇и ад̇д̇абхаавзна. ат̇знам̣ сужибхууд̇ам̣ ад̇д̇аанам̣ гад̇ваа вихарад̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. сзсам̣ батамасигкаабад̣̇з вуд̇д̇анаязнзва яож̇зд̇аб̣б̣ам̣. яат̇аа жа ид̇ха, звам̣ саб̣б̣ад̇т̇а.

Dinnameva ādiyatīti dinnādāyī. Cittenapi dinnameva paṭikaṅkhatīti dinnapāṭikaṅkhī. Thenetīti theno. Na thenena athenena. Athenattāyeva sucibhūtena. Attanāti attabhāvena. Athenaṃ sucibhūtaṃ attānaṃ katvā viharatīti vuttaṃ hoti. Sesaṃ paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva yojetabbaṃ. Yathā ca idha, evaṃ sabbattha.

аб̣рахмажарияанд̇и асздтажарияам̣. б̣рахмам̣ сздтам̣ аажаарам̣ жарад̇ийд̇и б̣рахмажаарий. аараажаарийд̇и аб̣рахмажарияад̇о д̣̇ууражаарий. мзт̇унаад̇и рааг̇абарияудтаанавасзна сад̣̇исад̇д̇аа мзт̇унагаад̇и лад̣̇д̇хавохаарзхи бадисзвид̇аб̣б̣ад̇о мзт̇унаад̇и сан̇кяам̣ г̇ад̇аа асад̣̇д̇хаммаа. г̇аамад̇хаммаад̇и г̇аамаваасийнам̣ д̇хаммаа.

Abrahmacariyanti aseṭṭhacariyaṃ. Brahmaṃ seṭṭhaṃ ācāraṃ caratīti brahmacārī. Ārācārīti abrahmacariyato dūracārī. Methunāti rāgapariyuṭṭhānavasena sadisattā methunakāti laddhavohārehi paṭisevitabbato methunāti saṅkhyaṃ gatā asaddhammā. Gāmadhammāti gāmavāsīnaṃ dhammā.

9. мусааваад̣̇ам̣ бахааяаад̇и зд̇т̇а мусаад̇и висам̣ваад̣̇анабурзгкаарасса ад̇т̇абхан̃ж̇анаго важийбаяог̇о гааяабаяог̇о, ваа висам̣ваад̣̇анаад̇хиббааязна банасса барависам̣ваад̣̇агагааяаважийбаяог̇асамудтаабигаа жзд̇анаа мусааваад̣̇о.

9.Musāvādaṃ pahāyāti ettha musāti visaṃvādanapurekkhārassa atthabhañjanako vacīpayogo kāyapayogo, vā visaṃvādanādhippāyena panassa paravisaṃvādakakāyavacīpayogasamuṭṭhāpikā cetanā musāvādo.

абаро наяо, ‘мусаа’д̇и абхууд̇ам̣ ад̇ажчам̣ вад̇т̇у. ‘ваад̣̇о’д̇и д̇асса бхууд̇ад̇о д̇ажчад̇о вин̃н̃аабанам̣. лагкан̣ад̇о бана ад̇ат̇ам̣ вад̇т̇ум̣ д̇ат̇ад̇о барам̣ вин̃н̃аабзд̇угаамасса д̇ат̇аавин̃н̃ад̇д̇исамудтаабигаа жзд̇анаа мусааваад̣̇о. со яамад̇т̇ам̣ бхан̃ж̇ад̇и, д̇асса аббад̇ааяа аббасааваж̇ж̇о, маханд̇ад̇ааяа махаасааваж̇ж̇о.

Aparo nayo, ‘musā’ti abhūtaṃ atacchaṃ vatthu. ‘Vādo’ti tassa bhūtato tacchato viññāpanaṃ. Lakkhaṇato pana atathaṃ vatthuṃ tathato paraṃ viññāpetukāmassa tathāviññattisamuṭṭhāpikā cetanā musāvādo. So yamatthaṃ bhañjati, tassa appatāya appasāvajjo, mahantatāya mahāsāvajjo.

аби жа г̇ахадтаанам̣ ад̇д̇ано санд̇агам̣ ад̣̇аад̇угаамад̇ааяа над̇т̇ийд̇иаад̣̇инаяаббавад̇д̇о аббасааваж̇ж̇о, сагкинаа худ̇ваа ад̇т̇абхан̃ж̇анад̇т̇ам̣ вуд̇д̇о махаасааваж̇ж̇о, баб̣б̣аж̇ид̇аанам̣ аббагамби д̇злам̣ ваа саббим̣ ваа лабхид̇ваа хасаад̇хиббааязна – ‘‘аж̇ж̇а г̇аамз д̇злам̣ над̣̇ий ман̃н̃з санд̣̇ад̇ий’’д̇и бууран̣агат̇аанаязна бавад̇д̇о аббасааваж̇ж̇о, ад̣̇идтам̣язва бана д̣̇идтанд̇иаад̣̇инаа наязна вад̣̇анд̇аанам̣ махаасааваж̇ж̇о.

Api ca gahaṭṭhānaṃ attano santakaṃ adātukāmatāya natthītiādinayappavatto appasāvajjo, sakkhinā hutvā atthabhañjanatthaṃ vutto mahāsāvajjo, pabbajitānaṃ appakampi telaṃ vā sappiṃ vā labhitvā hasādhippāyena – ‘‘ajja gāme telaṃ nadī maññe sandatī’’ti pūraṇakathānayena pavatto appasāvajjo, adiṭṭhaṃyeva pana diṭṭhantiādinā nayena vadantānaṃ mahāsāvajjo.

д̇асса жад̇д̇ааро самбхаараа хонд̇и – ад̇ат̇ам̣ вад̇т̇у, висам̣ваад̣̇анажид̇д̇ам̣, д̇аж̇ж̇о вааяаамо, барасса д̇ад̣̇ад̇т̇авиж̇аанананд̇и. зго баяог̇о саахад̇т̇игова. со гааязна ваа гааяабадиб̣ад̣̇д̇хзна ваа ваажааяа ваа барависам̣ваад̣̇анагирияаагаран̣зна д̣̇адтаб̣б̣о. д̇ааяа жз гирияааяа баро д̇амад̇т̇ам̣ ж̇аанаад̇и, аяам̣ гирияасамудтаабигажзд̇анаагкан̣зязва мусааваад̣̇агаммунаа б̣аж̇жхад̇и.

Tassa cattāro sambhārā honti – atathaṃ vatthu, visaṃvādanacittaṃ, tajjo vāyāmo, parassa tadatthavijānananti. Eko payogo sāhatthikova. So kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā vācāya vā paravisaṃvādanakiriyākaraṇena daṭṭhabbo. Tāya ce kiriyāya paro tamatthaṃ jānāti, ayaṃ kiriyasamuṭṭhāpikacetanākkhaṇeyeva musāvādakammunā bajjhati.

яасмаа бана яат̇аа гааяагааяабадиб̣ад̣̇д̇хаваажаахи барам̣ висам̣ваад̣̇зд̇и, д̇ат̇аа ‘‘ид̣̇амасса бхан̣аахий’’д̇и аан̣аабзнд̇оби бан̣н̣ам̣ ликид̇ваа бурад̇о ниссаж̇ж̇анд̇оби, ‘‘аяамад̇т̇о звам̣ д̣̇адтаб̣б̣о’’д̇и гуд̣д̣аад̣̇ийсу ликид̇ваа табзнд̇оби. д̇асмаа зд̇т̇а аан̣ад̇д̇иганиссаг̇г̇ияат̇ааварааби баяог̇аа яуж̇ж̇анд̇и, адтагат̇аасу бана анааг̇ад̇ад̇д̇аа виймам̣сид̇ваа г̇ахзд̇аб̣б̣аа.

Yasmā pana yathā kāyakāyapaṭibaddhavācāhi paraṃ visaṃvādeti, tathā ‘‘idamassa bhaṇāhī’’ti āṇāpentopi paṇṇaṃ likhitvā purato nissajjantopi, ‘‘ayamattho evaṃ daṭṭhabbo’’ti kuḍḍādīsu likhitvā ṭhapentopi. Tasmā ettha āṇattikanissaggiyathāvarāpi payogā yujjanti, aṭṭhakathāsu pana anāgatattā vīmaṃsitvā gahetabbā.

сажжам̣ вад̣̇ад̇ийд̇и сажжаваад̣̇ий. сажжзна сажжам̣ санд̣̇ахад̇и гхадзд̇ийд̇и сажжасанд̇хо. на анд̇аранд̇араа мусаа вад̣̇ад̇ийд̇и ад̇т̇о. яо хи бурисо гад̣̇аажи мусаа вад̣̇ад̇и, гад̣̇аажи сажжам̣, д̇асса мусааваад̣̇зна анд̇арид̇ад̇д̇аа сажжам̣ сажжзна на гхадийяад̇и; д̇асмаа со на сажжасанд̇хо. аяам̣ бана на д̇аад̣̇исо, ж̇ийвид̇ахзд̇уби мусаа авад̇ваа сажжзна сажжам̣ санд̣̇ахад̇и язваад̇и сажжасанд̇хо.

Saccaṃ vadatīti saccavādī. Saccena saccaṃ sandahati ghaṭetīti saccasandho. Na antarantarā musā vadatīti attho. Yo hi puriso kadāci musā vadati, kadāci saccaṃ, tassa musāvādena antaritattā saccaṃ saccena na ghaṭīyati; tasmā so na saccasandho. Ayaṃ pana na tādiso, jīvitahetupi musā avatvā saccena saccaṃ sandahati yevāti saccasandho.

т̇зд̇од̇и т̇иро т̇ирагат̇од̇и ад̇т̇о. зго хи буг̇г̇ало халид̣̇д̣̇ирааг̇о вияа, т̇усараасимхи никаад̇акаан̣у вияа, ассабидтз табид̇агумбхан̣д̣амива жа на т̇ирагат̇о ход̇и, зго баасаан̣алзкаа вияа, инд̣̇акийло вияа жа т̇ирагат̇о ход̇и, асинаа сийсам̣ чинд̣̇анд̇зби д̣̇вз гат̇аа на гат̇зд̇и, аяам̣ вужжад̇и т̇зд̇о.

Thetoti thiro thirakathoti attho. Eko hi puggalo haliddirāgo viya, thusarāsimhi nikhātakhāṇu viya, assapiṭṭhe ṭhapitakumbhaṇḍamiva ca na thirakatho hoti, eko pāsāṇalekhā viya, indakhīlo viya ca thirakatho hoti, asinā sīsaṃ chindantepi dve kathā na katheti, ayaṃ vuccati theto.

бажжаяигод̇и бад̇д̇ияааяид̇аб̣б̣аго, сад̣̇д̇хааяид̇аб̣б̣агод̇и ад̇т̇о. згажжо хи буг̇г̇ало на бажжаяиго ход̇и, ‘‘ид̣̇ам̣ гзна вуд̇д̇ам̣, асугзнаа’’д̇и вуд̇д̇з ‘‘маа д̇асса важанам̣ сад̣̇д̣̇ахат̇аа’’д̇и вад̇д̇аб̣б̣ад̇ам̣ аабаж̇ж̇ад̇и. зго бажжаяиго ход̇и, ‘‘ид̣̇ам̣ гзна вуд̇д̇ам̣, асугзнаа’’д̇и вуд̇д̇з ‘‘яад̣̇и д̇зна вуд̇д̇ам̣, ид̣̇амзва бамаан̣ам̣, ид̣̇аани убабаригкид̇аб̣б̣ам̣ над̇т̇и, звамзва ид̣̇а’’нд̇и вад̇д̇аб̣б̣ад̇ам̣ аабаж̇ж̇ад̇и, аяам̣ вужжад̇и бажжаяиго. ависам̣ваад̣̇аго логассаад̇и д̇ааяа сажжаваад̣̇ид̇ааяа логам̣ на висам̣ваад̣̇зд̇ийд̇и ад̇т̇о.

Paccayikoti pattiyāyitabbako, saddhāyitabbakoti attho. Ekacco hi puggalo na paccayiko hoti, ‘‘idaṃ kena vuttaṃ, asukenā’’ti vutte ‘‘mā tassa vacanaṃ saddahathā’’ti vattabbataṃ āpajjati. Eko paccayiko hoti, ‘‘idaṃ kena vuttaṃ, asukenā’’ti vutte ‘‘yadi tena vuttaṃ, idameva pamāṇaṃ, idāni upaparikkhitabbaṃ natthi, evameva ida’’nti vattabbataṃ āpajjati, ayaṃ vuccati paccayiko. Avisaṃvādako lokassāti tāya saccavāditāya lokaṃ na visaṃvādetīti attho.

бисун̣ам̣ ваажам̣ бахааяаад̇иаад̣̇ийсу яааяа ваажааяа яасса д̇ам̣ ваажам̣ бхаасад̇и, д̇асса хад̣̇аяз ад̇д̇ано бияабхаавам̣, барасса жа сун̃н̃абхаавам̣ гарод̇и, саа бисун̣аа ваажаа.

Pisuṇaṃvācaṃ pahāyātiādīsu yāya vācāya yassa taṃ vācaṃ bhāsati, tassa hadaye attano piyabhāvaṃ, parassa ca suññabhāvaṃ karoti, sā pisuṇā vācā.

яааяа бана ад̇д̇аанамби барамби парусам̣ гарод̇и, яаа ваажаа саяамби парусаа, нзва ган̣н̣асукаа на хад̣̇аяан̇г̇амаа, аяам̣ парусаа ваажаа.

Yāya pana attānampi parampi pharusaṃ karoti, yā vācā sayampi pharusā, neva kaṇṇasukhā na hadayaṅgamā, ayaṃ pharusā vācā.

язна сампам̣ балабад̇и нирад̇т̇агам̣, со сампаббалаабо.

Yena samphaṃ palapati niratthakaṃ, so samphappalāpo.

д̇зсам̣ муулабхууд̇аа жзд̇анааби бисун̣аваажаад̣̇инаамзва лабхад̇и, саа зва жа ид̇хаад̇хиббзд̇аад̇и.

Tesaṃ mūlabhūtā cetanāpi pisuṇavācādināmeva labhati, sā eva ca idhādhippetāti.

д̇ад̇т̇а сам̣гилидтажид̇д̇асса барзсам̣ ваа бхзд̣̇ааяа ад̇д̇ано бияагамяад̇ааяа ваа гааяаважийбаяог̇асамудтаабигаа жзд̇анаа бисун̣аваажаа. саа яасса бхзд̣̇ам̣ гарод̇и, д̇асса аббаг̇ун̣ад̇ааяа аббасааваж̇ж̇аа, махааг̇ун̣ад̇ааяа махаасааваж̇ж̇аа.

Tattha saṃkiliṭṭhacittassa paresaṃ vā bhedāya attano piyakamyatāya vā kāyavacīpayogasamuṭṭhāpikā cetanā pisuṇavācā. Sā yassa bhedaṃ karoti, tassa appaguṇatāya appasāvajjā, mahāguṇatāya mahāsāvajjā.

д̇ассаа жад̇д̇ааро самбхаараа – бхинд̣̇ид̇аб̣б̣о баро, ‘‘ид̇и имз наанаа бхависсанд̇и, винаа бхависсанд̇ий’’д̇и бхзд̣̇абурзгкаарад̇аа ваа, ‘‘ид̇и ахам̣ бияо бхависсаами виссаасиго’’д̇и бияагамяад̇аа ваа, д̇аж̇ж̇о вааяаамо, д̇асса д̇ад̣̇ад̇т̇авиж̇аанананд̇и. имзсам̣ бхзд̣̇ааяаад̇и, язсам̣ ид̇од̇и вуд̇д̇аанам̣ санд̇игз суд̇ам̣ д̇зсам̣ бхзд̣̇ааяа.

Tassā cattāro sambhārā – bhinditabbo paro, ‘‘iti ime nānā bhavissanti, vinā bhavissantī’’ti bhedapurekkhāratā vā, ‘‘iti ahaṃ piyo bhavissāmi vissāsiko’’ti piyakamyatā vā, tajjo vāyāmo, tassa tadatthavijānananti. Imesaṃ bhedāyāti, yesaṃ itoti vuttānaṃ santike sutaṃ tesaṃ bhedāya.

бхиннаанам̣ ваа санд̇хаад̇аад̇и д̣̇виннам̣ мид̇д̇аанам̣ ваа самаанубаж̇жхааяагаад̣̇ийнам̣ ваа гзнажид̣̇зва гааран̣зна бхиннаанам̣ згамзгам̣ убасан̇гамид̇ваа ‘‘д̇умхаагам̣ ийд̣̇исз гулз ж̇аад̇аанам̣ звам̣ б̣ахуссуд̇аанам̣ ид̣̇ам̣ на яуд̇д̇а’’нд̇иаад̣̇ийни вад̇ваа санд̇хаанам̣ гад̇д̇аа анугад̇д̇аа. ануббад̣̇аад̇аад̇и санд̇хаанаануббад̣̇аад̇аа. д̣̇вз ж̇анз самаг̇г̇з д̣̇исваа – ‘‘д̇умхаагам̣ зваруубз гулз ж̇аад̇аанам̣ зваруубзхи г̇ун̣зхи саманнааг̇ад̇аанам̣ анужчавигамзд̇а’’нд̇иаад̣̇ийни вад̇ваа д̣̇ал̣хийгаммам̣ гад̇д̇аад̇и ад̇т̇о. самаг̇г̇о аараамо ассаад̇и самаг̇г̇аараамо. яад̇т̇а самаг̇г̇аа над̇т̇и, д̇ад̇т̇а васид̇умби на ижчад̇ийд̇и ад̇т̇о. самаг̇г̇араамод̇иби баал̣и, аяамзвзд̇т̇а ад̇т̇о. самаг̇г̇арад̇од̇и самаг̇г̇зсу рад̇о, д̇з бахааяа ан̃н̃ад̇т̇а г̇анд̇умби на ижчад̇ийд̇и ад̇т̇о. самаг̇г̇з д̣̇исвааби суд̇вааби нанд̣̇ад̇ийд̇и самаг̇г̇ананд̣̇ий, самаг̇г̇агаран̣им̣ ваажам̣ бхаасид̇аад̇и яаа ваажаа сад̇д̇з самаг̇г̇зязва гарод̇и , д̇ам̣ саамаг̇г̇иг̇ун̣абарид̣̇ийбигамзва ваажам̣ бхаасад̇и, на ид̇аранд̇и.

Bhinnānaṃ vā sandhātāti dvinnaṃ mittānaṃ vā samānupajjhāyakādīnaṃ vā kenacideva kāraṇena bhinnānaṃ ekamekaṃ upasaṅkamitvā ‘‘tumhākaṃ īdise kule jātānaṃ evaṃ bahussutānaṃ idaṃ na yutta’’ntiādīni vatvā sandhānaṃ kattā anukattā. Anuppadātāti sandhānānuppadātā. Dve jane samagge disvā – ‘‘tumhākaṃ evarūpe kule jātānaṃ evarūpehi guṇehi samannāgatānaṃ anucchavikameta’’ntiādīni vatvā daḷhīkammaṃ kattāti attho. Samaggo ārāmo assāti samaggārāmo. Yattha samaggā natthi, tattha vasitumpi na icchatīti attho. Samaggarāmotipi pāḷi, ayamevettha attho. Samaggaratoti samaggesu rato, te pahāya aññattha gantumpi na icchatīti attho. Samagge disvāpi sutvāpi nandatīti samagganandī,samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitāti yā vācā satte samaggeyeva karoti , taṃ sāmaggiguṇaparidīpikameva vācaṃ bhāsati, na itaranti.

барасса маммажчзд̣̇агагааяаважийбаяог̇асамудтаабигаа зганд̇апарусажзд̇анаа парусааваажаа. д̇ассаа аавибхаавад̇т̇амид̣̇ам̣ вад̇т̇у – зго гира д̣̇аараго маад̇уважанам̣ анаад̣̇ияид̇ваа аран̃н̃ам̣ г̇ажчад̇и, д̇ам̣ маад̇аа нивад̇д̇зд̇умасаггонд̇ий – ‘‘жан̣д̣аа д̇ам̣ махим̣сий ануб̣анд̇хад̇уу’’д̇и аггоси. ат̇асса д̇ат̇зва аран̃н̃з махим̣сий удтааси. д̣̇аараго ‘‘яам̣ мама маад̇аа мукзна гат̇зси, д̇ам̣ маа ход̇у, яам̣ жид̇д̇зна жинд̇зси д̇ам̣ ход̇уу’’д̇и, сажжагирияамагааси. махим̣сий д̇ад̇т̇зва б̣ад̣̇д̇хаа вияа адтааси. звам̣ маммажчзд̣̇агоби баяог̇о жид̇д̇асан̣хад̇ааяа на парусаа ваажаа ход̇и. маад̇аабид̇аро хи гад̣̇аажи буд̇д̇агз звам̣ вад̣̇анд̇и – ‘‘жораа во кан̣д̣аакан̣д̣ам̣ гаронд̇уу’’д̇и, уббалабад̇д̇амби жа нзсам̣ убари бад̇анд̇ам̣ на ижчанд̇и. аажарияубаж̇жхааяаа жа гад̣̇аажи ниссид̇агз звам̣ вад̣̇анд̇и – ‘‘гим̣ имз ахирийгаа анод̇д̇аббино жаранд̇и, нид̣̇д̇хамат̇а нз’’д̇и, ат̇а жа нзсам̣ ааг̇амаад̇хиг̇амасамбад̇д̇им̣ ижчанд̇и. яат̇аа жа жид̇д̇асан̣хад̇ааяа парусаа ваажаа на ход̇и, звам̣ важанасан̣хад̇ааяа апарусаа ваажаа на ход̇и. на хи маараабзд̇угаамасса – ‘‘имам̣ сукам̣ саяаабзт̇аа’’д̇и важанам̣ апарусаа ваажаа ход̇и, жид̇д̇апарусад̇ааяа банзсаа парусаа ваажаава. саа яам̣ санд̇хааяа бавад̇д̇ид̇аа, д̇асса аббаг̇ун̣ад̇ааяа аббасааваж̇ж̇аа, махааг̇ун̣ад̇ааяа махаасааваж̇ж̇аа. д̇ассаа д̇аяо самбхаараа – аггосид̇аб̣б̣о баро, губид̇ажид̇д̇ам̣, аггосанаад̇и.

Parassa mammacchedakakāyavacīpayogasamuṭṭhāpikā ekantapharusacetanā pharusāvācā. Tassā āvibhāvatthamidaṃ vatthu – eko kira dārako mātuvacanaṃ anādiyitvā araññaṃ gacchati, taṃ mātā nivattetumasakkontī – ‘‘caṇḍā taṃ mahiṃsī anubandhatū’’ti akkosi. Athassa tatheva araññe mahiṃsī uṭṭhāsi. Dārako ‘‘yaṃ mama mātā mukhena kathesi, taṃ mā hotu, yaṃ cittena cintesi taṃ hotū’’ti, saccakiriyamakāsi. Mahiṃsī tattheva baddhā viya aṭṭhāsi. Evaṃ mammacchedakopi payogo cittasaṇhatāya na pharusā vācā hoti. Mātāpitaro hi kadāci puttake evaṃ vadanti – ‘‘corā vo khaṇḍākhaṇḍaṃ karontū’’ti, uppalapattampi ca nesaṃ upari patantaṃ na icchanti. Ācariyupajjhāyā ca kadāci nissitake evaṃ vadanti – ‘‘kiṃ ime ahirīkā anottappino caranti, niddhamatha ne’’ti, atha ca nesaṃ āgamādhigamasampattiṃ icchanti. Yathā ca cittasaṇhatāya pharusā vācā na hoti, evaṃ vacanasaṇhatāya apharusā vācā na hoti. Na hi mārāpetukāmassa – ‘‘imaṃ sukhaṃ sayāpethā’’ti vacanaṃ apharusā vācā hoti, cittapharusatāya panesā pharusā vācāva. Sā yaṃ sandhāya pavattitā, tassa appaguṇatāya appasāvajjā, mahāguṇatāya mahāsāvajjā. Tassā tayo sambhārā – akkositabbo paro, kupitacittaṃ, akkosanāti.

нзлаад̇и злам̣ вужжад̇и д̣̇осо, наассаа зланд̇и нзлаа, нид̣̇д̣̇осаад̇и ад̇т̇о. ‘‘нзлан̇г̇о сзд̇абажчаад̣̇о’’д̇и, (уд̣̇аа. 65) зд̇т̇а вуд̇д̇анзлам̣ вияа. ган̣н̣асукаад̇и б̣яан̃ж̇анамад̇хурад̇ааяа ган̣н̣аанам̣ сукаа, сууживиж̇жханам̣ вияа ган̣н̣асуулам̣ на ж̇анзд̇и. ад̇т̇амад̇хурад̇ааяа сагаласарийрз гобам̣ аж̇анзд̇ваа бзмам̣ ж̇анзд̇ийд̇и бзманийяаа. хад̣̇аяам̣ г̇ажчад̇и, аббадихан̃н̃амаанаа сукзна жид̇д̇ам̣ бависад̇ийд̇и хад̣̇аяан̇г̇амаа. г̇ун̣абарибун̣н̣ад̇ааяа бурз бхаваад̇и борий бурз сам̣вад̣дханаарий вияа сугумаараад̇иби борий. бурасса зсаад̇иби борий. наг̇араваасийнам̣ гат̇аад̇и ад̇т̇о. наг̇араваасино хи яуд̇д̇агат̇аа хонд̇и. бид̇имад̇д̇ам̣ бид̇аад̇и вад̣̇анд̇и, бхаад̇имад̇д̇ам̣ бхаад̇аад̇и вад̣̇анд̇и, маад̇имад̇д̇ам̣ маад̇аад̇и вад̣̇анд̇и. зваруубий гат̇аа б̣ахуно ж̇анасса ганд̇аа ход̇ийд̇и б̣ахуж̇анаганд̇аа. ганд̇абхаавзнзва б̣ахуно ж̇анасса манаабаа жид̇д̇авуд̣дхигараад̇и б̣ахуж̇анаманаабаа.

Nelāti elaṃ vuccati doso, nāssā elanti nelā, niddosāti attho. ‘‘Nelaṅgo setapacchādo’’ti, (udā. 65) ettha vuttanelaṃ viya. Kaṇṇasukhāti byañjanamadhuratāya kaṇṇānaṃ sukhā, sūcivijjhanaṃ viya kaṇṇasūlaṃ na janeti. Atthamadhuratāya sakalasarīre kopaṃ ajanetvā pemaṃ janetīti pemanīyā. Hadayaṃ gacchati, appaṭihaññamānā sukhena cittaṃ pavisatīti hadayaṅgamā. Guṇaparipuṇṇatāya pure bhavāti porī pure saṃvaḍḍhanārī viya sukumārātipi porī. Purassa esātipi porī. Nagaravāsīnaṃ kathāti attho. Nagaravāsino hi yuttakathā honti. Pitimattaṃ pitāti vadanti, bhātimattaṃ bhātāti vadanti, mātimattaṃ mātāti vadanti. Evarūpī kathā bahuno janassa kantā hotīti bahujanakantā. Kantabhāveneva bahuno janassa manāpā cittavuḍḍhikarāti bahujanamanāpā.

анад̇т̇авин̃н̃аабигаа гааяаважийбаяог̇асамудтаабигаа агусалажзд̇анаа сампаббалаабо. со аасзванаманд̣̇ад̇ааяа аббасааваж̇ж̇о, аасзванамаханд̇ад̇ааяа махаасааваж̇ж̇о, д̇асса д̣̇вз самбхаараа – бхаарад̇аяуд̣̇д̇хасийд̇аахаран̣аад̣̇инирад̇т̇агагат̇аабурзгкаарад̇аа, д̇ат̇ааруубий гат̇аа гат̇анан̃жа.

Anatthaviññāpikā kāyavacīpayogasamuṭṭhāpikā akusalacetanā samphappalāpo. So āsevanamandatāya appasāvajjo, āsevanamahantatāya mahāsāvajjo, tassa dve sambhārā – bhāratayuddhasītāharaṇādiniratthakakathāpurekkhāratā, tathārūpī kathā kathanañca.

гаалзна вад̣̇ад̇ийд̇и гаалаваад̣̇ий вад̇д̇аб̣б̣аяуд̇д̇агаалам̣ саллагкзд̇ваа вад̣̇ад̇ийд̇и ад̇т̇о. бхууд̇ам̣ д̇ат̇ам̣ д̇ажчам̣ сабхаавамзва вад̣̇ад̇ийд̇и бхууд̇аваад̣̇ий. д̣̇идтад̇хаммигасамбарааяигад̇т̇асанниссид̇амзва гад̇ваа вад̣̇ад̇ийд̇и ад̇т̇аваад̣̇ий. навалогуд̇д̇арад̇хаммасанниссид̇ам̣ гад̇ваа вад̣̇ад̇ийд̇и д̇хаммаваад̣̇ий сам̣варавинаяабахаанавинаяасанниссид̇ам̣ гад̇ваа вад̣̇ад̇ийд̇и винаяаваад̣̇ий.

Kālena vadatīti kālavādī vattabbayuttakālaṃ sallakkhetvā vadatīti attho. Bhūtaṃ tathaṃ tacchaṃ sabhāvameva vadatīti bhūtavādī. Diṭṭhadhammikasamparāyikatthasannissitameva katvā vadatīti atthavādī. Navalokuttaradhammasannissitaṃ katvā vadatīti dhammavādī saṃvaravinayapahānavinayasannissitaṃ katvā vadatīti vinayavādī.

нид̇хаанам̣ вужжад̇и табаногаасо, нид̇хаанамассаа ад̇т̇ийд̇и нид̇хаанавад̇ий. хад̣̇аяз нид̇хаад̇аб̣б̣аяуд̇д̇агам̣ ваажам̣ бхаасид̇аад̇и ад̇т̇о. гаалзнаад̇и зваруубим̣ бхаасамааноби жа – ‘‘ахам̣ нид̇хаанавад̇им̣ ваажам̣ бхаасиссаамий’’д̇и на агаалзна бхаасад̇и, яуд̇д̇агаалам̣ бана абзгкид̇ваава бхаасад̇ийд̇и ад̇т̇о. саабад̣̇зсанд̇и саубамам̣, сагааран̣анд̇и ад̇т̇о. барияанд̇авад̇инд̇и барижчзд̣̇ам̣ д̣̇ассзд̇ваа яат̇аассаа барижчзд̣̇о бан̃н̃ааяад̇и, звам̣ бхаасад̇ийд̇и ад̇т̇о. ад̇т̇асам̣хид̇анд̇и анзгзхиби наязхи вибхаж̇анд̇зна барияаад̣̇аад̇ум̣ асаггун̣зяяад̇ааяа ад̇т̇асамбаннам̣ бхаасад̇и. яам̣ ваа со ад̇т̇аваад̣̇ий ад̇т̇ам̣ вад̣̇ад̇и, д̇зна ад̇т̇зна сахид̇ад̇д̇аа ад̇т̇асам̣хид̇ам̣ ваажам̣ бхаасад̇и, на ан̃н̃ам̣ нигкибид̇ваа ан̃н̃ам̣ бхаасад̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и.

Nidhānaṃ vuccati ṭhapanokāso, nidhānamassā atthīti nidhānavatī. Hadaye nidhātabbayuttakaṃ vācaṃ bhāsitāti attho. Kālenāti evarūpiṃ bhāsamānopi ca – ‘‘ahaṃ nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsissāmī’’ti na akālena bhāsati, yuttakālaṃ pana apekkhitvāva bhāsatīti attho. Sāpadesanti saupamaṃ, sakāraṇanti attho. Pariyantavatinti paricchedaṃ dassetvā yathāssā paricchedo paññāyati, evaṃ bhāsatīti attho. Atthasaṃhitanti anekehipi nayehi vibhajantena pariyādātuṃ asakkuṇeyyatāya atthasampannaṃ bhāsati. Yaṃ vā so atthavādī atthaṃ vadati, tena atthena sahitattā atthasaṃhitaṃ vācaṃ bhāsati, na aññaṃ nikkhipitvā aññaṃ bhāsatīti vuttaṃ hoti.

10. б̣ийж̇аг̇аамабхууд̇аг̇аамасамаарамбхаад̇и муулаб̣ийж̇ам̣ канд̇хаб̣ийж̇ам̣ пал̣уб̣ийж̇ам̣ аг̇г̇аб̣ийж̇ам̣ б̣ийж̇аб̣ийж̇анд̇и бан̃жавид̇хасса б̣ийж̇аг̇аамасса жзва, яасса гассажи нийлад̇ин̣аругкаад̣̇игасса бхууд̇аг̇аамасса жа самаарамбхаа, чзд̣̇анабхзд̣̇анабажанаад̣̇ибхаавзна вигобанаа бадивирад̇од̇и ад̇т̇о.

10.Bījagāmabhūtagāmasamārambhāti mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījanti pañcavidhassa bījagāmassa ceva, yassa kassaci nīlatiṇarukkhādikassa bhūtagāmassa ca samārambhā, chedanabhedanapacanādibhāvena vikopanā paṭiviratoti attho.

згабхад̇д̇игод̇и баад̇араасабхад̇д̇ам̣ сааяамаасабхад̇д̇анд̇и д̣̇вз бхад̇д̇аани, д̇зсу баад̇араасабхад̇д̇ам̣ анд̇омаж̇жханхигзна барижчиннам̣, ид̇арам̣ маж̇жханхигад̇о уд̣̇д̇хам̣ анд̇о арун̣зна. д̇асмаа анд̇омаж̇жханхигз д̣̇асагкад̇д̇ум̣ бхун̃ж̇амааноби згабхад̇д̇игова ход̇и. д̇ам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣ ‘‘згабхад̇д̇иго’’д̇и.

Ekabhattikoti pātarāsabhattaṃ sāyamāsabhattanti dve bhattāni, tesu pātarāsabhattaṃ antomajjhanhikena paricchinnaṃ, itaraṃ majjhanhikato uddhaṃ anto aruṇena. Tasmā antomajjhanhike dasakkhattuṃ bhuñjamānopi ekabhattikova hoti. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ekabhattiko’’ti.

рад̇д̇ияаа бхож̇анам̣ рад̇д̇и, д̇ад̇о убарад̇од̇и рад̇д̇уубарад̇о. ад̇игганд̇з маж̇жханхигз яаава суурияад̇т̇ан̇г̇аманаа бхож̇анам̣ вигаалабхож̇анам̣ наама. д̇ад̇о вирад̇ад̇д̇аа вирад̇о вигаалабхож̇анаа. гад̣̇аа вирад̇о? аномаанад̣̇ийд̇ийрз баб̣б̣аж̇ид̇ад̣̇ивасад̇о бадтааяа.

Rattiyā bhojanaṃ ratti, tato uparatoti rattūparato. Atikkante majjhanhike yāva sūriyatthaṅgamanā bhojanaṃ vikālabhojanaṃ nāma. Tato viratattā virato vikālabhojanā. Kadā virato? Anomānadītīre pabbajitadivasato paṭṭhāya.

саасанасса анануломад̇д̇аа висуугам̣ бадаан̣ийбхууд̇ам̣ д̣̇ассананд̇и висуугад̣̇ассанам̣. ад̇д̇анаа нажжананажжаабанаад̣̇ивасзна нажжаа жа г̇ийд̇аа жа ваад̣̇ид̇аа жа анд̇амасо маяууранажжаад̣̇ивасзнаби бавад̇д̇аанам̣ нажжаад̣̇ийнам̣ висуугабхууд̇аа д̣̇ассанаа жаад̇и нажжаг̇ийд̇аваад̣̇ид̇ависуугад̣̇ассанаа. нажжаад̣̇ийни хи ад̇д̇анаа баяож̇зд̇ум̣ ваа барзхи баяож̇аабзд̇ум̣ ваа баяуд̇д̇аани бассид̇ум̣ ваа нзва бхигкуунам̣ на бхигкунийнан̃жа вадданд̇и.

Sāsanassa ananulomattā visūkaṃ paṭāṇībhūtaṃ dassananti visūkadassanaṃ. Attanā naccananaccāpanādivasena naccā ca gītā ca vāditā ca antamaso mayūranaccādivasenapi pavattānaṃ naccādīnaṃ visūkabhūtā dassanā cāti naccagītavāditavisūkadassanā. Naccādīni hi attanā payojetuṃ vā parehi payojāpetuṃ vā payuttāni passituṃ vā neva bhikkhūnaṃ na bhikkhunīnañca vaṭṭanti.

маалаад̣̇ийсу маалаад̇и яам̣ гин̃жи бубпам̣. г̇анд̇ханд̇и яам̣ гин̃жи г̇анд̇хаж̇аад̇ам̣. вилзбананд̇и чавирааг̇агаран̣ам̣. д̇ад̇т̇а бил̣анд̇ханд̇о д̇хаарзд̇и наама, уунадтаанам̣ буурзнд̇о ман̣д̣зд̇и наама, г̇анд̇хавасзна чавирааг̇авасзна жа саад̣̇ияанд̇о вибхуусзд̇и наама. таанам̣ вужжад̇и гааран̣ам̣. д̇асмаа яааяа д̣̇уссийляажзд̇анааяа д̇аани маалаад̇хааран̣аад̣̇ийни махааж̇ано гарод̇и, д̇ад̇о бадивирад̇од̇и ад̇т̇о.

Mālādīsu mālāti yaṃ kiñci pupphaṃ. Gandhanti yaṃ kiñci gandhajātaṃ. Vilepananti chavirāgakaraṇaṃ. Tattha piḷandhanto dhāreti nāma, ūnaṭṭhānaṃ pūrento maṇḍeti nāma, gandhavasena chavirāgavasena ca sādiyanto vibhūseti nāma. Ṭhānaṃ vuccati kāraṇaṃ. Tasmā yāya dussīlyacetanāya tāni mālādhāraṇādīni mahājano karoti, tato paṭiviratoti attho.

ужжаасаяанам̣ вужжад̇и бамаан̣аад̇игганд̇ам̣. махаасаяананд̇и агаббияабажжад̇т̇аран̣ам̣. д̇ад̇о вирад̇од̇и ад̇т̇о.

Uccāsayanaṃ vuccati pamāṇātikkantaṃ. Mahāsayananti akappiyapaccattharaṇaṃ. Tato viratoti attho.

ж̇аад̇аруубанд̇и суван̣н̣ам̣. раж̇ад̇анд̇и гахаабан̣о, лохамаасаго, ж̇ад̇умаасаго, д̣̇аарумаасагод̇и яз вохаарам̣ г̇ажчанд̇и. д̇асса убхаяассааби бадиг̇г̇ахан̣аа бадивирад̇о, нзва нам̣ уг̇г̇ан̣хаад̇и, на уг̇г̇ан̣хаабзд̇и, на убанигкид̇д̇ам̣ саад̣̇ияад̇ийд̇и ад̇т̇о.

Jātarūpanti suvaṇṇaṃ. Rajatanti kahāpaṇo, lohamāsako, jatumāsako, dārumāsakoti ye vohāraṃ gacchanti. Tassa ubhayassāpi paṭiggahaṇā paṭivirato, neva naṃ uggaṇhāti, na uggaṇhāpeti, na upanikkhittaṃ sādiyatīti attho.

аамагад̇хан̃н̃абадиг̇г̇ахан̣аад̇и, сааливийхияаваг̇од̇хуумаган̇г̇уварагагуд̣̇руусагасан̇каад̇асса сад̇д̇авид̇хассааби аамагад̇хан̃н̃асса бадиг̇г̇ахан̣аа. на гзвалан̃жа зд̇зсам̣ бадиг̇г̇ахан̣амзва, аамасанамби бхигкуунам̣ на ваддад̇иязва. аамагамам̣сабадиг̇г̇ахан̣аад̇и зд̇т̇а ан̃н̃ад̇ра од̣̇исса анун̃н̃аад̇аа аамагамам̣самажчаанам̣ бадиг̇г̇ахан̣амзва бхигкуунам̣ на ваддад̇и, но аамасанам̣.

Āmakadhaññapaṭiggahaṇāti, sālivīhiyavagodhūmakaṅguvarakakudrūsakasaṅkhātassa sattavidhassāpi āmakadhaññassa paṭiggahaṇā. Na kevalañca etesaṃ paṭiggahaṇameva, āmasanampi bhikkhūnaṃ na vaṭṭatiyeva. Āmakamaṃsapaṭiggahaṇāti ettha aññatra odissa anuññātā āmakamaṃsamacchānaṃ paṭiggahaṇameva bhikkhūnaṃ na vaṭṭati, no āmasanaṃ.

ид̇т̇игумааригабадиг̇г̇ахан̣аад̇и зд̇т̇а ид̇т̇ийд̇и бурисанд̇араг̇ад̇аа, ид̇араа гумааригаа наама, д̇аасам̣ бадиг̇г̇ахан̣амби аамасанамби агаббияамзва.

Itthikumārikapaṭiggahaṇāti ettha itthīti purisantaragatā, itarā kumārikā nāma, tāsaṃ paṭiggahaṇampi āmasanampi akappiyameva.

д̣̇аасид̣̇аасабадиг̇г̇ахан̣аад̇и зд̇т̇а д̣̇аасид̣̇аасавасзнзва д̇зсам̣ бадиг̇г̇ахан̣ам̣ на ваддад̇и. ‘‘габбияагаарагам̣ д̣̇амми, аараамигам̣ д̣̇аммий’’д̇и звам̣ вуд̇д̇з бана ваддад̇и.

Dāsidāsapaṭiggahaṇāti ettha dāsidāsavaseneva tesaṃ paṭiggahaṇaṃ na vaṭṭati. ‘‘Kappiyakārakaṃ dammi, ārāmikaṃ dammī’’ti evaṃ vutte pana vaṭṭati.

аж̇зл̣агаад̣̇ийсу кзд̇д̇авад̇т̇убарияосаанзсу габбияаагаббияанаяо винаяавасзна убабаригкид̇аб̣б̣о. д̇ад̇т̇а кзд̇д̇ам̣ наама яасмим̣ буб̣б̣ан̣н̣ам̣ рухад̇и. вад̇т̇у наама яасмим̣ абаран̣н̣ам̣ рухад̇и. яад̇т̇а ваа убхаяамби рухад̇и, д̇ам̣ кзд̇д̇ам̣. д̇ад̣̇ад̇т̇ааяа агад̇абхуумибхааг̇о вад̇т̇у. кзд̇д̇авад̇т̇усийсзна жзд̇т̇а ваабид̇ал̣аагаад̣̇ийниби сан̇г̇ахид̇аанзва.

Ajeḷakādīsu khettavatthupariyosānesu kappiyākappiyanayo vinayavasena upaparikkhitabbo. Tattha khettaṃ nāma yasmiṃ pubbaṇṇaṃ ruhati. Vatthu nāma yasmiṃ aparaṇṇaṃ ruhati. Yattha vā ubhayampi ruhati, taṃ khettaṃ. Tadatthāya akatabhūmibhāgo vatthu. Khettavatthusīsena cettha vāpitaḷākādīnipi saṅgahitāneva.

д̣̇ууд̇зяяам̣ вужжад̇и д̣̇ууд̇агаммам̣, г̇ихийнам̣ бахид̇ам̣ бан̣н̣ам̣ ваа саасанам̣ ваа г̇ахзд̇ваа д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а г̇аманам̣. бахин̣аг̇аманам̣ вужжад̇и гхараа гхарам̣ бзсид̇асса куд̣̇д̣̇агаг̇аманам̣. ануяог̇о наама д̇ад̣̇убхаяагаран̣ам̣. д̇асмаа д̣̇ууд̇зяяабахин̣аг̇аманаанам̣ ануяог̇аад̇и. звамзд̇т̇а ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Dūteyyaṃ vuccati dūtakammaṃ, gihīnaṃ pahitaṃ paṇṇaṃ vā sāsanaṃ vā gahetvā tattha tattha gamanaṃ. Pahiṇagamanaṃ vuccati gharā gharaṃ pesitassa khuddakagamanaṃ. Anuyogo nāma tadubhayakaraṇaṃ. Tasmā dūteyyapahiṇagamanānaṃ anuyogāti. Evamettha attho veditabbo.

гаяавиггаяаад̇и гаяаа жа виггаяаа жа. д̇улаагуудаад̣̇ийсу гууданд̇и ван̃жанам̣. д̇ад̇т̇а д̇улаагуудам̣ наама руубагуудам̣ ан̇г̇агуудам̣, г̇ахан̣агуудам̣, бадижчаннагууданд̇и жад̇уб̣б̣ид̇хам̣ ход̇и. д̇ад̇т̇а руубагуудам̣ наама д̣̇вз д̇улаа самаруубаа гад̇ваа г̇ан̣ханд̇о махад̇ияаа г̇ан̣хаад̇и, д̣̇ад̣̇анд̇о куд̣̇д̣̇игааяа д̣̇зд̇и. ан̇г̇агуудам̣ наама г̇ан̣ханд̇о бажчаабхааг̇з хад̇т̇зна д̇улам̣ аггамад̇и, д̣̇ад̣̇анд̇о буб̣б̣абхааг̇з. г̇ахан̣агуудам̣ наама г̇ан̣ханд̇о муулз раж̇ж̇ум̣ г̇ан̣хаад̇и, д̣̇ад̣̇анд̇о аг̇г̇з. бадижчаннагуудам̣ наама д̇улам̣ сусирам̣ гад̇ваа анд̇о аяажун̣н̣ам̣ багкибид̇ваа г̇ан̣ханд̇о д̇ам̣ бажчаабхааг̇з гарод̇и, д̣̇ад̣̇анд̇о аг̇г̇абхааг̇з.

Kayavikkayāti kayā ca vikkayā ca. Tulākūṭādīsu kūṭanti vañcanaṃ. Tattha tulākūṭaṃ nāma rūpakūṭaṃ aṅgakūṭaṃ, gahaṇakūṭaṃ, paṭicchannakūṭanti catubbidhaṃ hoti. Tattha rūpakūṭaṃ nāma dve tulā samarūpā katvā gaṇhanto mahatiyā gaṇhāti, dadanto khuddikāya deti. Aṅgakūṭaṃ nāma gaṇhanto pacchābhāge hatthena tulaṃ akkamati, dadanto pubbabhāge. Gahaṇakūṭaṃ nāma gaṇhanto mūle rajjuṃ gaṇhāti, dadanto agge. Paṭicchannakūṭaṃ nāma tulaṃ susiraṃ katvā anto ayacuṇṇaṃ pakkhipitvā gaṇhanto taṃ pacchābhāge karoti, dadanto aggabhāge.

