| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / д̣̇ийгха нигааяа (адтагат̇аа) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā) |
2. сааман̃н̃апаласуд̇д̇аван̣н̣анаа
2. Sāmaññaphalasuttavaṇṇanā
рааж̇аамажжагат̇ааван̣н̣анаа
Rājāmaccakathāvaṇṇanā
150. звам̣ мз суд̇ам̣…бз… рааж̇аг̇ахзд̇и сааман̃н̃апаласуд̇д̇ам̣. д̇ад̇рааяам̣ абуб̣б̣абад̣̇аван̣н̣анаа – рааж̇аг̇ахзд̇и звам̣наамагз наг̇арз. д̇ан̃хи манд̇хаад̇умахааг̇овинд̣̇аад̣̇ийхи бариг̇г̇ахид̇ад̇д̇аа рааж̇аг̇аханд̇и вужжад̇и. ан̃н̃зби зд̇т̇а багаарз ван̣н̣аяанд̇и, гим̣ д̇зхи? наамамад̇д̇амзд̇ам̣ д̇асса наг̇арасса. д̇ам̣ банзд̇ам̣ б̣уд̣̇д̇хагаалз жа жаггавад̇д̇игаалз жа наг̇арам̣ ход̇и, сзсагаалз сун̃н̃ам̣ ход̇и яагкабариг̇г̇ахид̇ам̣, д̇зсам̣ васанаванам̣ худ̇ваа д̇идтад̇и. вихарад̇ийд̇и ависзсзна ирияаабат̇ад̣̇иб̣б̣аб̣рахмаарияавихаарзсу ан̃н̃ад̇аравихаарасаман̇г̇ибарид̣̇ийбанамзд̇ам̣. ид̇ха бана таанаг̇амананисаж̇ж̇асаяанаббабхзд̣̇зсу ирияаабат̇зсу ан̃н̃ад̇араирияаабат̇асамааяог̇абарид̣̇ийбанам̣. д̇зна тид̇оби г̇ажчанд̇оби нисинноби саяааноби бхаг̇аваа вихарад̇и жзва взд̣̇ид̇аб̣б̣о. со хи згам̣ ирияаабат̇аб̣аад̇ханам̣ ан̃н̃зна ирияаабат̇зна вижчинд̣̇ид̇ваа абарибад̇анд̇ам̣ ад̇д̇абхаавам̣ харад̇и бавад̇д̇зд̇и, д̇асмаа вихарад̇ийд̇и вужжад̇и.
150.Evaṃme sutaṃ…pe… rājagaheti sāmaññaphalasuttaṃ. Tatrāyaṃ apubbapadavaṇṇanā – rājagaheti evaṃnāmake nagare. Tañhi mandhātumahāgovindādīhi pariggahitattā rājagahanti vuccati. Aññepi ettha pakāre vaṇṇayanti, kiṃ tehi? Nāmamattametaṃ tassa nagarassa. Taṃ panetaṃ buddhakāle ca cakkavattikāle ca nagaraṃ hoti, sesakāle suññaṃ hoti yakkhapariggahitaṃ, tesaṃ vasanavanaṃ hutvā tiṭṭhati. Viharatīti avisesena iriyāpathadibbabrahmaariyavihāresu aññataravihārasamaṅgiparidīpanametaṃ. Idha pana ṭhānagamananisajjasayanappabhedesu iriyāpathesu aññatarairiyāpathasamāyogaparidīpanaṃ. Tena ṭhitopi gacchantopi nisinnopi sayānopi bhagavā viharati ceva veditabbo. So hi ekaṃ iriyāpathabādhanaṃ aññena iriyāpathena vicchinditvā aparipatantaṃ attabhāvaṃ harati pavatteti, tasmā viharatīti vuccati.
ж̇ийвагасса гомаарабхажжасса амб̣аванзд̇и ид̣̇амасса яам̣ г̇ожараг̇аамам̣ убаниссааяа вихарад̇и, д̇асса самийбаниваасанадтаанабарид̣̇ийбанам̣. д̇асмаа – рааж̇аг̇ахз вихарад̇и ж̇ийвагасса гомаарабхажжасса амб̣аванзд̇и рааж̇аг̇ахасамийбз ж̇ийвагасса гомаарабхажжасса амб̣аванз вихарад̇ийд̇и звамзд̇т̇а ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. самийбад̇т̇з хзд̇ам̣ бхуммаважанам̣. д̇ад̇т̇а ж̇ийвад̇ийд̇и ж̇ийваго, гумаарзна бхад̇од̇и гомаарабхажжо. яат̇ааха – ‘‘гим̣ бхан̣з, зд̇ам̣ гаагзхи самбаригин̣н̣анд̇и? д̣̇аараго д̣̇зваад̇и. ж̇ийвад̇и бхан̣зд̇и? ж̇ийвад̇и, д̣̇зваад̇и. д̇зна хи, бхан̣з д̇ам̣ д̣̇аарагам̣ амхаагам̣ анд̇збурам̣ нзд̇ваа д̇хаад̇ийнам̣ д̣̇зт̇а босзд̇унд̇и. д̇асса ж̇ийвад̇ийд̇и ж̇ийвагод̇и наамам̣ агам̣су. гумаарзна босаабид̇од̇и гомаарабхажжод̇и наамам̣ агам̣суу’’д̇и (махаава. 328) аяам̣ банзд̇т̇а сан̇кзбо. вид̇т̇аарзна бана ж̇ийвагавад̇т̇уканд̇хагз ааг̇ад̇амзва. винижчаяагат̇аабисса саманд̇абаасаад̣̇игааяа винаяадтагат̇ааяам̣ вуд̇д̇аа.
Jīvakassa komārabhaccassa ambavaneti idamassa yaṃ gocaragāmaṃ upanissāya viharati, tassa samīpanivāsanaṭṭhānaparidīpanaṃ. Tasmā – rājagahe viharati jīvakassa komārabhaccassa ambavaneti rājagahasamīpe jīvakassa komārabhaccassa ambavane viharatīti evamettha attho veditabbo. Samīpatthe hetaṃ bhummavacanaṃ. Tattha jīvatīti jīvako, kumārena bhatoti komārabhacco. Yathāha – ‘‘kiṃ bhaṇe, etaṃ kākehi samparikiṇṇanti? Dārako devāti. Jīvati bhaṇeti? Jīvati, devāti. Tena hi, bhaṇe taṃ dārakaṃ amhākaṃ antepuraṃ netvā dhātīnaṃ detha posetunti. Tassa jīvatīti jīvakoti nāmaṃ akaṃsu. Kumārena posāpitoti komārabhaccoti nāmaṃ akaṃsū’’ti (mahāva. 328) ayaṃ panettha saṅkhepo. Vitthārena pana jīvakavatthukhandhake āgatameva. Vinicchayakathāpissa samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāyaṃ vuttā.
аяам̣ бана ж̇ийваго згасмим̣ самаяз бхаг̇авад̇о д̣̇осаабхисаннам̣ гааяам̣ вирзжзд̇ваа сивзяяагам̣ д̣̇уссаяуг̇ам̣ д̣̇ад̇ваа вад̇т̇аанумод̣̇анаабарияосаанз сод̇аабад̇д̇ипалз бад̇идтааяа жинд̇зси – ‘‘маяаа д̣̇ивасасса д̣̇вад̇д̇игкад̇д̇ум̣ б̣уд̣̇д̇хубадтаанам̣ г̇анд̇аб̣б̣ам̣, ид̣̇ан̃жа взл̣уванам̣ ад̇ид̣̇уурз, маяхам̣ бана амб̣аванам̣ уяяаанам̣ аасаннад̇арам̣, яам̣нуунаахам̣ зд̇т̇а бхаг̇авад̇о вихаарам̣ гаарзяяа’’нд̇и. со д̇асмим̣ амб̣аванз рад̇д̇идтаанад̣̇иваатааналзн̣агудиман̣д̣абаад̣̇ийни самбаад̣̇зд̇ваа бхаг̇авад̇о анужчавигам̣ г̇анд̇хагудим̣ гаараабзд̇ваа амб̣аванам̣ адтаарасахад̇т̇уб̣б̣зд̇хзна д̇амб̣абаддаван̣н̣зна баагаарзна баригкибаабзд̇ваа б̣уд̣̇д̇хаббамукам̣ бхигкусан̇гхам̣ сажийварабхад̇д̇зна санд̇аббзд̇ваа д̣̇агкин̣од̣̇агам̣ баад̇зд̇ваа вихаарам̣ нияяаад̇зси. д̇ам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣ – ‘‘ж̇ийвагасса гомаарабхажжасса амб̣аванз’’д̇и.