гам̣со вужжад̇и суван̣н̣абаад̇и, д̇ааяа ван̃жанам̣ гам̣сагуудам̣. гат̇ам̣? згам̣ суван̣н̣абаад̇им̣ гад̇ваа ан̃н̃аа д̣̇вз д̇иссо лохабаад̇ияо суван̣н̣аван̣н̣з гарод̇и, д̇ад̇о ж̇анабад̣̇ам̣ г̇анд̇ваа гин̃жид̣̇зва ад̣дхам̣ гулам̣ бависид̇ваа – ‘‘суван̣н̣абхааж̇анаани гин̣ат̇аа’’д̇и вад̇ваа аг̇гхз бужчид̇з самаг̇гхад̇арам̣ д̣̇аад̇угаамаа хонд̇и. д̇ад̇о д̇зхи – ‘‘гат̇ам̣ имзсам̣ суван̣н̣абхааво ж̇аанид̇аб̣б̣о’’д̇и вуд̇д̇з, ‘‘виймам̣сид̇ваа г̇ан̣хат̇аа’’д̇и суван̣н̣абаад̇им̣ баасаан̣з гхам̣сид̇ваа саб̣б̣аа баад̇ияо д̣̇ад̇ваа г̇ажчад̇и.

Kaṃso vuccati suvaṇṇapāti, tāya vañcanaṃ kaṃsakūṭaṃ. Kathaṃ? Ekaṃ suvaṇṇapātiṃ katvā aññā dve tisso lohapātiyo suvaṇṇavaṇṇe karoti, tato janapadaṃ gantvā kiñcideva aḍḍhaṃ kulaṃ pavisitvā – ‘‘suvaṇṇabhājanāni kiṇathā’’ti vatvā agghe pucchite samagghataraṃ dātukāmā honti. Tato tehi – ‘‘kathaṃ imesaṃ suvaṇṇabhāvo jānitabbo’’ti vutte, ‘‘vīmaṃsitvā gaṇhathā’’ti suvaṇṇapātiṃ pāsāṇe ghaṃsitvā sabbā pātiyo datvā gacchati.

маанагуудам̣ наама хад̣̇аяабхзд̣̇асикаабхзд̣̇араж̇ж̇убхзд̣̇авасзна д̇ивид̇хам̣ ход̇и. д̇ад̇т̇а хад̣̇аяабхзд̣̇о саббид̇злаад̣̇иминанагаалз лаб̣бхад̇и. д̇аани хи г̇ан̣ханд̇о хздтаачид̣̇д̣̇зна маанзна – ‘‘сан̣игам̣ аасин̃жаа’’д̇и вад̇ваа анд̇обхааж̇анз б̣ахум̣ баг̇гхараабзд̇ваа г̇ан̣хаад̇и, д̣̇ад̣̇анд̇о чид̣̇д̣̇ам̣ бид̇хааяа сийгхам̣ буурзд̇ваа д̣̇зд̇и.

Mānakūṭaṃ nāma hadayabhedasikhābhedarajjubhedavasena tividhaṃ hoti. Tattha hadayabhedo sappitelādiminanakāle labbhati. Tāni hi gaṇhanto heṭṭhāchiddena mānena – ‘‘saṇikaṃ āsiñcā’’ti vatvā antobhājane bahuṃ paggharāpetvā gaṇhāti, dadanto chiddaṃ pidhāya sīghaṃ pūretvā deti.

сикаабхзд̣̇о д̇илад̇ан̣д̣улаад̣̇иминанагаалз лаб̣бхад̇и. д̇аани хи г̇ан̣ханд̇о сан̣игам̣ сикам̣ уссаабзд̇ваа г̇ан̣хаад̇и, д̣̇ад̣̇анд̇о взг̇зна буурзд̇ваа сикам̣ чинд̣̇анд̇о д̣̇зд̇и.

Sikhābhedo tilataṇḍulādiminanakāle labbhati. Tāni hi gaṇhanto saṇikaṃ sikhaṃ ussāpetvā gaṇhāti, dadanto vegena pūretvā sikhaṃ chindanto deti.

раж̇ж̇убхзд̣̇о кзд̇д̇авад̇т̇уминанагаалз лаб̣бхад̇и. лан̃ж̇ам̣ алабханд̇аа хи кзд̇д̇ам̣ амаханд̇амби маханд̇ам̣ гад̇ваа минанд̇и.

Rajjubhedo khettavatthuminanakāle labbhati. Lañjaṃ alabhantā hi khettaṃ amahantampi mahantaṃ katvā minanti.

уггоданаад̣̇ийсу уггодананд̇и ассаамигз саамигз гаад̇ум̣ лан̃ж̇аг̇г̇ахан̣ам̣. ван̃жананд̇и д̇зхи д̇зхи убааязхи барзсам̣ ван̃жанам̣. д̇ад̇рид̣̇амзгам̣ вад̇т̇у – зго гира луд̣̇д̣̇аго миг̇ан̃жа миг̇абод̇аган̃жа г̇ахзд̇ваа ааг̇ажчад̇и , д̇амзго д̇худ̇д̇о – ‘‘гим̣ бхо, миг̇о аг̇гхад̇и, гим̣ миг̇абод̇аго’’д̇и ааха. ‘‘миг̇о д̣̇вз гахаабан̣з, миг̇абод̇аго зга’’нд̇и жа вуд̇д̇з згам̣ гахаабан̣ам̣ д̣̇ад̇ваа миг̇абод̇агам̣ г̇ахзд̇ваа т̇огам̣ г̇анд̇ваа нивад̇д̇о – ‘‘на мз бхо, миг̇абод̇агзна ад̇т̇о, миг̇ам̣ мз д̣̇зхий’’д̇и ааха. д̇зна хи – д̣̇вз гахаабан̣з д̣̇зхийд̇и. со ааха – ‘‘нану д̇з бхо, маяаа батамам̣ зго гахаабан̣о д̣̇инно’’д̇и? ‘‘аама, д̣̇инно’’д̇и. ‘‘ид̣̇ам̣ миг̇абод̇агам̣ г̇ан̣ха, звам̣ со жа гахаабан̣о, аяан̃жа гахаабан̣аг̇гханаго миг̇абод̇агод̇и д̣̇вз гахаабан̣аа бхависсанд̇ий’’д̇и. со ‘‘гааран̣ам̣ вад̣̇ад̇ий’’д̇и саллагкзд̇ваа миг̇абод̇агам̣ г̇ахзд̇ваа миг̇ам̣ ад̣̇аасийд̇и. нигад̇ийд̇и яог̇авасзна ваа мааяаавасзна ваа абааман̇г̇ам̣ бааман̇г̇анд̇и, аман̣им̣ ман̣инд̇и, асуван̣н̣ам̣ суван̣н̣анд̇и гад̇ваа бад̇ируубагзна ван̃жанам̣. саажияог̇од̇и гудилаяог̇о, зд̇зсам̣язва уггоданаад̣̇ийнамзд̇ам̣ наамам̣. д̇асмаа – уггоданасаажияог̇о, ван̃жанасаажияог̇о, нигад̇исаажияог̇од̇и, звамзд̇т̇а ад̇т̇о д̣̇адтаб̣б̣о. гзжи ан̃н̃ам̣ д̣̇ассзд̇ваа ан̃н̃асса баривад̇д̇анам̣ саажияог̇од̇и вад̣̇анд̇и. д̇ам̣ бана ван̃жанзнзва сан̇г̇ахид̇ам̣.

Ukkoṭanādīsu ukkoṭananti assāmike sāmike kātuṃ lañjaggahaṇaṃ. Vañcananti tehi tehi upāyehi paresaṃ vañcanaṃ. Tatridamekaṃ vatthu – eko kira luddako migañca migapotakañca gahetvā āgacchati , tameko dhutto – ‘‘kiṃ bho, migo agghati, kiṃ migapotako’’ti āha. ‘‘Migo dve kahāpaṇe, migapotako eka’’nti ca vutte ekaṃ kahāpaṇaṃ datvā migapotakaṃ gahetvā thokaṃ gantvā nivatto – ‘‘na me bho, migapotakena attho, migaṃ me dehī’’ti āha. Tena hi – dve kahāpaṇe dehīti. So āha – ‘‘nanu te bho, mayā paṭhamaṃ eko kahāpaṇo dinno’’ti? ‘‘Āma, dinno’’ti. ‘‘Idaṃ migapotakaṃ gaṇha, evaṃ so ca kahāpaṇo, ayañca kahāpaṇagghanako migapotakoti dve kahāpaṇā bhavissantī’’ti. So ‘‘kāraṇaṃ vadatī’’ti sallakkhetvā migapotakaṃ gahetvā migaṃ adāsīti. Nikatīti yogavasena vā māyāvasena vā apāmaṅgaṃ pāmaṅganti, amaṇiṃ maṇinti, asuvaṇṇaṃ suvaṇṇanti katvā patirūpakena vañcanaṃ. Sāciyogoti kuṭilayogo, etesaṃyeva ukkoṭanādīnametaṃ nāmaṃ. Tasmā – ukkoṭanasāciyogo, vañcanasāciyogo, nikatisāciyogoti, evamettha attho daṭṭhabbo. Keci aññaṃ dassetvā aññassa parivattanaṃ sāciyogoti vadanti. Taṃ pana vañcaneneva saṅgahitaṃ.

чзд̣̇анаад̣̇ийсу чзд̣̇ананд̇и хад̇т̇ажчзд̣̇анаад̣̇и. вад̇ход̇и мааран̣ам̣. б̣анд̇ход̇и раж̇ж̇уб̣анд̇ханаад̣̇ийхи б̣анд̇ханам̣. вибараамосод̇и химавибараамосо, г̇умб̣авибараамосод̇и д̣̇увид̇хо. яам̣ химабаад̇асамаяз химзна бадижчаннаа худ̇ваа маг̇г̇аббадибаннам̣ ж̇анам̣ мусанд̇и, аяам̣ химавибараамосо. яам̣ г̇умб̣аад̣̇ийхи бадижчаннаа мусанд̇и, аяам̣ г̇умб̣авибараамосо. аалобо вужжад̇и г̇ааманиг̇амаад̣̇ийнам̣ вилобагаран̣ам̣. сахасаагаарод̇и саахасигагирияаа. г̇зхам̣ бависид̇ваа мануссаанам̣ урз сад̇т̇ам̣ табзд̇ваа ижчид̇абхан̣д̣аанам̣ г̇ахан̣ам̣. звамзд̇асмаа чзд̣̇ана…бз… сахасаагаараа бадивирад̇о саман̣о г̇од̇амод̇и. ид̇и ваа хи, бхигкавз, бут̇уж̇ж̇ано д̇ат̇ааг̇ад̇асса ван̣н̣ам̣ вад̣̇амаано вад̣̇зяяаад̇и.

Chedanādīsu chedananti hatthacchedanādi. Vadhoti māraṇaṃ. Bandhoti rajjubandhanādīhi bandhanaṃ. Viparāmosoti himaviparāmoso, gumbaviparāmosoti duvidho. Yaṃ himapātasamaye himena paṭicchannā hutvā maggappaṭipannaṃ janaṃ musanti, ayaṃ himaviparāmoso. Yaṃ gumbādīhi paṭicchannā musanti, ayaṃ gumbaviparāmoso. Ālopo vuccati gāmanigamādīnaṃ vilopakaraṇaṃ. Sahasākāroti sāhasikakiriyā. Gehaṃ pavisitvā manussānaṃ ure satthaṃ ṭhapetvā icchitabhaṇḍānaṃ gahaṇaṃ. Evametasmā chedana…pe… sahasākārā paṭivirato samaṇo gotamoti. Iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyyāti.

зд̇д̇аавад̇аа жуул̣асийлам̣ нидтид̇ам̣ ход̇и.

Ettāvatā cūḷasīlaṃ niṭṭhitaṃ hoti.

маж̇жхимасийлаван̣н̣анаа

Majjhimasīlavaṇṇanā

11. ид̣̇аани маж̇жхимасийлам̣ вид̇т̇аарзнд̇о ‘‘яат̇аа ваа банзгз бхонд̇о’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇рааяам̣ ануд̇д̇аанабад̣̇аван̣н̣анаа. сад̣̇д̇хаад̣̇зяяаанийд̇и гамман̃жа палан̃жа ид̇халоган̃жа баралоган̃жа сад̣̇д̣̇ахид̇ваа д̣̇иннаани. ‘аяам̣ мз н̃аад̇ий’д̇и ваа, ‘мид̇д̇о’д̇и ваа, ид̣̇ам̣ бадигариссад̇и, ид̣̇ам̣ ваа д̇зна гад̇абуб̣б̣анд̇и ваа, звам̣ на д̣̇иннаанийд̇и ад̇т̇о. звам̣ д̣̇иннаани хи на сад̣̇д̇хаад̣̇зяяаани наама хонд̇и . бхож̇анаанийд̇и д̣̇зсанаасийсамад̇д̇амзд̇ам̣, ад̇т̇ад̇о бана сад̣̇д̇хаад̣̇зяяаани бхож̇анаани бхун̃ж̇ид̇ваа жийвараани баарубид̇ваа сзнаасанаани сзвамаанаа г̇илаанабхзсаж̇ж̇ам̣ барибхун̃ж̇амаанаад̇и саб̣б̣амзд̇ам̣ вуд̇д̇амзва ход̇и.

11. Idāni majjhimasīlaṃ vitthārento ‘‘yathā vā paneke bhonto’’tiādimāha. Tatrāyaṃ anuttānapadavaṇṇanā. Saddhādeyyānīti kammañca phalañca idhalokañca paralokañca saddahitvā dinnāni. ‘Ayaṃ me ñātī’ti vā, ‘mitto’ti vā, idaṃ paṭikarissati, idaṃ vā tena katapubbanti vā, evaṃ na dinnānīti attho. Evaṃ dinnāni hi na saddhādeyyāni nāma honti . Bhojanānīti desanāsīsamattametaṃ, atthato pana saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā cīvarāni pārupitvā senāsanāni sevamānā gilānabhesajjaṃ paribhuñjamānāti sabbametaṃ vuttameva hoti.

сзяяат̇ид̣̇анд̇и нибаад̇о. д̇ассад̇т̇о гад̇амо со б̣ийж̇аг̇аамабхууд̇аг̇аамо, яасса самаарамбхам̣ ануяуд̇д̇аа вихаранд̇ийд̇и. д̇ад̇о д̇ам̣ д̣̇ассзнд̇о муулаб̣ийж̇анд̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а муулаб̣ийж̇ам̣ наама халид̣̇д̣̇и, син̇г̇ивзрам̣, важаа, важад̇д̇ам̣, ад̇ивисаа, гадугарохин̣ий, усийрам̣, бхад̣̇д̣̇амуд̇д̇аганд̇и звамаад̣̇и. канд̇хаб̣ийж̇ам̣ наама ассад̇т̇о, ниг̇род̇хо, билагко, уд̣̇умб̣аро, гажчаго, габид̇т̇анод̇и звамаад̣̇и. пал̣уб̣ийж̇ам̣ наама ужчу, нал̣о, взл̣ууд̇и звамаад̣̇и. аг̇г̇аб̣ийж̇ам̣ наама аж̇ж̇агам̣, пан̣иж̇ж̇агам̣, хиривзранд̇и звамаад̣̇и. б̣ийж̇аб̣ийж̇ам̣ наама буб̣б̣ан̣н̣ам̣ абаран̣н̣анд̇и звамаад̣̇и. саб̣б̣ан̃хзд̇ам̣ ругкад̇о вияож̇ид̇ам̣ вируханасамад̇т̇амзва ‘‘б̣ийж̇аг̇аамо’’д̇и вужжад̇и. ругкад̇о бана авияож̇ид̇ам̣ асугкам̣ ‘‘бхууд̇аг̇аамо’’д̇и вужжад̇и. д̇ад̇т̇а бхууд̇аг̇аамасамаарамбхо баажид̇д̇ияавад̇т̇у, б̣ийж̇аг̇аамасамаарамбхо д̣̇уггадавад̇т̇ууд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Seyyathidanti nipāto. Tassattho katamo so bījagāmabhūtagāmo, yassa samārambhaṃ anuyuttā viharantīti. Tato taṃ dassento mūlabījantiādimāha. Tattha mūlabījaṃ nāma haliddi, siṅgiveraṃ, vacā, vacattaṃ, ativisā, kaṭukarohiṇī, usīraṃ, bhaddamuttakanti evamādi. Khandhabījaṃ nāma assattho, nigrodho, pilakkho, udumbaro, kacchako, kapitthanoti evamādi. Phaḷubījaṃ nāma ucchu, naḷo, veḷūti evamādi. Aggabījaṃ nāma ajjakaṃ, phaṇijjakaṃ, hiriveranti evamādi. Bījabījaṃ nāma pubbaṇṇaṃ aparaṇṇanti evamādi. Sabbañhetaṃ rukkhato viyojitaṃ viruhanasamatthameva ‘‘bījagāmo’’ti vuccati. Rukkhato pana aviyojitaṃ asukkhaṃ ‘‘bhūtagāmo’’ti vuccati. Tattha bhūtagāmasamārambho pācittiyavatthu, bījagāmasamārambho dukkaṭavatthūti veditabbo.

12. саннид̇хигаарабарибхог̇анд̇и саннид̇хигад̇асса барибхог̇ам̣. д̇ад̇т̇а д̣̇увид̇хаа гат̇аа, винаяавасзна жа саллзкавасзна жа. винаяавасзна д̇аава яам̣ гин̃жи аннам̣ аж̇ж̇а бадиг̇г̇ахид̇ам̣ абараж̇ж̇у саннид̇хигаарагам̣ ход̇и, д̇асса барибхог̇з баажид̇д̇ияам̣ . ад̇д̇анаа лад̣̇д̇хам̣ бана сааман̣зраанам̣ д̣̇ад̇ваа, д̇зхи лад̣̇д̇хам̣ табаабзд̇ваа д̣̇уд̇ияад̣̇ивасз бхун̃ж̇ид̇ум̣ ваддад̇и, саллзко бана на ход̇и.

12.Sannidhikāraparibhoganti sannidhikatassa paribhogaṃ. Tattha duvidhā kathā, vinayavasena ca sallekhavasena ca. Vinayavasena tāva yaṃ kiñci annaṃ ajja paṭiggahitaṃ aparajju sannidhikārakaṃ hoti, tassa paribhoge pācittiyaṃ . Attanā laddhaṃ pana sāmaṇerānaṃ datvā, tehi laddhaṃ ṭhapāpetvā dutiyadivase bhuñjituṃ vaṭṭati, sallekho pana na hoti.

баанасаннид̇химхиби зсзва наяо. д̇ад̇т̇а баанам̣ наама амб̣абаанаад̣̇ийни адта баанаани, яаани жа д̇зсам̣ ануломаани. д̇зсам̣ винижчаяо саманд̇абаасаад̣̇игааяам̣ вуд̇д̇о.

Pānasannidhimhipi eseva nayo. Tattha pānaṃ nāma ambapānādīni aṭṭha pānāni, yāni ca tesaṃ anulomāni. Tesaṃ vinicchayo samantapāsādikāyaṃ vutto.

вад̇т̇асаннид̇химхи анад̇хидтид̇ам̣ авигаббид̇ам̣ саннид̇хи жа ход̇и, саллзкан̃жа гобзд̇и, аяам̣ барияааяагат̇аа. ниббарияааяад̇о бана д̇ижийварасанд̇удтзна бхавид̇аб̣б̣ам̣, жад̇уд̇т̇ам̣ лабхид̇ваа ан̃н̃асса д̣̇аад̇аб̣б̣ам̣. сажз яасса гассажи д̣̇аад̇ум̣ на саггод̇и, яасса бана д̣̇аад̇угаамо ход̇и, со уд̣̇д̣̇зсад̇т̇ааяа ваа барибужчад̇т̇ааяа ваа г̇ад̇о, ааг̇ад̇амад̇д̇з д̣̇аад̇аб̣б̣ам̣, ад̣̇аад̇ум̣ на ваддад̇и. жийварз бана аббахонд̇з сад̇ияаа бажжаасааяа анун̃н̃аад̇агаалам̣ табзд̇ум̣ ваддад̇и. суужисуд̇д̇ажийварагаарагаанам̣ алаабхзна д̇ад̇о барамби винаяагаммам̣ гад̇ваа табзд̇ум̣ ваддад̇и. ‘‘имасмим̣ ж̇ин̣н̣з буна ийд̣̇исам̣ гуд̇о лабхиссаамий’’д̇и бана табзд̇ум̣ на ваддад̇и, саннид̇хи жа ход̇и, саллзкан̃жа гобзд̇и.

Vatthasannidhimhi anadhiṭṭhitaṃ avikappitaṃ sannidhi ca hoti, sallekhañca kopeti, ayaṃ pariyāyakathā. Nippariyāyato pana ticīvarasantuṭṭhena bhavitabbaṃ, catutthaṃ labhitvā aññassa dātabbaṃ. Sace yassa kassaci dātuṃ na sakkoti, yassa pana dātukāmo hoti, so uddesatthāya vā paripucchatthāya vā gato, āgatamatte dātabbaṃ, adātuṃ na vaṭṭati. Cīvare pana appahonte satiyā paccāsāya anuññātakālaṃ ṭhapetuṃ vaṭṭati. Sūcisuttacīvarakārakānaṃ alābhena tato parampi vinayakammaṃ katvā ṭhapetuṃ vaṭṭati. ‘‘Imasmiṃ jiṇṇe puna īdisaṃ kuto labhissāmī’’ti pana ṭhapetuṃ na vaṭṭati, sannidhi ca hoti, sallekhañca kopeti.

яаанасаннид̇химхи яаанам̣ наама ваяхам̣, рат̇о, сагадам̣, санд̣̇амаанигаа, сивигаа, баадан̇гийд̇и; нзд̇ам̣ баб̣б̣аж̇ид̇асса яаанам̣. убааханаа бана баб̣б̣аж̇ид̇асса яаанам̣язва. згабхигкусса хи зго аран̃н̃ад̇т̇ааяа, зго д̇ход̇абаад̣̇агад̇т̇ааяаад̇и, уггам̣сад̇о д̣̇вз убааханасан̇гхаадаа вадданд̇и. д̇ад̇ияам̣ лабхид̇ваа ан̃н̃асса д̣̇аад̇аб̣б̣о. ‘‘имасмим̣ ж̇ин̣н̣з ан̃н̃ам̣ гуд̇о лабхиссаамий’’д̇и хи табзд̇ум̣ на ваддад̇и, саннид̇хи жа ход̇и, саллзкан̃жа гобзд̇и.

Yānasannidhimhi yānaṃ nāma vayhaṃ, ratho, sakaṭaṃ, sandamānikā, sivikā, pāṭaṅkīti; netaṃ pabbajitassa yānaṃ. Upāhanā pana pabbajitassa yānaṃyeva. Ekabhikkhussa hi eko araññatthāya, eko dhotapādakatthāyāti, ukkaṃsato dve upāhanasaṅghāṭā vaṭṭanti. Tatiyaṃ labhitvā aññassa dātabbo. ‘‘Imasmiṃ jiṇṇe aññaṃ kuto labhissāmī’’ti hi ṭhapetuṃ na vaṭṭati, sannidhi ca hoti, sallekhañca kopeti.

саяанасаннид̇химхи саяананд̇и ман̃жо. згасса бхигкуно зго г̇аб̣бхз, зго д̣̇иваатаанзд̇и уггам̣сад̇о д̣̇вз ман̃жаа вадданд̇и. д̇ад̇о уд̇д̇ари лабхид̇ваа ан̃н̃асса бхигкуно ваа г̇ан̣асса ваа д̣̇аад̇аб̣б̣о; ад̣̇аад̇ум̣ на ваддад̇и. саннид̇хи жа ход̇и, саллзкан̃жа гобзд̇и.

Sayanasannidhimhi sayananti mañco. Ekassa bhikkhuno eko gabbhe, eko divāṭhāneti ukkaṃsato dve mañcā vaṭṭanti. Tato uttari labhitvā aññassa bhikkhuno vā gaṇassa vā dātabbo; adātuṃ na vaṭṭati. Sannidhi ca hoti, sallekhañca kopeti.

г̇анд̇хасаннид̇химхи бхигкуно ган̣д̣угажчучавид̣̇осаад̣̇иааб̣аад̇хз сад̇и г̇анд̇хаа вадданд̇и. д̇з г̇анд̇хз аахараабзд̇ваа д̇асмим̣ рог̇з вуубасанд̇з ан̃н̃зсам̣ ваа ааб̣аад̇хигаанам̣ д̣̇аад̇аб̣б̣аа, д̣̇ваарз бан̃жан̇г̇улигхарад̇хуубанаад̣̇ийсу ваа убанзд̇аб̣б̣аа. ‘‘буна рог̇з сад̇и бхависсанд̇ий’’д̇и бана табзд̇ум̣ на ваддад̇и, саннид̇хи жа ход̇и, саллзкан̃жа гобзд̇и.

Gandhasannidhimhi bhikkhuno kaṇḍukacchuchavidosādiābādhe sati gandhā vaṭṭanti. Te gandhe āharāpetvā tasmiṃ roge vūpasante aññesaṃ vā ābādhikānaṃ dātabbā, dvāre pañcaṅguligharadhūpanādīsu vā upanetabbā. ‘‘Puna roge sati bhavissantī’’ti pana ṭhapetuṃ na vaṭṭati, sannidhi ca hoti, sallekhañca kopeti.

аамисанд̇и вуд̇д̇аавасзсам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣. сзяяат̇ид̣̇ам̣, ид̇хзгажжо бхигку – ‘‘д̇ат̇ааруубз гаалз убагаарааяа бхависсад̇ий’’д̇и д̇илад̇ан̣д̣уламуг̇г̇амаасанаал̣игзралон̣амажчамам̣саваллуурасаббид̇злаг̇ул̣абхааж̇анаад̣̇ийни аахараабзд̇ваа табзд̇и. со вассагаалз гаалассзва сааман̣зрзхи яааг̇ум̣ бажаабзд̇ваа барибхун̃ж̇ид̇ваа ‘‘сааман̣зра, уд̣̇агагад̣̇д̣̇амз д̣̇угкам̣ г̇аамам̣ бависид̇ум̣, г̇ажча асугам̣ гулам̣ г̇анд̇ваа маяхам̣ вихаарз нисиннабхаавам̣ аарожзхи; асугагулад̇о д̣̇ад̇хиаад̣̇ийни аахараа’’д̇и бзсзд̇и. бхигкуухи – ‘‘гим̣, бханд̇з, г̇аамам̣ бависиссат̇аа’’д̇и вуд̇д̇зби, ‘‘д̣̇уббавзсо, аавусо, ид̣̇аани г̇аамо’’д̇и вад̣̇ад̇и. д̇з – ‘‘ход̇у, бханд̇з, ажчат̇а д̇умхз, маяам̣ бхигкам̣ бариязсид̇ваа аахариссаамаа’’д̇и г̇ажчанд̇и. ат̇а сааман̣зроби д̣̇ад̇хиаад̣̇ийни аахарид̇ваа бхад̇д̇ан̃жа б̣яан̃ж̇анан̃жа самбаад̣̇зд̇ваа убанзд̇и, д̇ам̣ бхун̃ж̇анд̇ассзва убадтаагаа бхад̇д̇ам̣ бахин̣анд̇и, д̇ад̇оби манаабам̣ манаабам̣ бхун̃ж̇ад̇и. ат̇а бхигкуу бин̣д̣абаад̇ам̣ г̇ахзд̇ваа ааг̇ажчанд̇и, д̇ад̇оби манаабам̣ манаабам̣ г̇ийвааяаамагам̣ бхун̃ж̇ад̇иязва. звам̣ жад̇умаасамби вийд̇инаамзд̇и. аяам̣ вужжад̇и – ‘‘бхигку мун̣д̣агудумб̣игаж̇ийвигам̣ ж̇ийвад̇и, на саман̣аж̇ийвига’’нд̇и. зваруубо аамисасаннид̇хи наама ход̇и.

Āmisanti vuttāvasesaṃ daṭṭhabbaṃ. Seyyathidaṃ, idhekacco bhikkhu – ‘‘tathārūpe kāle upakārāya bhavissatī’’ti tilataṇḍulamuggamāsanāḷikeraloṇamacchamaṃsavallūrasappitelaguḷabhājanādīni āharāpetvā ṭhapeti. So vassakāle kālasseva sāmaṇerehi yāguṃ pacāpetvā paribhuñjitvā ‘‘sāmaṇera, udakakaddame dukkhaṃ gāmaṃ pavisituṃ, gaccha asukaṃ kulaṃ gantvā mayhaṃ vihāre nisinnabhāvaṃ ārocehi; asukakulato dadhiādīni āharā’’ti peseti. Bhikkhūhi – ‘‘kiṃ, bhante, gāmaṃ pavisissathā’’ti vuttepi, ‘‘duppaveso, āvuso, idāni gāmo’’ti vadati. Te – ‘‘hotu, bhante, acchatha tumhe, mayaṃ bhikkhaṃ pariyesitvā āharissāmā’’ti gacchanti. Atha sāmaṇeropi dadhiādīni āharitvā bhattañca byañjanañca sampādetvā upaneti, taṃ bhuñjantasseva upaṭṭhākā bhattaṃ pahiṇanti, tatopi manāpaṃ manāpaṃ bhuñjati. Atha bhikkhū piṇḍapātaṃ gahetvā āgacchanti, tatopi manāpaṃ manāpaṃ gīvāyāmakaṃ bhuñjatiyeva. Evaṃ catumāsampi vītināmeti. Ayaṃ vuccati – ‘‘bhikkhu muṇḍakuṭumbikajīvikaṃ jīvati, na samaṇajīvika’’nti. Evarūpo āmisasannidhi nāma hoti.

бхигкуно бана васанадтаанз згаа д̇ан̣д̣уланаал̣и, зго г̇ул̣абин̣д̣о, жад̇убхааг̇амад̇д̇ам̣ саббийд̇и зд̇д̇агам̣ нид̇хзд̇ум̣ ваддад̇и, агаалз самбад̇д̇ажораанам̣ ад̇т̇ааяа. д̇з хи зд̇д̇агамби аамисабадисант̇аарам̣ алабханд̇аа ж̇ийвид̇ааби воробзяяум̣, д̇асмаа сажз зд̇д̇агам̣ над̇т̇и, аахараабзд̇вааби табзд̇ум̣ ваддад̇и. апаасугагаалз жа яад̣̇зд̇т̇а габбияам̣, д̇ам̣ ад̇д̇анааби барибхун̃ж̇ид̇ум̣ ваддад̇и. габбияагудияам̣ бана б̣ахум̣ табзнд̇ассааби саннид̇хи наама над̇т̇и. д̇ат̇ааг̇ад̇асса бана д̇ан̣д̣уланаал̣иаад̣̇ийсу ваа яам̣ гин̃жи жад̇урад̇анамад̇д̇ам̣ ваа билод̇игакан̣д̣ам̣ ‘‘ид̣̇ам̣ мз аж̇ж̇а ваа свз ваа бхависсад̇ий’’д̇и табид̇ам̣ наама над̇т̇и.

Bhikkhuno pana vasanaṭṭhāne ekā taṇḍulanāḷi, eko guḷapiṇḍo, catubhāgamattaṃ sappīti ettakaṃ nidhetuṃ vaṭṭati, akāle sampattacorānaṃ atthāya. Te hi ettakampi āmisapaṭisanthāraṃ alabhantā jīvitāpi voropeyyuṃ, tasmā sace ettakaṃ natthi, āharāpetvāpi ṭhapetuṃ vaṭṭati. Aphāsukakāle ca yadettha kappiyaṃ, taṃ attanāpi paribhuñjituṃ vaṭṭati. Kappiyakuṭiyaṃ pana bahuṃ ṭhapentassāpi sannidhi nāma natthi. Tathāgatassa pana taṇḍulanāḷiādīsu vā yaṃ kiñci caturatanamattaṃ vā pilotikakhaṇḍaṃ ‘‘idaṃ me ajja vā sve vā bhavissatī’’ti ṭhapitaṃ nāma natthi.

13. висуугад̣̇ассанзсу нажжам̣ наама яам̣ гин̃жи нажжам̣, д̇ам̣ маг̇г̇ам̣ г̇ажчанд̇знааби г̇ийвам̣ басаарзд̇ваа д̣̇адтум̣ на ваддад̇и. вид̇т̇ааравинижчаяо банзд̇т̇а саманд̇абаасаад̣̇игааяам̣ вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣о. яат̇аа жзд̇т̇а, звам̣ саб̣б̣зсу сигкаабад̣̇абадисам̣яуд̇д̇зсу суд̇д̇абад̣̇зсу. ид̇о баран̃хи зд̇д̇агамби авад̇ваа д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а баяож̇анамад̇д̇амзва ван̣н̣аяиссаамаад̇и.

13. Visūkadassanesu naccaṃ nāma yaṃ kiñci naccaṃ, taṃ maggaṃ gacchantenāpi gīvaṃ pasāretvā daṭṭhuṃ na vaṭṭati. Vitthāravinicchayo panettha samantapāsādikāyaṃ vuttanayeneva veditabbo. Yathā cettha, evaṃ sabbesu sikkhāpadapaṭisaṃyuttesu suttapadesu. Ito parañhi ettakampi avatvā tattha tattha payojanamattameva vaṇṇayissāmāti.

бзгканд̇и надасамаж̇ж̇ам̣. агкаананд̇и бхаарад̇аяуж̇жханаад̣̇игам̣. яасмим̣ таанз гат̇ийяад̇и, д̇ад̇т̇а г̇анд̇умби на ваддад̇и. баан̣иссаранд̇и гам̣сад̇аал̣ам̣, баан̣ид̇аал̣анд̇иби вад̣̇анд̇и. взд̇аал̣анд̇и гханад̇аал̣ам̣, манд̇зна мад̇асарийрудтаабананд̇иби згз. гумбхат̇уун̣анд̇и жад̇урассаамб̣ан̣агад̇аал̣ам̣, гумбхасад̣̇д̣̇анд̇иби згз. собханаганд̇и надаанам̣ аб̣бхоггиран̣ам̣, собханагарам̣ ваа, бадибхаанажид̇д̇анд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. жан̣д̣ааланд̇и аяог̇ул̣агийл̣аа, жан̣д̣аалаанам̣ саан̣ад̇хованагийл̣аад̇иби вад̣̇анд̇и. вам̣санд̇и взл̣ум̣ уссаабзд̇ваа гийл̣анам̣.

Pekkhanti naṭasamajjaṃ. Akkhānanti bhāratayujjhanādikaṃ. Yasmiṃ ṭhāne kathīyati, tattha gantumpi na vaṭṭati. Pāṇissaranti kaṃsatāḷaṃ, pāṇitāḷantipi vadanti. Vetāḷanti ghanatāḷaṃ, mantena matasarīruṭṭhāpanantipi eke. Kumbhathūṇanti caturassaambaṇakatāḷaṃ, kumbhasaddantipi eke. Sobhanakanti naṭānaṃ abbhokkiraṇaṃ, sobhanakaraṃ vā, paṭibhānacittanti vuttaṃ hoti. Caṇḍālanti ayoguḷakīḷā, caṇḍālānaṃ sāṇadhovanakīḷātipi vadanti. Vaṃsanti veḷuṃ ussāpetvā kīḷanaṃ.

д̇ховананд̇и адтид̇хованам̣, згажжзсу гира ж̇анабад̣̇зсу гаалан̇гад̇з н̃аад̇агз на жхаабзнд̇и, никан̣ид̇ваа табзнд̇и. ат̇а нзсам̣ бууд̇ибхууд̇ам̣ гааяам̣ н̃ад̇ваа нийхарид̇ваа адтийни д̇ховид̇ваа г̇анд̇хзхи магкзд̇ваа табзнд̇и. д̇з нагкад̇д̇агаалз згасмим̣ таанз адтийни табзд̇ваа згасмим̣ таанз сураад̣̇ийни табзд̇ваа род̣̇анд̇аа барид̣̇званд̇аа сурам̣ биванд̇и. вуд̇д̇амби жзд̇ам̣ – ‘‘ад̇т̇и, бхигкавз , д̣̇агкин̣зсу ж̇анабад̣̇зсу адтид̇хованам̣ наама, д̇ад̇т̇а ход̇и аннамби баанамби каж̇ж̇амби бхож̇ж̇амби лзяяамби бзяяамби нажжамби г̇ийд̇амби ваад̣̇ид̇амби. ад̇т̇зд̇ам̣, бхигкавз, д̇хованам̣, нзд̇ам̣ над̇т̇ийд̇и вад̣̇аамий’’д̇и (а. ни. 10.107). згажжз бана инд̣̇аж̇аалзна адтид̇хованам̣ д̇ховананд̇иби вад̣̇анд̇и.

Dhovananti aṭṭhidhovanaṃ, ekaccesu kira janapadesu kālaṅkate ñātake na jhāpenti, nikhaṇitvā ṭhapenti. Atha nesaṃ pūtibhūtaṃ kāyaṃ ñatvā nīharitvā aṭṭhīni dhovitvā gandhehi makkhetvā ṭhapenti. Te nakkhattakāle ekasmiṃ ṭhāne aṭṭhīni ṭhapetvā ekasmiṃ ṭhāne surādīni ṭhapetvā rodantā paridevantā suraṃ pivanti. Vuttampi cetaṃ – ‘‘atthi, bhikkhave , dakkhiṇesu janapadesu aṭṭhidhovanaṃ nāma, tattha hoti annampi pānampi khajjampi bhojjampi leyyampi peyyampi naccampi gītampi vāditampi. Atthetaṃ, bhikkhave, dhovanaṃ, netaṃ natthīti vadāmī’’ti (a. ni. 10.107). Ekacce pana indajālena aṭṭhidhovanaṃ dhovanantipi vadanti.

хад̇т̇ияуд̣̇д̇хаад̣̇ийсу бхигкуно нзва хад̇т̇иаад̣̇ийхи сад̣̇д̇хим̣ яуж̇жхид̇ум̣, на д̇з яуж̇жхаабзд̇ум̣, на яуж̇жханд̇з д̣̇адтум̣ ваддад̇и. ниб̣б̣уд̣̇д̇ханд̇и маллаяуд̣̇д̇хам̣. уяяод̇хиганд̇и яад̇т̇а самбахааро д̣̇иссад̇и. б̣алаг̇г̇анд̇и б̣алаг̇ан̣анадтаанам̣. сзнааб̣яууханд̇и сзнаанивзсо, сагадаб̣яуухаад̣̇ивасзна сзнааяа нивзсанам̣. анийгад̣̇ассананд̇и – ‘‘д̇аяо хад̇т̇ий бажчимам̣ хад̇т̇аанийга’’нд̇иаад̣̇инаа (баажи. 324) наязна вуд̇д̇асса анийгасса д̣̇ассанам̣.

Hatthiyuddhādīsu bhikkhuno neva hatthiādīhi saddhiṃ yujjhituṃ, na te yujjhāpetuṃ, na yujjhante daṭṭhuṃ vaṭṭati. Nibbuddhanti mallayuddhaṃ. Uyyodhikanti yattha sampahāro dissati. Balagganti balagaṇanaṭṭhānaṃ. Senābyūhanti senāniveso, sakaṭabyūhādivasena senāya nivesanaṃ. Anīkadassananti – ‘‘tayo hatthī pacchimaṃ hatthānīka’’ntiādinā (pāci. 324) nayena vuttassa anīkassa dassanaṃ.

14. бамаад̣̇о зд̇т̇а д̇идтад̇ийд̇и бамаад̣̇адтаанам̣. ж̇ууд̇ан̃жа д̇ам̣ бамаад̣̇адтаанан̃жаад̇и ж̇ууд̇аббамаад̣̇адтаанам̣. згзгааяа банд̇ияаа адта адта бад̣̇аани ассаад̇и адтабад̣̇ам̣ д̣̇асабад̣̇зби зсзва наяо. аагаасанд̇и адтабад̣̇ад̣̇асабад̣̇зсу вияа аагаасзязва гийл̣анам̣. барихаарабат̇анд̇и бхуумияам̣ наанаабат̇аман̣д̣алам̣ гад̇ваа д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а барихарид̇аб̣б̣ам̣, бат̇ам̣ барихаранд̇аанам̣ гийл̣анам̣. санд̇иганд̇и санд̇игагийл̣анам̣. згаж̇жхам̣ табид̇аа саарияо ваа сагкарааяо ваа ажаалзнд̇аа накзнзва абанзнд̇и жа убанзнд̇и жа, сажз д̇ад̇т̇а гаажи жалад̇и, барааж̇аяо ход̇и, зваруубааяа гийл̣ааязд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. калиганд̇и ж̇ууд̇апалагз баасагагийл̣анам̣. гхадигаа вужжад̇и д̣̇ийгхад̣̇ан̣д̣агзна рассад̣̇ан̣д̣агам̣ бахаран̣агийл̣анам̣. салаагахад̇т̇анд̇и лаакааяа ваа ман̃ж̇идтигааяа ваа бидтод̣̇агзна ваа салаагахад̇т̇ам̣ д̇змзд̇ваа – ‘‘гим̣ ход̇уу’’д̇и бхуумияам̣ ваа бхид̇д̇ияам̣ ваа д̇ам̣ бахарид̇ваа хад̇т̇иассаад̣̇ируубад̣̇ассанагийл̣анам̣. агканд̇и г̇ул̣агийл̣аа. бан̇г̇ажийрам̣ вужжад̇и бан̣н̣анаал̣игам̣, д̇ам̣ д̇хаманд̇аа гийл̣анд̇и. ван̇гаганд̇и г̇аамад̣̇аарагаанам̣ гийл̣анагам̣ куд̣̇д̣̇аганан̇г̇алам̣. могкажигаа вужжад̇и самбаривад̇д̇анагийл̣аа, аагаасз ваа д̣̇ан̣д̣агам̣ г̇ахзд̇ваа бхуумияам̣ ваа сийсам̣ табзд̇ваа хздтубарияабхаавзна баривад̇д̇анагийл̣аад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. жин̇г̇улигам̣ вужжад̇и д̇аалабан̣н̣аад̣̇ийхи гад̇ам̣ ваад̇аббахаарзна бариб̣бхаманажаггам̣. бад̇д̇аал̣хагам̣ вужжад̇и бан̣н̣анаал̣игаа. д̇ааяа ваалугаад̣̇ийни минанд̇аа гийл̣анд̇и. рат̇аганд̇и куд̣̇д̣̇агарат̇ам̣. д̇хануганд̇и куд̣̇д̣̇агад̇ханумзва. агкаригаа вужжад̇и аагаасз ваа бидтияам̣ ваа агкараж̇аананагийл̣аа. манзсигаа наама манасаа жинд̇ид̇аж̇аананагийл̣аа. яат̇ааваж̇ж̇ам̣ наама гаан̣агун̣икуж̇ж̇аад̣̇ийнам̣ яам̣ яам̣ важ̇ж̇ам̣, д̇ам̣ д̇ам̣ баяож̇зд̇ваа д̣̇ассанагийл̣аа.

14. Pamādo ettha tiṭṭhatīti pamādaṭṭhānaṃ. Jūtañca taṃ pamādaṭṭhānañcāti jūtappamādaṭṭhānaṃ. Ekekāya pantiyā aṭṭha aṭṭha padāni assāti aṭṭhapadaṃ dasapadepi eseva nayo. Ākāsanti aṭṭhapadadasapadesu viya ākāseyeva kīḷanaṃ. Parihārapathanti bhūmiyaṃ nānāpathamaṇḍalaṃ katvā tattha tattha pariharitabbaṃ, pathaṃ pariharantānaṃ kīḷanaṃ. Santikanti santikakīḷanaṃ. Ekajjhaṃ ṭhapitā sāriyo vā sakkharāyo vā acālentā nakheneva apanenti ca upanenti ca, sace tattha kāci calati, parājayo hoti, evarūpāya kīḷāyetaṃ adhivacanaṃ. Khalikanti jūtaphalake pāsakakīḷanaṃ. Ghaṭikā vuccati dīghadaṇḍakena rassadaṇḍakaṃ paharaṇakīḷanaṃ. Salākahatthanti lākhāya vā mañjiṭṭhikāya vā piṭṭhodakena vā salākahatthaṃ temetvā – ‘‘kiṃ hotū’’ti bhūmiyaṃ vā bhittiyaṃ vā taṃ paharitvā hatthiassādirūpadassanakīḷanaṃ. Akkhanti guḷakīḷā. Paṅgacīraṃ vuccati paṇṇanāḷikaṃ, taṃ dhamantā kīḷanti. Vaṅkakanti gāmadārakānaṃ kīḷanakaṃ khuddakanaṅgalaṃ. Mokkhacikā vuccati samparivattanakīḷā, ākāse vā daṇḍakaṃ gahetvā bhūmiyaṃ vā sīsaṃ ṭhapetvā heṭṭhupariyabhāvena parivattanakīḷāti vuttaṃ hoti. Ciṅgulikaṃ vuccati tālapaṇṇādīhi kataṃ vātappahārena paribbhamanacakkaṃ. Pattāḷhakaṃ vuccati paṇṇanāḷikā. Tāya vālukādīni minantā kīḷanti. Rathakanti khuddakarathaṃ. Dhanukanti khuddakadhanumeva. Akkharikā vuccati ākāse vā piṭṭhiyaṃ vā akkharajānanakīḷā. Manesikā nāma manasā cintitajānanakīḷā. Yathāvajjaṃ nāma kāṇakuṇikhujjādīnaṃ yaṃ yaṃ vajjaṃ, taṃ taṃ payojetvā dassanakīḷā.

15. аасанд̣̇инд̇и бамаан̣аад̇игганд̇аасанам̣. ануяуд̇д̇аа вихаранд̇ийд̇и ид̣̇ам̣ абзгкид̇ваа бана саб̣б̣абад̣̇зсу убаяог̇аважанам̣ гад̇ам̣. баллан̇год̇и баад̣̇зсу ваал̣аруубаани табзд̇ваа гад̇о. г̇онагод̇и д̣̇ийгхаломаго махаагож̇аво, жад̇уран̇г̇улаад̇хигаани гира д̇асса ломаани. жид̇д̇аганд̇и ваанавижид̇д̇ам̣ ун̣н̣аамаяад̇т̇аран̣ам̣. бадигаад̇и ун̣н̣аамаяо сзд̇ад̇т̇аран̣о. бадалигаад̇и гханабубпаго ун̣н̣аамаяад̇т̇аран̣о. яо аамалагабад̇д̇од̇иби вужжад̇и. д̇уулигаад̇и д̇ин̣н̣ам̣ д̇уулаанам̣ ан̃н̃ад̇арабун̣н̣аа д̇уулигаа. вигад̇игаад̇и сийхаб̣яаг̇гхаад̣̇ируубавижид̇ро ун̣н̣аамаяад̇т̇аран̣о. уд̣̇д̣̇аломийд̇и убхаяад̇од̣̇асам̣ ун̣н̣аамаяад̇т̇аран̣ам̣, гзжи ‘‘згад̇оуг̇г̇ад̇абубпа’’нд̇и вад̣̇анд̇и. зганд̇аломийд̇и згад̇од̣̇асам̣ ун̣н̣аамаяад̇т̇аран̣ам̣. гзжи ‘‘убхад̇оуг̇г̇ад̇абубпа’’нд̇и вад̣̇анд̇и. гаддиссанд̇и рад̇анабарисиб̣б̣ид̇ам̣ госзяяагаддиссамаяабажжад̇т̇аран̣ам̣. госзяяанд̇и рад̇анабарисиб̣б̣ид̇амзва госияасуд̇д̇амаяабажжад̇т̇аран̣ам̣. суд̣̇д̇хагосзяяам̣ бана ваддад̇ийд̇и винаяз вуд̇д̇ам̣. д̣̇ийгханигааяадтагат̇ааяам̣ бана ‘‘табзд̇ваа д̇уулигам̣ саб̣б̣аанзва г̇онагаад̣̇ийни рад̇анабарисиб̣б̣ид̇аани на вадданд̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣.