Ayaṃ pana jīvako ekasmiṃ samaye bhagavato dosābhisannaṃ kāyaṃ virecetvā siveyyakaṃ dussayugaṃ datvā vatthānumodanāpariyosāne sotāpattiphale patiṭṭhāya cintesi – ‘‘mayā divasassa dvattikkhattuṃ buddhupaṭṭhānaṃ gantabbaṃ, idañca veḷuvanaṃ atidūre, mayhaṃ pana ambavanaṃ uyyānaṃ āsannataraṃ, yaṃnūnāhaṃ ettha bhagavato vihāraṃ kāreyya’’nti. So tasmiṃ ambavane rattiṭṭhānadivāṭhānaleṇakuṭimaṇḍapādīni sampādetvā bhagavato anucchavikaṃ gandhakuṭiṃ kārāpetvā ambavanaṃ aṭṭhārasahatthubbedhena tambapaṭṭavaṇṇena pākārena parikkhipāpetvā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ sacīvarabhattena santappetvā dakkhiṇodakaṃ pātetvā vihāraṃ niyyātesi. Taṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘jīvakassa komārabhaccassa ambavane’’ti.
ад̣дхад̇зл̣асзхи бхигкусад̇зхийд̇и ад̣дхасад̇зна уунзхи д̇зрасахи бхигкусад̇зхи. рааж̇аад̇иаад̣̇ийсу рааж̇ад̇и ад̇д̇ано иссарияасамбад̇д̇ияаа жад̇уухи сан̇г̇ахавад̇т̇уухи махааж̇анам̣ ран̃ж̇зд̇и вад̣дхзд̇ийд̇и рааж̇аа. маг̇ад̇хаанам̣ иссарод̇и мааг̇ад̇хо. аж̇аад̇оязва ран̃н̃о сад̇д̇у бхависсад̇ийд̇и нзмид̇д̇агзхи нид̣̇д̣̇идтод̇и аж̇аад̇асад̇д̇у.
Aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehīti aḍḍhasatena ūnehi terasahi bhikkhusatehi. Rājātiādīsu rājati attano issariyasampattiyā catūhi saṅgahavatthūhi mahājanaṃ rañjeti vaḍḍhetīti rājā. Magadhānaṃ issaroti māgadho. Ajātoyeva rañño sattu bhavissatīti nemittakehi niddiṭṭhoti ajātasattu.
д̇асмим̣ гира гужчиг̇ад̇з д̣̇звияаа зваруубо д̣̇охал̣о уббаж̇ж̇и – ‘‘ахо вад̇аахам̣ ран̃н̃о д̣̇агкин̣аб̣аахулохид̇ам̣ бивзяяа’’нд̇и, саа ‘‘бхаарияз таанз д̣̇охал̣о уббанно, на саггаа гассажи аарожзд̇у’’нд̇и д̇ам̣ гат̇зд̇ум̣ асаггонд̇ий гисаа д̣̇уб̣б̣ан̣н̣аа ахоси. д̇ам̣ рааж̇аа бужчи – ‘‘бхад̣̇д̣̇з, д̇уяхам̣ ад̇д̇абхааво на багад̇иван̣н̣о, гим̣ гааран̣а’’нд̇и? ‘‘маа бужча, махаарааж̇аад̇и’’. ‘‘бхад̣̇д̣̇з, д̇вам̣ ад̇д̇ано аж̇жхаасаяам̣ маяхам̣ агат̇знд̇ий гасса гат̇зссасий’’д̇и д̇ат̇аа д̇ат̇аа ниб̣анд̇хид̇ваа гат̇аабзси. суд̇ваа жа – ‘‘б̣аалз, гим̣ зд̇т̇а д̇уяхам̣ бхаарияасан̃н̃аа ахосий’’д̇и взж̇ж̇ам̣ баггосаабзд̇ваа суван̣н̣асад̇т̇агзна б̣аахум̣ паалаабзд̇ваа суван̣н̣асарагзна лохид̇ам̣ г̇ахзд̇ваа уд̣̇агзна самбхинд̣̇ид̇ваа бааязси. нзмид̇д̇агаа д̇ам̣ суд̇ваа – ‘‘зса г̇аб̣бхо ран̃н̃о сад̇д̇у бхависсад̇и, иминаа рааж̇аа хан̃н̃иссад̇ий’’д̇и б̣яаагарим̣су. д̣̇звий суд̇ваа – ‘‘маяхам̣ гира гужчид̇о нигканд̇о рааж̇аанам̣ маарзссад̇ий’’д̇и г̇аб̣бхам̣ баад̇зд̇угаамаа уяяаанам̣ г̇анд̇ваа гужчим̣ мад̣̇д̣̇аабзси, г̇аб̣бхо на бад̇ад̇и. саа бунаббунам̣ г̇анд̇ваа д̇ат̇зва гаарзси. рааж̇аа гимад̇т̇ам̣ аяам̣ абхин̣хам̣ уяяаанам̣ г̇ажчад̇ийд̇и баривиймам̣санд̇о д̇ам̣ гааран̣ам̣ суд̇ваа – ‘‘бхад̣̇д̣̇з, д̇ава гужчияам̣ буд̇д̇од̇и ваа д̇хийд̇аад̇и ваа на бан̃н̃ааяад̇и, ад̇д̇ано ниб̣б̣ад̇д̇ад̣̇аарагам̣ звамагаасийд̇и махаа аг̇ун̣араасиби но ж̇амб̣уд̣̇ийбад̇алз аавибхависсад̇и, маа д̇вам̣ звам̣ гарохий’’д̇и ниваарзд̇ваа аарагкам̣ ад̣̇ааси. саа г̇аб̣бхавудтаанагаалз ‘‘маарзссаамий’’д̇и жинд̇зси. д̇ад̣̇ааби аарагкамануссаа д̣̇аарагам̣ абанаяим̣су. ат̇аабарзна самаязна вуд̣дхиббад̇д̇ам̣ гумаарам̣ д̣̇звияаа д̣̇ассзсум̣. саа д̇ам̣ д̣̇исваава буд̇д̇асинзхам̣ уббаад̣̇зси, д̇зна нам̣ маарзд̇ум̣ наасагки. рааж̇ааби ануггамзна буд̇д̇асса обараж̇ж̇амад̣̇ааси.
Tasmiṃ kira kucchigate deviyā evarūpo dohaḷo uppajji – ‘‘aho vatāhaṃ rañño dakkhiṇabāhulohitaṃ piveyya’’nti, sā ‘‘bhāriye ṭhāne dohaḷo uppanno, na sakkā kassaci ārocetu’’nti taṃ kathetuṃ asakkontī kisā dubbaṇṇā ahosi. Taṃ rājā pucchi – ‘‘bhadde, tuyhaṃ attabhāvo na pakativaṇṇo, kiṃ kāraṇa’’nti? ‘‘Mā puccha, mahārājāti’’. ‘‘Bhadde, tvaṃ attano ajjhāsayaṃ mayhaṃ akathentī kassa kathessasī’’ti tathā tathā nibandhitvā kathāpesi. Sutvā ca – ‘‘bāle, kiṃ ettha tuyhaṃ bhāriyasaññā ahosī’’ti vejjaṃ pakkosāpetvā suvaṇṇasatthakena bāhuṃ phālāpetvā suvaṇṇasarakena lohitaṃ gahetvā udakena sambhinditvā pāyesi. Nemittakā taṃ sutvā – ‘‘esa gabbho rañño sattu bhavissati, iminā rājā haññissatī’’ti byākariṃsu. Devī sutvā – ‘‘mayhaṃ kira kucchito nikkhanto rājānaṃ māressatī’’ti gabbhaṃ pātetukāmā uyyānaṃ gantvā kucchiṃ maddāpesi, gabbho na patati. Sā punappunaṃ gantvā tatheva kāresi. Rājā kimatthaṃ ayaṃ abhiṇhaṃ uyyānaṃ gacchatīti parivīmaṃsanto taṃ kāraṇaṃ sutvā – ‘‘bhadde, tava kucchiyaṃ puttoti vā dhītāti vā na paññāyati, attano nibbattadārakaṃ evamakāsīti mahā aguṇarāsipi no jambudīpatale āvibhavissati, mā tvaṃ evaṃ karohī’’ti nivāretvā ārakkhaṃ adāsi. Sā gabbhavuṭṭhānakāle ‘‘māressāmī’’ti cintesi. Tadāpi ārakkhamanussā dārakaṃ apanayiṃsu. Athāparena samayena vuḍḍhippattaṃ kumāraṃ deviyā dassesuṃ. Sā taṃ disvāva puttasinehaṃ uppādesi, tena naṃ māretuṃ nāsakkhi. Rājāpi anukkamena puttassa oparajjamadāsi.