15.Āsandinti pamāṇātikkantāsanaṃ. Anuyuttā viharantīti idaṃ apekkhitvā pana sabbapadesu upayogavacanaṃ kataṃ. Pallaṅkoti pādesu vāḷarūpāni ṭhapetvā kato. Gonakoti dīghalomako mahākojavo, caturaṅgulādhikāni kira tassa lomāni. Cittakanti vānavicittaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ. Paṭikāti uṇṇāmayo setattharaṇo. Paṭalikāti ghanapupphako uṇṇāmayattharaṇo. Yo āmalakapattotipi vuccati. Tūlikāti tiṇṇaṃ tūlānaṃ aññatarapuṇṇā tūlikā. Vikatikāti sīhabyagghādirūpavicitro uṇṇāmayattharaṇo. Uddalomīti ubhayatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ, keci ‘‘ekatouggatapuppha’’nti vadanti. Ekantalomīti ekatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ. Keci ‘‘ubhatouggatapuppha’’nti vadanti. Kaṭṭissanti ratanaparisibbitaṃ koseyyakaṭṭissamayapaccattharaṇaṃ. Koseyyanti ratanaparisibbitameva kosiyasuttamayapaccattharaṇaṃ. Suddhakoseyyaṃ pana vaṭṭatīti vinaye vuttaṃ. Dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ṭhapetvā tūlikaṃ sabbāneva gonakādīni ratanaparisibbitāni na vaṭṭantī’’ti vuttaṃ.

гуд̇д̇аганд̇и сол̣асаннам̣ наадагид̇т̇ийнам̣ тад̇ваа нажжанаяог̇г̇ам̣ ун̣н̣аамаяад̇т̇аран̣ам̣. хад̇т̇ад̇т̇арам̣ ассад̇т̇аранд̇и хад̇т̇иассабидтийсу ад̇т̇аран̣аад̇т̇арагааязва. рат̇ад̇т̇арзби зсзва наяо. аж̇инаббавзн̣ийд̇и аж̇инажаммзхи ман̃жаббамаан̣зна сиб̣б̣ид̇ваа гад̇аа бавзн̣ий. гад̣̇алиймиг̇абаварабажжад̇т̇аран̣анд̇и гад̣̇алиймиг̇ажаммам̣ наама ад̇т̇и, д̇зна гад̇ам̣ баварабажжад̇т̇аран̣ам̣; уд̇д̇амабажжад̇т̇аран̣анд̇и ад̇т̇о. д̇ам̣ гира сзд̇авад̇т̇асса убари гад̣̇алиймиг̇ажаммам̣ бад̇т̇арид̇ваа сиб̣б̣зд̇ваа гаронд̇и. сауд̇д̇аражчад̣̇анд̇и саха уд̇д̇аражчад̣̇зна, убариб̣ад̣̇д̇хзна рад̇д̇авид̇аанзна сад̣̇д̇хинд̇и ад̇т̇о. сзд̇авид̇аанамби хздтаа агаббияабажжад̇т̇аран̣з сад̇и на ваддад̇и, асад̇и бана ваддад̇и. убхад̇олохид̇агуубад̇хаананд̇и сийсуубад̇хаанан̃жа баад̣̇уубад̇хаанан̃жаад̇и ман̃жасса убхад̇олохид̇агам̣ убад̇хаанам̣, зд̇ам̣ на габбад̇и. яам̣ бана згамзва убад̇хаанам̣ убхосу бассзсу рад̇д̇ам̣ ваа ход̇и бад̣̇умаван̣н̣ам̣ ваа вижид̇рам̣ ваа, сажз бамаан̣аяуд̇д̇ам̣, ваддад̇и. махааубад̇хаанам̣ бана бадигкид̇д̇ам̣. алохид̇агаани д̣̇взби вадданд̇иязва. д̇ад̇о уд̇д̇ари лабхид̇ваа ан̃н̃зсам̣ д̣̇аад̇аб̣б̣аани. д̣̇аад̇ум̣ асаггонд̇о ман̃жз д̇ирияам̣ ад̇т̇арид̇ваа убари бажжад̇т̇аран̣ам̣ д̣̇ад̇ваа нибаж̇ж̇ид̇умби лабхад̇и. аасанд̣̇ийаад̣̇ийсу бана вуд̇д̇анаязнзва бадибаж̇ж̇ид̇аб̣б̣ам̣. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ – ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, аасанд̣̇ияаа баад̣̇з чинд̣̇ид̇ваа барибхун̃ж̇ид̇ум̣, баллан̇гасса ваал̣з бхинд̣̇ид̇ваа барибхун̃ж̇ид̇ум̣, д̇уулигам̣ виж̇адзд̇ваа б̣имб̣оханам̣ гаад̇ум̣, авасзсам̣ бхуммад̇т̇аран̣ам̣ гаад̇у’’нд̇и (жуул̣ава. 297).

Kuttakanti soḷasannaṃ nāṭakitthīnaṃ ṭhatvā naccanayoggaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ. Hatthattharaṃ assattharanti hatthiassapiṭṭhīsu attharaṇaattharakāyeva. Rathattharepi eseva nayo. Ajinappaveṇīti ajinacammehi mañcappamāṇena sibbitvā katā paveṇī. Kadalīmigapavarapaccattharaṇanti kadalīmigacammaṃ nāma atthi, tena kataṃ pavarapaccattharaṇaṃ; uttamapaccattharaṇanti attho. Taṃ kira setavatthassa upari kadalīmigacammaṃ pattharitvā sibbetvā karonti. Sauttaracchadanti saha uttaracchadena, uparibaddhena rattavitānena saddhinti attho. Setavitānampi heṭṭhā akappiyapaccattharaṇe sati na vaṭṭati, asati pana vaṭṭati. Ubhatolohitakūpadhānanti sīsūpadhānañca pādūpadhānañcāti mañcassa ubhatolohitakaṃ upadhānaṃ, etaṃ na kappati. Yaṃ pana ekameva upadhānaṃ ubhosu passesu rattaṃ vā hoti padumavaṇṇaṃ vā vicitraṃ vā, sace pamāṇayuttaṃ, vaṭṭati. Mahāupadhānaṃ pana paṭikkhittaṃ. Alohitakāni dvepi vaṭṭantiyeva. Tato uttari labhitvā aññesaṃ dātabbāni. Dātuṃ asakkonto mañce tiriyaṃ attharitvā upari paccattharaṇaṃ datvā nipajjitumpi labhati. Āsandīādīsu pana vuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ. Vuttañhetaṃ – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, āsandiyā pāde chinditvā paribhuñjituṃ, pallaṅkassa vāḷe bhinditvā paribhuñjituṃ, tūlikaṃ vijaṭetvā bimbohanaṃ kātuṃ, avasesaṃ bhummattharaṇaṃ kātu’’nti (cūḷava. 297).

16. ужчаад̣̇анаад̣̇ийсу маад̇угужчид̇о нигканд̇ад̣̇аарагаанам̣ сарийраг̇анд̇хо д̣̇ваад̣̇асавассабад̇д̇агаалз нассад̇и, д̇зсам̣ сарийрад̣̇уг̇г̇анд̇хахаран̣ад̇т̇ааяа г̇анд̇хажун̣н̣аад̣̇ийхи ужчаад̣̇знд̇и, зваруубам̣ ужчаад̣̇анам̣ на ваддад̇и. бун̃н̃аванд̇з бана д̣̇аарагз ууруусу нибаж̇ж̇аабзд̇ваа д̇злзна магкзд̇ваа хад̇т̇абаад̣̇ауурунаабхиаад̣̇ийнам̣ сан̣таанасамбаад̣̇анад̇т̇ам̣ баримад̣̇д̣̇анд̇и, зваруубам̣ баримад̣̇д̣̇анам̣ на ваддад̇и.

16. Ucchādanādīsu mātukucchito nikkhantadārakānaṃ sarīragandho dvādasavassapattakāle nassati, tesaṃ sarīraduggandhaharaṇatthāya gandhacuṇṇādīhi ucchādenti, evarūpaṃ ucchādanaṃ na vaṭṭati. Puññavante pana dārake ūrūsu nipajjāpetvā telena makkhetvā hatthapādaūrunābhiādīnaṃ saṇṭhānasampādanatthaṃ parimaddanti, evarūpaṃ parimaddanaṃ na vaṭṭati.

нхаабананд̇и д̇зсам̣язва д̣̇аарагаанам̣ г̇анд̇хаад̣̇ийхи нхаабанам̣. самб̣аахананд̇и махаамаллаанам̣ вияа хад̇т̇абаад̣̇з муг̇г̇араад̣̇ийхи бахарид̇ваа б̣аахувад̣дханам̣. аад̣̇аасанд̇и яам̣ гин̃жи аад̣̇аасам̣ барихарид̇ум̣ на ваддад̇и. ан̃ж̇ананд̇и алан̇гааран̃ж̇анамзва. маалаад̇и б̣ад̣̇д̇хамаалаа ваа аб̣ад̣̇д̇хамаалаа ваа. вилзбананд̇и яам̣ гин̃жи чавирааг̇агаран̣ам̣. мукажун̣н̣ам̣ мукалзбананд̇и мукз гаал̣абийл̣агаад̣̇ийнам̣ харан̣ад̇т̇ааяа мад̇д̇игагаггам̣ д̣̇знд̇и, д̇зна лохид̇з жалид̇з саасабагаггам̣ д̣̇знд̇и, д̇зна д̣̇осз каад̣̇ид̇з д̇илагаггам̣ д̣̇знд̇и, д̇зна лохид̇з саннисиннз халид̣̇д̣̇игаггам̣ д̣̇знд̇и, д̇зна чавиван̣н̣з ааруул̣хз мукажун̣н̣агзна мукам̣ жун̣н̣знд̇и, д̇ам̣ саб̣б̣ам̣ на ваддад̇и.

Nhāpananti tesaṃyeva dārakānaṃ gandhādīhi nhāpanaṃ. Sambāhananti mahāmallānaṃ viya hatthapāde muggarādīhi paharitvā bāhuvaḍḍhanaṃ. Ādāsanti yaṃ kiñci ādāsaṃ pariharituṃ na vaṭṭati. Añjananti alaṅkārañjanameva. Mālāti baddhamālā vā abaddhamālā vā. Vilepananti yaṃ kiñci chavirāgakaraṇaṃ. Mukhacuṇṇaṃ mukhalepananti mukhe kāḷapīḷakādīnaṃ haraṇatthāya mattikakakkaṃ denti, tena lohite calite sāsapakakkaṃ denti, tena dose khādite tilakakkaṃ denti, tena lohite sannisinne haliddikakkaṃ denti, tena chavivaṇṇe ārūḷhe mukhacuṇṇakena mukhaṃ cuṇṇenti, taṃ sabbaṃ na vaṭṭati.

хад̇т̇аб̣анд̇хаад̣̇ийсу хад̇т̇з вижид̇расан̇кагабаалаад̣̇ийни б̣анд̇хид̇ваа вижаранд̇и, д̇ам̣ ваа ан̃н̃ам̣ ваа саб̣б̣амби хад̇т̇аабхаран̣ам̣ на ваддад̇и, абарз сикам̣ б̣анд̇хид̇ваа вижаранд̇и. суван̣н̣ажийрагамуд̇д̇алад̇аад̣̇ийхи жа д̇ам̣ баригкибанд̇и; д̇ам̣ саб̣б̣ам̣ на ваддад̇и. абарз жад̇ухад̇т̇ад̣̇ан̣д̣ам̣ ваа ан̃н̃ам̣ ваа бана алан̇гад̇ад̣̇ан̣д̣агам̣ г̇ахзд̇ваа вижаранд̇и, д̇ат̇аа ид̇т̇ибурисаруубаад̣̇ивижид̇д̇ам̣ бхзсаж̇ж̇анаал̣игам̣ субаригкид̇д̇ам̣ ваамабассз олаг̇г̇ид̇ам̣; абарз ган̣н̣игарад̇анабаригкид̇д̇агосам̣ ад̇ид̇икин̣ам̣ асим̣, бан̃жаван̣н̣асуд̇д̇асиб̣б̣ид̇ам̣ магарад̣̇анд̇агаад̣̇ивижид̇д̇ам̣ чад̇д̇ам̣, суван̣н̣араж̇ад̇аад̣̇ивижид̇раа морабин̃чаад̣̇ибаригкид̇д̇аа убааханаа, гзжи рад̇анамад̇д̇ааяаамам̣ жад̇уран̇г̇улавид̇т̇ад̇ам̣ гзсанд̇абарижчзд̣̇ам̣ д̣̇ассзд̇ваа мзгхамукз виж̇ж̇улад̇ам̣ вияа налаадз ун̣хийсабаддам̣ б̣анд̇ханд̇и, жуул̣ааман̣им̣ д̇хаарзнд̇и, жаамараваалаб̣ийж̇аним̣ д̇хаарзнд̇и, д̇ам̣ саб̣б̣ам̣ на ваддад̇и.

Hatthabandhādīsu hatthe vicitrasaṅkhakapālādīni bandhitvā vicaranti, taṃ vā aññaṃ vā sabbampi hatthābharaṇaṃ na vaṭṭati, apare sikhaṃ bandhitvā vicaranti. Suvaṇṇacīrakamuttalatādīhi ca taṃ parikkhipanti; taṃ sabbaṃ na vaṭṭati. Apare catuhatthadaṇḍaṃ vā aññaṃ vā pana alaṅkatadaṇḍakaṃ gahetvā vicaranti, tathā itthipurisarūpādivicittaṃ bhesajjanāḷikaṃ suparikkhittaṃ vāmapasse olaggitaṃ; apare kaṇṇikaratanaparikkhittakosaṃ atitikhiṇaṃ asiṃ, pañcavaṇṇasuttasibbitaṃ makaradantakādivicittaṃ chattaṃ, suvaṇṇarajatādivicitrā morapiñchādiparikkhittā upāhanā, keci ratanamattāyāmaṃ caturaṅgulavitthataṃ kesantaparicchedaṃ dassetvā meghamukhe vijjulataṃ viya nalāṭe uṇhīsapaṭṭaṃ bandhanti, cūḷāmaṇiṃ dhārenti, cāmaravālabījaniṃ dhārenti, taṃ sabbaṃ na vaṭṭati.

17. анияяаанигад̇д̇аа саг̇г̇амогкамаг̇г̇аанам̣ д̇иражчаанабхууд̇аа гат̇аад̇и д̇иражчаанагат̇аа. д̇ад̇т̇а рааж̇аанам̣ аараб̣бха махаасаммад̇о манд̇хаад̇аа д̇хаммаасого звам̣ махаанубхаавод̇иаад̣̇инаа наязна бавад̇д̇аа гат̇аа рааж̇агат̇аа. зса наяо жорагат̇аад̣̇ийсу. д̇зсу асуго рааж̇аа абхируубо д̣̇ассанийяод̇иаад̣̇инаа наязна г̇зхассид̇агат̇аава д̇иражчаанагат̇аа ход̇и. соби наама звам̣ махаанубхааво каяам̣ г̇ад̇од̇и звам̣ бавад̇д̇аа бана гаммадтаанабхаавз д̇идтад̇и. жорзсу муулад̣̇зво звам̣ махаанубхааво, мзгхамаало звам̣ махаанубхаавод̇и д̇зсам̣ гаммам̣ бадижжа ахо суураад̇и г̇зхассид̇агат̇аава д̇иражчаанагат̇аа. яуд̣̇д̇хзби бхаарад̇аяуд̣̇д̇хаад̣̇ийсу асугзна асуго звам̣ маарид̇о, звам̣ вид̣̇д̇ход̇и гаамассаад̣̇авасзнзва гат̇аа д̇иражчаанагат̇аа. д̇зби наама каяам̣ г̇ад̇аад̇и звам̣ бавад̇д̇аа бана саб̣б̣ад̇т̇а гаммадтаанамзва ход̇и. аби жа аннаад̣̇ийсу звам̣ ван̣н̣аванд̇ам̣ г̇анд̇хаванд̇ам̣ расаванд̇ам̣ пассасамбаннам̣ каад̣̇имха бхун̃ж̇имхаад̇и гаамассаад̣̇авасзна гат̇зд̇ум̣ на ваддад̇и. саад̇т̇агам̣ бана гад̇ваа буб̣б̣з звам̣ ван̣н̣аад̣̇исамбаннам̣ аннам̣ баанам̣ вад̇т̇ам̣ саяанам̣ маалам̣ г̇анд̇хам̣ сийлаванд̇аанам̣ ад̣̇амха, жзд̇ияз бууж̇ам̣ гаримхаад̇и гат̇зд̇ум̣ ваддад̇и. н̃аад̇игат̇аад̣̇ийсу бана ‘‘амхаагам̣ н̃аад̇агаа суураа самад̇т̇аа’’д̇и ваа ‘‘буб̣б̣з маяам̣ звам̣ вижид̇рзхи яаанзхи вижаримхаа’’д̇и ваа ассаад̣̇авасзна вад̇д̇ум̣ на ваддад̇и. саад̇т̇агам̣ бана гад̇ваа ‘‘д̇зби но н̃аад̇агаа каяам̣ г̇ад̇аа’’д̇и ваа ‘‘буб̣б̣з маяам̣ зваруубаа убааханаа сан̇гхасса ад̣̇амхаа’’д̇и ваа гат̇зд̇ум̣ ваддад̇и. г̇аамагат̇ааби сунивидтад̣̇уннивидтасубхигкад̣̇уб̣бхигкаад̣̇ивасзна ваа ‘‘асугаг̇аамаваасино суураа самад̇т̇аа’’д̇и ваа звам̣ ассаад̣̇авасзна на ваддад̇и. саад̇т̇агам̣ бана гад̇ваа ‘‘сад̣̇д̇хаа басаннаа’’д̇и ваа ‘‘каяаваяам̣ г̇ад̇аа’’д̇и ваа вад̇д̇ум̣ ваддад̇и. ниг̇аманаг̇араж̇анабад̣̇агат̇аад̣̇ийсуби зсзва наяо.

17. Aniyyānikattā saggamokkhamaggānaṃ tiracchānabhūtā kathāti tiracchānakathā. Tattha rājānaṃ ārabbha mahāsammato mandhātā dhammāsoko evaṃ mahānubhāvotiādinā nayena pavattā kathā rājakathā. Esa nayo corakathādīsu. Tesu asuko rājā abhirūpo dassanīyotiādinā nayena gehassitakathāva tiracchānakathā hoti. Sopi nāma evaṃ mahānubhāvo khayaṃ gatoti evaṃ pavattā pana kammaṭṭhānabhāve tiṭṭhati. Coresu mūladevo evaṃ mahānubhāvo, meghamālo evaṃ mahānubhāvoti tesaṃ kammaṃ paṭicca aho sūrāti gehassitakathāva tiracchānakathā. Yuddhepi bhāratayuddhādīsu asukena asuko evaṃ mārito, evaṃ viddhoti kāmassādavaseneva kathā tiracchānakathā. Tepi nāma khayaṃ gatāti evaṃ pavattā pana sabbattha kammaṭṭhānameva hoti. Api ca annādīsu evaṃ vaṇṇavantaṃ gandhavantaṃ rasavantaṃ phassasampannaṃ khādimha bhuñjimhāti kāmassādavasena kathetuṃ na vaṭṭati. Sātthakaṃ pana katvā pubbe evaṃ vaṇṇādisampannaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ sayanaṃ mālaṃ gandhaṃ sīlavantānaṃ adamha, cetiye pūjaṃ karimhāti kathetuṃ vaṭṭati. Ñātikathādīsu pana ‘‘amhākaṃ ñātakā sūrā samatthā’’ti vā ‘‘pubbe mayaṃ evaṃ vicitrehi yānehi vicarimhā’’ti vā assādavasena vattuṃ na vaṭṭati. Sātthakaṃ pana katvā ‘‘tepi no ñātakā khayaṃ gatā’’ti vā ‘‘pubbe mayaṃ evarūpā upāhanā saṅghassa adamhā’’ti vā kathetuṃ vaṭṭati. Gāmakathāpi suniviṭṭhadunniviṭṭhasubhikkhadubbhikkhādivasena vā ‘‘asukagāmavāsino sūrā samatthā’’ti vā evaṃ assādavasena na vaṭṭati. Sātthakaṃ pana katvā ‘‘saddhā pasannā’’ti vā ‘‘khayavayaṃ gatā’’ti vā vattuṃ vaṭṭati. Nigamanagarajanapadakathādīsupi eseva nayo.

ид̇т̇игат̇ааби ван̣н̣асан̣таанаад̣̇ийни бадижжа ассаад̣̇авасзна на ваддад̇и, сад̣̇д̇хаа басаннаа каяаваяам̣ г̇ад̇аад̇и звамзва ваддад̇и. суурагат̇ааби ‘нанд̣̇имид̇д̇о наама яод̇хо сууро ахосий’д̇и ассаад̣̇авасзна на ваддад̇и. сад̣̇д̇хо ахоси каяам̣ г̇ад̇од̇и звамзва ваддад̇и. висикаагат̇ааби ‘‘асугаа висикаа сунивидтаа д̣̇уннивидтаа суураа самад̇т̇аа’’д̇и ассаад̣̇авасзна на ваддад̇и. сад̣̇д̇хаа басаннаа каяаваяам̣ г̇ад̇аад̇и звамзва ваддад̇и.

Itthikathāpi vaṇṇasaṇṭhānādīni paṭicca assādavasena na vaṭṭati, saddhā pasannā khayavayaṃ gatāti evameva vaṭṭati. Sūrakathāpi ‘nandimitto nāma yodho sūro ahosī’ti assādavasena na vaṭṭati. Saddho ahosi khayaṃ gatoti evameva vaṭṭati. Visikhākathāpi ‘‘asukā visikhā suniviṭṭhā dunniviṭṭhā sūrā samatthā’’ti assādavasena na vaṭṭati. Saddhā pasannā khayavayaṃ gatāti evameva vaṭṭati.

гумбхадтаанагат̇аад̇и уд̣̇агадтаанагат̇аа, уд̣̇агад̇ид̇т̇агат̇аад̇иби вужжад̇и, гумбхад̣̇аасигат̇аа ваа, сааби ‘‘баасаад̣̇игаа нажжид̇ум̣ г̇ааяид̇ум̣ чзгаа’’д̇и ассаад̣̇авасзна на ваддад̇и; сад̣̇д̇хаа басаннаад̇иаад̣̇инаа наязнзва ваддад̇и. буб̣б̣абзд̇агат̇аад̇и ад̇ийд̇ан̃аад̇игат̇аа. д̇ад̇т̇а вад̇д̇амаанан̃аад̇игат̇аасад̣̇исо винижчаяо.

Kumbhaṭṭhānakathāti udakaṭṭhānakathā, udakatitthakathātipi vuccati, kumbhadāsikathā vā, sāpi ‘‘pāsādikā naccituṃ gāyituṃ chekā’’ti assādavasena na vaṭṭati; saddhā pasannātiādinā nayeneva vaṭṭati. Pubbapetakathāti atītañātikathā. Tattha vattamānañātikathāsadiso vinicchayo.

наанад̇д̇агат̇аад̇и буримабажчимагат̇аахи вимуд̇д̇аа авасзсаа наанаасабхааваа нирад̇т̇агагат̇аа. логагкааяигаад̇и аяам̣ лого гзна ниммид̇о, асугзна наама ниммид̇о. гааго сзд̇о, адтийнам̣ сзд̇ад̇д̇аа; б̣алаагаа рад̇д̇аа. лохид̇асса рад̇д̇ад̇д̇аад̇и звамаад̣̇игаа логааяад̇авид̇ан̣д̣асаллаабагат̇аа.

Nānattakathāti purimapacchimakathāhi vimuttā avasesā nānāsabhāvā niratthakakathā. Lokakkhāyikāti ayaṃ loko kena nimmito, asukena nāma nimmito. Kāko seto, aṭṭhīnaṃ setattā; balākā rattā. Lohitassa rattattāti evamādikā lokāyatavitaṇḍasallāpakathā.

самуд̣̇д̣̇агкааяигаа наама гасмаа самуд̣̇д̣̇о сааг̇аро? сааг̇арад̣̇звзна кад̇о, д̇асмаа сааг̇аро. кад̇о мзд̇и хад̇т̇амуд̣̇д̣̇ааяа саяам̣ нивзд̣̇ид̇ад̇д̇аа ‘‘самуд̣̇д̣̇о’’д̇и звамаад̣̇игаа нирад̇т̇агаа самуд̣̇д̣̇агкааяанагат̇аа. бхавод̇и вуд̣дхи. абхавод̇и хаани. ид̇и бхаво, ид̇и абхавод̇и яам̣ ваа д̇ам̣ ваа нирад̇т̇агагааран̣ам̣ вад̇ваа бавад̇д̇ид̇агат̇аа ид̇ибхаваабхавагат̇аа.

Samuddakkhāyikā nāma kasmā samuddo sāgaro? Sāgaradevena khato, tasmā sāgaro. Khato meti hatthamuddāya sayaṃ niveditattā ‘‘samuddo’’ti evamādikā niratthakā samuddakkhāyanakathā. Bhavoti vuḍḍhi. Abhavoti hāni. Iti bhavo, iti abhavoti yaṃ vā taṃ vā niratthakakāraṇaṃ vatvā pavattitakathā itibhavābhavakathā.

18. виг̇г̇аахигагат̇аад̇и виг̇г̇ахагат̇аа, саарамбхагат̇аа. д̇ад̇т̇а сахид̇ам̣ мзд̇и маяхам̣ важанам̣ сахид̇ам̣ силидтам̣ ад̇т̇аяуд̇д̇ам̣ гааран̣аяуд̇д̇анд̇и ад̇т̇о. асахид̇ам̣ д̇зд̇и д̇уяхам̣ важанам̣ асахид̇ам̣ асилидтам̣. ад̇хижин̣н̣ам̣ д̇з вибараавад̇д̇анд̇и яам̣ д̇уяхам̣ д̣̇ийгхарад̇д̇аажин̣н̣авасзна суббаг̇ун̣ам̣, д̇ам̣ маяхам̣ згаважанзнзва вибараавад̇д̇ам̣ баривад̇д̇ид̇ваа тид̇ам̣, на гин̃жи ж̇аанаасийд̇и ад̇т̇о.

18.Viggāhikakathāti viggahakathā, sārambhakathā. Tattha sahitaṃ meti mayhaṃ vacanaṃ sahitaṃ siliṭṭhaṃ atthayuttaṃ kāraṇayuttanti attho. Asahitaṃ teti tuyhaṃ vacanaṃ asahitaṃ asiliṭṭhaṃ. Adhiciṇṇaṃ te viparāvattanti yaṃ tuyhaṃ dīgharattāciṇṇavasena suppaguṇaṃ, taṃ mayhaṃ ekavacaneneva viparāvattaṃ parivattitvā ṭhitaṃ, na kiñci jānāsīti attho.

ааробид̇о д̇з ваад̣̇од̇и маяаа д̇ава д̣̇осо ааробид̇о. жара ваад̣̇аббамогкааяаад̇и д̣̇осаможанад̇т̇ам̣ жара, вижара; д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а г̇анд̇ваа сигкаад̇и ад̇т̇о. ниб̣б̣зтзхи ваа сажз бахосийд̇и ат̇а саяам̣ бахоси, ид̣̇аанимзва ниб̣б̣зтзхийд̇и.

Āropitote vādoti mayā tava doso āropito. Cara vādappamokkhāyāti dosamocanatthaṃ cara, vicara; tattha tattha gantvā sikkhāti attho. Nibbeṭhehi vā sace pahosīti atha sayaṃ pahosi, idānimeva nibbeṭhehīti.

19. д̣̇ууд̇зяяагат̇ааяам̣ ид̇ха г̇ажчаад̇и ид̇о асугам̣ наама таанам̣ г̇ажча. амуд̇рааг̇ажчаад̇и д̇ад̇о асугам̣ наама таанам̣ ааг̇ажча. ид̣̇ам̣ хараад̇и ид̇о ид̣̇ам̣ наама хара. амуд̇ра ид̣̇ам̣ аахараад̇и асугадтаанад̇о ид̣̇ам̣ наама ид̇ха аахара. сан̇кзбад̇о бана ид̣̇ам̣ д̣̇ууд̇зяяам̣ наама табзд̇ваа бан̃жа сахад̇хаммигз рад̇анад̇д̇аяасса убагаарабадисам̣яуд̇д̇ан̃жа г̇ихийсаасанам̣ ан̃н̃зсам̣ на ваддад̇и.

19. Dūteyyakathāyaṃ idha gacchāti ito asukaṃ nāma ṭhānaṃ gaccha. Amutrāgacchāti tato asukaṃ nāma ṭhānaṃ āgaccha. Idaṃ harāti ito idaṃ nāma hara. Amutra idaṃ āharāti asukaṭṭhānato idaṃ nāma idha āhara. Saṅkhepato pana idaṃ dūteyyaṃ nāma ṭhapetvā pañca sahadhammike ratanattayassa upakārapaṭisaṃyuttañca gihīsāsanaṃ aññesaṃ na vaṭṭati.

20. гухагаад̇иаад̣̇ийсу д̇ивид̇хзна гуханавад̇т̇унаа логам̣ гухаяанд̇и, вимхаабаяанд̇ийд̇и гухагаа. лаабхасаггаарад̇т̇игаа худ̇ваа лабанд̇ийд̇и лабагаа. нимид̇д̇ам̣ сийламзд̇зсанд̇и нзмид̇д̇игаа. ниббзсо сийламзд̇зсанд̇и ниббзсигаа. лаабхзна лаабхам̣ ниж̇иг̇ийсанд̇и маг̇г̇анд̇и бариязсанд̇д̇ийд̇и лаабхзна лаабхам̣ ниж̇иг̇ийсид̇ааро. гуханаа, лабанаа, нзмид̇д̇игад̇аа, ниббзсигад̇аа, лаабхзна лаабхам̣ ниж̇иг̇ийсанад̇аад̇и зд̇аахи саманнааг̇ад̇аанам̣ буг̇г̇алаанам̣ зд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. аяамзд̇т̇а сан̇кзбо. вид̇т̇аарзна банзд̇аа гуханаад̣̇игаа висуд̣̇д̇химаг̇г̇з сийланид̣̇д̣̇зсзязва баал̣ин̃жа адтагат̇ан̃жа аахарид̇ваа багаасид̇аад̇и.

20.Kuhakātiādīsu tividhena kuhanavatthunā lokaṃ kuhayanti, vimhāpayantīti kuhakā. Lābhasakkāratthikā hutvā lapantīti lapakā. Nimittaṃ sīlametesanti nemittikā. Nippeso sīlametesanti nippesikā. Lābhena lābhaṃ nijigīsanti magganti pariyesanttīti lābhena lābhaṃ nijigīsitāro. Kuhanā, lapanā, nemittikatā, nippesikatā, lābhena lābhaṃ nijigīsanatāti etāhi samannāgatānaṃ puggalānaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Ayamettha saṅkhepo. Vitthārena panetā kuhanādikā visuddhimagge sīlaniddeseyeva pāḷiñca aṭṭhakathañca āharitvā pakāsitāti.

зд̇д̇аавад̇аа маж̇жхимасийлам̣ нидтид̇ам̣ ход̇и.

Ettāvatā majjhimasīlaṃ niṭṭhitaṃ hoti.

махаасийлаван̣н̣анаа

Mahāsīlavaṇṇanā

21. ид̇о барам̣ махаасийлам̣ ход̇и. ан̇г̇анд̇и хад̇т̇абаад̣̇аад̣̇ийсу язна гзнажи зваруубзна ан̇г̇зна саманнааг̇ад̇о д̣̇ийгхааяу яасаваа ход̇ийд̇иаад̣̇инаяаббавад̇д̇ам̣ ан̇г̇асад̇т̇ам̣. нимид̇д̇анд̇и нимид̇д̇асад̇т̇ам̣. бан̣д̣урааж̇аа гира д̇иссо муд̇д̇ааяо мудтияам̣ гад̇ваа нзмид̇д̇игам̣ бужчи – ‘‘гим̣ мз хад̇т̇з’’д̇и? со ид̇о жид̇о жа вилогзси, д̇асмин̃жа самаяз гхараг̇олигааяа магкигаа г̇аяханд̇ий муд̇д̇аа, со ‘‘муд̇д̇аа’’д̇и ааха. буна ‘‘гад̇ий’’д̇и будто гуггудасса д̇игкад̇д̇ум̣ раванд̇асса сад̣̇д̣̇ам̣ суд̇ваа ‘‘д̇иссо’’д̇и ааха. звам̣ д̇ам̣ д̇ам̣ аад̣̇исид̇ваа нимид̇д̇амануяуд̇д̇аа вихаранд̇и.

21. Ito paraṃ mahāsīlaṃ hoti. Aṅganti hatthapādādīsu yena kenaci evarūpena aṅgena samannāgato dīghāyu yasavā hotītiādinayappavattaṃ aṅgasatthaṃ. Nimittanti nimittasatthaṃ. Paṇḍurājā kira tisso muttāyo muṭṭhiyaṃ katvā nemittikaṃ pucchi – ‘‘kiṃ me hatthe’’ti? So ito cito ca vilokesi, tasmiñca samaye gharagolikāya makkhikā gayhantī muttā, so ‘‘muttā’’ti āha. Puna ‘‘katī’’ti puṭṭho kukkuṭassa tikkhattuṃ ravantassa saddaṃ sutvā ‘‘tisso’’ti āha. Evaṃ taṃ taṃ ādisitvā nimittamanuyuttā viharanti.

уббаад̇анд̇и асанибаад̇аад̣̇ийнам̣ маханд̇аанам̣ уббад̇ид̇ам̣, д̇ан̃хи д̣̇исваа ‘‘ид̣̇ам̣ бхависсад̇и, звам̣ бхависсад̇ий’’д̇и аад̣̇исанд̇и. субинанд̇и яо буб̣б̣ан̣хасамаяз субинам̣ бассад̇и, звам̣ вибааго ход̇и; яо ид̣̇ам̣ наама бассад̇и, д̇асса ид̣̇ам̣ наама ход̇ийд̇иаад̣̇инаа наязна субинагам̣ ануяуд̇д̇аа вихаранд̇и. лагкан̣анд̇и иминаа лагкан̣зна саманнааг̇ад̇о рааж̇аа ход̇и, иминаа убарааж̇аад̇иаад̣̇игам̣. муусигажчиннанд̇и унд̣̇ууракааяид̇ам̣. д̇знааби хи ахад̇з ваа вад̇т̇з анахад̇з ваа вад̇т̇з ид̇о бадтааяа звам̣ чиннз ид̣̇ам̣ наама ход̇ийд̇и аад̣̇исанд̇и. аг̇г̇ихоманд̇и зваруубзна д̣̇аарунаа звам̣ худ̇з ид̣̇ам̣ наама ход̇ийд̇и аг̇г̇иж̇уханам̣. д̣̇аб̣б̣ихомаад̣̇ийниби аг̇г̇ихомаанзва, зваруубааяа д̣̇аб̣б̣ияаа ийд̣̇исзхи ган̣аад̣̇ийхи худ̇з ид̣̇ам̣ наама ход̇ийд̇и звам̣ бавад̇д̇ивасзна бана висум̣ вуд̇д̇аани.

Uppātanti asanipātādīnaṃ mahantānaṃ uppatitaṃ, tañhi disvā ‘‘idaṃ bhavissati, evaṃ bhavissatī’’ti ādisanti. Supinanti yo pubbaṇhasamaye supinaṃ passati, evaṃ vipāko hoti; yo idaṃ nāma passati, tassa idaṃ nāma hotītiādinā nayena supinakaṃ anuyuttā viharanti. Lakkhaṇanti iminā lakkhaṇena samannāgato rājā hoti, iminā uparājātiādikaṃ. Mūsikacchinnanti undūrakhāyitaṃ. Tenāpi hi ahate vā vatthe anahate vā vatthe ito paṭṭhāya evaṃ chinne idaṃ nāma hotīti ādisanti. Aggihomanti evarūpena dārunā evaṃ hute idaṃ nāma hotīti aggijuhanaṃ. Dabbihomādīnipi aggihomāneva, evarūpāya dabbiyā īdisehi kaṇādīhi hute idaṃ nāma hotīti evaṃ pavattivasena pana visuṃ vuttāni.

д̇ад̇т̇а ган̣од̇и гун̣д̣аго. д̇ан̣д̣улаад̇и саалиаад̣̇ийнан̃жзва д̇ин̣аж̇аад̇ийнан̃жа д̇ан̣д̣улаа. саббийд̇и г̇осаббиаад̣̇игам̣. д̇зланд̇и д̇илад̇злаад̣̇игам̣. саасабаад̣̇ийни бана мукзна г̇ахзд̇ваа аг̇г̇имхи багкибанам̣, виж̇ж̇ам̣ бариж̇аббид̇ваа ж̇уханам̣ ваа мукахомам̣. д̣̇агкин̣агкагаж̇ан̣н̣улохид̇аад̣̇ийхи ж̇уханам̣ лохид̇ахомам̣. ан̇г̇авиж̇ж̇аад̇и буб̣б̣з ан̇г̇амзва д̣̇исваа б̣яаагаран̣авасзна ан̇г̇ам̣ вуд̇д̇ам̣, ид̇ха ан̇г̇уладтим̣ д̣̇исваа виж̇ж̇ам̣ бариж̇аббид̇ваа аяам̣ гулабуд̇д̇о ваа но ваа, сирийсамбанно ваа но ваад̇иаад̣̇иб̣яаагаран̣авасзна ан̇г̇авиж̇ж̇аа вуд̇д̇аа. вад̇т̇увиж̇ж̇аад̇и гхаравад̇т̇уаараамавад̇т̇аад̣̇ийнам̣ г̇ун̣ад̣̇осасаллагкан̣авиж̇ж̇аа. мад̇д̇игаад̣̇ивисзсам̣ д̣̇исвааби хи виж̇ж̇ам̣ бариж̇аббид̇ваа хздтаа бат̇авияам̣ д̇им̣сарад̇анамад̇д̇з, аагаасз жа асийд̇ирад̇анамад̇д̇з бад̣̇зсз г̇ун̣ад̣̇осам̣ бассанд̇и. кад̇д̇авиж̇ж̇аад̇и аб̣бхзяяамаасурагкарааж̇асад̇т̇аад̣̇исад̇т̇ам̣. сивавиж̇ж̇аад̇и сусаанз бависид̇ваа санд̇игаран̣авиж̇ж̇аа, син̇г̇ааларуд̇авиж̇ж̇аад̇иби вад̣̇анд̇и. бхууд̇авиж̇ж̇аад̇и бхууд̇авзж̇ж̇аманд̇о. бхууривиж̇ж̇аад̇и бхууригхарз васанд̇зна уг̇г̇ахзд̇аб̣б̣аманд̇о. ахивиж̇ж̇аад̇и саббад̣̇адтад̇игижчанавиж̇ж̇аа жзва саббаавхааяанавиж̇ж̇аа жа. висавиж̇ж̇аад̇и яааяа, бураан̣ависам̣ ваа рагканд̇и, навависам̣ ваа гаронд̇и висаванд̇амзва ваа. вижчигавиж̇ж̇аад̇и вижчигад̣̇адтад̇игижчанавиж̇ж̇аа. муусигавиж̇ж̇ааяаби зсзва наяо. сагун̣авиж̇ж̇аад̇и сабагкагаабагкагад̣̇вибад̣̇ажад̇уббад̣̇аанам̣ руд̇аг̇ад̇аад̣̇ивасзна сагун̣ан̃аан̣ам̣. вааяасавиж̇ж̇аад̇и гаагаруд̇ан̃аан̣ам̣, д̇ам̣ висун̃н̃зва сад̇т̇ам̣, д̇асмаа висум̣ вуд̇д̇ам̣.

Tattha kaṇoti kuṇḍako. Taṇḍulāti sāliādīnañceva tiṇajātīnañca taṇḍulā. Sappīti gosappiādikaṃ. Telanti tilatelādikaṃ. Sāsapādīni pana mukhena gahetvā aggimhi pakkhipanaṃ, vijjaṃ parijappitvā juhanaṃ vā mukhahomaṃ. Dakkhiṇakkhakajaṇṇulohitādīhi juhanaṃ lohitahomaṃ. Aṅgavijjāti pubbe aṅgameva disvā byākaraṇavasena aṅgaṃ vuttaṃ, idha aṅgulaṭṭhiṃ disvā vijjaṃ parijappitvā ayaṃ kulaputto vā no vā, sirīsampanno vā no vātiādibyākaraṇavasena aṅgavijjā vuttā. Vatthuvijjāti gharavatthuārāmavatthādīnaṃ guṇadosasallakkhaṇavijjā. Mattikādivisesaṃ disvāpi hi vijjaṃ parijappitvā heṭṭhā pathaviyaṃ tiṃsaratanamatte, ākāse ca asītiratanamatte padese guṇadosaṃ passanti. Khattavijjāti abbheyyamāsurakkharājasatthādisatthaṃ. Sivavijjāti susāne pavisitvā santikaraṇavijjā, siṅgālarutavijjātipi vadanti. Bhūtavijjāti bhūtavejjamanto. Bhūrivijjāti bhūrighare vasantena uggahetabbamanto. Ahivijjāti sappadaṭṭhatikicchanavijjā ceva sappāvhāyanavijjā ca. Visavijjāti yāya, purāṇavisaṃ vā rakkhanti, navavisaṃ vā karonti visavantameva vā. Vicchikavijjāti vicchikadaṭṭhatikicchanavijjā. Mūsikavijjāyapi eseva nayo. Sakuṇavijjāti sapakkhakaapakkhakadvipadacatuppadānaṃ rutagatādivasena sakuṇañāṇaṃ. Vāyasavijjāti kākarutañāṇaṃ, taṃ visuññeva satthaṃ, tasmā visuṃ vuttaṃ.

баггаж̇жхаананд̇и барибаагаг̇ад̇ажинд̇аа. ид̣̇аани ‘‘аяам̣ зд̇д̇агам̣ ж̇ийвиссад̇и, аяам̣ зд̇д̇ага’’нд̇и звам̣ бавад̇д̇ам̣ аад̣̇идтан̃аан̣анд̇и ад̇т̇о. сарабарид̇д̇аан̣анд̇и сарарагкан̣ам̣, яат̇аа ад̇д̇ано убари на ааг̇ажчад̇и, звам̣ гаран̣авиж̇ж̇аа. миг̇ажагганд̇и ид̣̇ам̣ саб̣б̣асан̇г̇аахигам̣ саб̣б̣асагун̣ажад̇уббад̣̇аанам̣ руд̇ан̃аан̣авасзна вуд̇д̇ам̣.

Pakkajjhānanti paripākagatacintā. Idāni ‘‘ayaṃ ettakaṃ jīvissati, ayaṃ ettaka’’nti evaṃ pavattaṃ ādiṭṭhañāṇanti attho. Saraparittāṇanti sararakkhaṇaṃ, yathā attano upari na āgacchati, evaṃ karaṇavijjā. Migacakkanti idaṃ sabbasaṅgāhikaṃ sabbasakuṇacatuppadānaṃ rutañāṇavasena vuttaṃ.

22. ман̣илагкан̣аад̣̇ийсу зваруубо ман̣и басад̇т̇о, зваруубо абасад̇т̇о, саамино аарог̇яаиссарияаад̣̇ийнам̣ хзд̇у ход̇и, на ход̇ийд̇и, звам̣ ван̣н̣асан̣таанаад̣̇ивасзна ман̣иаад̣̇ийнам̣ лагкан̣ам̣ ануяуд̇д̇аа вихаранд̇ийд̇и ад̇т̇о. д̇ад̇т̇а аавуд̇ханд̇и табзд̇ваа асиаад̣̇ийни авасзсам̣ аавуд̇хам̣. ид̇т̇илагкан̣аад̣̇ийниби яамхи гулз д̇з ид̇т̇ибурисаад̣̇аяо васанд̇и, д̇асса вуд̣дхихаанивасзнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣аани. аж̇алагкан̣аад̣̇ийсу бана зваруубаанам̣ аж̇аад̣̇ийнам̣ мам̣сам̣ каад̣̇ид̇аб̣б̣ам̣, зваруубаанам̣ на каад̣̇ид̇аб̣б̣анд̇и аяам̣ висзсо взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

22.Maṇilakkhaṇādīsu evarūpo maṇi pasattho, evarūpo apasattho, sāmino ārogyaissariyādīnaṃ hetu hoti, na hotīti, evaṃ vaṇṇasaṇṭhānādivasena maṇiādīnaṃ lakkhaṇaṃ anuyuttā viharantīti attho. Tattha āvudhanti ṭhapetvā asiādīni avasesaṃ āvudhaṃ. Itthilakkhaṇādīnipi yamhi kule te itthipurisādayo vasanti, tassa vuḍḍhihānivaseneva veditabbāni. Ajalakkhaṇādīsu pana evarūpānaṃ ajādīnaṃ maṃsaṃ khāditabbaṃ, evarūpānaṃ na khāditabbanti ayaṃ viseso veditabbo.