ат̇згасмим̣ самаяз д̣̇звад̣̇ад̇д̇о рахог̇ад̇о жинд̇зси – ‘‘саарибуд̇д̇асса барисаа махаамог̇г̇аллаанасса барисаа махаагассабасса барисаад̇и, звамимз висум̣ висум̣ д̇хураа, ахамби згам̣ д̇хурам̣ нийхараамий’’д̇и. со ‘‘на саггаа винаа лаабхзна барисам̣ уббаад̣̇зд̇ум̣, ханд̣̇аахам̣ лаабхам̣ ниб̣б̣ад̇д̇змий’’д̇и жинд̇зд̇ваа канд̇хагз ааг̇ад̇анаязна аж̇аад̇асад̇д̇ум̣ гумаарам̣ ид̣̇д̇хибаадихаариязна басаад̣̇зд̇ваа сааяам̣ баад̇ам̣ бан̃жахи рат̇асад̇зхи убадтаанам̣ ааг̇ажчанд̇ам̣ ад̇ивиссад̇т̇ам̣ н̃ад̇ваа згад̣̇ивасам̣ убасан̇гамид̇ваа зд̇ад̣̇авожа – ‘‘буб̣б̣з ко, гумаара, мануссаа д̣̇ийгхааяугаа, зд̇арахи аббааяугаа, д̇зна хи д̇вам̣ гумаара, бид̇арам̣ ханд̇ваа рааж̇аа хохи, ахам̣ бхаг̇аванд̇ам̣ ханд̇ваа б̣уд̣̇д̇хо бхависсаамий’’д̇и гумаарам̣ бид̇увад̇хз уяяож̇зд̇и.
Athekasmiṃ samaye devadatto rahogato cintesi – ‘‘sāriputtassa parisā mahāmoggallānassa parisā mahākassapassa parisāti, evamime visuṃ visuṃ dhurā, ahampi ekaṃ dhuraṃ nīharāmī’’ti. So ‘‘na sakkā vinā lābhena parisaṃ uppādetuṃ, handāhaṃ lābhaṃ nibbattemī’’ti cintetvā khandhake āgatanayena ajātasattuṃ kumāraṃ iddhipāṭihāriyena pasādetvā sāyaṃ pātaṃ pañcahi rathasatehi upaṭṭhānaṃ āgacchantaṃ ativissatthaṃ ñatvā ekadivasaṃ upasaṅkamitvā etadavoca – ‘‘pubbe kho, kumāra, manussā dīghāyukā, etarahi appāyukā, tena hi tvaṃ kumāra, pitaraṃ hantvā rājā hohi, ahaṃ bhagavantaṃ hantvā buddho bhavissāmī’’ti kumāraṃ pituvadhe uyyojeti.
со – ‘‘аяяо д̣̇звад̣̇ад̇д̇о махаанубхааво, зд̇асса авид̣̇ид̇ам̣ наама над̇т̇ий’’д̇и ууруяаа бод̇т̇анияам̣ б̣анд̇хид̇ваа д̣̇иваа д̣̇ивасса бхийд̇о уб̣б̣иг̇г̇о уссан̇гий уд̇расд̇о анд̇збурам̣ бависид̇ваа вуд̇д̇аббагаарам̣ виббагаарам̣ агааси. ат̇а нам̣ амажжаа г̇ахзд̇ваа ануяун̃ж̇ид̇ваа – ‘‘гумааро жа ханд̇аб̣б̣о, д̣̇звад̣̇ад̇д̇о жа, саб̣б̣з жа бхигкуу ханд̇аб̣б̣аа’’д̇и самманд̇аяид̇ваа ран̃н̃о аан̣аавасзна гариссаамаад̇и ран̃н̃о аарожзсум̣.
So – ‘‘ayyo devadatto mahānubhāvo, etassa aviditaṃ nāma natthī’’ti ūruyā potthaniyaṃ bandhitvā divā divassa bhīto ubbiggo ussaṅkī utrasto antepuraṃ pavisitvā vuttappakāraṃ vippakāraṃ akāsi. Atha naṃ amaccā gahetvā anuyuñjitvā – ‘‘kumāro ca hantabbo, devadatto ca, sabbe ca bhikkhū hantabbā’’ti sammantayitvā rañño āṇāvasena karissāmāti rañño ārocesuṃ.
рааж̇аа яз амажжаа маарзд̇угаамаа ахзсум̣, д̇зсам̣ таананд̇араани ажчинд̣̇ид̇ваа, яз на маарзд̇угаамаа, д̇з ужжзсу таанзсу табзд̇ваа гумаарам̣ бужчи – ‘‘гисса бана д̇вам̣, гумаара, мам̣ маарзд̇угаамосий’’д̇и? ‘‘раж̇ж̇знамхи, д̣̇зва, ад̇т̇иго’’д̇и. рааж̇аа д̇асса раж̇ж̇ам̣ ад̣̇ааси.
Rājā ye amaccā māretukāmā ahesuṃ, tesaṃ ṭhānantarāni acchinditvā, ye na māretukāmā, te uccesu ṭhānesu ṭhapetvā kumāraṃ pucchi – ‘‘kissa pana tvaṃ, kumāra, maṃ māretukāmosī’’ti? ‘‘Rajjenamhi, deva, atthiko’’ti. Rājā tassa rajjaṃ adāsi.
со маяхам̣ манорат̇о нибпаннод̇и д̣̇звад̣̇ад̇д̇асса аарожзси. д̇ад̇о нам̣ со ааха – ‘‘д̇вам̣ син̇г̇аалам̣ анд̇огад̇ваа бхзрибарияонад̣̇д̇хабурисо вияа сугижжагааримхийд̇и ман̃н̃аси, гад̇ибаахзнзва д̇з бид̇аа д̇аяаа гад̇ам̣ авамаанам̣ жинд̇зд̇ваа саяамзва рааж̇аа бхависсад̇ий’’д̇и. ат̇а, бханд̇з, гим̣ гаромийд̇и? муулагхажжам̣ гхаад̇зхийд̇и. нану, бханд̇з, маяхам̣ бид̇аа на сад̇т̇аваж̇жход̇и? аахаарубажчзд̣̇зна нам̣ маарзхийд̇и. со бид̇арам̣ д̇аабанаг̇зхз багкибаабзси, д̇аабанаг̇зхам̣ наама гаммагаран̣ад̇т̇ааяа гад̇ам̣ д̇хуумагхарам̣. ‘‘мама маад̇арам̣ табзд̇ваа ан̃н̃асса д̣̇адтум̣ маа д̣̇зт̇аа’’д̇и ааха. д̣̇звий суван̣н̣асарагз бхад̇д̇ам̣ багкибид̇ваа ужчан̇г̇знаад̣̇ааяа бависад̇и. рааж̇аа д̇ам̣ бхун̃ж̇ид̇ваа яаабзд̇и. со – ‘‘маяхам̣ бид̇аа гат̇ам̣ яаабзд̇ий’’д̇и бужчид̇ваа д̇ам̣ бавад̇д̇им̣ суд̇ваа – ‘‘маяхам̣ маад̇у ужчан̇г̇ам̣ гад̇ваа бависид̇ум̣ маа д̣̇зт̇аа’’д̇и ааха. д̇ад̇о бадтааяа д̣̇звий мол̣ияам̣ багкибид̇ваа бависад̇и. д̇амби суд̇ваа ‘‘мол̣им̣ б̣анд̇хид̇ваа бависид̇ум̣ маа д̣̇зт̇аа’’д̇и. д̇ад̇о суван̣н̣абаад̣̇угаасу бхад̇д̇ам̣ табзд̇ваа бид̣̇ахид̇ваа баад̣̇угаа ааруяха бависад̇и. рааж̇аа д̇зна яаабзд̇и. буна ‘‘гат̇ам̣ яаабзд̇ий’’д̇и бужчид̇ваа д̇амад̇т̇ам̣ суд̇ваа ‘‘баад̣̇угаа ааруяха бависид̇умби маа д̣̇зт̇аа’’д̇и ааха. д̇ад̇о бадтааяа д̣̇звий г̇анд̇ход̣̇агзна нхааяид̇ваа сарийрам̣ жад̇умад̇хурзна магкзд̇ваа баарубид̇ваа бависад̇и. рааж̇аа д̇ассаа сарийрам̣ лзхид̇ваа яаабзд̇и. буна бужчид̇ваа д̇ам̣ бавад̇д̇им̣ суд̇ваа ‘‘ид̇о бадтааяа маяхам̣ маад̇у бавзсанам̣ ниваарзт̇аа’’д̇и ааха. д̣̇звий д̣̇ваарамуулз тад̇ваа ‘‘саами, б̣имб̣исаара, зд̇ам̣ д̣̇ахарагаалз маарзд̇ум̣ на ад̣̇ааси, ад̇д̇ано сад̇д̇ум̣ ад̇д̇анаава босзси, ид̣̇ам̣ бана д̣̇аани д̇з бажчимад̣̇ассанам̣, наахам̣ ид̇о бадтааяа д̇умхз бассид̇ум̣ лабхаами, сажз маяхам̣ д̣̇осо ад̇т̇и, камат̇а д̣̇зваа’’д̇и род̣̇ид̇ваа ганд̣̇ид̇ваа нивад̇д̇и.
So mayhaṃ manoratho nipphannoti devadattassa ārocesi. Tato naṃ so āha – ‘‘tvaṃ siṅgālaṃ antokatvā bheripariyonaddhapuriso viya sukiccakārimhīti maññasi, katipāheneva te pitā tayā kataṃ avamānaṃ cintetvā sayameva rājā bhavissatī’’ti. Atha, bhante, kiṃ karomīti? Mūlaghaccaṃ ghātehīti. Nanu, bhante, mayhaṃ pitā na satthavajjhoti? Āhārupacchedena naṃ mārehīti. So pitaraṃ tāpanagehe pakkhipāpesi, tāpanagehaṃ nāma kammakaraṇatthāya kataṃ dhūmagharaṃ. ‘‘Mama mātaraṃ ṭhapetvā aññassa daṭṭhuṃ mā dethā’’ti āha. Devī suvaṇṇasarake bhattaṃ pakkhipitvā ucchaṅgenādāya pavisati. Rājā taṃ bhuñjitvā yāpeti. So – ‘‘mayhaṃ pitā kathaṃ yāpetī’’ti pucchitvā taṃ pavattiṃ sutvā – ‘‘mayhaṃ mātu ucchaṅgaṃ katvā pavisituṃ mā dethā’’ti āha. Tato paṭṭhāya devī moḷiyaṃ pakkhipitvā pavisati. Tampi sutvā ‘‘moḷiṃ bandhitvā pavisituṃ mā dethā’’ti. Tato suvaṇṇapādukāsu bhattaṃ ṭhapetvā pidahitvā pādukā āruyha pavisati. Rājā tena yāpeti. Puna ‘‘kathaṃ yāpetī’’ti pucchitvā tamatthaṃ sutvā ‘‘pādukā āruyha pavisitumpi mā dethā’’ti āha. Tato paṭṭhāya devī gandhodakena nhāyitvā sarīraṃ catumadhurena makkhetvā pārupitvā pavisati. Rājā tassā sarīraṃ lehitvā yāpeti. Puna pucchitvā taṃ pavattiṃ sutvā ‘‘ito paṭṭhāya mayhaṃ mātu pavesanaṃ nivārethā’’ti āha. Devī dvāramūle ṭhatvā ‘‘sāmi, bimbisāra, etaṃ daharakāle māretuṃ na adāsi, attano sattuṃ attanāva posesi, idaṃ pana dāni te pacchimadassanaṃ, nāhaṃ ito paṭṭhāya tumhe passituṃ labhāmi, sace mayhaṃ doso atthi, khamatha devā’’ti roditvā kanditvā nivatti.