аби жзд̇т̇а г̇од̇хааяа лагкан̣з жид̇д̇агаммабил̣анд̇ханаад̣̇ийсуби зваруубааяа г̇од̇хааяа сад̇и ид̣̇ам̣ наама ход̇ийд̇и аяам̣ висзсо взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ид̣̇ан̃жзд̇т̇а вад̇т̇у – згасмим̣ гира вихаарз жид̇д̇агаммз г̇од̇хам̣ аг̇г̇им̣ д̇хамамаанам̣ агам̣су. д̇ад̇о бадтааяа бхигкуунам̣ махаавиваад̣̇о ж̇аад̇о. зго ааг̇анд̇угабхигку д̇ам̣ д̣̇исваа магкзси. д̇ад̇о бадтааяа виваад̣̇о манд̣̇ийбхууд̇о ход̇и. ган̣н̣игалагкан̣ам̣ бил̣анд̇ханаган̣н̣игааяаби г̇зхаган̣н̣игааяаби васзна взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. гажчабалагкан̣ам̣ г̇од̇хаалагкан̣асад̣̇исамзва. миг̇алагкан̣ам̣ саб̣б̣асан̇г̇аахигам̣ саб̣б̣ажад̇уббад̣̇аанам̣ лагкан̣авасзна вуд̇д̇ам̣.

Api cettha godhāya lakkhaṇe cittakammapiḷandhanādīsupi evarūpāya godhāya sati idaṃ nāma hotīti ayaṃ viseso veditabbo. Idañcettha vatthu – ekasmiṃ kira vihāre cittakamme godhaṃ aggiṃ dhamamānaṃ akaṃsu. Tato paṭṭhāya bhikkhūnaṃ mahāvivādo jāto. Eko āgantukabhikkhu taṃ disvā makkhesi. Tato paṭṭhāya vivādo mandībhūto hoti. Kaṇṇikalakkhaṇaṃ piḷandhanakaṇṇikāyapi gehakaṇṇikāyapi vasena veditabbaṃ. Kacchapalakkhaṇaṃ godhālakkhaṇasadisameva. Migalakkhaṇaṃ sabbasaṅgāhikaṃ sabbacatuppadānaṃ lakkhaṇavasena vuttaṃ.

23. ран̃н̃ам̣ нияяаанам̣ бхависсад̇ийд̇и асугад̣̇ивасз асуганагкад̇д̇зна асугасса наама ран̃н̃о ниг̇г̇аманам̣ бхависсад̇ийд̇и звам̣ рааж̇уунам̣ баваасаг̇аманам̣ б̣яаагарод̇и. зса наяо саб̣б̣ад̇т̇а. гзвалам̣ банзд̇т̇а анияяаананд̇и виббавуд̇т̇аанам̣ буна ааг̇аманам̣. аб̣бханд̇араанам̣ ран̃н̃ам̣ убаяаанам̣ бхависсад̇и , б̣аахираанам̣ ран̃н̃ам̣ абаяаананд̇и анд̇онаг̇арз амхаагам̣ рааж̇аа бадивируд̣̇д̇хам̣ б̣ахирааж̇аанам̣ убасан̇гамиссад̇и, д̇ад̇о д̇асса бадиггаманам̣ бхависсад̇ийд̇и звам̣ ран̃н̃ам̣ убаяаанаабаяаанам̣ б̣яаагарод̇и. д̣̇уд̇ияабад̣̇зби зсзва наяо. ж̇аяабарааж̇аяаа баагадааязва.

23.Raññaṃ niyyānaṃ bhavissatīti asukadivase asukanakkhattena asukassa nāma rañño niggamanaṃ bhavissatīti evaṃ rājūnaṃ pavāsagamanaṃ byākaroti. Esa nayo sabbattha. Kevalaṃ panettha aniyyānanti vippavutthānaṃ puna āgamanaṃ. Abbhantarānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ apayānanti antonagare amhākaṃ rājā paṭiviruddhaṃ bahirājānaṃ upasaṅkamissati, tato tassa paṭikkamanaṃ bhavissatīti evaṃ raññaṃ upayānāpayānaṃ byākaroti. Dutiyapadepi eseva nayo. Jayaparājayā pākaṭāyeva.

24. жанд̣̇аг̇г̇аахаад̣̇аяо асугад̣̇ивасз рааху жанд̣̇ам̣ г̇ахзссад̇ийд̇и б̣яаагаран̣авасзнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. аби жа нагкад̇д̇асса ан̇г̇аарагаад̣̇иг̇аахасамааяог̇оби нагкад̇д̇аг̇аахоязва. уггаабаад̇од̇и аагаасад̇о уггаанам̣ бад̇анам̣. д̣̇исаад̣ааход̇и д̣̇исаагаалусияам̣ аг̇г̇исикад̇хуумасикаад̣̇ийхи аагулабхааво вияа. д̣̇звад̣̇уд̣̇рабхийд̇и сугкавалаахагаг̇аж̇ж̇анам̣. уг̇г̇амананд̇и уд̣̇аяанам̣. оггамананд̇и ад̇т̇ан̇г̇аманам̣. сам̣гилзсанд̇и ависуд̣̇д̇хад̇аа. вод̣̇аананд̇и висуд̣̇д̇хад̇аа. звам̣ вибаагод̇и логасса звам̣ вивид̇хасукад̣̇угкаавахо.

24.Candaggāhādayo asukadivase rāhu candaṃ gahessatīti byākaraṇavaseneva veditabbā. Api ca nakkhattassa aṅgārakādigāhasamāyogopi nakkhattagāhoyeva. Ukkāpātoti ākāsato ukkānaṃ patanaṃ. Disāḍāhoti disākālusiyaṃ aggisikhadhūmasikhādīhi ākulabhāvo viya. Devadudrabhīti sukkhavalāhakagajjanaṃ. Uggamananti udayanaṃ. Okkamananti atthaṅgamanaṃ. Saṃkilesanti avisuddhatā. Vodānanti visuddhatā. Evaṃ vipākoti lokassa evaṃ vividhasukhadukkhāvaho.

25. сувудтигаад̇и д̣̇звасса саммаад̇хаараануббавзжчанам̣. д̣̇уб̣б̣удтигаад̇и аваг̇г̇аахо, вассавиб̣анд̇ход̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. муд̣̇д̣̇аад̇и хад̇т̇амуд̣̇д̣̇аа. г̇ан̣анаа вужжад̇и ажчид̣̇д̣̇агаг̇ан̣анаа. сан̇каананд̇и сан̇галанасадуббаад̣̇анаад̣̇ивасзна бин̣д̣аг̇ан̣анаа. яасса саа баг̇ун̣аа ход̇и, со ругкамби д̣̇исваа зд̇д̇агаани зд̇т̇а бан̣н̣аанийд̇и ж̇аанаад̇и. гаавзяяанд̇и ‘‘жад̇д̇ааромз, бхигкавз, гавий. гад̇амз жад̇д̇ааро? жинд̇аагави, суд̇агави, ад̇т̇агави, бадибхаанагавий’’д̇и (а. ни. 4.231). имзсам̣ жад̇уннам̣ гавийнам̣ ад̇д̇ано жинд̇аавасзна ваа; ‘‘взссанд̇аро наама рааж̇аа ахосий’’д̇иаад̣̇ийни суд̇ваа суд̇авасзна ваа; имасса аяам̣ ад̇т̇о, звам̣ д̇ам̣ яож̇зссаамийд̇и звам̣ ад̇т̇авасзна ваа; гин̃жид̣̇зва д̣̇исваа д̇аббадибхааг̇ам̣ гад̇д̇аб̣б̣ам̣ гариссаамийд̇и звам̣ таануббад̇д̇игабадибхаанавасзна ваа; ж̇ийвигад̇т̇ааяа габ̣яагаран̣ам̣. логааяад̇ам̣ вуд̇д̇амзва.

25.Suvuṭṭhikāti devassa sammādhārānuppavecchanaṃ. Dubbuṭṭhikāti avaggāho, vassavibandhoti vuttaṃ hoti. Muddāti hatthamuddā. Gaṇanā vuccati acchiddakagaṇanā. Saṅkhānanti saṅkalanasaṭuppādanādivasena piṇḍagaṇanā. Yassa sā paguṇā hoti, so rukkhampi disvā ettakāni ettha paṇṇānīti jānāti. Kāveyyanti ‘‘cattārome, bhikkhave, kavī. Katame cattāro? Cintākavi, sutakavi, atthakavi, paṭibhānakavī’’ti (a. ni. 4.231). Imesaṃ catunnaṃ kavīnaṃ attano cintāvasena vā; ‘‘vessantaro nāma rājā ahosī’’tiādīni sutvā sutavasena vā; imassa ayaṃ attho, evaṃ taṃ yojessāmīti evaṃ atthavasena vā; kiñcideva disvā tappaṭibhāgaṃ kattabbaṃ karissāmīti evaṃ ṭhānuppattikapaṭibhānavasena vā; jīvikatthāya kabyakaraṇaṃ. Lokāyataṃ vuttameva.

26. аавааханам̣ наама имасса д̣̇аарагасса асугагулад̇о асуганагкад̇д̇зна д̣̇ааригам̣ аанзт̇аад̇и ааваахагаран̣ам̣. виваахананд̇и имам̣ д̣̇ааригам̣ асугасса наама д̣̇аарагасса асуганагкад̇д̇зна д̣̇зт̇а, звамассаа вуд̣дхи бхависсад̇ийд̇и виваахагаран̣ам̣. сам̣варан̣анд̇и сам̣варан̣ам̣ наама ‘аж̇ж̇а нагкад̇д̇ам̣ сунд̣̇арам̣, аж̇ж̇зва самаг̇г̇аа хот̇а, ид̇и во вияог̇о на бхависсад̇ий’д̇и звам̣ самаг̇г̇агаран̣ам̣. виваран̣ам̣ наама ‘сажз вияуж̇ж̇ид̇угаамад̇т̇а, аж̇ж̇зва вияуж̇ж̇ат̇а , ид̇и во буна сам̣яог̇о на бхависсад̇ий’д̇и звам̣ висам̣яог̇агаран̣ам̣. сан̇гиран̣анд̇и ‘удтаанам̣ ваа ин̣ам̣ ваа д̣̇иннам̣ д̇ханам̣ аж̇ж̇а сан̇гад̣дхат̇а, аж̇ж̇а сан̇гад̣дхид̇ан̃хи д̇ам̣ т̇ааварам̣ ход̇ий’д̇и звам̣ д̇ханабин̣д̣аабанам̣. вигиран̣анд̇и ‘сажз баяог̇ауд̣̇д̇хаараад̣̇ивасзна д̇ханам̣ баяож̇ид̇угаамад̇т̇а, аж̇ж̇а баяож̇ид̇ам̣ д̣̇иг̇ун̣ажад̇уг̇г̇ун̣ам̣ ход̇ий’д̇и звам̣ д̇ханабаяож̇аабанам̣. субхаг̇агаран̣анд̇и бияаманаабагаран̣ам̣ ваа сассирийгагаран̣ам̣ ваа. д̣̇уб̣бхаг̇агаран̣анд̇и д̇аб̣б̣ибарийд̇ам̣. вируд̣̇д̇хаг̇аб̣бхагаран̣анд̇и вируд̣̇д̇хасса вилийнасса адтид̇асса мад̇асса г̇аб̣бхасса гаран̣ам̣. буна авинаасааяа бхзсаж̇ж̇ад̣̇аананд̇и ад̇т̇о. г̇аб̣бхо хи ваад̇зна, баан̣агзхи, гаммунаа жаад̇и д̇ийхи гааран̣зхи винассад̇и. д̇ад̇т̇а ваад̇зна винассанд̇з ниб̣б̣аабанийяам̣ сийд̇алам̣ бхзсаж̇ж̇ам̣ д̣̇зд̇и, баан̣агзхи винассанд̇з баан̣агаанам̣ бадигаммам̣ гарод̇и, гаммунаа винассанд̇з бана б̣уд̣̇д̇хааби бадиб̣аахид̇ум̣ на саггонд̇и.

26.Āvāhanaṃ nāma imassa dārakassa asukakulato asukanakkhattena dārikaṃ ānethāti āvāhakaraṇaṃ. Vivāhananti imaṃ dārikaṃ asukassa nāma dārakassa asukanakkhattena detha, evamassā vuḍḍhi bhavissatīti vivāhakaraṇaṃ. Saṃvaraṇanti saṃvaraṇaṃ nāma ‘ajja nakkhattaṃ sundaraṃ, ajjeva samaggā hotha, iti vo viyogo na bhavissatī’ti evaṃ samaggakaraṇaṃ. Vivaraṇaṃ nāma ‘sace viyujjitukāmattha, ajjeva viyujjatha , iti vo puna saṃyogo na bhavissatī’ti evaṃ visaṃyogakaraṇaṃ. Saṅkiraṇanti ‘uṭṭhānaṃ vā iṇaṃ vā dinnaṃ dhanaṃ ajja saṅkaḍḍhatha, ajja saṅkaḍḍhitañhi taṃ thāvaraṃ hotī’ti evaṃ dhanapiṇḍāpanaṃ. Vikiraṇanti ‘sace payogauddhārādivasena dhanaṃ payojitukāmattha, ajja payojitaṃ diguṇacatugguṇaṃ hotī’ti evaṃ dhanapayojāpanaṃ. Subhagakaraṇanti piyamanāpakaraṇaṃ vā sassirīkakaraṇaṃ vā. Dubbhagakaraṇanti tabbiparītaṃ. Viruddhagabbhakaraṇanti viruddhassa vilīnassa aṭṭhitassa matassa gabbhassa karaṇaṃ. Puna avināsāya bhesajjadānanti attho. Gabbho hi vātena, pāṇakehi, kammunā cāti tīhi kāraṇehi vinassati. Tattha vātena vinassante nibbāpanīyaṃ sītalaṃ bhesajjaṃ deti, pāṇakehi vinassante pāṇakānaṃ paṭikammaṃ karoti, kammunā vinassante pana buddhāpi paṭibāhituṃ na sakkonti.

ж̇ивхааниб̣анд̇хананд̇и манд̇зна ж̇ивхааяа б̣анд̇хагаран̣ам̣. ханусам̣ханананд̇и мукаб̣анд̇хаманд̇зна яат̇аа ханугам̣ жаалзд̇ум̣ на саггонд̇и, звам̣ б̣анд̇хагаран̣ам̣. хад̇т̇аабхиж̇аббананд̇и хад̇т̇аанам̣ баривад̇д̇анад̇т̇ам̣ манд̇аж̇аббанам̣. д̇асмим̣ гира манд̇з сад̇д̇абад̣̇анд̇арз тад̇ваа ж̇аббид̇з ид̇аро хад̇т̇з баривад̇д̇зд̇ваа кибад̇и. ган̣н̣аж̇аббананд̇и ган̣н̣зхи сад̣̇д̣̇ам̣ ассаванад̇т̇ааяа виж̇ж̇ааяа ж̇аббанам̣. д̇ам̣ гира ж̇аббид̇ваа винижчаяадтаанз яам̣ ижчад̇и, д̇ам̣ бхан̣ад̇и, бажжад̇т̇иго д̇ам̣ на сун̣аад̇и, д̇ад̇о бадиважанам̣ самбаад̣̇зд̇ум̣ на саггод̇и. аад̣̇аасабан̃ханд̇и аад̣̇аасз д̣̇звад̇ам̣ од̇аарзд̇ваа бан̃хабужчанам̣. гумааригабан̃ханд̇и гумааригааяа сарийрз д̣̇звад̇ам̣ од̇аарзд̇ваа бан̃хабужчанам̣. д̣̇звабан̃ханд̇и д̣̇аасияаа сарийрз д̣̇звад̇ам̣ од̇аарзд̇ваа бан̃хабужчанам̣. аад̣̇ижжубадтаананд̇и ж̇ийвигад̇т̇ааяа аад̣̇ижжабаарижарияаа. махад̇убадтаананд̇и д̇ат̇зва махааб̣рахмабаарижарияаа. аб̣бхуж̇ж̇алананд̇и манд̇зна мукад̇о аг̇г̇иж̇аалаанийхаран̣ам̣. сиривхааяананд̇и ‘‘зхи сири, маяхам̣ сирз бад̇идтаахий’’д̇и звам̣ сирзна сирияаа авхааяанам̣.

Jivhānibandhananti mantena jivhāya bandhakaraṇaṃ. Hanusaṃhanananti mukhabandhamantena yathā hanukaṃ cāletuṃ na sakkonti, evaṃ bandhakaraṇaṃ. Hatthābhijappananti hatthānaṃ parivattanatthaṃ mantajappanaṃ. Tasmiṃ kira mante sattapadantare ṭhatvā jappite itaro hatthe parivattetvā khipati. Kaṇṇajappananti kaṇṇehi saddaṃ assavanatthāya vijjāya jappanaṃ. Taṃ kira jappitvā vinicchayaṭṭhāne yaṃ icchati, taṃ bhaṇati, paccatthiko taṃ na suṇāti, tato paṭivacanaṃ sampādetuṃ na sakkoti. Ādāsapañhanti ādāse devataṃ otāretvā pañhapucchanaṃ. Kumārikapañhanti kumārikāya sarīre devataṃ otāretvā pañhapucchanaṃ. Devapañhanti dāsiyā sarīre devataṃ otāretvā pañhapucchanaṃ. Ādiccupaṭṭhānanti jīvikatthāya ādiccapāricariyā. Mahatupaṭṭhānanti tatheva mahābrahmapāricariyā. Abbhujjalananti mantena mukhato aggijālānīharaṇaṃ. Sirivhāyananti ‘‘ehi siri, mayhaṃ sire patiṭṭhāhī’’ti evaṃ sirena siriyā avhāyanaṃ.

27. санд̇игамманд̇и д̣̇звадтаанам̣ г̇анд̇ваа сажз мз ид̣̇ам̣ наама самиж̇жхиссад̇и, д̇умхаагам̣ иминаа жа иминаа жа убахаарам̣ гариссаамийд̇и самид̣̇д̇хигаалз гад̇д̇аб̣б̣ам̣ санд̇ибадиссавагаммам̣. д̇асмим̣ бана самид̣̇д̇хз д̇асса гаран̣ам̣ бан̣ид̇хигаммам̣ наама. бхууригамманд̇и бхууригхарз васид̇ваа г̇ахид̇аманд̇асса баяог̇агаран̣ам̣. вассагаммам̣ воссагамманд̇и зд̇т̇а вассод̇и бурисо, воссод̇и бан̣д̣аго . ид̇и воссасса вассагаран̣ам̣ вассагаммам̣, вассасса воссагаран̣ам̣ воссагаммам̣. д̇ам̣ бана гаронд̇о ажчанд̣̇игабхаавамад̇д̇ам̣ баабзд̇и, на лин̇г̇ам̣ анд̇арад̇хаабзд̇ум̣ саггод̇и. вад̇т̇угамманд̇и агад̇авад̇т̇усмим̣ г̇зхабад̇идтаабанам̣. вад̇т̇убаригамманд̇и ‘‘ид̣̇ан̃жид̣̇ан̃жаахарат̇аа’’д̇и вад̇ваа вад̇т̇уб̣алигаммагаран̣ам̣. аажамананд̇и уд̣̇агзна мукасуд̣̇д̇хигаран̣ам̣. нхаабананд̇и ан̃н̃зсам̣ нхаабанам̣. ж̇ухананд̇и д̇зсам̣ ад̇т̇ааяа аг̇г̇иж̇уханам̣. вамананд̇и яог̇ам̣ д̣̇ад̇ваа ваманагаран̣ам̣. вирзжанзби зсзва наяо. уд̣̇д̇хам̣вирзжананд̇и уд̣̇д̇хам̣ д̣̇осаанам̣ нийхаран̣ам̣. ад̇ховирзжананд̇и ад̇хо д̣̇осаанам̣ нийхаран̣ам̣. сийсавирзжананд̇и сировирзжанам̣. ган̣н̣ад̇зланд̇и ган̣н̣аанам̣ б̣анд̇ханад̇т̇ам̣ ваа ван̣ахаран̣ад̇т̇ам̣ ваа бхзсаж̇ж̇ад̇злабажанам̣. нзд̇д̇ад̇аббананд̇и агкид̇аббанад̇злам̣. над̇т̇угамманд̇и д̇злзна яож̇зд̇ваа над̇т̇угаран̣ам̣. ан̃ж̇ананд̇и д̣̇вз ваа д̇ийн̣и ваа бадалаани нийхаран̣асамад̇т̇ам̣ кааран̃ж̇анам̣. бажжан̃ж̇ананд̇и ниб̣б̣аабанийяам̣ сийд̇алабхзсаж̇ж̇ан̃ж̇анам̣. саалаагияанд̇и салаагавзж̇ж̇агаммам̣. саллагад̇д̇ияанд̇и саллагад̇д̇авзж̇ж̇агаммам̣. д̣̇аарагад̇игижчаа вужжад̇и гомаарабхажжавзж̇ж̇агаммам̣. муулабхзсаж̇ж̇аанам̣ ануббаад̣̇ананд̇и иминаа гааяад̇игижчанам̣ д̣̇ассзд̇и. осад̇хийнам̣ бадимогкод̇и каараад̣̇ийни д̣̇ад̇ваа д̇ад̣̇ануруубз ван̣з г̇ад̇з д̇зсам̣ абанаяанам̣.

27.Santikammanti devaṭṭhānaṃ gantvā sace me idaṃ nāma samijjhissati, tumhākaṃ iminā ca iminā ca upahāraṃ karissāmīti samiddhikāle kattabbaṃ santipaṭissavakammaṃ. Tasmiṃ pana samiddhe tassa karaṇaṃ paṇidhikammaṃ nāma. Bhūrikammanti bhūrighare vasitvā gahitamantassa payogakaraṇaṃ. Vassakammaṃ vossakammanti ettha vassoti puriso, vossoti paṇḍako . Iti vossassa vassakaraṇaṃ vassakammaṃ, vassassa vossakaraṇaṃ vossakammaṃ. Taṃ pana karonto acchandikabhāvamattaṃ pāpeti, na liṅgaṃ antaradhāpetuṃ sakkoti. Vatthukammanti akatavatthusmiṃ gehapatiṭṭhāpanaṃ. Vatthuparikammanti ‘‘idañcidañcāharathā’’ti vatvā vatthubalikammakaraṇaṃ. Ācamananti udakena mukhasuddhikaraṇaṃ. Nhāpananti aññesaṃ nhāpanaṃ. Juhananti tesaṃ atthāya aggijuhanaṃ. Vamananti yogaṃ datvā vamanakaraṇaṃ. Virecanepi eseva nayo. Uddhaṃvirecananti uddhaṃ dosānaṃ nīharaṇaṃ. Adhovirecananti adho dosānaṃ nīharaṇaṃ. Sīsavirecananti sirovirecanaṃ. Kaṇṇatelanti kaṇṇānaṃ bandhanatthaṃ vā vaṇaharaṇatthaṃ vā bhesajjatelapacanaṃ. Nettatappananti akkhitappanatelaṃ. Natthukammanti telena yojetvā natthukaraṇaṃ. Añjananti dve vā tīṇi vā paṭalāni nīharaṇasamatthaṃ khārañjanaṃ. Paccañjananti nibbāpanīyaṃ sītalabhesajjañjanaṃ. Sālākiyanti salākavejjakammaṃ. Sallakattiyanti sallakattavejjakammaṃ. Dārakatikicchā vuccati komārabhaccavejjakammaṃ. Mūlabhesajjānaṃ anuppādananti iminā kāyatikicchanaṃ dasseti. Osadhīnaṃ paṭimokkhoti khārādīni datvā tadanurūpe vaṇe gate tesaṃ apanayanaṃ.

зд̇д̇аавад̇аа махаасийлам̣ нидтид̇ам̣ ход̇и.

Ettāvatā mahāsīlaṃ niṭṭhitaṃ hoti.

буб̣б̣анд̇агаббигасассад̇аваад̣̇аван̣н̣анаа

Pubbantakappikasassatavādavaṇṇanā

28. звам̣ б̣рахмад̣̇ад̇д̇зна вуд̇д̇аван̣н̣асса анусанд̇хивасзна д̇ивид̇хам̣ сийлам̣ вид̇т̇аарзд̇ваа ид̣̇аани бхигкусан̇гхзна вуд̇д̇аван̣н̣асса анусанд̇хивасзна – ‘‘ад̇т̇и, бхигкавз, ан̃н̃зва д̇хаммаа г̇амбхийраа д̣̇уд̣̇д̣̇асаа’’д̇иаад̣̇инаа наязна сун̃н̃ад̇аабагаасанам̣ аарабхи. д̇ад̇т̇а д̇хаммаад̇и г̇ун̣з, д̣̇зсанааяам̣, барияад̇д̇ияам̣, ниссад̇д̇зд̇и звамаад̣̇ийсу д̇хаммасад̣̇д̣̇о вад̇д̇ад̇и.

28. Evaṃ brahmadattena vuttavaṇṇassa anusandhivasena tividhaṃ sīlaṃ vitthāretvā idāni bhikkhusaṅghena vuttavaṇṇassa anusandhivasena – ‘‘atthi, bhikkhave, aññeva dhammā gambhīrā duddasā’’tiādinā nayena suññatāpakāsanaṃ ārabhi. Tattha dhammāti guṇe, desanāyaṃ, pariyattiyaṃ, nissatteti evamādīsu dhammasaddo vattati.

‘‘на хи д̇хаммо ад̇хаммо жа, убхо самавибаагино;

‘‘Na hi dhammo adhammo ca, ubho samavipākino;

ад̇хаммо нираяам̣ нзд̇и, д̇хаммо баабзд̇и суг̇г̇ад̇и’’нд̇и. (т̇зраг̇аа. 304);

Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggati’’nti. (theragā. 304);

аад̣̇ийсу хи г̇ун̣з д̇хаммасад̣̇д̣̇о. ‘‘д̇хаммам̣, во бхигкавз, д̣̇зсзссаами аад̣̇игаляаан̣а’’нд̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 3.420) д̣̇зсанааяам̣. ‘‘ид̇ха бхигку д̇хаммам̣ барияаабун̣аад̇и суд̇д̇ам̣ , г̇зяяа’’нд̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 5.73) барияад̇д̇ияам̣. ‘‘д̇асмим̣ ко бана самаяз д̇хаммаа хонд̇и, канд̇хаа хонд̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (д̇ха. са. 121) ниссад̇д̇з. ид̇ха бана г̇ун̣з вад̇д̇ад̇и. д̇асмаа ад̇т̇и, бхигкавз, ан̃н̃зва д̇ат̇ааг̇ад̇асса г̇ун̣аад̇и звамзд̇т̇а ад̇т̇о д̣̇адтаб̣б̣о.

Ādīsu hi guṇe dhammasaddo. ‘‘Dhammaṃ, vo bhikkhave, desessāmi ādikalyāṇa’’ntiādīsu (ma. ni. 3.420) desanāyaṃ. ‘‘Idha bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti suttaṃ , geyya’’ntiādīsu (a. ni. 5.73) pariyattiyaṃ. ‘‘Tasmiṃ kho pana samaye dhammā honti, khandhā hontī’’tiādīsu (dha. sa. 121) nissatte. Idha pana guṇe vattati. Tasmā atthi, bhikkhave, aññeva tathāgatassa guṇāti evamettha attho daṭṭhabbo.

г̇амбхийраад̇и махаасамуд̣̇д̣̇о вияа магасад̇ун̣д̣асуужияаа ан̃н̃ад̇ра д̇ат̇ааг̇ад̇аа ан̃н̃зсам̣ н̃аан̣зна алаб̣бханзяяабад̇идтаа, г̇амбхийрад̇д̇ааязва д̣̇уд̣̇д̣̇асаа. д̣̇уд̣̇д̣̇асад̇д̇ааязва д̣̇урануб̣од̇хаа. ниб̣б̣уд̇асаб̣б̣абарил̣аахад̇д̇аа санд̇аа, санд̇аарамман̣зсу бавад̇д̇анад̇оби санд̇аа. ад̇ид̇д̇игаран̣адтзна бан̣ийд̇аа, саад̣̇урасабхож̇анам̣ вияа. уд̇д̇аман̃аан̣ависаяад̇д̇аа на д̇аггзна аважарид̇аб̣б̣аад̇и ад̇аггааважараа. нибун̣аад̇и сан̣хасукумасабхаавад̇д̇аа. б̣аалаанам̣ ависаяад̇д̇аа, бан̣д̣ид̇зхиязва взд̣̇ид̇аб̣б̣аад̇и бан̣д̣ид̇авзд̣̇анийяаа.

Gambhīrāti mahāsamuddo viya makasatuṇḍasūciyā aññatra tathāgatā aññesaṃ ñāṇena alabbhaneyyapatiṭṭhā, gambhīrattāyeva duddasā. Duddasattāyeva duranubodhā. Nibbutasabbapariḷāhattā santā, santārammaṇesu pavattanatopi santā. Atittikaraṇaṭṭhena paṇītā, sādurasabhojanaṃ viya. Uttamañāṇavisayattā na takkena avacaritabbāti atakkāvacarā. Nipuṇāti saṇhasukhumasabhāvattā. Bālānaṃ avisayattā, paṇḍitehiyeva veditabbāti paṇḍitavedanīyā.

яз д̇ат̇ааг̇ад̇о саяам̣ абхин̃н̃аа сажчигад̇ваа бавзд̣̇зд̇ийд̇и яз д̇хаммз д̇ат̇ааг̇ад̇о анан̃н̃анзяяо худ̇ваа саяамзва абхивисидтзна н̃аан̣зна бажжагкам̣ гад̇ваа бавзд̣̇зд̇и, д̣̇ийбзд̇и, гат̇зд̇и, багаасзд̇ийд̇и ад̇т̇о. язхийд̇и язхи г̇ун̣ад̇хаммзхи. яат̇аабхужжанд̇и яат̇аабхууд̇ам̣. ван̣н̣ам̣ саммаа вад̣̇амаанаа вад̣̇зяяунд̇и д̇ат̇ааг̇ад̇асса ван̣н̣ам̣ вад̇д̇угаамаа саммаа вад̣̇зяяум̣, ахаабзд̇ваа вад̇д̇ум̣ саггун̣зяяунд̇и ад̇т̇о. гад̇амз жа бана д̇з д̇хаммаа бхаг̇авад̇аа звам̣ т̇омид̇аад̇и? саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣. яад̣̇и звам̣, гасмаа б̣ахуважананид̣̇д̣̇зсо гад̇од̇и? бут̇ужид̇д̇асамааяог̇ад̇о жзва, бут̇уаарамман̣ад̇о жа. д̇ан̃хи жад̇уусу н̃аан̣асамбаяуд̇д̇амахаагирияажид̇д̇зсу лаб̣бхад̇и, на жасса гожи д̇хаммо аарамман̣ам̣ наама на ход̇и. яат̇ааха – ‘‘ад̇ийд̇ам̣ саб̣б̣ам̣ ж̇аанаад̇ийд̇и саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣, д̇ад̇т̇а ааваран̣ам̣ над̇т̇ийд̇и анааваран̣ан̃аан̣а’’нд̇иаад̣̇и (бади. ма. 1.120). ид̇и бут̇ужид̇д̇асамааяог̇ад̇о бунаббунам̣ уббад̇д̇ивасзна бут̇уаарамман̣ад̇о жа б̣ахуважананид̣̇д̣̇зсо гад̇од̇и.

Ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedetīti ye dhamme tathāgato anaññaneyyo hutvā sayameva abhivisiṭṭhena ñāṇena paccakkhaṃ katvā pavedeti, dīpeti, katheti, pakāsetīti attho. Yehīti yehi guṇadhammehi. Yathābhuccanti yathābhūtaṃ. Vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyunti tathāgatassa vaṇṇaṃ vattukāmā sammā vadeyyuṃ, ahāpetvā vattuṃ sakkuṇeyyunti attho. Katame ca pana te dhammā bhagavatā evaṃ thomitāti? Sabbaññutaññāṇaṃ. Yadi evaṃ, kasmā bahuvacananiddeso katoti? Puthucittasamāyogato ceva, puthuārammaṇato ca. Tañhi catūsu ñāṇasampayuttamahākiriyacittesu labbhati, na cassa koci dhammo ārammaṇaṃ nāma na hoti. Yathāha – ‘‘atītaṃ sabbaṃ jānātīti sabbaññutaññāṇaṃ, tattha āvaraṇaṃ natthīti anāvaraṇañāṇa’’ntiādi (paṭi. ma. 1.120). Iti puthucittasamāyogato punappunaṃ uppattivasena puthuārammaṇato ca bahuvacananiddeso katoti.

‘‘ан̃н̃зваа’’д̇и ид̣̇ам̣ банзд̇т̇а вавад̇т̇аабанаважанам̣, ‘‘ан̃н̃зва, на баан̣аад̇ибаад̇аа взраман̣иаад̣̇аяо. г̇амбхийраава на уд̇д̇аанаа’’д̇и звам̣ саб̣б̣абад̣̇зхи яож̇зд̇аб̣б̣ам̣. саавагабаарамийн̃аан̣ан̃хи г̇амбхийрам̣, бажжзгаб̣од̇хин̃аан̣ам̣ бана д̇ад̇о г̇амбхийрад̇аранд̇и д̇ад̇т̇а вавад̇т̇аанам̣ над̇т̇и, саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ан̃жа д̇ад̇оби г̇амбхийрад̇аранд̇и д̇ад̇т̇ааби вавад̇т̇аанам̣ над̇т̇и, ид̇о банан̃н̃ам̣ г̇амбхийрад̇арам̣ над̇т̇и; д̇асмаа г̇амбхийраа ваад̇и вавад̇т̇аанам̣ лаб̣бхад̇и. д̇ат̇аа д̣̇уд̣̇д̣̇асаава д̣̇урануб̣од̇хаа ваад̇и саб̣б̣ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.

‘‘Aññevā’’ti idaṃ panettha vavatthāpanavacanaṃ, ‘‘aññeva, na pāṇātipātā veramaṇiādayo. Gambhīrāva na uttānā’’ti evaṃ sabbapadehi yojetabbaṃ. Sāvakapāramīñāṇañhi gambhīraṃ, paccekabodhiñāṇaṃ pana tato gambhīrataranti tattha vavatthānaṃ natthi, sabbaññutaññāṇañca tatopi gambhīrataranti tatthāpi vavatthānaṃ natthi, ito panaññaṃ gambhīrataraṃ natthi; tasmā gambhīrā vāti vavatthānaṃ labbhati. Tathā duddasāva duranubodhā vāti sabbaṃ veditabbaṃ.

гад̇амз жа д̇з бхигкавзд̇и аяам̣ бана д̇зсам̣ д̇хаммаанам̣ гат̇зд̇угамяад̇аа бужчаа. санд̇и, бхигкавз, згз саман̣аб̣раахман̣аад̇иаад̣̇и бужчаависсаж̇ж̇анам̣. гасмаа банзд̇ам̣ звам̣ аарад̣̇д̇ханд̇и жз? б̣уд̣̇д̇хаанан̃хи жад̇д̇аари таанаани бад̇ваа г̇аж̇ж̇ид̇ам̣ маханд̇ам̣ ход̇и, н̃аан̣ам̣ анубависад̇и, б̣уд̣̇д̇хан̃аан̣асса маханд̇абхааво бан̃н̃ааяад̇и, д̣̇зсанаа г̇амбхийраа ход̇и, д̇илагкан̣аахад̇аа, сун̃н̃ад̇аабадисам̣яуд̇д̇аа. гад̇амаани жад̇д̇аари? винаяабан̃н̃ад̇д̇им̣, бхууманд̇арам̣, бажжаяаагаарам̣, самаяанд̇аранд̇и. д̇асмаа – ‘‘ид̣̇ам̣ лахугам̣, ид̣̇ам̣ г̇аругам̣, ид̣̇ам̣ сад̇згижчам̣, ид̣̇ам̣ ад̇згижчам̣, аяам̣ аабад̇д̇и, аяам̣ анаабад̇д̇и, аяам̣ чзж̇ж̇аг̇ааминий, аяам̣ вудтаанаг̇ааминий, аяам̣ д̣̇зсанааг̇ааминий, аяам̣ логаваж̇ж̇аа, аяам̣ бан̣н̣ад̇д̇иваж̇ж̇аа, имасмим̣ вад̇т̇усмим̣ ид̣̇ам̣ бан̃н̃абзд̇аб̣б̣а’’нд̇и яам̣ звам̣ од̇ин̣н̣з вад̇т̇усмим̣ сигкаабад̣̇абан̃н̃аабанам̣ наама, д̇ад̇т̇а ан̃н̃зсам̣ т̇аамо ваа б̣алам̣ ваа над̇т̇и; ависаяо зса ан̃н̃зсам̣, д̇ат̇ааг̇ад̇ассзва висаяо. ид̇и винаяабан̃н̃ад̇д̇им̣ бад̇ваа б̣уд̣̇д̇хаанам̣ г̇аж̇ж̇ид̇ам̣ маханд̇ам̣ ход̇и, н̃аан̣ам̣ анубависад̇и…бз… сун̃н̃ад̇аабадисам̣яуд̇д̇аад̇и.

Katameca te bhikkhaveti ayaṃ pana tesaṃ dhammānaṃ kathetukamyatā pucchā. Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇātiādi pucchāvissajjanaṃ. Kasmā panetaṃ evaṃ āraddhanti ce? Buddhānañhi cattāri ṭhānāni patvā gajjitaṃ mahantaṃ hoti, ñāṇaṃ anupavisati, buddhañāṇassa mahantabhāvo paññāyati, desanā gambhīrā hoti, tilakkhaṇāhatā, suññatāpaṭisaṃyuttā. Katamāni cattāri? Vinayapaññattiṃ, bhūmantaraṃ, paccayākāraṃ, samayantaranti. Tasmā – ‘‘idaṃ lahukaṃ, idaṃ garukaṃ, idaṃ satekicchaṃ, idaṃ atekicchaṃ, ayaṃ āpatti, ayaṃ anāpatti, ayaṃ chejjagāminī, ayaṃ vuṭṭhānagāminī, ayaṃ desanāgāminī, ayaṃ lokavajjā, ayaṃ paṇṇattivajjā, imasmiṃ vatthusmiṃ idaṃ paññapetabba’’nti yaṃ evaṃ otiṇṇe vatthusmiṃ sikkhāpadapaññāpanaṃ nāma, tattha aññesaṃ thāmo vā balaṃ vā natthi; avisayo esa aññesaṃ, tathāgatasseva visayo. Iti vinayapaññattiṃ patvā buddhānaṃ gajjitaṃ mahantaṃ hoti, ñāṇaṃ anupavisati…pe… suññatāpaṭisaṃyuttāti.

д̇ат̇аа имз жад̇д̇ааро сад̇ибадтаанаа наама…бз… арияо адтан̇г̇иго маг̇г̇о наама, бан̃жа канд̇хаа наама, д̣̇ваад̣̇аса ааяад̇анаани наама, адтаараса д̇хаад̇уяо наама, жад̇д̇аари арияасажжаани наама, б̣аавийсад̇инд̣̇рияаани наама, нава хзд̇уу наама, жад̇д̇ааро аахаараа наама, сад̇д̇а пассаа наама, сад̇д̇а взд̣̇анаа наама, сад̇д̇а сан̃н̃аа наама, сад̇д̇а жзд̇анаа наама, сад̇д̇а жид̇д̇аани наама. зд̇зсу зд̇д̇агаа гаамааважараа д̇хаммаа наама, зд̇д̇агаа руубааважарааруубааважарабарияаабаннаа д̇хаммаа наама, зд̇д̇агаа логияаа д̇хаммаа наама, зд̇д̇агаа логуд̇д̇араа д̇хаммаа наамаад̇и жад̇увийсад̇исаманд̇абадтаанам̣ ананд̇анаяам̣ абхид̇хаммабидагам̣ вибхаж̇ид̇ваа гат̇зд̇ум̣ ан̃н̃зсам̣ т̇аамо ваа б̣алам̣ ваа над̇т̇и, ависаяо зса ан̃н̃зсам̣, д̇ат̇ааг̇ад̇ассзва висаяо. ид̇и бхууманд̇арабарижчзд̣̇ам̣ бад̇ваа б̣уд̣̇д̇хаанам̣ г̇аж̇ж̇ид̇ам̣ маханд̇ам̣ ход̇и, н̃аан̣ам̣ анубависад̇и…бз… сун̃н̃ад̇аабадисам̣яуд̇д̇аад̇и.

Tathā ime cattāro satipaṭṭhānā nāma…pe… ariyo aṭṭhaṅgiko maggo nāma, pañca khandhā nāma, dvādasa āyatanāni nāma, aṭṭhārasa dhātuyo nāma, cattāri ariyasaccāni nāma, bāvīsatindriyāni nāma, nava hetū nāma, cattāro āhārā nāma, satta phassā nāma, satta vedanā nāma, satta saññā nāma, satta cetanā nāma, satta cittāni nāma. Etesu ettakā kāmāvacarā dhammā nāma, ettakā rūpāvacaraarūpāvacarapariyāpannā dhammā nāma, ettakā lokiyā dhammā nāma, ettakā lokuttarā dhammā nāmāti catuvīsatisamantapaṭṭhānaṃ anantanayaṃ abhidhammapiṭakaṃ vibhajitvā kathetuṃ aññesaṃ thāmo vā balaṃ vā natthi, avisayo esa aññesaṃ, tathāgatasseva visayo. Iti bhūmantaraparicchedaṃ patvā buddhānaṃ gajjitaṃ mahantaṃ hoti, ñāṇaṃ anupavisati…pe… suññatāpaṭisaṃyuttāti.

д̇ат̇аа аяам̣ авиж̇ж̇аа сан̇каараанам̣ навахаагаарзхи бажжаяо ход̇и, уббаад̣̇о худ̇ваа бажжаяо ход̇и, бавад̇д̇ам̣ худ̇ваа, нимид̇д̇ам̣, ааяууханам̣, сам̣яог̇о, балиб̣од̇хо, самуд̣̇аяо, хзд̇у, бажжаяо худ̇ваа бажжаяо ход̇и, д̇ат̇аа сан̇каараад̣̇аяо вин̃н̃аан̣аад̣̇ийнам̣. яат̇ааха – ‘‘гат̇ам̣ бажжаяабариг̇г̇ахз бан̃н̃аа д̇хаммадтид̇ин̃аан̣ам̣? авиж̇ж̇аа сан̇каараанам̣ уббаад̣̇адтид̇и жа бавад̇д̇адтид̇и жа, нимид̇д̇адтид̇и жа, ааяууханадтид̇и жа, сам̣яог̇адтид̇и жа, балиб̣од̇хадтид̇и жа, самуд̣̇аяадтид̇и жа, хзд̇удтид̇и жа, бажжаяадтид̇и жа, имзхи навахаагаарзхи авиж̇ж̇аа бажжаяо, сан̇каараа бажжаяасамуббаннаа, убхобзд̇з д̇хаммаа бажжаяасамуббаннаад̇и бажжаяабариг̇г̇ахз бан̃н̃аа д̇хаммадтид̇ин̃аан̣ам̣. ад̇ийд̇амби ад̣̇д̇хаанам̣, анааг̇ад̇амби ад̣̇д̇хаанам̣ авиж̇ж̇аа сан̇каараанам̣ уббаад̣̇адтид̇и жа…бз… ж̇аад̇и ж̇араамаран̣асса уббаад̣̇адтид̇и жа…бз… бажжаяадтид̇и жа, имзхи навахаагаарзхи ж̇аад̇и бажжаяо, ж̇араамаран̣ам̣ бажжаяасамуббаннам̣, убхобзд̇з д̇хаммаа бажжаяасамуббаннаад̇и бажжаяабариг̇г̇ахз бан̃н̃аа д̇хаммадтид̇ин̃аан̣а’’нд̇и (бади. ма. 1.45). звамимам̣ д̇асса д̇асса д̇хаммасса д̇ат̇аа д̇ат̇аа бажжаяабхаавзна бавад̇д̇ам̣ д̇иваддам̣ д̇ияад̣̇д̇хам̣ д̇исанд̇хим̣ жад̇усан̇кзбам̣ вийсад̇аагаарам̣ бадижжасамуббаад̣̇ам̣ вибхаж̇ид̇ваа гат̇зд̇ум̣ ан̃н̃зсам̣ т̇аамо ваа б̣алам̣ ваа над̇т̇и, ависаяо зса ан̃н̃зсам̣, д̇ат̇ааг̇ад̇ассзва висаяо, ид̇и бажжаяаагаарам̣ бад̇ваа б̣уд̣̇д̇хаанам̣ г̇аж̇ж̇ид̇ам̣ маханд̇ам̣ ход̇и, н̃аан̣ам̣ анубависад̇и…бз… сун̃н̃ад̇аабадисам̣яуд̇д̇аад̇и.

Tathā ayaṃ avijjā saṅkhārānaṃ navahākārehi paccayo hoti, uppādo hutvā paccayo hoti, pavattaṃ hutvā, nimittaṃ, āyūhanaṃ, saṃyogo, palibodho, samudayo, hetu, paccayo hutvā paccayo hoti, tathā saṅkhārādayo viññāṇādīnaṃ. Yathāha – ‘‘kathaṃ paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ? Avijjā saṅkhārānaṃ uppādaṭṭhiti ca pavattaṭṭhiti ca, nimittaṭṭhiti ca, āyūhanaṭṭhiti ca, saṃyogaṭṭhiti ca, palibodhaṭṭhiti ca, samudayaṭṭhiti ca, hetuṭṭhiti ca, paccayaṭṭhiti ca, imehi navahākārehi avijjā paccayo, saṅkhārā paccayasamuppannā, ubhopete dhammā paccayasamuppannāti paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ. Atītampi addhānaṃ, anāgatampi addhānaṃ avijjā saṅkhārānaṃ uppādaṭṭhiti ca…pe… jāti jarāmaraṇassa uppādaṭṭhiti ca…pe… paccayaṭṭhiti ca, imehi navahākārehi jāti paccayo, jarāmaraṇaṃ paccayasamuppannaṃ, ubhopete dhammā paccayasamuppannāti paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇa’’nti (paṭi. ma. 1.45). Evamimaṃ tassa tassa dhammassa tathā tathā paccayabhāvena pavattaṃ tivaṭṭaṃ tiyaddhaṃ tisandhiṃ catusaṅkhepaṃ vīsatākāraṃ paṭiccasamuppādaṃ vibhajitvā kathetuṃ aññesaṃ thāmo vā balaṃ vā natthi, avisayo esa aññesaṃ, tathāgatasseva visayo, iti paccayākāraṃ patvā buddhānaṃ gajjitaṃ mahantaṃ hoti, ñāṇaṃ anupavisati…pe… suññatāpaṭisaṃyuttāti.

д̇ат̇аа жад̇д̇ааро ж̇анаа сассад̇аваад̣̇аа наама, жад̇д̇ааро згажжасассад̇аваад̣̇аа, жад̇д̇ааро анд̇аананд̇игаа, жад̇д̇ааро амараавигкзбигаа, д̣̇вз ад̇хижжасамуббаннигаа, сол̣аса сан̃н̃ийваад̣̇аа, адта асан̃н̃ийваад̣̇аа, адта нзвасан̃н̃ийнаасан̃н̃ийваад̣̇аа, сад̇д̇а ужчзд̣̇аваад̣̇аа, бан̃жа д̣̇идтад̇хамманиб̣б̣аанаваад̣̇аа наама. д̇з ид̣̇ам̣ ниссааяа ид̣̇ам̣ г̇ан̣ханд̇ийд̇и д̣̇ваасадти д̣̇идтиг̇ад̇аани бхинд̣̇ид̇ваа ниж̇ж̇адам̣ ниг̇г̇умб̣ам̣ гад̇ваа гат̇зд̇ум̣ ан̃н̃зсам̣ т̇аамо ваа б̣алам̣ ваа над̇т̇и, ависаяо зса ан̃н̃зсам̣, д̇ат̇ааг̇ад̇ассзва висаяо. ид̇и самаяанд̇арам̣ бад̇ваа б̣уд̣̇д̇хаанам̣ г̇аж̇ж̇ид̇ам̣ маханд̇ам̣ ход̇и, н̃аан̣ам̣ анубависад̇и, б̣уд̣̇д̇хан̃аан̣асса маханд̇ад̇аа бан̃н̃ааяад̇и, д̣̇зсанаа г̇амбхийраа ход̇и, д̇илагкан̣аахад̇аа, сун̃н̃ад̇аабадисам̣яуд̇д̇аад̇и.

Tathā cattāro janā sassatavādā nāma, cattāro ekaccasassatavādā, cattāro antānantikā, cattāro amarāvikkhepikā, dve adhiccasamuppannikā, soḷasa saññīvādā, aṭṭha asaññīvādā, aṭṭha nevasaññīnāsaññīvādā, satta ucchedavādā, pañca diṭṭhadhammanibbānavādā nāma. Te idaṃ nissāya idaṃ gaṇhantīti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni bhinditvā nijjaṭaṃ niggumbaṃ katvā kathetuṃ aññesaṃ thāmo vā balaṃ vā natthi, avisayo esa aññesaṃ, tathāgatasseva visayo. Iti samayantaraṃ patvā buddhānaṃ gajjitaṃ mahantaṃ hoti, ñāṇaṃ anupavisati, buddhañāṇassa mahantatā paññāyati, desanā gambhīrā hoti, tilakkhaṇāhatā, suññatāpaṭisaṃyuttāti.

имасмим̣ бана таанз самаяанд̇арам̣ лаб̣бхад̇и, д̇асмаа саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣асса маханд̇абхаавад̣̇ассанад̇т̇ам̣ д̣̇зсанааяа жа сун̃н̃ад̇аабагаасанавибхааванад̇т̇ам̣ самаяанд̇арам̣ анубависанд̇о д̇хаммарааж̇аа – ‘‘санд̇и, бхигкавз, згз саман̣аб̣раахман̣аа’’д̇и звам̣ бужчаависсаж̇ж̇анам̣ аарабхи.

Imasmiṃ pana ṭhāne samayantaraṃ labbhati, tasmā sabbaññutaññāṇassa mahantabhāvadassanatthaṃ desanāya ca suññatāpakāsanavibhāvanatthaṃ samayantaraṃ anupavisanto dhammarājā – ‘‘santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā’’ti evaṃ pucchāvissajjanaṃ ārabhi.

29. д̇ад̇т̇а санд̇ийд̇и ад̇т̇и сам̣виж̇ж̇анд̇и убалаб̣бханд̇и. бхигкавзд̇и аалабанаважанам̣. згзд̇и згажжз. саман̣аб̣раахман̣аад̇и баб̣б̣аж̇ж̇уубаг̇ад̇абхаавзна саман̣аа, ж̇аад̇ияаа б̣раахман̣аа. логзна ваа саман̣аад̇и жа б̣раахман̣аад̇и жа звам̣ саммад̇аа. буб̣б̣анд̇ам̣ габбзд̇ваа вигаббзд̇ваа г̇ан̣ханд̇ийд̇и буб̣б̣анд̇агаббигаа. буб̣б̣анд̇агаббо ваа зд̇зсам̣ ад̇т̇ийд̇и буб̣б̣анд̇агаббигаа. д̇ад̇т̇а анд̇од̇и аяам̣ сад̣̇д̣̇о анд̇ааб̣бханд̇арамарияаад̣̇алаамагабарабхааг̇агодтаасзсу д̣̇иссад̇и. ‘‘анд̇абууро уд̣̇арабууро’’д̇иаад̣̇ийсу хи анд̇з анд̇асад̣̇д̣̇о. ‘‘жаранд̇и логз бариваарачаннаа анд̇о асуд̣̇д̇хаа б̣ахи собхамаанаа’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 1.122) аб̣бханд̇арз. ‘‘гааяаб̣анд̇ханасса анд̇о ж̇ийрад̇и (жуул̣ава. 278). ‘‘саа харид̇анд̇ам̣ ваа бант̇анд̇ам̣ ваа сзланд̇ам̣ ваа уд̣̇аганд̇ам̣ ваа’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.304) марияаад̣̇ааяам̣. ‘‘анд̇амид̣̇ам̣, бхигкавз, ж̇ийвигаанам̣ яад̣̇ид̣̇ам̣ бин̣д̣оляа’’нд̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 3.80) лаамагз. ‘‘зсзванд̇о д̣̇угкассаа’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 2.51) барабхааг̇з. саб̣б̣абажжаяасан̇каяо хи д̣̇угкасса барабхааг̇о годийд̇и вужжад̇и. ‘‘саггааяо ко, аавусо, зго анд̇о’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 6.61) годтаасз. свааяам̣ ид̇хааби годтаасз вад̇д̇ад̇и.

29. Tattha santīti atthi saṃvijjanti upalabbhanti. Bhikkhaveti ālapanavacanaṃ. Eketi ekacce. Samaṇabrāhmaṇāti pabbajjūpagatabhāvena samaṇā, jātiyā brāhmaṇā. Lokena vā samaṇāti ca brāhmaṇāti ca evaṃ sammatā. Pubbantaṃ kappetvā vikappetvā gaṇhantīti pubbantakappikā. Pubbantakappo vā etesaṃ atthīti pubbantakappikā. Tattha antoti ayaṃ saddo antaabbhantaramariyādalāmakaparabhāgakoṭṭhāsesu dissati. ‘‘Antapūro udarapūro’’tiādīsu hi ante antasaddo. ‘‘Caranti loke parivārachannā anto asuddhā bahi sobhamānā’’tiādīsu (saṃ. ni. 1.122) abbhantare. ‘‘Kāyabandhanassa anto jīrati (cūḷava. 278). ‘‘Sā haritantaṃ vā panthantaṃ vā selantaṃ vā udakantaṃ vā’’tiādīsu (ma. ni. 1.304) mariyādāyaṃ. ‘‘Antamidaṃ, bhikkhave, jīvikānaṃ yadidaṃ piṇḍolya’’ntiādīsu (saṃ. ni. 3.80) lāmake. ‘‘Esevanto dukkhassā’’tiādīsu (saṃ. ni. 2.51) parabhāge. Sabbapaccayasaṅkhayo hi dukkhassa parabhāgo koṭīti vuccati. ‘‘Sakkāyo kho, āvuso, eko anto’’tiādīsu (a. ni. 6.61) koṭṭhāse. Svāyaṃ idhāpi koṭṭhāse vattati.

габбасад̣̇д̣̇оби – ‘‘д̇идтад̇у, бханд̇з бхаг̇аваа габбам̣’’ (д̣̇ий. ни. 2.167), ‘‘ад̇т̇и габбо нибаж̇ж̇ид̇ум̣’’ (а. ни. 8.80), ‘‘габбагад̇зна агаббагад̇ам̣ сам̣сиб̣б̣ид̇ам̣ ход̇ий’’д̇и, (баажи. 371) звам̣ ааяугаббалзсагаббавинаяагаббаад̣̇ийсу самб̣ахулзсу ад̇т̇зсу вад̇д̇ад̇и. ид̇ха д̇ан̣хаад̣̇идтийсу вад̇д̇ад̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. вуд̇д̇амби жзд̇ам̣ – ‘‘габбаад̇и д̣̇вз габбаа, д̇ан̣хаагаббо жа д̣̇идтигаббо жаа’’д̇и (махаани. 28). д̇асмаа д̇ан̣хаад̣̇идтивасзна ад̇ийд̇ам̣ канд̇хагодтаасам̣ габбзд̇ваа багаббзд̇ваа тид̇аад̇и буб̣б̣анд̇агаббигаад̇и звамзд̇т̇а ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. д̇зсам̣ звам̣ буб̣б̣анд̇ам̣ габбзд̇ваа тид̇аанам̣ бунаббунам̣ уббаж̇ж̇анавасзна буб̣б̣анд̇амзва ануг̇ад̇аа д̣̇идтийд̇и буб̣б̣анд̇аануд̣̇идтино. д̇з звам̣д̣̇идтино д̇ам̣ буб̣б̣анд̇ам̣ аараб̣бха ааг̇амма бадижжа ан̃н̃амби ж̇анам̣ д̣̇идтиг̇ад̇игам̣ гаронд̇аа анзгавихид̇аани ад̇химуд̇д̇ибад̣̇аани абхивад̣̇анд̇и адтаарасахи вад̇т̇уухи.

Kappasaddopi – ‘‘tiṭṭhatu, bhante bhagavā kappaṃ’’ (dī. ni. 2.167), ‘‘atthi kappo nipajjituṃ’’ (a. ni. 8.80), ‘‘kappakatena akappakataṃ saṃsibbitaṃ hotī’’ti, (pāci. 371) evaṃ āyukappalesakappavinayakappādīsu sambahulesu atthesu vattati. Idha taṇhādiṭṭhīsu vattatīti veditabbo. Vuttampi cetaṃ – ‘‘kappāti dve kappā, taṇhākappo ca diṭṭhikappo cā’’ti (mahāni. 28). Tasmā taṇhādiṭṭhivasena atītaṃ khandhakoṭṭhāsaṃ kappetvā pakappetvā ṭhitāti pubbantakappikāti evamettha attho veditabbo. Tesaṃ evaṃ pubbantaṃ kappetvā ṭhitānaṃ punappunaṃ uppajjanavasena pubbantameva anugatā diṭṭhīti pubbantānudiṭṭhino. Te evaṃdiṭṭhino taṃ pubbantaṃ ārabbha āgamma paṭicca aññampi janaṃ diṭṭhigatikaṃ karontā anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi.

д̇ад̇т̇а анзгавихид̇аанийд̇и анзгавид̇хаани. ад̇химуд̇д̇ибад̣̇аанийд̇и ад̇хиважанабад̣̇аани. ат̇а ваа бхууд̇ам̣ ад̇т̇ам̣ абхибхавид̇ваа яат̇аасабхаавад̇о аг̇г̇ахзд̇ваа бавад̇д̇анад̇о ад̇химуд̇д̇ияод̇и д̣̇идтияо вужжанд̇и. ад̇химуд̇д̇ийнам̣ бад̣̇аани ад̇химуд̇д̇ибад̣̇аани, д̣̇идтид̣̇ийбагаани важанаанийд̇и ад̇т̇о. адтаарасахи вад̇т̇уухийд̇и адтаарасахи гааран̣зхи.

Tattha anekavihitānīti anekavidhāni. Adhimuttipadānīti adhivacanapadāni. Atha vā bhūtaṃ atthaṃ abhibhavitvā yathāsabhāvato aggahetvā pavattanato adhimuttiyoti diṭṭhiyo vuccanti. Adhimuttīnaṃ padāni adhimuttipadāni, diṭṭhidīpakāni vacanānīti attho. Aṭṭhārasahi vatthūhīti aṭṭhārasahi kāraṇehi.

30. ид̣̇аани язхи адтаарасахи вад̇т̇уухи абхивад̣̇анд̇и, д̇зсам̣ гат̇зд̇угамяад̇ааяа бужчааяа ‘‘д̇з жа ко бхонд̇о’’д̇иаад̣̇инаа наязна бужчид̇ваа д̇аани вад̇т̇ууни вибхаж̇ид̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘санд̇и, бхигкавз’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а вад̣̇анд̇и зд̇знаад̇и ваад̣̇о, д̣̇идтиг̇ад̇ассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. сассад̇о ваад̣̇о зд̇зсанд̇и сассад̇аваад̣̇аа, сассад̇ад̣̇идтинод̇и ад̇т̇о. зд̇знзва наязна ид̇о барзсамби зваруубаанам̣ бад̣̇аанам̣ ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. сассад̇ам̣ ад̇д̇аанан̃жа логан̃жаад̇и руубаад̣̇ийсу ан̃н̃ад̇арам̣ ад̇д̇аад̇и жа логод̇и жа г̇ахзд̇ваа д̇ам̣ сассад̇ам̣ амарам̣ нижжам̣ д̇хувам̣ бан̃н̃абзнд̇и. яат̇ааха – ‘‘руубам̣ ад̇д̇аа жзва лого жа сассад̇о жаад̇и ад̇д̇аанан̃жа логан̃жа бан̃н̃абзнд̇и д̇ат̇аа взд̣̇анам̣, сан̃н̃ам̣, сан̇каарз, вин̃н̃аан̣ам̣ ад̇д̇аа жзва лого жа сассад̇о жаад̇и ад̇д̇аанан̃жа логан̃жа бан̃н̃абзнд̇ий’’д̇и.

30. Idāni yehi aṭṭhārasahi vatthūhi abhivadanti, tesaṃ kathetukamyatāya pucchāya ‘‘te ca kho bhonto’’tiādinā nayena pucchitvā tāni vatthūni vibhajitvā dassetuṃ ‘‘santi, bhikkhave’’tiādimāha. Tattha vadanti etenāti vādo, diṭṭhigatassetaṃ adhivacanaṃ. Sassato vādo etesanti sassatavādā, sassatadiṭṭhinoti attho. Eteneva nayena ito paresampi evarūpānaṃ padānaṃ attho veditabbo. Sassataṃ attānañca lokañcāti rūpādīsu aññataraṃ attāti ca lokoti ca gahetvā taṃ sassataṃ amaraṃ niccaṃ dhuvaṃ paññapenti. Yathāha – ‘‘rūpaṃ attā ceva loko ca sassato cāti attānañca lokañca paññapenti tathā vedanaṃ, saññaṃ, saṅkhāre, viññāṇaṃ attā ceva loko ca sassato cāti attānañca lokañca paññapentī’’ti.

31. аад̇аббаманвааяаад̇иаад̣̇ийсу вийрияам̣ гилзсаанам̣ аад̇аабанабхаавзна аад̇аббанд̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̣̇зва бад̣̇аханавасзна бад̇хаанам̣. бунаббунам̣ яуд̇д̇авасзна ануяог̇од̇и. звам̣ д̇иббабхзд̣̇ам̣ вийрияам̣ анвааяа ааг̇амма бадижжаад̇и ад̇т̇о. аббамаад̣̇о вужжад̇и сад̇ияаа авиббаваасо. саммаа манасигаарод̇и убааяаманасигааро, бат̇аманасигааро, ад̇т̇ад̇о н̃аан̣анд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. яасмин̃хи манасигаарз тид̇асса буб̣б̣зниваасаануссад̇и н̃аан̣ам̣ иж̇жхад̇и, аяам̣ имасмим̣ таанз манасигаарод̇и ад̇хиббзд̇о. д̇асмаа вийрияан̃жа сад̇ин̃жа н̃аан̣ан̃жа ааг̇аммаад̇и аяамзд̇т̇а сан̇кзбад̇т̇о. д̇ат̇ааруубанд̇и д̇ат̇ааж̇аад̇игам̣. жзд̇осамаад̇хинд̇и жид̇д̇асамаад̇хим̣. пусад̇ийд̇и винд̣̇ад̇и бадилабхад̇и. яат̇аа самаахид̇з жид̇д̇зд̇и язна самаад̇хинаа саммаа аахид̇з судту табид̇з жид̇д̇амхи анзгавихид̇ам̣ буб̣б̣зниваасанд̇иаад̣̇ийнам̣ ад̇т̇о висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇о.

31.Ātappamanvāyātiādīsu vīriyaṃ kilesānaṃ ātāpanabhāvena ātappanti vuttaṃ. Tadeva padahanavasena padhānaṃ. Punappunaṃ yuttavasena anuyogoti. Evaṃ tippabhedaṃ vīriyaṃ anvāya āgamma paṭiccāti attho. Appamādo vuccati satiyā avippavāso. Sammā manasikāroti upāyamanasikāro, pathamanasikāro, atthato ñāṇanti vuttaṃ hoti. Yasmiñhi manasikāre ṭhitassa pubbenivāsānussati ñāṇaṃ ijjhati, ayaṃ imasmiṃ ṭhāne manasikāroti adhippeto. Tasmā vīriyañca satiñca ñāṇañca āgammāti ayamettha saṅkhepattho. Tathārūpanti tathājātikaṃ. Cetosamādhinti cittasamādhiṃ. Phusatīti vindati paṭilabhati. Yathā samāhite citteti yena samādhinā sammā āhite suṭṭhu ṭhapite cittamhi anekavihitaṃpubbenivāsantiādīnaṃ attho visuddhimagge vutto.

со звамаахаад̇и со звам̣ жхаанаанубхаавасамбанно худ̇ваа д̣̇идтиг̇ад̇иго звам̣ вад̣̇ад̇и. ван̃жход̇и ван̃жхабасуван̃жхад̇аалаад̣̇аяо вияа апало гассажи аж̇анагод̇и. зд̇зна ‘‘ад̇д̇аа’’д̇и жа ‘‘лого’’д̇и жа г̇ахид̇аанам̣ жхаанаад̣̇ийнам̣ руубаад̣̇иж̇анагабхаавам̣ бадигкибад̇и. баб̣б̣ад̇агуудам̣ вияа тид̇од̇и гуудадто. зсигадтааяидтид̇од̇и зсигадтааяий вияа худ̇ваа тид̇од̇и зсигадтааяидтид̇о. яат̇аа суникаад̇о зсигад̇т̇амбхо нижжало д̇идтад̇и, звам̣ тид̇од̇и ад̇т̇о. убхаязнаби логасса винаасаабхаавам̣ д̣̇ийбзд̇и. гзжи бана ийсигадтааяидтид̇од̇и баал̣им̣ вад̇ваа мун̃ж̇з ийсигаа вияа тид̇од̇и вад̣̇анд̇и . д̇ад̇рааяамад̇хиббааяо – яад̣̇ид̣̇ам̣ ж̇ааяад̇ийд̇и вужжад̇и, д̇ам̣ мун̃ж̇ад̇о ийсигаа вияа виж̇ж̇амаанамзва нигкамад̇и. яасмаа жа ийсигадтааяидтид̇о, д̇асмаа д̇зва сад̇д̇аа санд̇хааванд̇и, ид̇о ан̃н̃ад̇т̇а г̇ажчанд̇ийд̇и ад̇т̇о.

So evamāhāti so evaṃ jhānānubhāvasampanno hutvā diṭṭhigatiko evaṃ vadati. Vañjhoti vañjhapasuvañjhatālādayo viya aphalo kassaci ajanakoti. Etena ‘‘attā’’ti ca ‘‘loko’’ti ca gahitānaṃ jhānādīnaṃ rūpādijanakabhāvaṃ paṭikkhipati. Pabbatakūṭaṃ viya ṭhitoti kūṭaṭṭho. Esikaṭṭhāyiṭṭhitoti esikaṭṭhāyī viya hutvā ṭhitoti esikaṭṭhāyiṭṭhito. Yathā sunikhāto esikatthambho niccalo tiṭṭhati, evaṃ ṭhitoti attho. Ubhayenapi lokassa vināsābhāvaṃ dīpeti. Keci pana īsikaṭṭhāyiṭṭhitoti pāḷiṃ vatvā muñje īsikā viya ṭhitoti vadanti . Tatrāyamadhippāyo – yadidaṃ jāyatīti vuccati, taṃ muñjato īsikā viya vijjamānameva nikkhamati. Yasmā ca īsikaṭṭhāyiṭṭhito, tasmā teva sattā sandhāvanti, ito aññattha gacchantīti attho.

сам̣саранд̇ийд̇и абараабарам̣ сан̃жаранд̇и. жаванд̇ийд̇и звам̣ сан̇кяам̣ г̇ажчанд̇и. д̇ат̇аа убабаж̇ж̇анд̇ийд̇и. адтагат̇ааяам̣ бана буб̣б̣з ‘‘сассад̇о ад̇д̇аа жа лого жаа’’д̇и вад̇ваа ид̣̇аани д̇з жа сад̇д̇аа санд̇хааванд̇ийд̇иаад̣̇инаа важанзна аяам̣ д̣̇идтиг̇ад̇иго ад̇д̇анааязва ад̇д̇ано ваад̣̇ам̣ бхинд̣̇ад̇и, д̣̇идтиг̇ад̇игасса д̣̇ассанам̣ наама на ниб̣ад̣̇д̇хам̣, т̇усараасимхи никаад̇акаан̣у вияа жан̃жалам̣, уммад̇д̇агабажчияам̣ буувакан̣д̣аг̇уут̇аг̇омаяаад̣̇ийни вияа жзд̇т̇а сунд̣̇арамби асунд̣̇арамби ход̇и язваад̇и вуд̇д̇ам̣. ад̇т̇ид̇взва сассад̇исаманд̇и зд̇т̇а сассад̇ийд̇и нижжам̣ виж̇ж̇амаанад̇ааяа махаабат̇авим̣ва ман̃н̃ад̇и, д̇ат̇аа синзрубаб̣б̣ад̇ажанд̣̇имасуурияз. д̇ад̇о д̇зхи самам̣ ад̇д̇аанам̣ ман̃н̃амаанаа ад̇т̇и д̇взва сассад̇исаманд̇и вад̣̇анд̇и.

Saṃsarantīti aparāparaṃ sañcaranti. Cavantīti evaṃ saṅkhyaṃ gacchanti. Tathā upapajjantīti. Aṭṭhakathāyaṃ pana pubbe ‘‘sassato attā ca loko cā’’ti vatvā idāni te ca sattā sandhāvantītiādinā vacanena ayaṃ diṭṭhigatiko attanāyeva attano vādaṃ bhindati, diṭṭhigatikassa dassanaṃ nāma na nibaddhaṃ, thusarāsimhi nikhātakhāṇu viya cañcalaṃ, ummattakapacchiyaṃ pūvakhaṇḍagūthagomayādīni viya cettha sundarampi asundarampi hoti yevāti vuttaṃ. Atthitveva sassatisamanti ettha sassatīti niccaṃ vijjamānatāya mahāpathaviṃva maññati, tathā sinerupabbatacandimasūriye. Tato tehi samaṃ attānaṃ maññamānā atthi tveva sassatisamanti vadanti.

ид̣̇аани сассад̇о ад̇д̇аа жа лого жаад̇иаад̣̇игааяа бадин̃н̃ааяа саад̇ханад̇т̇ам̣ хзд̇ум̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘д̇ам̣ гисса хзд̇у? ахан̃хи аад̇аббаманвааяаа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а иминаамахам̣ зд̇ам̣ ж̇аанаамийд̇и иминаа висзсаад̇хиг̇амзна ахам̣ зд̇ам̣ бажжагкад̇о ж̇аанаами, на гзвалам̣ сад̣̇д̇хаамад̇д̇агзнзва вад̣̇аамийд̇и д̣̇ассзд̇и, магааро банзд̇т̇а бад̣̇асанд̇хигаран̣ад̇т̇ам̣ вуд̇д̇о. ид̣̇ам̣, бхигкавз, батамам̣ таананд̇и жад̇уухи вад̇т̇уухийд̇и вад̇т̇усад̣̇д̣̇зна вуд̇д̇зсу жад̇уусу таанзсу ид̣̇ам̣ батамам̣ таанам̣, ид̣̇ам̣ ж̇аад̇исад̇асахассамад̇д̇аануссаран̣ам̣ батамам̣ гааран̣анд̇и ад̇т̇о.

Idāni sassato attā ca loko cātiādikāya paṭiññāya sādhanatthaṃ hetuṃ dassento ‘‘taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāyā’’tiādimāha. Tattha imināmahaṃ etaṃ jānāmīti iminā visesādhigamena ahaṃ etaṃ paccakkhato jānāmi, na kevalaṃ saddhāmattakeneva vadāmīti dasseti, makāro panettha padasandhikaraṇatthaṃ vutto. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānanti catūhi vatthūhīti vatthusaddena vuttesu catūsu ṭhānesu idaṃ paṭhamaṃ ṭhānaṃ, idaṃ jātisatasahassamattānussaraṇaṃ paṭhamaṃ kāraṇanti attho.

32-33. убари ваарад̣̇ваязби зсзва наяо. гзвалан̃хи аяам̣ вааро анзгаж̇аад̇исад̇асахассаануссаран̣авасзна вуд̇д̇о. ид̇арз д̣̇асажад̇д̇аалийсасам̣ваддавиваддагаббаануссаран̣авасзна. манд̣̇абан̃н̃о хи д̇ид̇т̇ияо анзгаж̇аад̇исад̇асахассамад̇д̇ам̣ ануссарад̇и, маж̇жхимабан̃н̃о д̣̇асасам̣ваддавиваддагаббаани, д̇игкабан̃н̃о жад̇д̇аалийсам̣, на д̇ад̇о уд̣̇д̇хам̣.

32-33. Upari vāradvayepi eseva nayo. Kevalañhi ayaṃ vāro anekajātisatasahassānussaraṇavasena vutto. Itare dasacattālīsasaṃvaṭṭavivaṭṭakappānussaraṇavasena. Mandapañño hi titthiyo anekajātisatasahassamattaṃ anussarati, majjhimapañño dasasaṃvaṭṭavivaṭṭakappāni, tikkhapañño cattālīsaṃ, na tato uddhaṃ.

34. жад̇уд̇т̇аваарз д̇аггаяад̇ийд̇и д̇аггий, д̇агго ваа асса ад̇т̇ийд̇и д̇аггий. д̇аггзд̇ваа вид̇аггзд̇ваа д̣̇идтиг̇аахино зд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. виймам̣сааяа саманнааг̇ад̇од̇и виймам̣сий. виймам̣саа наама д̇уланаа ружжанаа каманаа. яат̇аа хи бурисо яадтияаа уд̣̇агам̣ виймам̣сид̇ваа од̇арад̇и, звамзва яо д̇улаяид̇ваа ружжид̇ваа камаабзд̇ваа д̣̇идтим̣ г̇ан̣хаад̇и, со ‘‘виймам̣сий’’д̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. д̇аггабарияаахад̇анд̇и д̇аггзна барияаахад̇ам̣, д̇зна д̇зна барияааязна д̇аггзд̇ваад̇и ад̇т̇о. виймам̣саанужарид̇анд̇и д̇ааяа вуд̇д̇аббагаарааяа виймам̣сааяа анужарид̇ам̣. саяам̣бадибхаананд̇и ад̇д̇ано бадибхаанамад̇д̇асан̃ж̇аад̇ам̣. звамаахаад̇и сассад̇ад̣̇идтим̣ г̇ахзд̇ваа звам̣ вад̣̇ад̇и.

34. Catutthavāre takkayatīti takkī, takko vā assa atthīti takkī. Takketvā vitakketvā diṭṭhigāhino etaṃ adhivacanaṃ. Vīmaṃsāya samannāgatoti vīmaṃsī. Vīmaṃsā nāma tulanā ruccanā khamanā. Yathā hi puriso yaṭṭhiyā udakaṃ vīmaṃsitvā otarati, evameva yo tulayitvā ruccitvā khamāpetvā diṭṭhiṃ gaṇhāti, so ‘‘vīmaṃsī’’ti veditabbo. Takkapariyāhatanti takkena pariyāhataṃ, tena tena pariyāyena takketvāti attho. Vīmaṃsānucaritanti tāya vuttappakārāya vīmaṃsāya anucaritaṃ. Sayaṃpaṭibhānanti attano paṭibhānamattasañjātaṃ. Evamāhāti sassatadiṭṭhiṃ gahetvā evaṃ vadati.

д̇ад̇т̇а жад̇уб̣б̣ид̇хо д̇аггий – ануссуд̇иго, ж̇аад̇иссаро, лаабхий, суд̣̇д̇хад̇аггигод̇и. д̇ад̇т̇а яо ‘‘взссанд̇аро наама рааж̇аа ахосий’’д̇иаад̣̇ийни суд̇ваа ‘‘д̇зна хи яад̣̇и взссанд̇арова бхаг̇аваа, сассад̇о ад̇д̇аа’’д̇и д̇аггаяанд̇о д̣̇идтим̣ г̇ан̣хаад̇и, аяам̣ ануссуд̇иго наама. д̣̇вз д̇иссо ж̇аад̇ияо сарид̇ваа – ‘‘ахамзва буб̣б̣з асугасмим̣ наама ахосим̣, д̇асмаа сассад̇о ад̇д̇аа’’д̇и д̇аггаяанд̇о ж̇аад̇иссарад̇аггиго наама. яо бана лаабхид̇ааяа ‘‘яат̇аа мз ид̣̇аани ад̇д̇аа сукий ход̇и, ад̇ийд̇зби звам̣ ахоси, анааг̇ад̇зби бхависсад̇ий’’д̇и д̇аггаяид̇ваа д̣̇идтим̣ г̇ан̣хаад̇и, аяам̣ лаабхийд̇аггиго наама. ‘‘звам̣ сад̇и ид̣̇ам̣ ход̇ий’’д̇и д̇аггамад̇д̇знзва г̇ан̣ханд̇о бана суд̣̇д̇хад̇аггиго наама.

Tattha catubbidho takkī – anussutiko, jātissaro, lābhī, suddhatakkikoti. Tattha yo ‘‘vessantaro nāma rājā ahosī’’tiādīni sutvā ‘‘tena hi yadi vessantarova bhagavā, sassato attā’’ti takkayanto diṭṭhiṃ gaṇhāti, ayaṃ anussutiko nāma. Dve tisso jātiyo saritvā – ‘‘ahameva pubbe asukasmiṃ nāma ahosiṃ, tasmā sassato attā’’ti takkayanto jātissaratakkiko nāma. Yo pana lābhitāya ‘‘yathā me idāni attā sukhī hoti, atītepi evaṃ ahosi, anāgatepi bhavissatī’’ti takkayitvā diṭṭhiṃ gaṇhāti, ayaṃ lābhītakkiko nāma. ‘‘Evaṃ sati idaṃ hotī’’ti takkamatteneva gaṇhanto pana suddhatakkiko nāma.

35. зд̇зсам̣ ваа ан̃н̃ад̇арзнаад̇и зд̇зсам̣язва жад̇уннам̣ вад̇т̇уунам̣ ан̃н̃ад̇арзна згзна ваа д̣̇вийхи ваа д̇ийхи ваа. над̇т̇и ид̇о б̣ахид̣̇д̇хаад̇и имзхи бана вад̇т̇уухи б̣ахи ан̃н̃ам̣ згам̣ гааран̣амби сассад̇абан̃н̃ад̇д̇ияаа над̇т̇ийд̇и аббадивад̇д̇ияам̣ сийханаад̣̇ам̣ над̣̇ад̇и.

35.Etesaṃ vā aññatarenāti etesaṃyeva catunnaṃ vatthūnaṃ aññatarena ekena vā dvīhi vā tīhi vā. Natthi ito bahiddhāti imehi pana vatthūhi bahi aññaṃ ekaṃ kāraṇampi sassatapaññattiyā natthīti appaṭivattiyaṃ sīhanādaṃ nadati.

36. д̇аяид̣̇ам̣, бхигкавз, д̇ат̇ааг̇ад̇о баж̇аанаад̇ийд̇и бхигкавз, д̇ам̣ ид̣̇ам̣ жад̇уб̣б̣ид̇хамби д̣̇идтиг̇ад̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇о наанаббагаарад̇о ж̇аанаад̇и. д̇ад̇о д̇ам̣ баж̇аананаагаарам̣ д̣̇ассзнд̇о имз д̣̇идтидтаанаад̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а д̣̇идтияова д̣̇идтидтаанаа наама. аби жа д̣̇идтийнам̣ гааран̣амби д̣̇идтидтаанамзва. яат̇ааха ‘‘гад̇амаани адта д̣̇идтидтаанаани? канд̇хааби д̣̇идтидтаанам̣, авиж̇ж̇ааби, пассоби , сан̃н̃ааби, вид̇аггоби, аяонисоманасигаароби, баабамид̇д̇оби, барад̇огхособи д̣̇идтидтаана’’нд̇и. ‘‘канд̇хаа хзд̇у, канд̇хаа бажжаяо д̣̇идтидтаанам̣ убаад̣̇ааяа самудтаанадтзна, звам̣ канд̇хааби д̣̇идтидтаанам̣. авиж̇ж̇аа хзд̇у…бз… баабамид̇д̇о хзд̇у. барад̇огхосо хзд̇у, барад̇огхосо бажжаяо д̣̇идтидтаанам̣ убаад̣̇ааяа самудтаанадтзна, звам̣ барад̇огхособи д̣̇идтидтаана’’нд̇и (бади. ма. 1.124). звам̣г̇ахид̇аад̇и д̣̇идтисан̇каад̇аа д̇аава д̣̇идтидтаанаа – ‘‘сассад̇о ад̇д̇аа жа лого жаа’’д̇и звам̣г̇ахид̇аа аад̣̇иннаа, бавад̇д̇ид̇аад̇и ад̇т̇о. звам̣бараамадтаад̇и нираасан̇гажид̇д̇ад̇ааяа бунаббунам̣ аамадтаа бараамадтаа, ‘ид̣̇амзва сажжам̣, могхаман̃н̃а’нд̇и баринидтаабид̇аа . гааран̣асан̇каад̇аа бана д̣̇идтидтаанаа яат̇аа г̇аяхамаанаа д̣̇идтияо самудтаабзнд̇и, звам̣ аарамман̣авасзна жа бавад̇д̇анавасзна жа аасзванавасзна жа г̇ахид̇аа. анаад̣̇ийнавад̣̇ассид̇ааяа бунаббунам̣ г̇ахан̣авасзна бараамадтаа. звам̣г̇ад̇игаад̇и звам̣ нираяад̇иражчаанабзд̇д̇ивисаяаг̇ад̇игаанам̣ ан̃н̃ад̇араг̇ад̇игаа. звам̣ абхисамбарааяаад̇и ид̣̇ам̣ буримабад̣̇ассзва взважанам̣, звам̣вид̇хабаралогаад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и.

36.Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānātīti bhikkhave, taṃ idaṃ catubbidhampi diṭṭhigataṃ tathāgato nānappakārato jānāti. Tato taṃ pajānanākāraṃ dassento ime diṭṭhiṭṭhānātiādimāha. Tattha diṭṭhiyova diṭṭhiṭṭhānā nāma. Api ca diṭṭhīnaṃ kāraṇampi diṭṭhiṭṭhānameva. Yathāha ‘‘katamāni aṭṭha diṭṭhiṭṭhānāni? Khandhāpi diṭṭhiṭṭhānaṃ, avijjāpi, phassopi , saññāpi, vitakkopi, ayonisomanasikāropi, pāpamittopi, paratoghosopi diṭṭhiṭṭhāna’’nti. ‘‘Khandhā hetu, khandhā paccayo diṭṭhiṭṭhānaṃ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena, evaṃ khandhāpi diṭṭhiṭṭhānaṃ. Avijjā hetu…pe… pāpamitto hetu. Paratoghoso hetu, paratoghoso paccayo diṭṭhiṭṭhānaṃ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena, evaṃ paratoghosopi diṭṭhiṭṭhāna’’nti (paṭi. ma. 1.124). Evaṃgahitāti diṭṭhisaṅkhātā tāva diṭṭhiṭṭhānā – ‘‘sassato attā ca loko cā’’ti evaṃgahitā ādinnā, pavattitāti attho. Evaṃparāmaṭṭhāti nirāsaṅkacittatāya punappunaṃ āmaṭṭhā parāmaṭṭhā, ‘idameva saccaṃ, moghamañña’nti pariniṭṭhāpitā . Kāraṇasaṅkhātā pana diṭṭhiṭṭhānā yathā gayhamānā diṭṭhiyo samuṭṭhāpenti, evaṃ ārammaṇavasena ca pavattanavasena ca āsevanavasena ca gahitā. Anādīnavadassitāya punappunaṃ gahaṇavasena parāmaṭṭhā. Evaṃgatikāti evaṃ nirayatiracchānapettivisayagatikānaṃ aññataragatikā. Evaṃ abhisamparāyāti idaṃ purimapadasseva vevacanaṃ, evaṃvidhaparalokāti vuttaṃ hoti.

д̇ан̃жа д̇ат̇ааг̇ад̇о баж̇аанаад̇ийд̇и на гзвалан̃жа д̇ат̇ааг̇ад̇о сагааран̣ам̣ саг̇ад̇игам̣ д̣̇идтиг̇ад̇амзва баж̇аанаад̇и, ат̇а ко д̇ан̃жа саб̣б̣ам̣ баж̇аанаад̇и, д̇ад̇о жа уд̇д̇арид̇арам̣ сийлан̃жзва самаад̇хин̃жа саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ан̃жа баж̇аанаад̇и. д̇ан̃жа баж̇аананам̣ на бараамасад̇ийд̇и д̇ан̃жа звам̣вид̇хам̣ ануд̇д̇арам̣ висзсам̣ баж̇аананд̇оби ахам̣ баж̇аанаамийд̇и д̇ан̣хаад̣̇идтимаанабараамаасавасзна д̇ан̃жа на бараамасад̇и. абараамасад̇о жасса бажжад̇д̇ан̃н̃зва ниб̣б̣уд̇и вид̣̇ид̇аад̇и звам̣ абараамасад̇о жасса абараамаасабажжаяаа саяамзва ад̇д̇анааязва д̇зсам̣ бараамаасагилзсаанам̣ ниб̣б̣уд̇и вид̣̇ид̇аа. баагадам̣, бхигкавз, д̇ат̇ааг̇ад̇асса ниб̣б̣аананд̇и д̣̇ассзд̇и.

Tañca tathāgato pajānātīti na kevalañca tathāgato sakāraṇaṃ sagatikaṃ diṭṭhigatameva pajānāti, atha kho tañca sabbaṃ pajānāti, tato ca uttaritaraṃ sīlañceva samādhiñca sabbaññutaññāṇañca pajānāti. Tañca pajānanaṃ na parāmasatīti tañca evaṃvidhaṃ anuttaraṃ visesaṃ pajānantopi ahaṃ pajānāmīti taṇhādiṭṭhimānaparāmāsavasena tañca na parāmasati. Aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditāti evaṃ aparāmasato cassa aparāmāsapaccayā sayameva attanāyeva tesaṃ parāmāsakilesānaṃ nibbuti viditā. Pākaṭaṃ, bhikkhave, tathāgatassa nibbānanti dasseti.

ид̣̇аани яат̇аабадибаннзна д̇ат̇ааг̇ад̇зна саа ниб̣б̣уд̇и ад̇хиг̇ад̇аа, д̇ам̣ бадибад̇д̇им̣ д̣̇ассзд̇ум̣ яаасу взд̣̇анаасу рад̇д̇аа д̇ид̇т̇ияаа ‘‘ид̇ха сукино бхависсаама, зд̇т̇а сукино бхависсаамаа’’д̇и д̣̇идтиг̇аханам̣ бависанд̇и, д̇аасам̣язва взд̣̇анаанам̣ васзна гаммадтаанам̣ аажигканд̇о взд̣̇анаанам̣ самуд̣̇аяан̃жаад̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а яат̇аабхууд̇ам̣ вид̣̇ид̇ваад̇и ‘‘авиж̇ж̇аасамуд̣̇аяаа взд̣̇анаасамуд̣̇аяод̇и бажжаяасамуд̣̇аяадтзна взд̣̇анаагканд̇хасса уд̣̇аяам̣ бассад̇и, д̇ан̣хаасамуд̣̇аяаа взд̣̇анаасамуд̣̇аяод̇и бажжаяасамуд̣̇аяадтзна взд̣̇анаагканд̇хасса уд̣̇аяам̣ бассад̇и, гаммасамуд̣̇аяаа взд̣̇анаасамуд̣̇аяод̇и бажжаяасамуд̣̇аяадтзна взд̣̇анаагканд̇хасса уд̣̇аяам̣ бассад̇и, пассасамуд̣̇аяаа взд̣̇анаасамуд̣̇аяод̇и бажжаяасамуд̣̇аяадтзна взд̣̇анаагканд̇хасса уд̣̇аяам̣ бассад̇и (бади. ма. 1.50). ниб̣б̣ад̇д̇илагкан̣ам̣ бассанд̇оби взд̣̇анаагканд̇хасса уд̣̇аяам̣ бассад̇ий’’д̇и имзсам̣ бан̃жаннам̣ лагкан̣аанам̣ васзна взд̣̇анаанам̣ самуд̣̇аяам̣ яат̇аабхууд̇ам̣ вид̣̇ид̇ваа; ‘‘авиж̇ж̇аанирод̇хаа взд̣̇анаанирод̇ход̇и бажжаяанирод̇хадтзна взд̣̇анаагканд̇хасса ваяам̣ бассад̇и, д̇ан̣хаанирод̇хаа взд̣̇анаанирод̇ход̇и бажжаяанирод̇хадтзна взд̣̇анаагканд̇хасса ваяам̣ бассад̇и , гамманирод̇хаа взд̣̇анаанирод̇ход̇и бажжаяанирод̇хадтзна взд̣̇анаагканд̇хасса ваяам̣ бассад̇и, пассанирод̇хаа взд̣̇анаанирод̇ход̇и бажжаяанирод̇хадтзна взд̣̇анаагканд̇хасса ваяам̣ бассад̇и. вибарин̣аамалагкан̣ам̣ бассанд̇оби взд̣̇анаагканд̇хасса ваяам̣ бассад̇ий’’д̇и (бади. ма. 1.50) имзсам̣ бан̃жаннам̣ лагкан̣аанам̣ васзна взд̣̇анаанам̣ ад̇т̇ан̇г̇амам̣ яат̇аабхууд̇ам̣ вид̣̇ид̇ваа, ‘‘яам̣ взд̣̇анам̣ бадижжа уббаж̇ж̇ад̇и сукам̣ соманассам̣, аяам̣ взд̣̇анааяа ассаад̣̇о’’д̇и (сам̣. ни. 3.26) звам̣ ассаад̣̇ан̃жа яат̇аабхууд̇ам̣ вид̣̇ид̇ваа, ‘‘яам̣ взд̣̇анаа анижжаа д̣̇угкаа вибарин̣аамад̇хаммаа, аяам̣ взд̣̇анааяа аад̣̇ийнаво’’д̇и звам̣ аад̣̇ийнаван̃жа яат̇аабхууд̇ам̣ вид̣̇ид̇ваа, ‘‘яо взд̣̇анааяа чанд̣̇арааг̇авинаяо чанд̣̇арааг̇аббахаанам̣, ид̣̇ам̣ взд̣̇анааяа ниссаран̣а’’нд̇и звам̣ ниссаран̣ан̃жа яат̇аабхууд̇ам̣ вид̣̇ид̇ваа виг̇ад̇ачанд̣̇арааг̇ад̇ааяа анубаад̣̇аано анубаад̣̇аавимуд̇д̇о, бхигкавз, д̇ат̇ааг̇ад̇о; яасмим̣ убаад̣̇аанз сад̇и гин̃жи убаад̣̇иязяяа, убаад̣̇иннад̇д̇аа жа канд̇хо бхавзяяа, д̇асса абхааваа гин̃жи д̇хаммам̣ анубаад̣̇ияид̇ваава вимуд̇д̇о бхигкавз д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и.

Idāni yathāpaṭipannena tathāgatena sā nibbuti adhigatā, taṃ paṭipattiṃ dassetuṃ yāsu vedanāsu rattā titthiyā ‘‘idha sukhino bhavissāma, ettha sukhino bhavissāmā’’ti diṭṭhigahanaṃ pavisanti, tāsaṃyeva vedanānaṃ vasena kammaṭṭhānaṃ ācikkhanto vedanānaṃ samudayañcātiādimāha. Tattha yathābhūtaṃ viditvāti ‘‘avijjāsamudayā vedanāsamudayoti paccayasamudayaṭṭhena vedanākkhandhassa udayaṃ passati, taṇhāsamudayā vedanāsamudayoti paccayasamudayaṭṭhena vedanākkhandhassa udayaṃ passati, kammasamudayā vedanāsamudayoti paccayasamudayaṭṭhena vedanākkhandhassa udayaṃ passati, phassasamudayā vedanāsamudayoti paccayasamudayaṭṭhena vedanākkhandhassa udayaṃ passati (paṭi. ma. 1.50). Nibbattilakkhaṇaṃ passantopi vedanākkhandhassa udayaṃ passatī’’ti imesaṃ pañcannaṃ lakkhaṇānaṃ vasena vedanānaṃ samudayaṃ yathābhūtaṃ viditvā; ‘‘avijjānirodhā vedanānirodhoti paccayanirodhaṭṭhena vedanākkhandhassa vayaṃ passati, taṇhānirodhā vedanānirodhoti paccayanirodhaṭṭhena vedanākkhandhassa vayaṃ passati , kammanirodhā vedanānirodhoti paccayanirodhaṭṭhena vedanākkhandhassa vayaṃ passati, phassanirodhā vedanānirodhoti paccayanirodhaṭṭhena vedanākkhandhassa vayaṃ passati. Vipariṇāmalakkhaṇaṃ passantopi vedanākkhandhassa vayaṃ passatī’’ti (paṭi. ma. 1.50) imesaṃ pañcannaṃ lakkhaṇānaṃ vasena vedanānaṃ atthaṅgamaṃ yathābhūtaṃ viditvā, ‘‘yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ vedanāya assādo’’ti (saṃ. ni. 3.26) evaṃ assādañca yathābhūtaṃ viditvā, ‘‘yaṃ vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṃ vedanāya ādīnavo’’ti evaṃ ādīnavañca yathābhūtaṃ viditvā, ‘‘yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ vedanāya nissaraṇa’’nti evaṃ nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā vigatachandarāgatāya anupādāno anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato; yasmiṃ upādāne sati kiñci upādiyeyya, upādinnattā ca khandho bhaveyya, tassa abhāvā kiñci dhammaṃ anupādiyitvāva vimutto bhikkhave tathāgatoti.