д̇ад̇о бадтааяа ран̃н̃о аахааро над̇т̇и. рааж̇аа маг̇г̇апаласукзна жан̇гамзна яаабзд̇и. ад̇ивияа асса ад̇д̇абхааво вирожад̇и. со – ‘‘гат̇ам̣, мз бхан̣з, бид̇аа яаабзд̇ий’’д̇и бужчид̇ваа ‘‘жан̇гамзна, д̣̇зва, яаабзд̇и; ад̇ивияа жасса ад̇д̇абхааво вирожад̇ий’’д̇и суд̇ваа ‘жан̇гамам̣ д̣̇аанисса хаарзссаамий’д̇и жинд̇зд̇ваа – ‘‘маяхам̣ бид̇у баад̣̇з курзна паалзд̇ваа лон̣ад̇злзна магкзд̇ваа кад̣̇иран̇г̇аарзхи вийд̇ажжид̇зхи бажат̇аа’’д̇и нхаабид̇з бзсзси. рааж̇аа д̇з д̣̇исваа – ‘‘нууна маяхам̣ буд̇д̇о гзнажи сан̃н̃ад̇д̇о бхависсад̇и, имз мама массугаран̣ад̇т̇ааяааг̇ад̇аа’’д̇и жинд̇зси. д̇з г̇анд̇ваа ванд̣̇ид̇ваа адтам̣су. ‘гасмаа ааг̇ад̇ад̇т̇аа’д̇и жа будтаа д̇ам̣ саасанам̣ аарожзсум̣. ‘‘д̇умхаагам̣ ран̃н̃о манам̣ гарот̇аа’’д̇и жа вуд̇д̇аа ‘нисийд̣̇а, д̣̇зваа’д̇и вад̇ваа жа рааж̇аанам̣ ванд̣̇ид̇ваа – ‘‘д̣̇зва, маяам̣ ран̃н̃о аан̣ам̣ гарома, маа амхаагам̣ гуж̇жхид̇т̇а, наяид̣̇ам̣ д̇умхаад̣̇исаанам̣ д̇хаммарааж̇уунам̣ анужчавига’’нд̇и вад̇ваа ваамахад̇т̇зна г̇обпагз г̇ахзд̇ваа д̣̇агкин̣ахад̇т̇зна курам̣ г̇ахзд̇ваа баад̣̇ад̇алаани паалзд̇ваа лон̣ад̇злзна магкзд̇ваа кад̣̇иран̇г̇аарзхи вийд̇ажжид̇зхи бажим̣су. рааж̇аа гира буб̣б̣з жзд̇ияан̇г̇ан̣з саубаахано аг̇амааси, нисаж̇ж̇анад̇т̇ааяа бан̃н̃ад̇д̇агадасаараган̃жа ад̇ход̇зхи баад̣̇зхи аггами, д̇ассааяам̣ ниссанд̣̇од̇и вад̣̇анд̇и. ран̃н̃о б̣алававзд̣̇анаа уббаннаа. со – ‘‘ахо б̣уд̣̇д̇хо, ахо д̇хаммо, ахо сан̇гхо’’д̇и ануссаранд̇оязва жзд̇ияан̇г̇ан̣