37. имз ко д̇з, бхигкавзд̇и яз д̇з ахам̣ – ‘‘гад̇амз, жа д̇з, бхигкавз, д̇хаммаа г̇амбхийраа’’д̇и абужчим̣, ‘‘имз ко д̇з, бхигкавз, д̇ан̃жа д̇ат̇ааг̇ад̇о баж̇аанаад̇и д̇ад̇о жа уд̇д̇арид̇арам̣ баж̇аанаад̇ий’’д̇и звам̣ нид̣̇д̣̇идтаа саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ад̇хаммаа г̇амбхийраа д̣̇уд̣̇д̣̇асаа…бз… бан̣д̣ид̇авзд̣̇анийяаад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. язхи д̇ат̇ааг̇ад̇асса нзва бут̇уж̇ж̇ано, на сод̇аабаннаад̣̇ийсу ан̃н̃ад̇аро ван̣н̣ам̣ яат̇аабхууд̇ам̣ вад̇д̇ум̣ саггод̇и, ат̇а ко д̇ат̇ааг̇ад̇ова яат̇аабхууд̇ам̣ ван̣н̣ам̣ саммаа вад̣̇амаано вад̣̇зяяаад̇и звам̣ бужчамаанзнааби саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣амзва будтам̣, нияяаад̇знд̇знааби д̇ад̣̇зва нияяаад̇ид̇ам̣, анд̇араа бана д̣̇идтияо вибхад̇д̇аад̇и.

37.Ime kho te, bhikkhaveti ye te ahaṃ – ‘‘katame, ca te, bhikkhave, dhammā gambhīrā’’ti apucchiṃ, ‘‘ime kho te, bhikkhave, tañca tathāgato pajānāti tato ca uttaritaraṃ pajānātī’’ti evaṃ niddiṭṭhā sabbaññutaññāṇadhammā gambhīrā duddasā…pe… paṇḍitavedanīyāti veditabbā. Yehi tathāgatassa neva puthujjano, na sotāpannādīsu aññataro vaṇṇaṃ yathābhūtaṃ vattuṃ sakkoti, atha kho tathāgatova yathābhūtaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamāno vadeyyāti evaṃ pucchamānenāpi sabbaññutaññāṇameva puṭṭhaṃ, niyyātentenāpi tadeva niyyātitaṃ, antarā pana diṭṭhiyo vibhattāti.

батамабхаан̣аваараван̣н̣анаа нидтид̇аа.

Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā.

згажжасассад̇аваад̣̇аван̣н̣анаа

Ekaccasassatavādavaṇṇanā

38. згажжасассад̇игаад̇и згажжасассад̇аваад̣̇аа. д̇з д̣̇увид̇хаа хонд̇и – сад̇д̇згажжасассад̇игаа, сан̇каарзгажжасассад̇игаад̇и. д̣̇увид̇хааби ид̇ха г̇ахид̇ааязва.

38.Ekaccasassatikāti ekaccasassatavādā. Te duvidhā honti – sattekaccasassatikā, saṅkhārekaccasassatikāti. Duvidhāpi idha gahitāyeva.

39. яанд̇и нибаад̇амад̇д̇ам̣. гад̣̇аажийд̇и гисмин̃жи гаалз. гарахажийд̇и д̇ассзва взважанам̣. д̣̇ийгхасса ад̣̇д̇хунод̇и д̣̇ийгхасса гааласса. ажжаязнаад̇и ад̇иггамзна . сам̣ваддад̇ийд̇и винассад̇и. язбхуяязнаад̇и яз убариб̣рахмалогзсу ваа аруубзсу ваа ниб̣б̣ад̇д̇анд̇и, д̇ад̣̇авасзсз санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣. жхаанаманзна ниб̣б̣ад̇д̇ад̇д̇аа маномаяаа. бийд̇и д̇зсам̣ бхагко аахаарод̇и бийд̇ибхагкаа. ад̇д̇анова д̇зсам̣ бабхаад̇и саяам̣бабхаа. анд̇алигкз жаранд̇ийд̇и анд̇алигкажараа. субхзсу уяяаанавимаанагаббаругкаад̣̇ийсу д̇идтанд̇ийд̇и, субхадтааяино субхаа ваа манораммавад̇т̇аабхаран̣аа худ̇ваа д̇идтанд̇ийд̇и субхадтааяино. жирам̣ д̣̇ийгхамад̣̇д̇хаананд̇и уггам̣сзна адта габбз.

39.Yanti nipātamattaṃ. Kadācīti kismiñci kāle. Karahacīti tasseva vevacanaṃ. Dīghassaaddhunoti dīghassa kālassa. Accayenāti atikkamena . Saṃvaṭṭatīti vinassati. Yebhuyyenāti ye uparibrahmalokesu vā arūpesu vā nibbattanti, tadavasese sandhāya vuttaṃ. Jhānamanena nibbattattā manomayā. Pīti tesaṃ bhakkho āhāroti pītibhakkhā. Attanova tesaṃ pabhāti sayaṃpabhā. Antalikkhe carantīti antalikkhacarā. Subhesu uyyānavimānakapparukkhādīsu tiṭṭhantīti, subhaṭṭhāyino subhā vā manorammavatthābharaṇā hutvā tiṭṭhantīti subhaṭṭhāyino. Ciraṃ dīghamaddhānanti ukkaṃsena aṭṭha kappe.

40. виваддад̇ийд̇и сан̣таад̇и. сун̃н̃ам̣ б̣рахмавимаананд̇и багад̇ияаа ниб̣б̣ад̇д̇асад̇д̇аанам̣ над̇т̇ид̇ааяа сун̃н̃ам̣, б̣рахмагааяигабхууми ниб̣б̣ад̇д̇ад̇ийд̇и ад̇т̇о. д̇асса гад̇д̇аа ваа гаарзд̇аа ваа над̇т̇и, висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇анаязна бана гаммабажжаяауд̇усамудтаанаа рад̇анабхууми ниб̣б̣ад̇д̇ад̇и. багад̇иниб̣б̣ад̇д̇идтаанзсуязва жзд̇т̇а уяяаанагаббаругкаад̣̇аяо ниб̣б̣ад̇д̇анд̇и. ат̇а сад̇д̇аанам̣ багад̇ияаа васид̇адтаанз ниганд̇и уббаж̇ж̇ад̇и, д̇з батамаж̇жхаанам̣ бхаавзд̇ваа д̇ад̇о од̇аранд̇и, д̇асмаа ат̇а ко ан̃н̃ад̇аро сад̇д̇од̇иаад̣̇имааха. ааяугкаяаа ваа бун̃н̃агкаяаа ваад̇и яз ул̣аарам̣ бун̃н̃агаммам̣ гад̇ваа яад̇т̇а гад̇т̇ажи аббааяугз д̣̇звалогз ниб̣б̣ад̇д̇анд̇и, д̇з ад̇д̇ано бун̃н̃аб̣алзна таад̇ум̣ на саггонд̇и, д̇асса бана д̣̇звалогасса ааяуббамаан̣знзва жаванд̇ийд̇и ааяугкаяаа жаванд̇ийд̇и вужжанд̇и. яз бана барид̇д̇ам̣ бун̃н̃агаммам̣ гад̇ваа д̣̇ийгхааяугад̣̇звалогз ниб̣б̣ад̇д̇анд̇и, д̇з яаавад̇ааяугам̣ таад̇ум̣ на саггонд̇и, анд̇араава жаванд̇ийд̇и бун̃н̃агкаяаа жаванд̇ийд̇и вужжанд̇и. д̣̇ийгхамад̣̇д̇хаанам̣ д̇идтад̇ийд̇и габбам̣ ваа убад̣дхагаббам̣ ваа.

40.Vivaṭṭatīti saṇṭhāti. Suññaṃ brahmavimānanti pakatiyā nibbattasattānaṃ natthitāya suññaṃ, brahmakāyikabhūmi nibbattatīti attho. Tassa kattā vā kāretā vā natthi, visuddhimagge vuttanayena pana kammapaccayautusamuṭṭhānā ratanabhūmi nibbattati. Pakatinibbattiṭṭhānesuyeva cettha uyyānakapparukkhādayo nibbattanti. Atha sattānaṃ pakatiyā vasitaṭṭhāne nikanti uppajjati, te paṭhamajjhānaṃ bhāvetvā tato otaranti, tasmā atha kho aññataro sattotiādimāha. Āyukkhayā vā puññakkhayā vāti ye uḷāraṃ puññakammaṃ katvā yattha katthaci appāyuke devaloke nibbattanti, te attano puññabalena ṭhātuṃ na sakkonti, tassa pana devalokassa āyuppamāṇeneva cavantīti āyukkhayā cavantīti vuccanti. Ye pana parittaṃ puññakammaṃ katvā dīghāyukadevaloke nibbattanti, te yāvatāyukaṃ ṭhātuṃ na sakkonti, antarāva cavantīti puññakkhayā cavantīti vuccanti. Dīghamaddhānaṃ tiṭṭhatīti kappaṃ vā upaḍḍhakappaṃ vā.

41. анабхирад̇ийд̇и абарассааби сад̇д̇асса ааг̇аманабад̇т̇анаа. яаа бана бадигхасамбаяуд̇д̇аа угган̣тид̇аа, саа б̣рахмалогз над̇т̇и. барид̇ассанаад̇и уб̣б̣иж̇ж̇анаа панд̣̇анаа, саа банзсаа д̇аасад̇ассанаа, д̇ан̣хаад̇ассанаа, д̣̇идтид̇ассанаа, н̃аан̣ад̇ассанаад̇и жад̇уб̣б̣ид̇хаа ход̇и. д̇ад̇т̇а ‘‘ж̇аад̇им̣ бадижжа бхаяам̣ бхаяаанагам̣ чамбхид̇ад̇д̇ам̣ ломахам̣со жзд̇асо уд̇раасо. ж̇арам̣… б̣яаад̇хим̣… маран̣ам̣ бадижжа…бз… уд̇раасо’’д̇и (вибха. 921) аяам̣ д̇аасад̇ассанаа наама. ‘‘ахо вад̇а ан̃н̃зби сад̇д̇аа ид̇т̇ад̇д̇ам̣ ааг̇ажчзяяу’’нд̇и (д̣̇ий. ни. 3.38) аяам̣ д̇ан̣хаад̇ассанаа наама. ‘‘барид̇ассид̇авибпанд̣̇ид̇амзваа’’д̇и аяам̣ д̣̇идтид̇ассанаа наама. ‘‘д̇зби д̇ат̇ааг̇ад̇асса д̇хаммад̣̇зсанам̣ суд̇ваа язбхуяязна бхаяам̣ сам̣взг̇ам̣ санд̇аасам̣ аабаж̇ж̇анд̇ий’’д̇и (а. ни. 4.33) аяам̣ н̃аан̣ад̇ассанаа наама. ид̇ха бана д̇ан̣хаад̇ассанааби д̣̇идтид̇ассанааби ваддад̇и. б̣рахмавимаананд̇и ид̇ха бана батамаабхиниб̣б̣ад̇д̇асса ад̇т̇ид̇ааяа сун̃н̃анд̇и на вуд̇д̇ам̣. убабаж̇ж̇анд̇ийд̇и убабад̇д̇ивасзна убаг̇ажчанд̇и. сахаб̣яад̇анд̇и сахабхаавам̣.

41.Anabhiratīti aparassāpi sattassa āgamanapatthanā. Yā pana paṭighasampayuttā ukkaṇṭhitā, sā brahmaloke natthi. Paritassanāti ubbijjanā phandanā, sā panesā tāsatassanā, taṇhātassanā, diṭṭhitassanā, ñāṇatassanāti catubbidhā hoti. Tattha ‘‘jātiṃ paṭicca bhayaṃ bhayānakaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso cetaso utrāso. Jaraṃ… byādhiṃ… maraṇaṃ paṭicca…pe… utrāso’’ti (vibha. 921) ayaṃ tāsatassanā nāma. ‘‘Aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyu’’nti (dī. ni. 3.38) ayaṃ taṇhātassanā nāma. ‘‘Paritassitavipphanditamevā’’ti ayaṃ diṭṭhitassanā nāma. ‘‘Tepi tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā yebhuyyena bhayaṃ saṃvegaṃ santāsaṃ āpajjantī’’ti (a. ni. 4.33) ayaṃ ñāṇatassanā nāma. Idha pana taṇhātassanāpi diṭṭhitassanāpi vaṭṭati. Brahmavimānanti idha pana paṭhamābhinibbattassa atthitāya suññanti na vuttaṃ. Upapajjantīti upapattivasena upagacchanti. Sahabyatanti sahabhāvaṃ.

42. абхибхууд̇и абхибхавид̇ваа тид̇о ж̇здтагохамасмийд̇и. анабхибхууд̇од̇и ан̃н̃зхи анабхибхууд̇о. ан̃н̃ад̣̇ад̇т̇ууд̇и згам̣саважанз нибаад̇о. д̣̇ассанавасзна д̣̇асо, саб̣б̣ам̣ бассаамийд̇и ад̇т̇о. васавад̇д̇ийд̇и саб̣б̣ам̣ ж̇анам̣ васз вад̇д̇зми. иссаро гад̇д̇аа ниммаад̇аад̇и ахам̣ логз иссаро, ахам̣ логасса гад̇д̇аа жа ниммаад̇аа жа, бат̇авий – химаванд̇а-синзру-жаггаваал̣а-махаасамуд̣̇д̣̇а-жанд̣̇има-суурияаа маяаа ниммид̇аад̇и. сздто саж̇ид̇аад̇и ахам̣ логасса уд̇д̇амо жа саж̇ид̇аа жа, ‘‘д̇вам̣ кад̇д̇ияо наама хохи, д̇вам̣ б̣раахман̣о, взссо, суд̣̇д̣̇о, г̇ахадто, баб̣б̣аж̇ид̇о наама. анд̇амасо д̇вам̣ одто хохи, г̇он̣о хохий’’д̇и ‘‘звам̣ сад̇д̇аанам̣ сам̣висаж̇зд̇аа аха’’нд̇и ман̃н̃ад̇и. васий бид̇аа бхууд̇абхаб̣яаананд̇и (д̣̇ий. ни. 1.17) ахамасми жин̣н̣авасид̇ааяа васий, ахам̣ бид̇аа бхууд̇аанан̃жа бхаб̣яаанан̃жаад̇и ман̃н̃ад̇и. д̇ад̇т̇а ан̣д̣аж̇аж̇алааб̣уж̇аа сад̇д̇аа анд̇оан̣д̣агосз жзва анд̇овад̇т̇имхи жа бхаб̣яаа наама, б̣ахи нигканд̇агаалад̇о бадтааяа бхууд̇аа наама. сам̣сзд̣̇аж̇аа батамажид̇д̇агкан̣з бхаб̣яаа, д̣̇уд̇ияад̇о бадтааяа бхууд̇аа. обабаад̇игаа батамаирияаабат̇з бхаб̣яаа, д̣̇уд̇ияад̇о бадтааяа бхууд̇аад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. д̇з саб̣б̣зби маяхам̣ буд̇д̇аад̇и сан̃н̃ааяа ‘‘ахам̣ бид̇аа бхууд̇абхаб̣яаана’’нд̇и ман̃н̃ад̇и.

42.Abhibhūti abhibhavitvā ṭhito jeṭṭhakohamasmīti. Anabhibhūtoti aññehi anabhibhūto. Aññadatthūti ekaṃsavacane nipāto. Dassanavasena daso, sabbaṃ passāmīti attho. Vasavattīti sabbaṃ janaṃ vase vattemi. Issaro kattā nimmātāti ahaṃ loke issaro, ahaṃ lokassa kattā ca nimmātā ca, pathavī – himavanta-sineru-cakkavāḷa-mahāsamudda-candima-sūriyā mayā nimmitāti. Seṭṭho sajitāti ahaṃ lokassa uttamo ca sajitā ca, ‘‘tvaṃ khattiyo nāma hohi, tvaṃ brāhmaṇo, vesso, suddo, gahaṭṭho, pabbajito nāma. Antamaso tvaṃ oṭṭho hohi, goṇo hohī’’ti ‘‘evaṃ sattānaṃ saṃvisajetā aha’’nti maññati. Vasī pitā bhūtabhabyānanti (dī. ni. 1.17) ahamasmi ciṇṇavasitāya vasī, ahaṃ pitā bhūtānañca bhabyānañcāti maññati. Tattha aṇḍajajalābujā sattā antoaṇḍakose ceva antovatthimhi ca bhabyā nāma, bahi nikkhantakālato paṭṭhāya bhūtā nāma. Saṃsedajā paṭhamacittakkhaṇe bhabyā, dutiyato paṭṭhāya bhūtā. Opapātikā paṭhamairiyāpathe bhabyā, dutiyato paṭṭhāya bhūtāti veditabbā. Te sabbepi mayhaṃ puttāti saññāya ‘‘ahaṃ pitā bhūtabhabyāna’’nti maññati.

ид̣̇аани гааран̣ад̇о саад̇хзд̇угаамо – ‘‘маяаа имз сад̇д̇аа ниммид̇аа’’д̇и бадин̃н̃ам̣ гад̇ваа ‘‘д̇ам̣ гисса хзд̇уу’’д̇иаад̣̇имааха. ид̇т̇ад̇д̇анд̇и ид̇т̇абхаавам̣, б̣рахмабхааванд̇и ад̇т̇о. иминаа маяанд̇и ад̇д̇ано гаммавасзна жуд̇ааби убабаннааби жа гзвалам̣ ман̃н̃анаамад̇д̇знзва ‘‘иминаа маяам̣ ниммид̇аа’’д̇и ман̃н̃амаанаа ван̇гажчид̣̇д̣̇з ван̇гааан̣ий вияа онамид̇ваа д̇ассзва баад̣̇амуулам̣ г̇ажчанд̇ийд̇и.

Idāni kāraṇato sādhetukāmo – ‘‘mayā ime sattā nimmitā’’ti paṭiññaṃ katvā ‘‘taṃ kissa hetū’’tiādimāha. Itthattanti itthabhāvaṃ, brahmabhāvanti attho. Iminā mayanti attano kammavasena cutāpi upapannāpi ca kevalaṃ maññanāmatteneva ‘‘iminā mayaṃ nimmitā’’ti maññamānā vaṅkacchidde vaṅkaāṇī viya onamitvā tasseva pādamūlaṃ gacchantīti.

43. ван̣н̣аванд̇ад̇аро жаад̇и ван̣н̣аванд̇ад̇аро, абхируубо баасаад̣̇игод̇и ад̇т̇о. махзсагкад̇арод̇и иссарияабаривааравасзна махааяасад̇аро.

43.Vaṇṇavantataro cāti vaṇṇavantataro, abhirūpo pāsādikoti attho. Mahesakkhataroti issariyaparivāravasena mahāyasataro.

44. таанам̣ ко банзд̇анд̇и гааран̣ам̣ ко банзд̇ам̣. со д̇ад̇о жавид̇ваа ан̃н̃ад̇ра на г̇ажчад̇и, ид̇хзва ааг̇ажчад̇и, д̇ам̣ санд̇хааязд̇ам̣ вуд̇д̇ам̣. аг̇аарасмаад̇и г̇зхаа. анаг̇аарияанд̇и баб̣б̣аж̇ж̇ам̣. баб̣б̣аж̇ж̇аа хи яасмаа аг̇аарасса хи д̇ам̣ гасиг̇орагкаад̣̇игаммам̣ д̇ад̇т̇а над̇т̇и, д̇асмаа анаг̇аарияанд̇и вужжад̇и. баб̣б̣аж̇ад̇ийд̇и убаг̇ажчад̇и. д̇ад̇о барам̣ наануссарад̇ийд̇и д̇ад̇о буб̣б̣зниваасаа барам̣ на сарад̇и, сарид̇ум̣ асаггонд̇о д̇ад̇т̇а тад̇ваа д̣̇идтим̣ г̇ан̣хаад̇и.

44.Ṭhānaṃkho panetanti kāraṇaṃ kho panetaṃ. So tato cavitvā aññatra na gacchati, idheva āgacchati, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Agārasmāti gehā. Anagāriyanti pabbajjaṃ. Pabbajjā hi yasmā agārassa hi taṃ kasigorakkhādikammaṃ tattha natthi, tasmā anagāriyanti vuccati. Pabbajatīti upagacchati. Tato paraṃ nānussaratīti tato pubbenivāsā paraṃ na sarati, sarituṃ asakkonto tattha ṭhatvā diṭṭhiṃ gaṇhāti.

нижжод̇иаад̣̇ийсу д̇асса убабад̇д̇им̣ абассанд̇о нижжод̇и вад̣̇ад̇и, маран̣ам̣ абассанд̇о д̇хувод̇и, сад̣̇аабхаавад̇о сассад̇од̇и, ж̇араавасзнааби вибарин̣аамасса абхаавад̇о авибарин̣аамад̇хаммод̇и. сзсамзд̇т̇а батамаваарз уд̇д̇аанамзваад̇и.

Niccotiādīsu tassa upapattiṃ apassanto niccoti vadati, maraṇaṃ apassanto dhuvoti, sadābhāvato sassatoti, jarāvasenāpi vipariṇāmassa abhāvato avipariṇāmadhammoti. Sesamettha paṭhamavāre uttānamevāti.

45-46. д̣̇уд̇ияаваарз кид̣д̣ааяа бад̣̇уссанд̇и винассанд̇ийд̇и кид̣д̣аабад̣̇осигаа, бад̣̇уусигаад̇иби баал̣им̣ ликанд̇и, саа адтагат̇ааяам̣ над̇т̇и. ад̇ивзланд̇и ад̇игаалам̣, ад̇ижиранд̇и ад̇т̇о. хассакид̣д̣аарад̇ид̇хаммасамаабаннаад̇и хассарад̇и д̇хамман̃жзва кид̣д̣аарад̇ид̇хамман̃жа самаабаннаа ануяуд̇д̇аа, гзл̣ихассасукан̃жзва гааяигаваажасигагийл̣аасукан̃жа ануяуд̇д̇аа, вуд̇д̇аббагаарарад̇ид̇хаммасаман̇г̇ино худ̇ваа вихаранд̇ийд̇и ад̇т̇о.

45-46. Dutiyavāre khiḍḍāya padussanti vinassantīti khiḍḍāpadosikā, padūsikātipi pāḷiṃ likhanti, sā aṭṭhakathāyaṃ natthi. Ativelanti atikālaṃ, aticiranti attho. Hassakhiḍḍāratidhammasamāpannāti hassarati dhammañceva khiḍḍāratidhammañca samāpannā anuyuttā, keḷihassasukhañceva kāyikavācasikakīḷāsukhañca anuyuttā, vuttappakāraratidhammasamaṅgino hutvā viharantīti attho.

сад̇и саммуссад̇ийд̇и каад̣̇анийяабхож̇анийязсу сад̇и саммуссад̇и. д̇з гира бун̃н̃ависзсаад̇хиг̇ад̇зна маханд̇зна ад̇д̇ано сиривибхавзна нагкад̇д̇ам̣ гийл̣анд̇аа д̇ааяа самбад̇д̇имаханд̇ад̇ааяа – ‘‘аахаарам̣ барибхун̃ж̇имха, на барибхун̃ж̇имхаа’’д̇иби на ж̇аананд̇и. ат̇а згаахаараад̇иггаманад̇о бадтааяа ниранд̇арам̣ каад̣̇анд̇ааби биванд̇ааби жаванд̇иязва, на д̇идтанд̇и. гасмаа? гаммаж̇ад̇зж̇асса б̣алавад̇ааяа, гараж̇агааяасса манд̣̇ад̇ааяа, мануссаанан̃хи гаммаж̇ад̇зж̇о манд̣̇о, гараж̇агааяо б̣алаваа. д̇зсам̣ д̇зж̇асса манд̣̇ад̇ааяа гараж̇агааяасса б̣алавад̇ааяа сад̇д̇аахамби ад̇иггамид̇ваа ун̣ход̣̇агаажчаяааг̇уаад̣̇ийхи саггаа вад̇т̇ум̣ убад̇т̇амбхзд̇ум̣. д̣̇зваанам̣ бана д̇зж̇о б̣алаваа ход̇и, гараж̇ам̣ манд̣̇ам̣. д̇з згам̣ аахааравзлам̣ ад̇иггамид̇ваава сан̣таад̇ум̣ на саггонд̇и. яат̇аа наама г̇имхаанам̣ маж̇жханхигз д̇ад̇д̇абаасаан̣з табид̇ам̣ бад̣̇умам̣ ваа уббалам̣ ваа сааяанхасамаяз гхадасад̇знааби син̃жияамаанам̣ баагад̇игам̣ на ход̇и, винассад̇иязва. звамзва бажчаа ниранд̇арам̣ каад̣̇анд̇ааби биванд̇ааби жаванд̇иязва, на д̇идтанд̇и. д̇знааха ‘‘сад̇ияаа саммосаа д̇з д̣̇зваа д̇амхаа гааяаа жаванд̇ий’’д̇и. гад̇амз бана д̇з д̣̇зваад̇и? имз д̣̇зваад̇и адтагат̇ааяам̣ вижааран̣аа над̇т̇и, ‘‘д̣̇зваанам̣ гаммаж̇ад̇зж̇о б̣алаваа ход̇и, гараж̇ам̣ манд̣̇а’’нд̇и ависзсзна вуд̇д̇ад̇д̇аа бана яз гзжи габ̣ал̣ийгаараахааруубаж̇ийвино д̣̇зваа звам̣ гаронд̇и, д̇зязва жаванд̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. гзжи банааху – ‘‘ниммаанарад̇ибараниммид̇авасавад̇д̇ино д̇з д̣̇зваа’’д̇и. кид̣д̣аабад̣̇уссанамад̇д̇знзва хзд̇з кид̣д̣аабад̣̇осигаад̇и вуд̇д̇аа. сзсамзд̇т̇а буриманаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.

Sati sammussatīti khādanīyabhojanīyesu sati sammussati. Te kira puññavisesādhigatena mahantena attano sirivibhavena nakkhattaṃ kīḷantā tāya sampattimahantatāya – ‘‘āhāraṃ paribhuñjimha, na paribhuñjimhā’’tipi na jānanti. Atha ekāhārātikkamanato paṭṭhāya nirantaraṃ khādantāpi pivantāpi cavantiyeva, na tiṭṭhanti. Kasmā? Kammajatejassa balavatāya, karajakāyassa mandatāya, manussānañhi kammajatejo mando, karajakāyo balavā. Tesaṃ tejassa mandatāya karajakāyassa balavatāya sattāhampi atikkamitvā uṇhodakaacchayāguādīhi sakkā vatthuṃ upatthambhetuṃ. Devānaṃ pana tejo balavā hoti, karajaṃ mandaṃ. Te ekaṃ āhāravelaṃ atikkamitvāva saṇṭhātuṃ na sakkonti. Yathā nāma gimhānaṃ majjhanhike tattapāsāṇe ṭhapitaṃ padumaṃ vā uppalaṃ vā sāyanhasamaye ghaṭasatenāpi siñciyamānaṃ pākatikaṃ na hoti, vinassatiyeva. Evameva pacchā nirantaraṃ khādantāpi pivantāpi cavantiyeva, na tiṭṭhanti. Tenāha ‘‘satiyā sammosā te devā tamhā kāyā cavantī’’ti. Katame pana te devāti? Ime devāti aṭṭhakathāyaṃ vicāraṇā natthi, ‘‘devānaṃ kammajatejo balavā hoti, karajaṃ manda’’nti avisesena vuttattā pana ye keci kabaḷīkārāhārūpajīvino devā evaṃ karonti, teyeva cavantīti veditabbā. Keci panāhu – ‘‘nimmānaratiparanimmitavasavattino te devā’’ti. Khiḍḍāpadussanamatteneva hete khiḍḍāpadosikāti vuttā. Sesamettha purimanayeneva veditabbaṃ.

47-48. д̇ад̇ияаваарз манзна бад̣̇уссанд̇и винассанд̇ийд̇и манобад̣̇осигаа, зд̇з жаад̇умахаарааж̇игаа. д̇зсу гира зго д̣̇звабуд̇д̇о – нагкад̇д̇ам̣ гийл̣иссаамийд̇и сабаривааро рат̇зна вийт̇им̣ бадибаж̇ж̇ад̇и, ат̇ан̃н̃о нигкаманд̇о д̇ам̣ бурад̇о г̇ажчанд̇ам̣ д̣̇исваа – ‘бхо аяам̣ габан̣о’, ад̣̇идтабуб̣б̣ам̣ вияа зд̇ам̣ д̣̇исваа – ‘‘бийд̇ияаа уд̣̇д̇хумаад̇о вияа бхиж̇ж̇амаано вияа жа г̇ажчад̇ий’’д̇и гуж̇жхад̇и. бурад̇о г̇ажчанд̇оби нивад̇д̇ид̇ваа д̇ам̣ гуд̣̇д̇хам̣ д̣̇исваа – гуд̣̇д̇хаа наама сувид̣̇ид̇аа хонд̇ийд̇и гуд̣̇д̇хабхаавамасса н̃ад̇ваа – ‘‘д̇вам̣ гуд̣̇д̇хо, маяхам̣ гим̣ гариссаси, аяам̣ самбад̇д̇и маяаа д̣̇аанасийлаад̣̇ийнам̣ васзна лад̣̇д̇хаа, на д̇уяхам̣ васзнаа’’д̇и бадигуж̇жхад̇и. згасмин̃хи гуд̣̇д̇хз ид̇аро агуд̣̇д̇хо рагкад̇и, убхосу бана гуд̣̇д̇хзсу згасса год̇хо ид̇арасса бажжаяо ход̇и. д̇ассаби год̇хо ид̇арасса бажжаяо ход̇ийд̇и убхо ганд̣̇анд̇аанам̣язва ород̇хаанам̣ жаванд̇и. аяамзд̇т̇а д̇хаммад̇аа. сзсам̣ вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.

47-48. Tatiyavāre manena padussanti vinassantīti manopadosikā, ete cātumahārājikā. Tesu kira eko devaputto – nakkhattaṃ kīḷissāmīti saparivāro rathena vīthiṃ paṭipajjati, athañño nikkhamanto taṃ purato gacchantaṃ disvā – ‘bho ayaṃ kapaṇo’, adiṭṭhapubbaṃ viya etaṃ disvā – ‘‘pītiyā uddhumāto viya bhijjamāno viya ca gacchatī’’ti kujjhati. Purato gacchantopi nivattitvā taṃ kuddhaṃ disvā – kuddhā nāma suviditā hontīti kuddhabhāvamassa ñatvā – ‘‘tvaṃ kuddho, mayhaṃ kiṃ karissasi, ayaṃ sampatti mayā dānasīlādīnaṃ vasena laddhā, na tuyhaṃ vasenā’’ti paṭikujjhati. Ekasmiñhi kuddhe itaro akuddho rakkhati, ubhosu pana kuddhesu ekassa kodho itarassa paccayo hoti. Tassapi kodho itarassa paccayo hotīti ubho kandantānaṃyeva orodhānaṃ cavanti. Ayamettha dhammatā. Sesaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ.

49-52. д̇аггийваад̣̇з аяам̣ жагкаад̣̇ийнам̣ бхзд̣̇ам̣ бассад̇и, жид̇д̇ам̣ бана яасмаа буримам̣ буримам̣ бажчимасса бажчимасса бажжаяам̣ д̣̇ад̇ваава нируж̇жхад̇и, д̇асмаа жагкаад̣̇ийнам̣ бхзд̣̇ад̇о б̣алавад̇арамби жид̇д̇асса бхзд̣̇ам̣ на бассад̇и. со д̇ам̣ абассанд̇о яат̇аа наама сагун̣о згам̣ ругкам̣ ж̇ахид̇ваа ан̃н̃асмим̣ нилийяад̇и, звамзва имасмим̣ ад̇д̇абхаавз бхиннз жид̇д̇ам̣ ан̃н̃ад̇ра г̇ажчад̇ийд̇и г̇ахзд̇ваа звамааха. сзсамзд̇т̇а вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.

49-52. Takkīvāde ayaṃ cakkhādīnaṃ bhedaṃ passati, cittaṃ pana yasmā purimaṃ purimaṃ pacchimassa pacchimassa paccayaṃ datvāva nirujjhati, tasmā cakkhādīnaṃ bhedato balavatarampi cittassa bhedaṃ na passati. So taṃ apassanto yathā nāma sakuṇo ekaṃ rukkhaṃ jahitvā aññasmiṃ nilīyati, evameva imasmiṃ attabhāve bhinne cittaṃ aññatra gacchatīti gahetvā evamāha. Sesamettha vuttanayeneva veditabbaṃ.

анд̇аананд̇аваад̣̇аван̣н̣анаа

Antānantavādavaṇṇanā

53. анд̇аананд̇игаад̇и анд̇аананд̇аваад̣̇аа, анд̇ам̣ ваа ананд̇ам̣ ваа анд̇аананд̇ам̣ ваа нзванд̇аанаананд̇ам̣ ваа аараб̣бха бавад̇д̇аваад̣̇аад̇и ад̇т̇о.

53.Antānantikāti antānantavādā, antaṃ vā anantaṃ vā antānantaṃ vā nevantānānantaṃ vā ārabbha pavattavādāti attho.

54-60. анд̇асан̃н̃ий логасмим̣ вихарад̇ийд̇и бадибхааг̇анимид̇д̇ам̣ жаггаваал̣абарияанд̇ам̣ авад̣дхзд̇ваа д̇ам̣ – ‘‘лого’’д̇и г̇ахзд̇ваа анд̇асан̃н̃ий логасмим̣ вихарад̇и, жаггаваал̣абарияанд̇ам̣ гад̇ваа вад̣дхид̇агасин̣о бана ананд̇асан̃н̃ий ход̇и, уд̣̇д̇хамад̇хо авад̣дхзд̇ваа бана д̇ирияам̣ вад̣дхзд̇ваа уд̣̇д̇хамад̇хо анд̇асан̃н̃ий, д̇ирияам̣ ананд̇асан̃н̃ий. д̇аггийваад̣̇о вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣о. имз жад̇д̇аароби ад̇д̇анаа д̣̇идтабуб̣б̣аанусаарзнзва д̣̇идтияаа г̇ахид̇ад̇д̇аа буб̣б̣анд̇агаббигзсу бавидтаа.

54-60.Antasaññīlokasmiṃ viharatīti paṭibhāganimittaṃ cakkavāḷapariyantaṃ avaḍḍhetvā taṃ – ‘‘loko’’ti gahetvā antasaññī lokasmiṃ viharati, cakkavāḷapariyantaṃ katvā vaḍḍhitakasiṇo pana anantasaññī hoti, uddhamadho avaḍḍhetvā pana tiriyaṃ vaḍḍhetvā uddhamadho antasaññī, tiriyaṃ anantasaññī. Takkīvādo vuttanayeneva veditabbo. Ime cattāropi attanā diṭṭhapubbānusāreneva diṭṭhiyā gahitattā pubbantakappikesu paviṭṭhā.

амараавигкзбаваад̣̇аван̣н̣анаа

Amarāvikkhepavādavaṇṇanā

61. на марад̇ийд̇и амараа. гаа саа? званд̇иби мз нод̇иаад̣̇инаа наязна барияанд̇арахид̇аа д̣̇идтиг̇ад̇игасса д̣̇идти жзва ваажаа жа. вивид̇хо кзбод̇и вигкзбо, амарааяа д̣̇идтияаа ваажааяа жа вигкзбод̇и амараавигкзбо, со зд̇зсам̣ ад̇т̇ийд̇и амараавигкзбигаа, абаро наяо – амараа наама згаа мажчаж̇аад̇и, саа уммуж̇ж̇ананимуж̇ж̇анаад̣̇ивасзна уд̣̇агз санд̇хаавамаанаа г̇ахзд̇ум̣ на саггаад̇и, звамзва аяамби ваад̣̇о ид̇ожид̇о жа санд̇хаавад̇и, г̇аахам̣ на убаг̇ажчад̇ийд̇и амараавигкзбод̇и вужжад̇и. со зд̇зсам̣ ад̇т̇ийд̇и амараавигкзбигаа.

61. Na maratīti amarā. Kā sā? Evantipi me notiādinā nayena pariyantarahitā diṭṭhigatikassa diṭṭhi ceva vācā ca. Vividho khepoti vikkhepo, amarāya diṭṭhiyā vācāya ca vikkhepoti amarāvikkhepo, so etesaṃ atthīti amarāvikkhepikā, aparo nayo – amarā nāma ekā macchajāti, sā ummujjananimujjanādivasena udake sandhāvamānā gahetuṃ na sakkāti, evameva ayampi vādo itocito ca sandhāvati, gāhaṃ na upagacchatīti amarāvikkhepoti vuccati. So etesaṃ atthīti amarāvikkhepikā.

62. ‘‘ид̣̇ам̣ гусала’’нд̇и яат̇аабхууд̇ам̣ наббаж̇аанаад̇ийд̇и д̣̇аса гусалагаммабат̇з яат̇аабхууд̇ам̣ наббаж̇аанаад̇ийд̇и ад̇т̇о. агусалзби д̣̇аса агусалагаммабат̇аава ад̇хиббзд̇аа. со мамасса вигхаад̇од̇и ‘‘мусаа маяаа бхан̣ид̇а’’нд̇и виббадисааруббад̇д̇ияаа мама вигхаад̇о асса, д̣̇угкам̣ бхавзяяаад̇и ад̇т̇о. со мамасса анд̇арааяод̇и со мама саг̇г̇асса жзва маг̇г̇асса жа анд̇арааяо асса. мусааваад̣̇абхаяаа мусааваад̣̇абариж̇зг̇ужчаад̇и мусааваад̣̇з од̇д̇аббзна жзва хирияаа жа. ваажаавигкзбам̣ аабаж̇ж̇ад̇ийд̇и ваажааяа вигкзбам̣ аабаж̇ж̇ад̇и. гийд̣̇исам̣? амараавигкзбам̣, абарияанд̇авигкзбанд̇и ад̇т̇о.

62.‘‘Idaṃkusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānātīti dasa kusalakammapathe yathābhūtaṃ nappajānātīti attho. Akusalepi dasa akusalakammapathāva adhippetā. So mamassa vighātoti ‘‘musā mayā bhaṇita’’nti vippaṭisāruppattiyā mama vighāto assa, dukkhaṃ bhaveyyāti attho. So mamassa antarāyoti so mama saggassa ceva maggassa ca antarāyo assa. Musāvādabhayā musāvādaparijegucchāti musāvāde ottappena ceva hiriyā ca. Vācāvikkhepaṃ āpajjatīti vācāya vikkhepaṃ āpajjati. Kīdisaṃ? Amarāvikkhepaṃ, apariyantavikkhepanti attho.

званд̇иби мз нод̇иаад̣̇ийсу званд̇иби мз нод̇и анияамид̇авигкзбо . д̇ат̇аад̇иби мз нод̇и ‘‘сассад̇о ад̇д̇аа жа лого жаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣ сассад̇аваад̣̇ам̣ бадигкибад̇и. ан̃н̃ат̇аад̇иби мз нод̇и сассад̇ад̇о ан̃н̃ат̇аа вуд̇д̇ам̣ згажжасассад̇ам̣ бадигкибад̇и. нод̇иби мз нод̇и – ‘‘на ход̇и д̇ат̇ааг̇ад̇о барам̣ маран̣аа’’д̇и вуд̇д̇ам̣ ужчзд̣̇ам̣ бадигкибад̇и. но нод̇иби мз нод̇и ‘‘нзва ход̇и на на ход̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣ д̇аггийваад̣̇ам̣ бадигкибад̇и. саяам̣ бана ‘‘ид̣̇ам̣ гусала’’нд̇и ваа ‘‘агусала’’нд̇и ваа будто на гин̃жи б̣яаагарод̇и. ‘‘ид̣̇ам̣ гусала’’нд̇и будто ‘‘званд̇иби мз но’’д̇и вад̣̇ад̇и. д̇ад̇о ‘‘гим̣ агусала’’нд̇и вуд̇д̇з ‘‘д̇ат̇аад̇иби мз но’’д̇и вад̣̇ад̇и. ‘‘гим̣ убхаяад̇о ан̃н̃ат̇аа’’д̇и вуд̇д̇з ‘‘ан̃н̃ат̇аад̇иби мз но’’д̇и вад̣̇ад̇и. д̇ад̇о ‘‘д̇ивид̇хзнааби на ход̇и, гим̣ д̇з лад̣̇д̇хий’’д̇и вуд̇д̇з ‘‘нод̇иби мз но’’д̇и вад̣̇ад̇и. д̇ад̇о ‘‘гим̣ но нод̇и д̇з лад̣̇д̇хий’’д̇и вуд̇д̇з ‘‘но нод̇иби мз но’’д̇и звам̣ вигкзбамзва аабаж̇ж̇ад̇и, згасмимби багкз на д̇идтад̇и.

Evantipi me notiādīsu evantipi me noti aniyamitavikkhepo . Tathātipi me noti ‘‘sassato attā ca loko cā’’ti vuttaṃ sassatavādaṃ paṭikkhipati. Aññathātipi me noti sassatato aññathā vuttaṃ ekaccasassataṃ paṭikkhipati. Notipi me noti – ‘‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vuttaṃ ucchedaṃ paṭikkhipati. No notipi me noti ‘‘neva hoti na na hotī’’ti vuttaṃ takkīvādaṃ paṭikkhipati. Sayaṃ pana ‘‘idaṃ kusala’’nti vā ‘‘akusala’’nti vā puṭṭho na kiñci byākaroti. ‘‘Idaṃ kusala’’nti puṭṭho ‘‘evantipi me no’’ti vadati. Tato ‘‘kiṃ akusala’’nti vutte ‘‘tathātipi me no’’ti vadati. ‘‘Kiṃ ubhayato aññathā’’ti vutte ‘‘aññathātipi me no’’ti vadati. Tato ‘‘tividhenāpi na hoti, kiṃ te laddhī’’ti vutte ‘‘notipi me no’’ti vadati. Tato ‘‘kiṃ no noti te laddhī’’ti vutte ‘‘no notipi me no’’ti evaṃ vikkhepameva āpajjati, ekasmimpi pakkhe na tiṭṭhati.

63. чанд̣̇о ваа рааг̇о ваад̇и аж̇аананд̇оби сахасаа гусаламзва ‘‘гусала’’нд̇и вад̇ваа агусаламзва ‘‘агусала’’нд̇и вад̇ваа маяаа асугасса наама звам̣ б̣яаагад̇ам̣, гим̣ д̇ам̣ суб̣яаагад̇анд̇и ан̃н̃з бан̣д̣ид̇з бужчид̇ваа д̇зхи – ‘‘суб̣яаагад̇ам̣, бхад̣̇рамука, гусаламзва д̇аяаа гусалам̣, агусаламзва агусаланд̇и б̣яаагад̇а’’нд̇и вуд̇д̇з над̇т̇и маяаа сад̣̇исо бан̣д̣ид̇од̇и звам̣ мз д̇ад̇т̇а чанд̣̇о ваа рааг̇о ваа ассаад̇и ад̇т̇о. зд̇т̇а жа чанд̣̇о д̣̇уб̣б̣аларааг̇о, рааг̇о б̣алаварааг̇о. д̣̇осо ваа бадигхо ваад̇и гусалам̣ бана ‘‘агусала’’нд̇и, агусалам̣ ваа ‘‘гусала’’нд̇и вад̇ваа ан̃н̃з бан̣д̣ид̇з бужчид̇ваа д̇зхи – ‘‘д̣̇уб̣яаагад̇ам̣ д̇аяаа’’д̇и вуд̇д̇з зд̇д̇агамби наама на ж̇аанаамийд̇и д̇ад̇т̇а мз асса д̣̇осо ваа бадигхо ваад̇и ад̇т̇о. ид̇хааби д̣̇осо д̣̇уб̣б̣алагод̇хо, бадигхо б̣алавагод̇хо.

63.Chando vā rāgo vāti ajānantopi sahasā kusalameva ‘‘kusala’’nti vatvā akusalameva ‘‘akusala’’nti vatvā mayā asukassa nāma evaṃ byākataṃ, kiṃ taṃ subyākatanti aññe paṇḍite pucchitvā tehi – ‘‘subyākataṃ, bhadramukha, kusalameva tayā kusalaṃ, akusalameva akusalanti byākata’’nti vutte natthi mayā sadiso paṇḍitoti evaṃ me tattha chando vā rāgo vā assāti attho. Ettha ca chando dubbalarāgo, rāgo balavarāgo. Doso vā paṭigho vāti kusalaṃ pana ‘‘akusala’’nti, akusalaṃ vā ‘‘kusala’’nti vatvā aññe paṇḍite pucchitvā tehi – ‘‘dubyākataṃ tayā’’ti vutte ettakampi nāma na jānāmīti tattha me assa doso vā paṭigho vāti attho. Idhāpi doso dubbalakodho, paṭigho balavakodho.

д̇ам̣ мамасса убаад̣̇аанам̣, со мамасса вигхаад̇од̇и д̇ам̣ чанд̣̇арааг̇ад̣̇ваяам̣ мама убаад̣̇аанам̣ асса, д̣̇осабадигхад̣̇ваяам̣ вигхаад̇о. убхаяамби ваа д̣̇ал̣хаг̇г̇ахан̣авасзна убаад̣̇аанам̣ , вихананавасзна вигхаад̇о. рааг̇о хи амун̃жид̇угаамад̇ааяа аарамман̣ам̣ г̇ан̣хаад̇и ж̇алуугаа вияа. д̣̇осо винаасзд̇угаамад̇ааяа аасийвисо вияа. убхоби жзд̇з санд̇аабагадтзна вихананд̇и язваад̇и ‘‘убаад̣̇аана’’нд̇и жа ‘‘вигхаад̇о’’д̇и жа вуд̇д̇аа. сзсам̣ батамаваарасад̣̇исамзва.

Taṃmamassa upādānaṃ, so mamassa vighātoti taṃ chandarāgadvayaṃ mama upādānaṃ assa, dosapaṭighadvayaṃ vighāto. Ubhayampi vā daḷhaggahaṇavasena upādānaṃ , vihananavasena vighāto. Rāgo hi amuñcitukāmatāya ārammaṇaṃ gaṇhāti jalūkā viya. Doso vināsetukāmatāya āsīviso viya. Ubhopi cete santāpakaṭṭhena vihananti yevāti ‘‘upādāna’’nti ca ‘‘vighāto’’ti ca vuttā. Sesaṃ paṭhamavārasadisameva.

64. бан̣д̣ид̇аад̇и бан̣д̣ижжзна саманнааг̇ад̇аа. нибун̣аад̇и сан̣хасукумаб̣уд̣̇д̇хино сукумаад̇т̇анд̇арам̣ бадивиж̇жханасамад̇т̇аа. гад̇абараббаваад̣̇аад̇и вин̃н̃аад̇абараббаваад̣̇аа жзва барзхи сад̣̇д̇хим̣ гад̇аваад̣̇абарижаяаа жа. ваалавзд̇хируубаад̇и ваалавзд̇хид̇хануг̇г̇ахасад̣̇исаа. д̇з бхинд̣̇анд̇аа ман̃н̃зд̇и ваалавзд̇хи вияа ваалам̣ сукумааниби барзсам̣ д̣̇идтиг̇ад̇аани ад̇д̇ано бан̃н̃ааг̇ад̇зна бхинд̣̇анд̇аа вияа жаранд̇ийд̇и ад̇т̇о. д̇з мам̣ д̇ад̇т̇аад̇и д̇з саман̣аб̣раахман̣аа мам̣ д̇зсу гусалаагусалзсу. самануяун̃ж̇зяяунд̇и ‘‘гим̣ гусалам̣, гим̣ агусаланд̇и ад̇д̇ано лад̣̇д̇хим̣ вад̣̇аа’’д̇и лад̣̇д̇хим̣ бужчзяяум̣. самануг̇аахзяяунд̇и ‘‘ид̣̇ам̣ наамаа’’д̇и вуд̇д̇з ‘‘гзна гааран̣зна зд̇амад̇т̇ам̣ г̇аахзяяу’’нд̇и гааран̣ам̣ бужчзяяум̣. саманубхаасзяяунд̇и ‘‘иминаа наама гааран̣знаа’’д̇и вуд̇д̇з гааран̣з д̣̇осам̣ д̣̇ассзд̇ваа ‘‘на д̇вам̣ ид̣̇ам̣ ж̇аанааси, ид̣̇ам̣ бана г̇ан̣ха, ид̣̇ам̣ виссаж̇ж̇зхий’’д̇и звам̣ самануяун̃ж̇зяяум̣. на самбааязяяанд̇и на самбаад̣̇зяяам̣, самбаад̣̇зд̇ваа гат̇зд̇ум̣ на саггун̣зяяанд̇и ад̇т̇о. со мамасса вигхаад̇од̇и яам̣ д̇ам̣ бунаббунам̣ вад̇вааби асамбааяанам̣ наама, со мама вигхаад̇о асса, одтад̇аалуж̇ивхааг̇аласосанад̣̇угкамзва ассаад̇и ад̇т̇о. сзсамзд̇т̇ааби батамаваарасад̣̇исамзва.

64.Paṇḍitāti paṇḍiccena samannāgatā. Nipuṇāti saṇhasukhumabuddhino sukhumaatthantaraṃ paṭivijjhanasamatthā. Kataparappavādāti viññātaparappavādā ceva parehi saddhiṃ katavādaparicayā ca. Vālavedhirūpāti vālavedhidhanuggahasadisā. Te bhindantā maññeti vālavedhi viya vālaṃ sukhumānipi paresaṃ diṭṭhigatāni attano paññāgatena bhindantā viya carantīti attho. Te maṃ tatthāti te samaṇabrāhmaṇā maṃ tesu kusalākusalesu. Samanuyuñjeyyunti ‘‘kiṃ kusalaṃ, kiṃ akusalanti attano laddhiṃ vadā’’ti laddhiṃ puccheyyuṃ. Samanugāheyyunti ‘‘idaṃ nāmā’’ti vutte ‘‘kena kāraṇena etamatthaṃ gāheyyu’’nti kāraṇaṃ puccheyyuṃ. Samanubhāseyyunti ‘‘iminā nāma kāraṇenā’’ti vutte kāraṇe dosaṃ dassetvā ‘‘na tvaṃ idaṃ jānāsi, idaṃ pana gaṇha, idaṃ vissajjehī’’ti evaṃ samanuyuñjeyyuṃ. Na sampāyeyyanti na sampādeyyaṃ, sampādetvā kathetuṃ na sakkuṇeyyanti attho. So mamassa vighātoti yaṃ taṃ punappunaṃ vatvāpi asampāyanaṃ nāma, so mama vighāto assa, oṭṭhatālujivhāgalasosanadukkhameva assāti attho. Sesametthāpi paṭhamavārasadisameva.

65-66. манд̣̇од̇и манд̣̇абан̃н̃о абан̃н̃ассзвзд̇ам̣ наамам̣. момууход̇и ад̇исаммуул̣хо. ход̇и д̇ат̇ааг̇ад̇од̇иаад̣̇ийсу сад̇д̇о ‘‘д̇ат̇ааг̇ад̇о’’д̇и ад̇хиббзд̇о. сзсамзд̇т̇а уд̇д̇аанамзва. имзби жад̇д̇ааро буб̣б̣з бавад̇д̇ад̇хаммаанусаарзнзва д̣̇идтияаа г̇ахид̇ад̇д̇аа буб̣б̣анд̇агаббигзсу бавидтаа.

65-66.Mandoti mandapañño apaññassevetaṃ nāmaṃ. Momūhoti atisammūḷho. Hotitathāgatotiādīsu satto ‘‘tathāgato’’ti adhippeto. Sesamettha uttānameva. Imepi cattāro pubbe pavattadhammānusāreneva diṭṭhiyā gahitattā pubbantakappikesu paviṭṭhā.

ад̇хижжасамуббаннаваад̣̇аван̣н̣анаа

Adhiccasamuppannavādavaṇṇanā

67. ‘‘ад̇хижжасамуббанно ад̇д̇аа жа лого жаа’’д̇и д̣̇ассанам̣ ад̇хижжасамуббаннам̣. д̇ам̣ зд̇зсам̣ ад̇т̇ийд̇и ад̇хижжасамуббаннигаа. ад̇хижжасамуббаннанд̇и агааран̣асамуббаннам̣.

67. ‘‘Adhiccasamuppanno attā ca loko cā’’ti dassanaṃ adhiccasamuppannaṃ. Taṃ etesaṃ atthīti adhiccasamuppannikā. Adhiccasamuppannanti akāraṇasamuppannaṃ.

68-73. асан̃н̃асад̇д̇аад̇и д̣̇зсанаасийсамзд̇ам̣, ажид̇д̇уббаад̣̇аа руубамад̇д̇агаад̇д̇абхааваад̇и ад̇т̇о. д̇зсам̣ звам̣ уббад̇д̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа – згажжо хи д̇ид̇т̇ааяад̇анз баб̣б̣аж̇ид̇ваа вааяогасин̣з баригаммам̣ гад̇ваа жад̇уд̇т̇аж̇жхаанам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ваа жхаанаа вудтааяа – ‘‘жид̇д̇з д̣̇осам̣ бассад̇и, жид̇д̇з сад̇и хад̇т̇ажчзд̣̇аад̣̇ид̣̇угкан̃жзва саб̣б̣абхаяаани жа хонд̇и, алам̣ иминаа жид̇д̇зна, ажид̇д̇агабхаавова санд̇о’’д̇и, звам̣ жид̇д̇з д̣̇осам̣ бассид̇ваа абарихийнаж̇жхаано гаалам̣ гад̇ваа асан̃н̃асад̇д̇зсу ниб̣б̣ад̇д̇ад̇и, жид̇д̇амасса жуд̇ижид̇д̇анирод̇хзна ид̇хзва нивад̇д̇ад̇и, руубагканд̇хамад̇д̇амзва д̇ад̇т̇а баад̇убхавад̇и. д̇з д̇ад̇т̇а яат̇аа наама ж̇ияаавзг̇агкид̇д̇о саро яад̇д̇аго ж̇ияаавзг̇о, д̇ад̇д̇агамзва аагаасз г̇ажчад̇и. звамзва жхаанавзг̇агкид̇д̇аа убабаж̇ж̇ид̇ваа яад̇д̇аго жхаанавзг̇о, д̇ад̇д̇агамзва гаалам̣ д̇идтанд̇и, жхаанавзг̇з бана барихийнз д̇ад̇т̇а руубагканд̇хо анд̇арад̇хааяад̇и, ид̇ха бана бадисанд̇хисан̃н̃аа уббаж̇ж̇ад̇и. яасмаа бана д̇ааяа ид̇ха уббаннасан̃н̃ааяа д̇зсам̣ д̇ад̇т̇а жуд̇и бан̃н̃ааяад̇и, д̇асмаа ‘‘сан̃н̃уббаад̣̇аа жа бана д̇з д̣̇зваа д̇амхаа гааяаа жаванд̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. санд̇ад̇ааяаад̇и санд̇абхаавааяа. сзсамзд̇т̇а уд̇д̇аанамзва. д̇аггийваад̣̇оби вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣од̇и.

68-73.Asaññasattāti desanāsīsametaṃ, acittuppādā rūpamattakaattabhāvāti attho. Tesaṃ evaṃ uppatti veditabbā – ekacco hi titthāyatane pabbajitvā vāyokasiṇe parikammaṃ katvā catutthajjhānaṃ nibbattetvā jhānā vuṭṭhāya – ‘‘citte dosaṃ passati, citte sati hatthacchedādidukkhañceva sabbabhayāni ca honti, alaṃ iminā cittena, acittakabhāvova santo’’ti, evaṃ citte dosaṃ passitvā aparihīnajjhāno kālaṃ katvā asaññasattesu nibbattati, cittamassa cuticittanirodhena idheva nivattati, rūpakkhandhamattameva tattha pātubhavati. Te tattha yathā nāma jiyāvegakkhitto saro yattako jiyāvego, tattakameva ākāse gacchati. Evameva jhānavegakkhittā upapajjitvā yattako jhānavego, tattakameva kālaṃ tiṭṭhanti, jhānavege pana parihīne tattha rūpakkhandho antaradhāyati, idha pana paṭisandhisaññā uppajjati. Yasmā pana tāya idha uppannasaññāya tesaṃ tattha cuti paññāyati, tasmā ‘‘saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavantī’’ti vuttaṃ. Santatāyāti santabhāvāya. Sesamettha uttānameva. Takkīvādopi vuttanayeneva veditabboti.

абаранд̇агаббигаван̣н̣анаа

Aparantakappikavaṇṇanā

74. звам̣ адтаараса буб̣б̣анд̇агаббигз д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани жад̇ужад̇д̇аарийсам̣ абаранд̇агаббигз д̣̇ассзд̇ум̣ – ‘‘санд̇и, бхигкавз’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а анааг̇ад̇агодтаасасан̇каад̇ам̣ абаранд̇ам̣ габбзд̇ваа г̇ан̣ханд̇ийд̇и абаранд̇агаббигаа, абаранд̇агаббо ваа зд̇зсам̣ ад̇т̇ийд̇и абаранд̇агаббигаа. звам̣ сзсамби буб̣б̣з вуд̇д̇аббагааранаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.

74. Evaṃ aṭṭhārasa pubbantakappike dassetvā idāni catucattārīsaṃ aparantakappike dassetuṃ – ‘‘santi, bhikkhave’’tiādimāha. Tattha anāgatakoṭṭhāsasaṅkhātaṃ aparantaṃ kappetvā gaṇhantīti aparantakappikā, aparantakappo vā etesaṃ atthīti aparantakappikā. Evaṃ sesampi pubbe vuttappakāranayeneva veditabbaṃ.

сан̃н̃ийваад̣̇аван̣н̣анаа

Saññīvādavaṇṇanā

75. уд̣̇д̇хамаагхаад̇анигаад̇и аагхаад̇анам̣ вужжад̇и маран̣ам̣, уд̣̇д̇хамаагхаад̇анаа ад̇д̇аанам̣ вад̣̇анд̇ийд̇и уд̣̇д̇хамаагхаад̇анигаа. сан̃н̃ийд̇и бавад̇д̇о ваад̣̇о, сан̃н̃ийваад̣̇о, со зд̇зсам̣ ад̇т̇ийд̇и сан̃н̃ийваад̣̇аа.

75.Uddhamāghātanikāti āghātanaṃ vuccati maraṇaṃ, uddhamāghātanā attānaṃ vadantīti uddhamāghātanikā. Saññīti pavatto vādo, saññīvādo, so etesaṃ atthīti saññīvādā.

76-77. руубий ад̇д̇аад̇иаад̣̇ийсу гасин̣аруубам̣ ‘‘ад̇д̇аа’’д̇и д̇ад̇т̇а бавад̇д̇асан̃н̃ан̃жасса ‘‘сан̃н̃аа’’д̇и г̇ахзд̇ваа ваа ааж̇ийвагаад̣̇аяо вияа д̇аггамад̇д̇знзва ваа ‘‘руубий ад̇д̇аа ход̇и, арог̇о барам̣ маран̣аа сан̃н̃ий’’д̇и нам̣ бан̃н̃абзнд̇и. д̇ад̇т̇а арог̇од̇и нижжо. аруубасамаабад̇д̇инимид̇д̇ам̣ бана ‘‘ад̇д̇аа’’д̇и самаабад̇д̇исан̃н̃ан̃жасса ‘‘сан̃н̃аа’’д̇и г̇ахзд̇ваа ваа ниг̇ан̣таад̣̇аяо вияа д̇аггамад̇д̇знзва ваа ‘‘аруубий ад̇д̇аа ход̇и, арог̇о барам̣ маран̣аа сан̃н̃ий’’д̇и нам̣ бан̃н̃абзнд̇и. д̇ад̇ияаа бана миссагаг̇аахавасзна бавад̇д̇аа д̣̇идти. жад̇уд̇т̇аа д̇аггаг̇аахзнзва. д̣̇уд̇ияажад̇уггам̣ анд̇аананд̇игаваад̣̇з вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. д̇ад̇ияажад̇уггз самаабаннагавасзна згад̇д̇асан̃н̃ий , асамаабаннагавасзна наанад̇д̇асан̃н̃ий, барид̇д̇агасин̣авасзна барид̇д̇асан̃н̃ий, вибулагасин̣авасзна аббамаан̣асан̃н̃ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. жад̇уд̇т̇ажад̇уггз бана д̣̇иб̣б̣зна жагкунаа д̇игажад̇уггаж̇жхаанабхуумияам̣ ниб̣б̣ад̇д̇амаанам̣ д̣̇исваа ‘‘зганд̇асукий’’д̇и г̇ан̣хаад̇и. нираяз ниб̣б̣ад̇д̇амаанам̣ д̣̇исваа ‘‘зганд̇ад̣̇угкий’’д̇и. мануссзсу ниб̣б̣ад̇д̇амаанам̣ д̣̇исваа ‘‘сукад̣̇угкий’’д̇и. взхабпалад̣̇звзсу ниб̣б̣ад̇д̇амаанам̣ д̣̇исваа ‘‘ад̣̇угкамасукий’’д̇и г̇ан̣хаад̇и. висзсад̇о хи буб̣б̣зниваасаануссад̇ин̃аан̣алаабхино буб̣б̣анд̇агаббигаа хонд̇и, д̣̇иб̣б̣ажагкугаа абаранд̇агаббигаад̇и.

76-77.Rūpī attātiādīsu kasiṇarūpaṃ ‘‘attā’’ti tattha pavattasaññañcassa ‘‘saññā’’ti gahetvā vā ājīvakādayo viya takkamatteneva vā ‘‘rūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā saññī’’ti naṃ paññapenti. Tattha arogoti nicco. Arūpasamāpattinimittaṃ pana ‘‘attā’’ti samāpattisaññañcassa ‘‘saññā’’ti gahetvā vā nigaṇṭhādayo viya takkamatteneva vā ‘‘arūpī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā saññī’’ti naṃ paññapenti. Tatiyā pana missakagāhavasena pavattā diṭṭhi. Catutthā takkagāheneva. Dutiyacatukkaṃ antānantikavāde vuttanayeneva veditabbaṃ. Tatiyacatukke samāpannakavasena ekattasaññī , asamāpannakavasena nānattasaññī, parittakasiṇavasena parittasaññī, vipulakasiṇavasena appamāṇasaññīti veditabbā. Catutthacatukke pana dibbena cakkhunā tikacatukkajjhānabhūmiyaṃ nibbattamānaṃ disvā ‘‘ekantasukhī’’ti gaṇhāti. Niraye nibbattamānaṃ disvā ‘‘ekantadukkhī’’ti. Manussesu nibbattamānaṃ disvā ‘‘sukhadukkhī’’ti. Vehapphaladevesu nibbattamānaṃ disvā ‘‘adukkhamasukhī’’ti gaṇhāti. Visesato hi pubbenivāsānussatiñāṇalābhino pubbantakappikā honti, dibbacakkhukā aparantakappikāti.

асан̃н̃ийваад̣̇аван̣н̣анаа

Asaññīvādavaṇṇanā

78-83. асан̃н̃ийваад̣̇о сан̃н̃ийваад̣̇з аад̣̇имхи вуд̇д̇аанам̣ д̣̇виннам̣ жад̇уггаанам̣ васзна взд̣̇ид̇аб̣б̣о. д̇ат̇аа нзвасан̃н̃ийнаасан̃н̃ийваад̣̇о. гзвалан̃хи д̇ад̇т̇а ‘‘сан̃н̃ий ад̇д̇аа’’д̇и г̇ан̣ханд̇аанам̣ д̇аа д̣̇идтияо, ид̇ха ‘‘асан̃н̃ий’’д̇и жа ‘‘нзвасан̃н̃ийнаасан̃н̃ий’’д̇и жа. д̇ад̇т̇а на зганд̇зна гааран̣ам̣ бариязсид̇аб̣б̣ам̣. д̣̇идтиг̇ад̇игасса хи г̇аахо уммад̇д̇агабажчисад̣̇исод̇и вуд̇д̇амзд̇ам̣.

78-83. Asaññīvādo saññīvāde ādimhi vuttānaṃ dvinnaṃ catukkānaṃ vasena veditabbo. Tathā nevasaññīnāsaññīvādo. Kevalañhi tattha ‘‘saññī attā’’ti gaṇhantānaṃ tā diṭṭhiyo, idha ‘‘asaññī’’ti ca ‘‘nevasaññīnāsaññī’’ti ca. Tattha na ekantena kāraṇaṃ pariyesitabbaṃ. Diṭṭhigatikassa hi gāho ummattakapacchisadisoti vuttametaṃ.

ужчзд̣̇аваад̣̇аван̣н̣анаа

Ucchedavādavaṇṇanā

84. ужчзд̣̇аваад̣̇з сад̇од̇и виж̇ж̇амаанасса. ужчзд̣̇анд̇и убажчзд̣̇ам̣ . винаасанд̇и ад̣̇ассанам̣. вибхаванд̇и бхаававиг̇амам̣. саб̣б̣аанзд̇аани ан̃н̃аман̃н̃авзважанаанзва. д̇ад̇т̇а д̣̇вз ж̇анаа ужчзд̣̇ад̣̇идтим̣ г̇ан̣ханд̇и, лаабхий жа алаабхий жа. лаабхий арахад̇о д̣̇иб̣б̣зна жагкунаа жуд̇им̣ д̣̇исваа убабад̇д̇им̣ абассанд̇о, яо ваа жуд̇имад̇д̇амзва д̣̇адтум̣ саггод̇и, на убабаад̇ам̣; со ужчзд̣̇ад̣̇идтим̣ г̇ан̣хаад̇и. алаабхий жа ‘‘го баралогам̣ на ж̇аанаад̇ий’’д̇и гаамасукаг̇ид̣̇д̇хад̇ааяа ваа. ‘‘яат̇аа ругкад̇о бан̣н̣аани бад̇ид̇аани на буна вируханд̇и, звамзва сад̇д̇аа’’д̇иаад̣̇инаа д̇аггзна ваа ужчзд̣̇ам̣ г̇ан̣хаад̇и. ид̇ха бана д̇ан̣хаад̣̇идтийнам̣ васзна д̇ат̇аа жа ан̃н̃ат̇аа жа вигаббзд̇ваава имаа сад̇д̇а д̣̇идтияо уббаннаад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.

84. Ucchedavāde satoti vijjamānassa. Ucchedanti upacchedaṃ . Vināsanti adassanaṃ. Vibhavanti bhāvavigamaṃ. Sabbānetāni aññamaññavevacanāneva. Tattha dve janā ucchedadiṭṭhiṃ gaṇhanti, lābhī ca alābhī ca. Lābhī arahato dibbena cakkhunā cutiṃ disvā upapattiṃ apassanto, yo vā cutimattameva daṭṭhuṃ sakkoti, na upapātaṃ; so ucchedadiṭṭhiṃ gaṇhāti. Alābhī ca ‘‘ko paralokaṃ na jānātī’’ti kāmasukhagiddhatāya vā. ‘‘Yathā rukkhato paṇṇāni patitāni na puna viruhanti, evameva sattā’’tiādinā takkena vā ucchedaṃ gaṇhāti. Idha pana taṇhādiṭṭhīnaṃ vasena tathā ca aññathā ca vikappetvāva imā satta diṭṭhiyo uppannāti veditabbā.

85. д̇ад̇т̇а руубийд̇и руубаваа. жаад̇умахаабхууд̇игод̇и жад̇умахаабхууд̇амаяо. маад̇аабид̇уунам̣ зд̇анд̇и маад̇аабзд̇д̇игам̣. гим̣ д̇ам̣? суггасон̣ид̇ам̣. маад̇аабзд̇д̇игз самбхууд̇о ж̇аад̇од̇и маад̇аабзд̇д̇игасамбхаво. ид̇и руубагааяасийсзна мануссад̇д̇абхаавам̣ ‘‘ад̇д̇аа’’д̇и вад̣̇ад̇и. ид̇т̇згзд̇и ид̇т̇ам̣ згз звамзгзд̇и ад̇т̇о.

85. Tattha rūpīti rūpavā. Cātumahābhūtikoti catumahābhūtamayo. Mātāpitūnaṃ etanti mātāpettikaṃ. Kiṃ taṃ? Sukkasoṇitaṃ. Mātāpettike sambhūto jātoti mātāpettikasambhavo. Iti rūpakāyasīsena manussattabhāvaṃ ‘‘attā’’ti vadati. Ittheketi itthaṃ eke evameketi attho.

86. д̣̇уд̇ияо д̇ам̣ бадигкибид̇ваа д̣̇иб̣б̣ад̇д̇абхаавам̣ вад̣̇ад̇и. д̣̇иб̣б̣од̇и д̣̇звалогз самбхууд̇о. гаамааважарод̇и ча гаамааважарад̣̇звабарияаабанно. габ̣ал̣ийгаарам̣ аахаарам̣ бхагкад̇ийд̇и габ̣ал̣ийгаараахаарабхагко.

86. Dutiyo taṃ paṭikkhipitvā dibbattabhāvaṃ vadati. Dibboti devaloke sambhūto. Kāmāvacaroti cha kāmāvacaradevapariyāpanno. Kabaḷīkāraṃ āhāraṃ bhakkhatīti kabaḷīkārāhārabhakkho.

87. маномаяод̇и жхаанаманзна ниб̣б̣ад̇д̇о. саб̣б̣ан̇г̇абажжан̇г̇ийд̇и саб̣б̣ан̇г̇абажжан̇г̇аяуд̇д̇о. ахийнинд̣̇рияод̇и барибун̣н̣инд̣̇рияо. яаани б̣рахмалогз ад̇т̇и, д̇зсам̣ васзна ид̇арзсан̃жа сан̣таанавасзнзд̇ам̣ вуд̇д̇ам̣.

87.Manomayoti jhānamanena nibbatto. Sabbaṅgapaccaṅgīti sabbaṅgapaccaṅgayutto. Ahīnindriyoti paripuṇṇindriyo. Yāni brahmaloke atthi, tesaṃ vasena itaresañca saṇṭhānavasenetaṃ vuttaṃ.

88-92. саб̣б̣асо руубасан̃н̃аанам̣ самад̇иггамаад̇иаад̣̇ийнам̣ ад̇т̇о висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇о. аагаасаанан̃жааяад̇ануубаг̇од̇иаад̣̇ийсу бана аагаасаанан̃жааяад̇анабхавам̣ убаг̇ад̇од̇и, звамад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. сзсамзд̇т̇а уд̇д̇аанамзваад̇и.

88-92.Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamātiādīnaṃ attho visuddhimagge vutto. Ākāsānañcāyatanūpagotiādīsu pana ākāsānañcāyatanabhavaṃ upagatoti, evamattho veditabbo. Sesamettha uttānamevāti.

д̣̇идтад̇хамманиб̣б̣аанаваад̣̇аван̣н̣анаа

Diṭṭhadhammanibbānavādavaṇṇanā

93. д̣̇идтад̇хамманиб̣б̣аанаваад̣̇з д̣̇идтад̇хаммод̇и бажжагкад̇хаммо вужжад̇и, д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а бадилад̣̇д̇хад̇д̇абхаавассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. д̣̇идтад̇хаммз ниб̣б̣аанам̣ д̣̇идтад̇хамманиб̣б̣аанам̣, имасмим̣язва ад̇д̇абхаавз д̣̇угкавуубасамананд̇и ад̇т̇о. д̇ам̣ вад̣̇анд̇ийд̇и д̣̇идтад̇хамманиб̣б̣аанаваад̣̇аа. барамад̣̇идтад̇хамманиб̣б̣аананд̇и барамам̣ д̣̇идтад̇хамманиб̣б̣аанам̣ уд̇д̇аманд̇и ад̇т̇о.

93. Diṭṭhadhammanibbānavāde diṭṭhadhammoti paccakkhadhammo vuccati, tattha tattha paṭiladdhattabhāvassetaṃ adhivacanaṃ. Diṭṭhadhamme nibbānaṃ diṭṭhadhammanibbānaṃ, imasmiṃyeva attabhāve dukkhavūpasamananti attho. Taṃ vadantīti diṭṭhadhammanibbānavādā. Paramadiṭṭhadhammanibbānanti paramaṃ diṭṭhadhammanibbānaṃ uttamanti attho.

94. бан̃жахи гаамаг̇ун̣зхийд̇и манаабияаруубаад̣̇ийхи бан̃жахи гаамагодтаасзхи б̣анд̇ханзхи ваа. самаббид̇од̇и судту аббид̇о аллийно худ̇ваа. саман̇г̇ийбхууд̇од̇и саманнааг̇ад̇о. барижаарзд̇ийд̇и д̇зсу гаамаг̇ун̣зсу яат̇аасукам̣ инд̣̇рияаани жаарзд̇и сан̃жаарзд̇и ид̇ожид̇о жа убанзд̇и. ат̇а ваа лал̣ад̇и рамад̇и гийл̣ад̇и. зд̇т̇а жа д̣̇увид̇хаа гаамаг̇ун̣аа – маанусагаа жзва д̣̇иб̣б̣аа жа. маанусагаа манд̇хаад̇угаамаг̇ун̣асад̣̇исаа д̣̇адтаб̣б̣аа, д̣̇иб̣б̣аа бараниммид̇авасавад̇д̇ид̣̇зварааж̇асса гаамаг̇ун̣асад̣̇исаад̇и. зваруубз гаамз убаг̇ад̇аанан̃хи д̇з д̣̇идтад̇хамманиб̣б̣аанасамбад̇д̇им̣ бан̃н̃абзнд̇и.

94.Pañcahi kāmaguṇehīti manāpiyarūpādīhi pañcahi kāmakoṭṭhāsehi bandhanehi vā. Samappitoti suṭṭhu appito allīno hutvā. Samaṅgībhūtoti samannāgato. Paricāretīti tesu kāmaguṇesu yathāsukhaṃ indriyāni cāreti sañcāreti itocito ca upaneti. Atha vā laḷati ramati kīḷati. Ettha ca duvidhā kāmaguṇā – mānusakā ceva dibbā ca. Mānusakā mandhātukāmaguṇasadisā daṭṭhabbā, dibbā paranimmitavasavattidevarājassa kāmaguṇasadisāti. Evarūpe kāme upagatānañhi te diṭṭhadhammanibbānasampattiṃ paññapenti.

95. д̣̇уд̇ияаваарз худ̇ваа абхаавадтзна анижжаа бадибийл̣анадтзна д̣̇угкаа, багад̇иж̇аханадтзна вибарин̣аамад̇хаммаад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. д̇зсам̣ вибарин̣ааман̃н̃ат̇аабхааваад̇и д̇зсам̣ гаамаанам̣ вибарин̣аамасан̇каад̇аа ан̃н̃ат̇аабхааваа, яамби мз ахоси, д̇амби мз над̇т̇ийд̇и вуд̇д̇анаязна уббаж̇ж̇анд̇и согабарид̣̇звад̣̇угкад̣̇оманассубааяаасаа. д̇ад̇т̇а анд̇ониж̇жхааяаналагкан̣о сого, д̇анниссид̇алаалаббаналагкан̣о барид̣̇зво, гааяаббадибийл̣аналагкан̣ам̣ д̣̇угкам̣, мановигхаад̇алагкан̣ам̣ д̣̇оманассам̣, висаад̣̇алагкан̣о убааяаасо, вивижжзва гаамзхийд̇иаад̣̇ийнамад̇т̇о висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇о.

95. Dutiyavāre hutvā abhāvaṭṭhena aniccā paṭipīḷanaṭṭhena dukkhā, pakatijahanaṭṭhena vipariṇāmadhammāti veditabbā. Tesaṃ vipariṇāmaññathābhāvāti tesaṃ kāmānaṃ vipariṇāmasaṅkhātā aññathābhāvā, yampi me ahosi, tampi me natthīti vuttanayena uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Tattha antonijjhāyanalakkhaṇo soko, tannissitalālappanalakkhaṇo paridevo, kāyappaṭipīḷanalakkhaṇaṃ dukkhaṃ, manovighātalakkhaṇaṃ domanassaṃ, visādalakkhaṇo upāyāso, vivicceva kāmehītiādīnamattho visuddhimagge vutto.

96. вид̇аггид̇анд̇и абхиниробанавасзна бавад̇д̇о вид̇агго. вижаарид̇анд̇и анумаж̇ж̇анавасзна бавад̇д̇о вижааро. зд̇знзд̇анд̇и зд̇зна вид̇аггид̇зна жа вижаарид̇зна жа зд̇ам̣ батамаж̇жхаанам̣ ол̣ааригам̣ саган̣д̣агам̣ вияа кааяад̇и.

96.Vitakkitanti abhiniropanavasena pavatto vitakko. Vicāritanti anumajjanavasena pavatto vicāro. Etenetanti etena vitakkitena ca vicāritena ca etaṃ paṭhamajjhānaṃ oḷārikaṃ sakaṇḍakaṃ viya khāyati.

97-98. бийд̇иг̇ад̇анд̇и бийд̇иязва. жзд̇асо уббилаавид̇ад̇д̇анд̇и жид̇д̇асса уббилабхаавагаран̣ам̣. жзд̇асо аабхог̇од̇и жхаанаа вудтааяа д̇асмим̣ сукз бунаббунам̣ жид̇д̇асса аабхог̇о манасигааро саманнаахаарод̇и. сзсамзд̇т̇а д̣̇идтад̇хамманиб̣б̣аанаваад̣̇з уд̇д̇аанамзва.

97-98.Pītigatanti pītiyeva. Cetaso uppilāvitattanti cittassa uppilabhāvakaraṇaṃ. Cetaso ābhogoti jhānā vuṭṭhāya tasmiṃ sukhe punappunaṃ cittassa ābhogo manasikāro samannāhāroti. Sesamettha diṭṭhadhammanibbānavāde uttānameva.

зд̇д̇аавад̇аа саб̣б̣ааби д̣̇ваасадтид̣̇идтияо гат̇ид̇аа хонд̇и. яаасам̣ сад̇д̇зва ужчзд̣̇ад̣̇идтияо, сзсаа сассад̇ад̣̇идтияо.

Ettāvatā sabbāpi dvāsaṭṭhidiṭṭhiyo kathitā honti. Yāsaṃ satteva ucchedadiṭṭhiyo, sesā sassatadiṭṭhiyo.

100-104. ид̣̇аани – ‘‘имзхи ко д̇з, бхигкавз’’д̇и иминаа ваарзна саб̣б̣зби д̇з абаранд̇агаббигз згаж̇жхам̣ нияяаад̇зд̇ваа саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣ виссаж̇ж̇зд̇и. буна – ‘‘имзхи, ко д̇з бхигкавз’’д̇иаад̣̇инаа ваарзна саб̣б̣зби д̇з буб̣б̣анд̇аабаранд̇агаббигз згаж̇жхам̣ нияяаад̇зд̇ваа д̇ад̣̇зва н̃аан̣ам̣ виссаж̇ж̇зд̇и. ид̇и ‘‘гад̇амз жа д̇з, бхигкавз, д̇хаммаа’’д̇иаад̣̇имхи бужчамааноби саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣амзва бужчид̇ваа виссаж̇ж̇амааноби сад̇д̇аанам̣ аж̇жхаасаяам̣ д̇улааяа д̇улаяанд̇о вияа синзрубаад̣̇ад̇о ваалугам̣ уд̣̇д̇харанд̇о вияа д̣̇ваасадти д̣̇идтиг̇ад̇аани уд̣̇д̇харид̇ваа саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣амзва виссаж̇ж̇зд̇и. звамаяам̣ яат̇аанусанд̇хивасзна д̣̇зсанаа ааг̇ад̇аа.

100-104. Idāni – ‘‘imehi kho te, bhikkhave’’ti iminā vārena sabbepi te aparantakappike ekajjhaṃ niyyātetvā sabbaññutaññāṇaṃ vissajjeti. Puna – ‘‘imehi, kho te bhikkhave’’tiādinā vārena sabbepi te pubbantāparantakappike ekajjhaṃ niyyātetvā tadeva ñāṇaṃ vissajjeti. Iti ‘‘katame ca te, bhikkhave, dhammā’’tiādimhi pucchamānopi sabbaññutaññāṇameva pucchitvā vissajjamānopi sattānaṃ ajjhāsayaṃ tulāya tulayanto viya sinerupādato vālukaṃ uddharanto viya dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni uddharitvā sabbaññutaññāṇameva vissajjeti. Evamayaṃ yathānusandhivasena desanā āgatā.

д̇аяо хи суд̇д̇асса анусанд̇хий – бужчаанусанд̇хи, аж̇жхаасаяаанусанд̇хи, яат̇аанусанд̇хийд̇и. д̇ад̇т̇а ‘‘звам̣ вуд̇д̇з ан̃н̃ад̇аро бхигку бхаг̇аванд̇ам̣ зд̇ад̣̇авожа – гим̣ ну ко, бханд̇з, оримам̣ д̇ийрам̣, гим̣ бааримам̣ д̇ийрам̣, го маж̇жхз сам̣сийд̣̇о, го т̇алз уссаад̣̇о, го мануссаг̇г̇аахо, го амануссаг̇г̇аахо, го ааваддаг̇г̇аахо, го анд̇обууд̇ибхааво’’д̇и (сам̣. ни. 4.241) звам̣ бужчанд̇аанам̣ бхаг̇авад̇аа виссаж̇ж̇ид̇асуд̇д̇авасзна бужчаанусанд̇хи взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Tayo hi suttassa anusandhī – pucchānusandhi, ajjhāsayānusandhi, yathānusandhīti. Tattha ‘‘evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – kiṃ nu kho, bhante, orimaṃ tīraṃ, kiṃ pārimaṃ tīraṃ, ko majjhe saṃsīdo, ko thale ussādo, ko manussaggāho, ko amanussaggāho, ko āvaṭṭaggāho, ko antopūtibhāvo’’ti (saṃ. ni. 4.241) evaṃ pucchantānaṃ bhagavatā vissajjitasuttavasena pucchānusandhi veditabbo.

ат̇а ко ан̃н̃ад̇арасса бхигкуно звам̣ жзд̇асо баривид̇агго уд̣̇абаад̣̇и – ‘‘ид̇и гира бхо руубам̣ анад̇д̇аа…, взд̣̇анаа…, сан̃н̃аа…, сан̇каараа …, вин̃н̃аан̣ам̣ анад̇д̇аа, анад̇д̇агад̇аани гира гаммаани гамад̇д̇аанам̣ пусиссанд̇ий’’д̇и. ат̇а ко бхаг̇аваа д̇асса бхигкуно жзд̇асаа жзд̇о баривид̇аггаман̃н̃ааяа бхигкуу ааманд̇зси – ‘‘таанам̣ ко банзд̇ам̣, бхигкавз, виж̇ж̇ад̇и, яам̣ ид̇хзгажжо могхабурисо авид̣̇ваа авиж̇ж̇ааг̇ад̇о д̇ан̣хаад̇хибад̇зяязна жзд̇асаа сад̇т̇усаасанам̣ ад̇ид̇хаавид̇аб̣б̣ам̣ ман̃н̃зяяа – ‘‘ид̇и гира бхо руубам̣ анад̇д̇аа…бз… пусиссанд̇ий’’д̇и. д̇ам̣ гим̣ ман̃н̃ат̇а, бхигкавз, руубам̣ нижжам̣ ваа анижжам̣ ваа’’д̇и (ма. ни. 3.10). звам̣ барзсам̣ аж̇жхаасаяам̣ вид̣̇ид̇ваа бхаг̇авад̇аа вуд̇д̇асуд̇д̇авасзна аж̇жхаасаяаанусанд̇хи взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Atha kho aññatarassa bhikkhuno evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘iti kira bho rūpaṃ anattā…, vedanā…, saññā…, saṅkhārā …, viññāṇaṃ anattā, anattakatāni kira kammāni kamattānaṃ phusissantī’’ti. Atha kho bhagavā tassa bhikkhuno cetasā ceto parivitakkamaññāya bhikkhū āmantesi – ‘‘ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati, yaṃ idhekacco moghapuriso avidvā avijjāgato taṇhādhipateyyena cetasā satthusāsanaṃ atidhāvitabbaṃ maññeyya – ‘‘iti kira bho rūpaṃ anattā…pe… phusissantī’’ti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti (ma. ni. 3.10). Evaṃ paresaṃ ajjhāsayaṃ viditvā bhagavatā vuttasuttavasena ajjhāsayānusandhi veditabbo.

язна бана д̇хаммзна аад̣̇имхи д̣̇зсанаа удтид̇аа, д̇асса д̇хаммасса ануруубад̇хаммавасзна ваа бадибагкавасзна ваа язсу суд̇д̇зсу убари д̣̇зсанаа ааг̇ажчад̇и, д̇зсам̣ васзна яат̇аанусанд̇хи взд̣̇ид̇аб̣б̣о. сзяяат̇ид̣̇ам̣, ааган̇кзяяасуд̇д̇з хздтаа сийлзна д̣̇зсанаа удтид̇аа, убари ча абхин̃н̃аа ааг̇ад̇аа. вад̇т̇асуд̇д̇з хздтаа гилзсзна д̣̇зсанаа удтид̇аа, убари б̣рахмавихаараа ааг̇ад̇аа. госамб̣агасуд̇д̇з хздтаа бхан̣д̣анзна удтид̇аа, убари сааран̣ийяад̇хаммаа ааг̇ад̇аа. гагажуубамз хздтаа агканд̇ияаа удтид̇аа, убари гагажуубамаа ааг̇ад̇аа. имасмимби б̣рахмаж̇аалз хздтаа д̣̇идтивасзна д̣̇зсанаа удтид̇аа, убари сун̃н̃ад̇аабагаасанам̣ ааг̇ад̇ам̣. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘звамаяам̣ яат̇аанусанд̇хивасзна д̣̇зсанаа ааг̇ад̇аа’’д̇и.

Yena pana dhammena ādimhi desanā uṭṭhitā, tassa dhammassa anurūpadhammavasena vā paṭipakkhavasena vā yesu suttesu upari desanā āgacchati, tesaṃ vasena yathānusandhi veditabbo. Seyyathidaṃ, ākaṅkheyyasutte heṭṭhā sīlena desanā uṭṭhitā, upari cha abhiññā āgatā. Vatthasutte heṭṭhā kilesena desanā uṭṭhitā, upari brahmavihārā āgatā. Kosambakasutte heṭṭhā bhaṇḍanena uṭṭhitā, upari sāraṇīyadhammā āgatā. Kakacūpame heṭṭhā akkhantiyā uṭṭhitā, upari kakacūpamā āgatā. Imasmimpi brahmajāle heṭṭhā diṭṭhivasena desanā uṭṭhitā, upari suññatāpakāsanaṃ āgataṃ. Tena vuttaṃ – ‘‘evamayaṃ yathānusandhivasena desanā āgatā’’ti.

барид̇ассид̇авибпанд̣̇ид̇аваараван̣н̣анаа

Paritassitavipphanditavāravaṇṇanā

105-117. ид̣̇аани марияаад̣̇авибхааг̇ад̣̇ассанад̇т̇ам̣ – ‘‘д̇ад̇ра бхигкавз’’д̇иаад̣̇игаа д̣̇зсанаа аарад̣̇д̇хаа. д̇ад̣̇аби д̇зсам̣ бхавад̇ам̣ саман̣аб̣раахман̣аанам̣ аж̇аанад̇ам̣ абассад̇ам̣ взд̣̇аяид̇ам̣ д̇ан̣хааг̇ад̇аанам̣ барид̇ассид̇авибпанд̣̇ид̇амзваад̇и язна д̣̇идтиассаад̣̇зна д̣̇идтисукзна д̣̇идтивзд̣̇аяид̇зна д̇з соманассаж̇аад̇аа сассад̇ам̣ ад̇д̇аанан̃жа логан̃жа бан̃н̃абзнд̇и жад̇уухи вад̇т̇уухи, д̇ад̣̇аби д̇зсам̣ бхаванд̇аанам̣ саман̣аб̣раахман̣аанам̣ яат̇аабхууд̇ам̣ д̇хаммаанам̣ сабхаавам̣ аж̇аананд̇аанам̣ абассанд̇аанам̣ взд̣̇аяид̇ам̣ д̇ан̣хааг̇ад̇аанам̣ гзвалам̣ д̇ан̣хааг̇ад̇аанам̣язва д̇ам̣ взд̣̇аяид̇ам̣, д̇ан̃жа ко банзд̇ам̣ барид̇ассид̇авибпанд̣̇ид̇амзва. д̣̇идтисан̇каад̇зна жзва д̇ан̣хаасан̇каад̇зна жа барид̇ассид̇зна вибпанд̣̇ид̇амзва жалид̇амзва гамбид̇амзва т̇усараасимхи никаад̇акаан̣усад̣̇исам̣, на сод̇аабаннасса д̣̇ассанамива нижжаланд̇и д̣̇ассзд̇и. зса наяо згажжасассад̇аваад̣̇аад̣̇ийсуби.

105-117. Idāni mariyādavibhāgadassanatthaṃ – ‘‘tatra bhikkhave’’tiādikā desanā āraddhā. Tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditamevāti yena diṭṭhiassādena diṭṭhisukhena diṭṭhivedayitena te somanassajātā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavantānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ yathābhūtaṃ dhammānaṃ sabhāvaṃ ajānantānaṃ apassantānaṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ kevalaṃ taṇhāgatānaṃyeva taṃ vedayitaṃ, tañca kho panetaṃ paritassitavipphanditameva. Diṭṭhisaṅkhātena ceva taṇhāsaṅkhātena ca paritassitena vipphanditameva calitameva kampitameva thusarāsimhi nikhātakhāṇusadisaṃ, na sotāpannassa dassanamiva niccalanti dasseti. Esa nayo ekaccasassatavādādīsupi.

пассабажжаяаваараван̣н̣анаа

Phassapaccayavāravaṇṇanā

118-130. буна – ‘‘д̇ад̇ра, бхигкавз, яз д̇з саман̣аб̣раахман̣аа сассад̇аваад̣̇аа’’д̇иаад̣̇и барамбарабажжаяад̣̇ассанад̇т̇ам̣ аарад̣̇д̇хам̣ . д̇ад̇т̇а д̇ад̣̇аби пассабажжаяаад̇и язна д̣̇идтиассаад̣̇зна д̣̇идтисукзна д̣̇идтивзд̣̇аяид̇зна д̇з соманассаж̇аад̇аа сассад̇ам̣ ад̇д̇аанан̃жа логан̃жа бан̃н̃абзнд̇и жад̇уухи вад̇т̇уухи, д̇ад̣̇аби д̇ан̣хаад̣̇идтибарипанд̣̇ид̇ам̣ взд̣̇аяид̇ам̣ пассабажжаяаад̇и д̣̇ассзд̇и. зса наяо саб̣б̣ад̇т̇а.

118-130. Puna – ‘‘tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā’’tiādi paramparapaccayadassanatthaṃ āraddhaṃ . Tattha tadapi phassapaccayāti yena diṭṭhiassādena diṭṭhisukhena diṭṭhivedayitena te somanassajātā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi taṇhādiṭṭhipariphanditaṃ vedayitaṃ phassapaccayāti dasseti. Esa nayo sabbattha.

131-143. ид̣̇аани д̇асса бажжаяасса д̣̇идтивзд̣̇аяид̇з б̣алавабхаавад̣̇ассанад̇т̇ам̣ буна – ‘‘д̇ад̇ра, бхигкавз, яз д̇з саман̣аб̣раахман̣аа сассад̇аваад̣̇аа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а д̇з вад̇а ан̃н̃ад̇ра пассаад̇и д̇з вад̇а саман̣аб̣раахман̣аа д̇ам̣ взд̣̇аяид̇ам̣ винаа пассзна бадисам̣взд̣̇иссанд̇ийд̇и гааран̣амзд̇ам̣ над̇т̇ийд̇и. яат̇аа хи бад̇ад̇о г̇зхасса убад̇т̇амбханад̇т̇ааяа т̇уун̣аа наама б̣алавабажжаяо ход̇и, на д̇ам̣ т̇уун̣ааяа анубад̇т̇амбхид̇ам̣ таад̇ум̣ саггод̇и, звамзва пассоби взд̣̇анааяа б̣алавабажжаяо, д̇ам̣ винаа ид̣̇ам̣ д̣̇идтивзд̣̇аяид̇ам̣ над̇т̇ийд̇и д̣̇ассзд̇и. зса наяо саб̣б̣ад̇т̇а.

131-143. Idāni tassa paccayassa diṭṭhivedayite balavabhāvadassanatthaṃ puna – ‘‘tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā’’tiādimāha. Tattha te vata aññatra phassāti te vata samaṇabrāhmaṇā taṃ vedayitaṃ vinā phassena paṭisaṃvedissantīti kāraṇametaṃ natthīti. Yathā hi patato gehassa upatthambhanatthāya thūṇā nāma balavapaccayo hoti, na taṃ thūṇāya anupatthambhitaṃ ṭhātuṃ sakkoti, evameva phassopi vedanāya balavapaccayo, taṃ vinā idaṃ diṭṭhivedayitaṃ natthīti dasseti. Esa nayo sabbattha.

д̣̇идтиг̇ад̇игаад̇хидтаанаваддагат̇ааван̣н̣анаа

Diṭṭhigatikādhiṭṭhānavaṭṭakathāvaṇṇanā

144. ид̣̇аани д̇ад̇ра бхигкавз, яз д̇з саман̣аб̣раахман̣аа сассад̇аваад̣̇аа сассад̇ам̣ ад̇д̇аанан̃жа логан̃жа бан̃н̃абзнд̇и жад̇уухи вад̇т̇уухи, язби д̇з саман̣аб̣раахман̣аа згажжасассад̇игаад̇иаад̣̇инаа наязна саб̣б̣ад̣̇идтивзд̣̇аяид̇аани самбин̣д̣зд̇и. гасмаа? убари пассз багкибанад̇т̇ааяа. гат̇ам̣? саб̣б̣з д̇з чахи пассааяад̇анзхи пусса пусса бадисам̣взд̣̇знд̇ийд̇и. д̇ад̇т̇а ча пассааяад̇анаани наама – жагкупассааяад̇анам̣, сод̇апассааяад̇анам̣, гхаанапассааяад̇анам̣, ж̇ивхаапассааяад̇анам̣, гааяапассааяад̇анам̣, манопассааяад̇ананд̇и имаани ча. сан̃ж̇аад̇и-самосаран̣а-гааран̣а-бан̣н̣ад̇д̇имад̇д̇ад̇т̇зсу хи аяам̣ ааяад̇анасад̣̇д̣̇о бавад̇д̇ад̇и. д̇ад̇т̇а – ‘‘гамб̣ож̇о ассаанам̣ ааяад̇анам̣, г̇уннам̣ д̣̇агкин̣аабат̇о’’д̇и сан̃ж̇аад̇ияам̣ бавад̇д̇ад̇и, сан̃ж̇аад̇идтаанзд̇и ад̇т̇о. ‘‘манорамз ааяад̇анз, сзванд̇и нам̣ вихан̇г̇амаа’’д̇и (а. ни. 5.38) самосаран̣з. ‘‘сад̇и сад̇иааяад̇анз’’д̇и (а. ни. 3.102) гааран̣з. ‘‘аран̃н̃ааяад̇анз бан̣н̣агудийсу самманд̇ий’’д̇и (сам̣. ни. 1.255) бан̣н̣ад̇д̇имад̇д̇з. свааяамид̇ха сан̃ж̇аад̇иаад̣̇иад̇т̇ад̇д̇аязби яуж̇ж̇ад̇и. жагкаад̣̇ийсу хи пассабан̃жамагаа д̇хаммаа сан̃ж̇ааяанд̇и самосаранд̇и, д̇аани жа д̇зсам̣ гааран̣анд̇и ааяад̇анаани. ид̇ха бана ‘‘жагкун̃жа бадижжа руубз жа уббаж̇ж̇ад̇и жагкувин̃н̃аан̣ам̣, д̇ин̣н̣ам̣ сан̇г̇ад̇и пассо’’д̇и (сам̣. ни. 2.43) иминаа наязна пассасийсзнзва д̣̇зсанам̣ ааробзд̇ваа пассам̣ аад̣̇им̣ гад̇ваа бажжаяабарамбарам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ пассааяад̇анаад̣̇ийни вуд̇д̇аани.

144. Idāni tatra bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, yepi te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikātiādinā nayena sabbadiṭṭhivedayitāni sampiṇḍeti. Kasmā? Upari phasse pakkhipanatthāya. Kathaṃ? Sabbe te chahi phassāyatanehi phussa phussa paṭisaṃvedentīti. Tattha cha phassāyatanāni nāma – cakkhuphassāyatanaṃ, sotaphassāyatanaṃ, ghānaphassāyatanaṃ, jivhāphassāyatanaṃ, kāyaphassāyatanaṃ, manophassāyatananti imāni cha. Sañjāti-samosaraṇa-kāraṇa-paṇṇattimattatthesu hi ayaṃ āyatanasaddo pavattati. Tattha – ‘‘kambojo assānaṃ āyatanaṃ, gunnaṃ dakkhiṇāpatho’’ti sañjātiyaṃ pavattati, sañjātiṭṭhāneti attho. ‘‘Manorame āyatane, sevanti naṃ vihaṅgamā’’ti (a. ni. 5.38) samosaraṇe. ‘‘Sati satiāyatane’’ti (a. ni. 3.102) kāraṇe. ‘‘Araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammantī’’ti (saṃ. ni. 1.255) paṇṇattimatte. Svāyamidha sañjātiādiatthattayepi yujjati. Cakkhādīsu hi phassapañcamakā dhammā sañjāyanti samosaranti, tāni ca tesaṃ kāraṇanti āyatanāni. Idha pana ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso’’ti (saṃ. ni. 2.43) iminā nayena phassasīseneva desanaṃ āropetvā phassaṃ ādiṃ katvā paccayaparamparaṃ dassetuṃ phassāyatanādīni vuttāni.

пусса пусса бадисам̣взд̣̇знд̇ийд̇и пусид̇ваа пусид̇ваа бадисам̣взд̣̇знд̇и. зд̇т̇а жа гин̃жааби ааяад̇анаанам̣ пусанагижжам̣ вияа вуд̇д̇ам̣, д̇ат̇ааби на д̇зсам̣ пусанагижжад̇аа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. на хи ааяад̇анаани пусанд̇и, пассова д̇ам̣ д̇ам̣ аарамман̣ам̣ пусад̇и, ааяад̇анаани бана пассз убанигкибид̇ваа д̣̇ассид̇аани; д̇асмаа саб̣б̣з д̇з ча пассааяад̇анасамбхавзна пассзна руубаад̣̇ийни аарамман̣аани пусид̇ваа д̇ам̣ д̣̇идтивзд̣̇анам̣ бадисам̣взд̣̇аяанд̇ийд̇и звамзд̇т̇а ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Phussa phussa paṭisaṃvedentīti phusitvā phusitvā paṭisaṃvedenti. Ettha ca kiñcāpi āyatanānaṃ phusanakiccaṃ viya vuttaṃ, tathāpi na tesaṃ phusanakiccatā veditabbā. Na hi āyatanāni phusanti, phassova taṃ taṃ ārammaṇaṃ phusati, āyatanāni pana phasse upanikkhipitvā dassitāni; tasmā sabbe te cha phassāyatanasambhavena phassena rūpādīni ārammaṇāni phusitvā taṃ diṭṭhivedanaṃ paṭisaṃvedayantīti evamettha attho veditabbo.

д̇зсам̣ взд̣̇анаабажжаяаа д̇ан̣хаад̇иаад̣̇ийсу взд̣̇анаад̇и ча пассааяад̇анасамбхаваа взд̣̇анаа. саа руубад̇ан̣хаад̣̇ибхзд̣̇ааяа д̇ан̣хааяа убаниссаяагодияаа бажжаяо ход̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘д̇зсам̣ взд̣̇анаабажжаяаа д̇ан̣хаа’’д̇и. саа бана жад̇уб̣б̣ид̇хасса убаад̣̇аанасса убаниссаяагодияаа жзва сахаж̇аад̇агодияаа жа бажжаяо ход̇и. д̇ат̇аа убаад̣̇аанам̣ бхавасса. бхаво ж̇аад̇ияаа убаниссаяагодияаа бажжаяо ход̇и.

Tesaṃ vedanāpaccayā taṇhātiādīsu vedanāti cha phassāyatanasambhavā vedanā. Sā rūpataṇhādibhedāya taṇhāya upanissayakoṭiyā paccayo hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘tesaṃ vedanāpaccayā taṇhā’’ti. Sā pana catubbidhassa upādānassa upanissayakoṭiyā ceva sahajātakoṭiyā ca paccayo hoti. Tathā upādānaṃ bhavassa. Bhavo jātiyā upanissayakoṭiyā paccayo hoti.

ж̇аад̇ийд̇и банзд̇т̇а савигаараа бан̃жагканд̇хаа д̣̇адтаб̣б̣аа, ж̇аад̇и ж̇араамаран̣асса жзва согаад̣̇ийнан̃жа убаниссаяагодияаа бажжаяо ход̇и. аяамзд̇т̇а сан̇кзбо, вид̇т̇аарад̇о бана бадижжасамуббаад̣̇агат̇аа висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇аа. ид̇ха банасса баяож̇анамад̇д̇амзва взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. бхаг̇аваа хи ваддагат̇ам̣ гат̇знд̇о – ‘‘буримаа, бхигкавз, годи на бан̃н̃ааяад̇и авиж̇ж̇ааяа, ‘ид̇о буб̣б̣з авиж̇ж̇аа наахоси, ат̇а бажчаа самабхавий’д̇и зван̃жзд̇ам̣, бхигкавз, вужжад̇и, ат̇а жа бана бан̃н̃ааяад̇и ‘‘ид̣̇аббажжаяаа авиж̇ж̇аа’’д̇и (а. ни. 10.61) звам̣ авиж̇ж̇аасийсзна ваа, буримаа, бхигкавз, годи на бан̃н̃ааяад̇и бхавад̇ан̣хааяа…бз… ‘‘ид̣̇аббажжаяаа бхавад̇ан̣хаа’’д̇и (а. ни. 10.62) звам̣ д̇ан̣хаасийсзна ваа, буримаа, бхигкавз, годи на бан̃н̃ааяад̇и бхавад̣̇идтияаа…бз… ‘‘ид̣̇аббажжаяаа бхавад̣̇идтий’’д̇и звам̣ д̣̇идтисийсзна ваа гат̇зси’’. ид̇ха бана д̣̇идтисийсзна гат̇знд̇о взд̣̇анаарааг̇зна уббаж̇ж̇амаанаа д̣̇идтияо гат̇зд̇ваа взд̣̇анаамуулагам̣ бадижжасамуббаад̣̇ам̣ гат̇зси. д̇зна ид̣̇ам̣ д̣̇ассзд̇и – ‘‘звамзд̇з д̣̇идтиг̇ад̇игаа, ид̣̇ам̣ д̣̇ассанам̣ г̇ахзд̇ваа д̇ийсу бхавзсу жад̇уусу яонийсу бан̃жасу г̇ад̇ийсу сад̇д̇асу вин̃н̃аан̣адтид̇ийсу навасу сад̇д̇ааваасзсу ид̇о зд̇т̇а зд̇д̇о ид̇хаад̇и санд̇хааванд̇аа сам̣саранд̇аа яанд̇з яуд̇д̇аг̇он̣о вияа, т̇амбхз убаниб̣ад̣̇д̇хагуггуро вияа, ваад̇зна виббаннадтанааваа вияа жа ваддад̣̇угкамзва анубаривад̇д̇анд̇и, ваддад̣̇угкад̇о сийсам̣ угкибид̇ум̣ на саггонд̇ий’’д̇и.

Jātīti panettha savikārā pañcakkhandhā daṭṭhabbā, jāti jarāmaraṇassa ceva sokādīnañca upanissayakoṭiyā paccayo hoti. Ayamettha saṅkhepo, vitthārato pana paṭiccasamuppādakathā visuddhimagge vuttā. Idha panassa payojanamattameva veditabbaṃ. Bhagavā hi vaṭṭakathaṃ kathento – ‘‘purimā, bhikkhave, koṭi na paññāyati avijjāya, ‘ito pubbe avijjā nāhosi, atha pacchā samabhavī’ti evañcetaṃ, bhikkhave, vuccati, atha ca pana paññāyati ‘‘idappaccayā avijjā’’ti (a. ni. 10.61) evaṃ avijjāsīsena vā, purimā, bhikkhave, koṭi na paññāyati bhavataṇhāya…pe… ‘‘idappaccayā bhavataṇhā’’ti (a. ni. 10.62) evaṃ taṇhāsīsena vā, purimā, bhikkhave, koṭi na paññāyati bhavadiṭṭhiyā…pe… ‘‘idappaccayā bhavadiṭṭhī’’ti evaṃ diṭṭhisīsena vā kathesi’’. Idha pana diṭṭhisīsena kathento vedanārāgena uppajjamānā diṭṭhiyo kathetvā vedanāmūlakaṃ paṭiccasamuppādaṃ kathesi. Tena idaṃ dasseti – ‘‘evamete diṭṭhigatikā, idaṃ dassanaṃ gahetvā tīsu bhavesu catūsu yonīsu pañcasu gatīsu sattasu viññāṇaṭṭhitīsu navasu sattāvāsesu ito ettha etto idhāti sandhāvantā saṃsarantā yante yuttagoṇo viya, thambhe upanibaddhakukkuro viya, vātena vippannaṭṭhanāvā viya ca vaṭṭadukkhameva anuparivattanti, vaṭṭadukkhato sīsaṃ ukkhipituṃ na sakkontī’’ti.

виваддагат̇аад̣̇иван̣н̣анаа

Vivaṭṭakathādivaṇṇanā

145. звам̣ д̣̇идтиг̇ад̇игаад̇хидтаанам̣ ваддам̣ гат̇зд̇ваа ид̣̇аани яуд̇д̇аяог̇абхигкуад̇хидтаанам̣ гад̇ваа виваддам̣ д̣̇ассзнд̇о – ‘‘яад̇о ко, бхигкавз, бхигкуу’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а яад̇од̇и яад̣̇аа. чаннам̣ пассааяад̇анаананд̇и язхи чахи пассааяад̇анзхи пусид̇ваа бадисам̣взд̣̇аяамаанаанам̣ д̣̇идтиг̇ад̇игаанам̣ ваддам̣ вад̇д̇ад̇и, д̇зсам̣язва чаннам̣ пассааяад̇анаанам̣. самуд̣̇аяанд̇иаад̣̇ийсу авиж̇ж̇аасамуд̣̇аяаа жагкусамуд̣̇аяод̇иаад̣̇инаа взд̣̇анаагаммадтаанз вуд̇д̇анаязна пассааяад̇анаанам̣ самуд̣̇аяаад̣̇аяо взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. яат̇аа бана д̇ад̇т̇а ‘‘пассасамуд̣̇аяаа пассанирод̇хаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣, звамид̇ха, д̇ам̣ жагкаад̣̇ийсу – ‘‘аахаарасамуд̣̇аяаа аахааранирод̇хаа’’д̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. манааяад̇анз ‘‘наамаруубасамуд̣̇аяаа наамаруубанирод̇хаа’’д̇и.

145. Evaṃ diṭṭhigatikādhiṭṭhānaṃ vaṭṭaṃ kathetvā idāni yuttayogabhikkhuadhiṭṭhānaṃ katvā vivaṭṭaṃ dassento – ‘‘yato kho, bhikkhave, bhikkhū’’tiādimāha. Tattha yatoti yadā. Channaṃ phassāyatanānanti yehi chahi phassāyatanehi phusitvā paṭisaṃvedayamānānaṃ diṭṭhigatikānaṃ vaṭṭaṃ vattati, tesaṃyeva channaṃ phassāyatanānaṃ. Samudayantiādīsu avijjāsamudayā cakkhusamudayotiādinā vedanākammaṭṭhāne vuttanayena phassāyatanānaṃ samudayādayo veditabbā. Yathā pana tattha ‘‘phassasamudayā phassanirodhā’’ti vuttaṃ, evamidha, taṃ cakkhādīsu – ‘‘āhārasamudayā āhāranirodhā’’ti veditabbaṃ. Manāyatane ‘‘nāmarūpasamudayā nāmarūpanirodhā’’ti.

уд̇д̇арид̇арам̣ баж̇аанаад̇ийд̇и д̣̇идтиг̇ад̇иго д̣̇идтимзва ж̇аанаад̇и. аяам̣ бана д̣̇идтин̃жа д̣̇идтид̇о жа уд̇д̇арид̇арам̣ сийласамаад̇хибан̃н̃аавимуд̇д̇инд̇и яаава арахад̇д̇аа ж̇аанаад̇и. го звам̣ ж̇аанаад̇ийд̇и? кийн̣аасаво ж̇аанаад̇и, анааг̇аамий, сагад̣̇ааг̇аамий, сод̇аабанно, б̣ахуссуд̇о, г̇ант̇ад̇харо бхигку ж̇аанаад̇и, аарад̣̇д̇хавибассаго ж̇аанаад̇и. д̣̇зсанаа бана арахад̇д̇анигуудзнзва нидтаабид̇аад̇и.

Uttaritaraṃ pajānātīti diṭṭhigatiko diṭṭhimeva jānāti. Ayaṃ pana diṭṭhiñca diṭṭhito ca uttaritaraṃ sīlasamādhipaññāvimuttinti yāva arahattā jānāti. Ko evaṃ jānātīti? Khīṇāsavo jānāti, anāgāmī, sakadāgāmī, sotāpanno, bahussuto, ganthadharo bhikkhu jānāti, āraddhavipassako jānāti. Desanā pana arahattanikūṭeneva niṭṭhāpitāti.

146. звам̣ виваддам̣ гат̇зд̇ваа ид̣̇аани ‘‘д̣̇зсанааж̇аалавимуд̇д̇о д̣̇идтиг̇ад̇иго наама над̇т̇ий’’д̇и д̣̇ассанад̇т̇ам̣ буна – ‘‘яз хи гзжи, бхигкавз’’д̇и аарабхи. д̇ад̇т̇а анд̇ож̇аалийгад̇аад̇и имасса маяхам̣ д̣̇зсанааж̇ааласса анд̇оязва гад̇аа. зд̇т̇а сид̇аа ваад̇и зд̇асмим̣ мама д̣̇зсанааж̇аалз сид̇аа ниссид̇аа авасид̇аава. уммуж̇ж̇амаанаа уммуж̇ж̇анд̇ийд̇и гим̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и? д̇з ад̇хо осийд̣̇анд̇ааби уд̣̇д̇хам̣ уг̇г̇ажчанд̇ааби мама д̣̇зсанааж̇аалз сид̇аава худ̇ваа осийд̣̇анд̇и жа уг̇г̇ажчанд̇и жа. зд̇т̇а барияаабаннаад̇и зд̇т̇а маяхам̣ д̣̇зсанааж̇аалз барияаабаннаа, зд̇зна ааб̣ад̣̇д̇хаа анд̇ож̇аалийгад̇аа жа худ̇ваа уммуж̇ж̇амаанаа уммуж̇ж̇анд̇и, на хзд̇т̇а асан̇г̇ахид̇о д̣̇идтиг̇ад̇иго наама ад̇т̇ийд̇и.

146. Evaṃ vivaṭṭaṃ kathetvā idāni ‘‘desanājālavimutto diṭṭhigatiko nāma natthī’’ti dassanatthaṃ puna – ‘‘ye hi keci, bhikkhave’’ti ārabhi. Tattha antojālīkatāti imassa mayhaṃ desanājālassa antoyeva katā. Ettha sitā vāti etasmiṃ mama desanājāle sitā nissitā avasitāva. Ummujjamānā ummujjantīti kiṃ vuttaṃ hoti? Te adho osīdantāpi uddhaṃ uggacchantāpi mama desanājāle sitāva hutvā osīdanti ca uggacchanti ca. Ettha pariyāpannāti ettha mayhaṃ desanājāle pariyāpannā, etena ābaddhā antojālīkatā ca hutvā ummujjamānā ummujjanti, na hettha asaṅgahito diṭṭhigatiko nāma atthīti.

сукумажчигзнаад̇и сан̣хаажчигзна сукумажчид̣̇д̣̇знаад̇и ад̇т̇о. гзваддо вияа хи бхаг̇аваа, ж̇аалам̣ вияа д̣̇зсанаа, барид̇д̇ауд̣̇агам̣ вияа д̣̇асасахассилогад̇хаад̇у, ол̣ааригаа баан̣аа вияа д̣̇ваасадтид̣̇идтиг̇ад̇игаа. д̇асса д̇ийрз тад̇ваа ологзнд̇асса ол̣ааригаанам̣ баан̣аанам̣ анд̇ож̇аалийгад̇абхаавад̣̇ассанам̣ вияа бхаг̇авад̇о саб̣б̣ад̣̇идтиг̇ад̇аанам̣ д̣̇зсанааж̇ааласса анд̇огад̇абхаавад̣̇ассананд̇и звамзд̇т̇а обаммасам̣санд̣̇анам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.

Sukhumacchikenāti saṇhaacchikena sukhumacchiddenāti attho. Kevaṭṭo viya hi bhagavā, jālaṃ viya desanā, parittaudakaṃ viya dasasahassilokadhātu, oḷārikā pāṇā viya dvāsaṭṭhidiṭṭhigatikā. Tassa tīre ṭhatvā olokentassa oḷārikānaṃ pāṇānaṃ antojālīkatabhāvadassanaṃ viya bhagavato sabbadiṭṭhigatānaṃ desanājālassa antokatabhāvadassananti evamettha opammasaṃsandanaṃ veditabbaṃ.

147. звам̣ имаахи д̣̇ваасадтияаа д̣̇идтийхи саб̣б̣ад̣̇идтийнам̣ сан̇г̇ахид̇ад̇д̇аа саб̣б̣зсам̣ д̣̇идтиг̇ад̇игаанам̣ зд̇асмим̣ д̣̇зсанааж̇аалз барияаабаннабхаавам̣ д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани ад̇д̇ано гад̇т̇ажи абарияаабаннабхаавам̣ д̣̇ассзнд̇о – ‘‘ужчиннабхаванзд̇д̇иго, бхигкавз, д̇ат̇ааг̇ад̇асса гааяо’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а наяанд̇и зд̇ааяаад̇и нзд̇д̇и. наяанд̇ийд̇и г̇ийвааяа б̣анд̇хид̇ваа аагад̣дханд̇и, раж̇ж̇уяаа зд̇ам̣ наамам̣. ид̇ха бана нзд̇д̇исад̣̇исад̇ааяа бхавад̇ан̣хаа нзд̇д̇ийд̇и ад̇хиббзд̇аа. саа хи махааж̇анам̣ г̇ийвааяа б̣анд̇хид̇ваа д̇ам̣ д̇ам̣ бхавам̣ нзд̇и убанзд̇ийд̇и бхаванзд̇д̇и. арахад̇д̇амаг̇г̇асад̇т̇зна ужчиннаа бхаванзд̇д̇и ассаад̇и ужчиннабхаванзд̇д̇иго.

147. Evaṃ imāhi dvāsaṭṭhiyā diṭṭhīhi sabbadiṭṭhīnaṃ saṅgahitattā sabbesaṃ diṭṭhigatikānaṃ etasmiṃ desanājāle pariyāpannabhāvaṃ dassetvā idāni attano katthaci apariyāpannabhāvaṃ dassento – ‘‘ucchinnabhavanettiko, bhikkhave, tathāgatassa kāyo’’tiādimāha. Tattha nayanti etāyāti netti. Nayantīti gīvāya bandhitvā ākaḍḍhanti, rajjuyā etaṃ nāmaṃ. Idha pana nettisadisatāya bhavataṇhā nettīti adhippetā. Sā hi mahājanaṃ gīvāya bandhitvā taṃ taṃ bhavaṃ neti upanetīti bhavanetti. Arahattamaggasatthena ucchinnā bhavanetti assāti ucchinnabhavanettiko.

гааяасса бхзд̣̇аа уд̣̇д̇ханд̇и гааяасса бхзд̣̇ад̇о уд̣̇д̇хам̣. ж̇ийвид̇абарияаад̣̇аанаад̇и ж̇ийвид̇асса саб̣б̣асо барияаад̣̇иннад̇д̇аа баригкийн̣ад̇д̇аа, буна аббадисанд̇хигабхааваад̇и ад̇т̇о. на д̇ам̣ д̣̇агканд̇ийд̇и д̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇ам̣. д̣̇зваа ваа мануссаа ваа на д̣̇агкиссанд̇и, абан̣н̣ад̇д̇игабхаавам̣ г̇амиссад̇ийд̇и ад̇т̇о.

Kāyassa bhedā uddhanti kāyassa bhedato uddhaṃ. Jīvitapariyādānāti jīvitassa sabbaso pariyādinnattā parikkhīṇattā, puna appaṭisandhikabhāvāti attho. Na taṃ dakkhantīti taṃ tathāgataṃ. Devā vā manussā vā na dakkhissanti, apaṇṇattikabhāvaṃ gamissatīti attho.

сзяяат̇ааби , бхигкавзд̇и, убамааяам̣ бана ид̣̇ам̣ сам̣санд̣̇анам̣. амб̣аругко вияа хи д̇ат̇ааг̇ад̇асса гааяо, ругкз ж̇аад̇амахааван̣до вияа д̇ам̣ ниссааяа буб̣б̣з бавад̇д̇ад̇ан̣хаа. д̇асмим̣ ван̣дз убаниб̣ад̣̇д̇хаа бан̃жабаггад̣̇ваад̣̇асабаггаадтаарасабаггабаримаан̣аа амб̣абин̣д̣ий вияа д̇ан̣хааяа сад̇и д̇ан̣хуубаниб̣анд̇ханаа худ̇ваа ааяад̇им̣ ниб̣б̣ад̇д̇анагаа бан̃жагканд̇хаа д̣̇ваад̣̇асааяад̇анаани адтаараса д̇хаад̇уяо. яат̇аа бана д̇асмим̣ ван̣дз чиннз саб̣б̣аани д̇аани амб̣аани д̇ад̣̇анваяаани хонд̇и, д̇ам̣язва ван̣дам̣ ануг̇ад̇аани, ван̣дажчзд̣̇аа чиннаани язваад̇и ад̇т̇о; звамзва яз бхаванзд̇д̇иван̣дасса анубажчиннад̇д̇аа ааяад̇им̣ уббаж̇ж̇зяяум̣ бан̃жагканд̇хаа д̣̇ваад̣̇асааяад̇анаани адтаарасад̇хаад̇уяо, саб̣б̣з д̇з д̇хаммаа д̇ад̣̇анваяаа хонд̇и бхаванзд̇д̇им̣ ануг̇ад̇аа, д̇ааяа чиннааяа чиннаа язваад̇и ад̇т̇о.

Seyyathāpi, bhikkhaveti, upamāyaṃ pana idaṃ saṃsandanaṃ. Ambarukkho viya hi tathāgatassa kāyo, rukkhe jātamahāvaṇṭo viya taṃ nissāya pubbe pavattataṇhā. Tasmiṃ vaṇṭe upanibaddhā pañcapakkadvādasapakkaaṭṭhārasapakkaparimāṇā ambapiṇḍī viya taṇhāya sati taṇhūpanibandhanā hutvā āyatiṃ nibbattanakā pañcakkhandhā dvādasāyatanāni aṭṭhārasa dhātuyo. Yathā pana tasmiṃ vaṇṭe chinne sabbāni tāni ambāni tadanvayāni honti, taṃyeva vaṇṭaṃ anugatāni, vaṇṭacchedā chinnāni yevāti attho; evameva ye bhavanettivaṇṭassa anupacchinnattā āyatiṃ uppajjeyyuṃ pañcakkhandhā dvādasāyatanāni aṭṭhārasadhātuyo, sabbe te dhammā tadanvayā honti bhavanettiṃ anugatā, tāya chinnāya chinnā yevāti attho.

яат̇аа бана д̇асмимби ругкз ман̣д̣уугаган̣дагависасампассам̣ ааг̇амма анубуб̣б̣зна суссид̇ваа мад̇з – ‘‘имасмим̣ таанз зваруубо наама ругко ахосий’’д̇и вохаарамад̇д̇амзва ход̇и, на д̇ам̣ ругкам̣ гожи бассад̇и, звам̣ арияамаг̇г̇асампассам̣ ааг̇амма д̇ан̣хаасинзхасса барияаад̣̇иннад̇д̇аа анубуб̣б̣зна суссид̇ваа вияа бхиннз имасмим̣ гааяз, гааяасса бхзд̣̇аа уд̣̇д̇хам̣ ж̇ийвид̇абарияаад̣̇аанаа на д̇ам̣ д̣̇агканд̇и, д̇ат̇ааг̇ад̇амби д̣̇звамануссаа на д̣̇агкиссанд̇и, зваруубасса наама гира сад̇т̇уно ид̣̇ам̣ саасананд̇и вохаарамад̇д̇амзва бхависсад̇ийд̇и анубаад̣̇исзсаниб̣б̣аанад̇хаад̇ум̣ баабзд̇ваа д̣̇зсанам̣ нидтабзси.

Yathā pana tasmimpi rukkhe maṇḍūkakaṇṭakavisasamphassaṃ āgamma anupubbena sussitvā mate – ‘‘imasmiṃ ṭhāne evarūpo nāma rukkho ahosī’’ti vohāramattameva hoti, na taṃ rukkhaṃ koci passati, evaṃ ariyamaggasamphassaṃ āgamma taṇhāsinehassa pariyādinnattā anupubbena sussitvā viya bhinne imasmiṃ kāye, kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā na taṃ dakkhanti, tathāgatampi devamanussā na dakkhissanti, evarūpassa nāma kira satthuno idaṃ sāsananti vohāramattameva bhavissatīti anupādisesanibbānadhātuṃ pāpetvā desanaṃ niṭṭhapesi.

148. звам̣ вуд̇д̇з ааяасмаа аананд̣̇од̇и звам̣ бхаг̇авад̇аа имасмим̣ суд̇д̇з вуд̇д̇з т̇зро аад̣̇ид̇о бадтааяа саб̣б̣ам̣ суд̇д̇ам̣ саманнаахарид̇ваа звам̣ б̣уд̣̇д̇хаб̣алам̣ д̣̇ийбзд̇ваа гат̇ид̇асуд̇д̇асса на бхаг̇авад̇аа наамам̣ г̇ахид̇ам̣, ханд̣̇асса наамам̣ г̇ан̣хаабзссаамийд̇и жинд̇зд̇ваа бхаг̇аванд̇ам̣ зд̇ад̣̇авожа.

148.Evaṃvutte āyasmā ānandoti evaṃ bhagavatā imasmiṃ sutte vutte thero ādito paṭṭhāya sabbaṃ suttaṃ samannāharitvā evaṃ buddhabalaṃ dīpetvā kathitasuttassa na bhagavatā nāmaṃ gahitaṃ, handassa nāmaṃ gaṇhāpessāmīti cintetvā bhagavantaṃ etadavoca.

д̇асмаад̇иха д̇ванд̇иаад̣̇ийсу аяамад̇т̇аяож̇анаа – аананд̣̇а, яасмаа имасмим̣ д̇хаммабарияааяз ид̇хад̇т̇оби барад̇т̇оби вибхад̇д̇о, д̇асмаад̇иха д̇вам̣ имам̣ д̇хаммабарияааяам̣ ‘‘ад̇т̇аж̇аала’’нд̇иби нам̣ д̇хаарзхи; яасмаа банзд̇т̇а б̣ахуу д̇анд̇ид̇хаммаа гат̇ид̇аа, д̇асмаа ‘‘д̇хаммаж̇аала’’нд̇иби нам̣ д̇хаарзхи; яасмаа жа зд̇т̇а сздтадтзна б̣рахмам̣ саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣ вибхад̇д̇ам̣, д̇асмаа ‘‘б̣рахмаж̇аала’’нд̇иби нам̣ д̇хаарзхи; яасмаа зд̇т̇а д̣̇ваасадтид̣̇идтияо вибхад̇д̇аа, д̇асмаа ‘‘д̣̇идтиж̇аала’’нд̇иби нам̣ д̇хаарзхи; яасмаа бана имам̣ д̇хаммабарияааяам̣ суд̇ваа д̣̇звабуд̇д̇амаарамби канд̇хамаарамби мажжумаарамби гилзсамаарамби саггаа мад̣̇д̣̇ид̇ум̣, д̇асмаа ‘‘ануд̇д̇аро сан̇г̇аамавиж̇аяод̇иби нам̣ д̇хаарзхий’’д̇и.

Tasmātiha tvantiādīsu ayamatthayojanā – ānanda, yasmā imasmiṃ dhammapariyāye idhatthopi paratthopi vibhatto, tasmātiha tvaṃ imaṃ dhammapariyāyaṃ ‘‘atthajāla’’ntipi naṃ dhārehi; yasmā panettha bahū tantidhammā kathitā, tasmā ‘‘dhammajāla’’ntipi naṃ dhārehi; yasmā ca ettha seṭṭhaṭṭhena brahmaṃ sabbaññutaññāṇaṃ vibhattaṃ, tasmā ‘‘brahmajāla’’ntipi naṃ dhārehi; yasmā ettha dvāsaṭṭhidiṭṭhiyo vibhattā, tasmā ‘‘diṭṭhijāla’’ntipi naṃ dhārehi; yasmā pana imaṃ dhammapariyāyaṃ sutvā devaputtamārampi khandhamārampi maccumārampi kilesamārampi sakkā maddituṃ, tasmā ‘‘anuttaro saṅgāmavijayotipi naṃ dhārehī’’ti.

ид̣̇амавожа бхаг̇аваад̇и ид̣̇ам̣ нид̣̇аанаавасаанад̇о бабхуд̇и яаава ‘‘ануд̇д̇аро сан̇г̇аамавиж̇аяод̇иби нам̣ д̇хаарзхий’’д̇и сагалам̣ суд̇д̇анд̇ам̣ бхаг̇аваа барзсам̣ бан̃н̃ааяа алаб̣бханзяяабад̇идтам̣ барамаг̇амбхийрам̣ саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣ багаасзнд̇о суурияо вияа анд̇хагаарам̣ д̣̇идтиг̇ад̇амаханд̇хагаарам̣ вид̇хаманд̇о авожа.

Idamavoca bhagavāti idaṃ nidānāvasānato pabhuti yāva ‘‘anuttaro saṅgāmavijayotipi naṃ dhārehī’’ti sakalaṃ suttantaṃ bhagavā paresaṃ paññāya alabbhaneyyapatiṭṭhaṃ paramagambhīraṃ sabbaññutaññāṇaṃ pakāsento sūriyo viya andhakāraṃ diṭṭhigatamahandhakāraṃ vidhamanto avoca.

149. ад̇д̇аманаа д̇з бхигкууд̇и д̇з бхигкуу ад̇д̇аманаа сагаманаа, б̣уд̣̇д̇хаг̇ад̇ааяа бийд̇ияаа уд̣̇аг̇г̇ажид̇д̇аа худ̇ваад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. бхаг̇авад̇о бхаасид̇анд̇и звам̣ вижид̇ранаяад̣̇зсанаавилаасаяуд̇д̇ам̣ ид̣̇ам̣ суд̇д̇ам̣ гаравийгаруд̇аман̃ж̇унаа ган̣н̣асукзна бан̣д̣ид̇аж̇анахад̣̇аяаанам̣ амад̇аабхисзгасад̣̇исзна б̣рахмассарзна бхаасамаанасса бхаг̇авад̇о важанам̣. абхинанд̣̇унд̇и анумод̣̇им̣су жзва самбадижчим̣су жа. аяан̃хи абхинанд̣̇асад̣̇д̣̇о – ‘‘абхинанд̣̇ад̇и абхивад̣̇ад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 3.5) д̇ан̣хааяамби ааг̇ад̇о. ‘‘аннамзваабхинанд̣̇анд̇и, убхаяз д̣̇звамаанусаа’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 1.43) убаг̇аманзби.

149.Attamanā te bhikkhūti te bhikkhū attamanā sakamanā, buddhagatāya pītiyā udaggacittā hutvāti vuttaṃ hoti. Bhagavato bhāsitanti evaṃ vicitranayadesanāvilāsayuttaṃ idaṃ suttaṃ karavīkarutamañjunā kaṇṇasukhena paṇḍitajanahadayānaṃ amatābhisekasadisena brahmassarena bhāsamānassa bhagavato vacanaṃ. Abhinandunti anumodiṃsu ceva sampaṭicchiṃsu ca. Ayañhi abhinandasaddo – ‘‘abhinandati abhivadatī’’tiādīsu (saṃ. ni. 3.5) taṇhāyampi āgato. ‘‘Annamevābhinandanti, ubhaye devamānusā’’tiādīsu (saṃ. ni. 1.43) upagamanepi.

‘‘жираббаваасим̣ бурисам̣, д̣̇уурад̇о сод̇т̇имааг̇ад̇ам̣;

‘‘Cirappavāsiṃ purisaṃ, dūrato sotthimāgataṃ;

н̃аад̇имид̇д̇аа сухаж̇ж̇аа жа, абхинанд̣̇анд̇и ааг̇ад̇а’’нд̇и. (д̇ха. ба. 219);

Ñātimittā suhajjā ca, abhinandanti āgata’’nti. (dha. pa. 219);

аад̣̇ийсу самбадижчанзби. ‘‘абхинанд̣̇ид̇ваа анумод̣̇ид̇ваа’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.205) анумод̣̇анзби. свааяамид̇ха анумод̣̇анасамбадижчанзсу яуж̇ж̇ад̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘абхинанд̣̇унд̇и анумод̣̇им̣су жзва самбадижчим̣су жаа’’д̇и.

Ādīsu sampaṭicchanepi. ‘‘Abhinanditvā anumoditvā’’tiādīsu (ma. ni. 1.205) anumodanepi. Svāyamidha anumodanasampaṭicchanesu yujjati. Tena vuttaṃ – ‘‘abhinandunti anumodiṃsu ceva sampaṭicchiṃsu cā’’ti.

субхаасид̇ам̣ сулабид̇ам̣, ‘‘саад̇ху саад̇хуу’’д̇и д̇аад̣̇ино;

Subhāsitaṃ sulapitaṃ, ‘‘sādhu sādhū’’ti tādino;

анумод̣̇амаанаа сирасаа, самбадижчим̣су бхигкавод̇и.

Anumodamānā sirasā, sampaṭicchiṃsu bhikkhavoti.

имасмин̃жа бана взяяаагаран̣асминд̇и имасмим̣ ниг̇г̇аат̇агасуд̇д̇з. ниг̇г̇аат̇агад̇д̇аа хи ид̣̇ам̣ взяяаагаран̣анд̇и вуд̇д̇ам̣.

Imasmiñca pana veyyākaraṇasminti imasmiṃ niggāthakasutte. Niggāthakattā hi idaṃ veyyākaraṇanti vuttaṃ.

д̣̇асасахассий логад̇хаад̇ууд̇и д̣̇асасахассажаггаваал̣абаримаан̣аа логад̇хаад̇у. агамбид̇т̇аад̇и на суд̇д̇абарияосаанзязва агамбид̇т̇аад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. бхан̃н̃амаанзд̇и хи вуд̇д̇ам̣. д̇асмаа д̣̇ваасадтияаа д̣̇идтиг̇ад̇зсу винивзтзд̇ваа д̣̇зсияамаанзсу д̇асса д̇асса д̣̇идтиг̇ад̇асса барияосаанз барияосаанзд̇и д̣̇ваасадтияаа таанзсу агамбид̇т̇аад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.

Dasasahassīlokadhātūti dasasahassacakkavāḷaparimāṇā lokadhātu. Akampitthāti na suttapariyosāneyeva akampitthāti veditabbā. Bhaññamāneti hi vuttaṃ. Tasmā dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatesu viniveṭhetvā desiyamānesu tassa tassa diṭṭhigatassa pariyosāne pariyosāneti dvāsaṭṭhiyā ṭhānesu akampitthāti veditabbā.

д̇ад̇т̇а адтахи гааран̣зхи бат̇авийгамбо взд̣̇ид̇аб̣б̣о – д̇хаад̇угкобхзна, ид̣̇д̇химад̇о аанубхаавзна, б̣од̇хисад̇д̇асса г̇аб̣бхогганд̇ияаа, маад̇угужчид̇о нигкаманзна, самб̣од̇хиббад̇д̇ияаа, д̇хаммажаггаббавад̇д̇анзна, ааяусан̇каароссаж̇ж̇анзна, бариниб̣б̣аанзнаад̇и. д̇зсам̣ винижчаяам̣ – ‘‘адта ко имз, аананд̣̇а, хзд̇уу адта бажжаяаа махад̇о бхуумижааласса баад̇убхаавааяаа’’д̇и звам̣ махаабариниб̣б̣аанз ааг̇ад̇ааяа д̇анд̇ияаа ван̣н̣анаагаалз вагкаама. аяам̣ бана махаабат̇авий абарзсуби адтасу таанзсу агамбид̇т̇а – махаабхинигкаманз, б̣од̇химан̣д̣уубасан̇гаманз, бам̣сугуулаг̇г̇ахан̣з, бам̣сугуулад̇хованз, гаал̣агаараамасуд̇д̇з, г̇од̇амагасуд̇д̇з, взссанд̇араж̇аад̇агз, имасмим̣ б̣рахмаж̇аалзд̇и. д̇ад̇т̇а махаабхинигкаманаб̣од̇химан̣д̣уубасан̇гаманзсу вийрияаб̣алзна агамбид̇т̇а. бам̣сугуулаг̇г̇ахан̣з д̣̇висахассад̣̇ийбабариваарз жад̇д̇ааро махаад̣̇ийбз бахааяа баб̣б̣аж̇ид̇ваа сусаанам̣ г̇анд̇ваа бам̣сугуулам̣ г̇ан̣ханд̇зна д̣̇уггарам̣ бхаг̇авад̇аа гад̇анд̇и ажчарияавзг̇аабхихад̇аа агамбид̇т̇а. бам̣сугуулад̇хованавзссанд̇араж̇аад̇агзсу агаалагамбанзна агамбид̇т̇а. гаал̣агаараамаг̇од̇амагасуд̇д̇зсу – ‘‘ахам̣ сагкий бхаг̇аваа’’д̇и сагкибхаавзна агамбид̇т̇а. имасмим̣ бана б̣рахмаж̇аалз д̣̇ваасадтияаа д̣̇идтиг̇ад̇зсу виж̇адзд̇ваа ниг̇г̇умб̣ам̣ гад̇ваа д̣̇зсияамаанзсу саад̇хугаарад̣̇аанавасзна агамбид̇т̇аад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.

Tattha aṭṭhahi kāraṇehi pathavīkampo veditabbo – dhātukkhobhena, iddhimato ānubhāvena, bodhisattassa gabbhokkantiyā, mātukucchito nikkhamanena, sambodhippattiyā, dhammacakkappavattanena, āyusaṅkhārossajjanena, parinibbānenāti. Tesaṃ vinicchayaṃ – ‘‘aṭṭha kho ime, ānanda, hetū aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā’’ti evaṃ mahāparinibbāne āgatāya tantiyā vaṇṇanākāle vakkhāma. Ayaṃ pana mahāpathavī aparesupi aṭṭhasu ṭhānesu akampittha – mahābhinikkhamane, bodhimaṇḍūpasaṅkamane, paṃsukūlaggahaṇe, paṃsukūladhovane, kāḷakārāmasutte, gotamakasutte, vessantarajātake, imasmiṃ brahmajāleti. Tattha mahābhinikkhamanabodhimaṇḍūpasaṅkamanesu vīriyabalena akampittha. Paṃsukūlaggahaṇe dvisahassadīpaparivāre cattāro mahādīpe pahāya pabbajitvā susānaṃ gantvā paṃsukūlaṃ gaṇhantena dukkaraṃ bhagavatā katanti acchariyavegābhihatā akampittha. Paṃsukūladhovanavessantarajātakesu akālakampanena akampittha. Kāḷakārāmagotamakasuttesu – ‘‘ahaṃ sakkhī bhagavā’’ti sakkhibhāvena akampittha. Imasmiṃ pana brahmajāle dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatesu vijaṭetvā niggumbaṃ katvā desiyamānesu sādhukāradānavasena akampitthāti veditabbā.

на гзвалан̃жа зд̇зсу таанзсуязва бат̇авий агамбид̇т̇а, ат̇а ко д̇ийсу сан̇г̇ахзсуби махаамахинд̣̇ад̇т̇зрасса имам̣ д̣̇ийбам̣ ааг̇анд̇ваа ж̇од̇иванз нисийд̣̇ид̇ваа д̇хаммам̣ д̣̇зсид̇ад̣̇ивасзби агамбид̇т̇а. галяаан̣ияавихаарз жа бин̣д̣абаад̇ияад̇т̇зрасса жзд̇ияан̇г̇ан̣ам̣ саммаж̇ж̇ид̇ваа д̇ад̇т̇зва нисийд̣̇ид̇ваа б̣уд̣̇д̇хаарамман̣ам̣ бийд̇им̣ г̇ахзд̇ваа имам̣ суд̇д̇анд̇ам̣ аарад̣̇д̇хасса суд̇д̇абарияосаанз уд̣̇агабарияанд̇ам̣ гад̇ваа агамбид̇т̇а. лохабаасаад̣̇асса баажийнаамб̣аладтигадтаанам̣ наама ахоси. д̇ад̇т̇а нисийд̣̇ид̇ваа д̣̇ийгхабхаан̣агад̇т̇зраа б̣рахмаж̇ааласуд̇д̇ам̣ аарабхим̣су, д̇зсам̣ саж̇жхааяабарияосаанзби уд̣̇агабарияанд̇амзва гад̇ваа бат̇авий агамбид̇т̇аад̇и.

Na kevalañca etesu ṭhānesuyeva pathavī akampittha, atha kho tīsu saṅgahesupi mahāmahindattherassa imaṃ dīpaṃ āgantvā jotivane nisīditvā dhammaṃ desitadivasepi akampittha. Kalyāṇiyavihāre ca piṇḍapātiyattherassa cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā tattheva nisīditvā buddhārammaṇaṃ pītiṃ gahetvā imaṃ suttantaṃ āraddhassa suttapariyosāne udakapariyantaṃ katvā akampittha. Lohapāsādassa pācīnaambalaṭṭhikaṭṭhānaṃ nāma ahosi. Tattha nisīditvā dīghabhāṇakattherā brahmajālasuttaṃ ārabhiṃsu, tesaṃ sajjhāyapariyosānepi udakapariyantameva katvā pathavī akampitthāti.

звам̣ яассаанубхаавзна, агамбид̇т̇а анзгасо;

Evaṃ yassānubhāvena, akampittha anekaso;

мзд̣̇аний суд̇д̇асздтасса, д̣̇зсид̇асса саяамбхунаа.

Medanī suttaseṭṭhassa, desitassa sayambhunā.

б̣рахмаж̇ааласса д̇ассийд̇ха, д̇хаммам̣ ад̇т̇ан̃жа бан̣д̣ид̇аа;

Brahmajālassa tassīdha, dhammaṃ atthañca paṇḍitā;

саггажжам̣ уг̇г̇ахзд̇ваана, бадибаж̇ж̇анд̇у яонисод̇и.

Sakkaccaṃ uggahetvāna, paṭipajjantu yonisoti.

ид̇и суман̇г̇алавилаасинияаа д̣̇ийгханигааяадтагат̇ааяам̣

Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ

б̣рахмаж̇ааласуд̇д̇аван̣н̣анаа нидтид̇аа.

Brahmajālasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / д̣̇ийгханигааяа • Dīghanikāya / 1. б̣рахмаж̇ааласуд̇д̇ам̣ • 1. Brahmajālasuttaṃ

дийгаа • Tīkā / суд̇д̇абидага (дийгаа) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / д̣̇ийгханигааяа (дийгаа) • Dīghanikāya (ṭīkā) / 1. б̣рахмаж̇ааласуд̇д̇аван̣н̣анаа • 1. Brahmajālasuttavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact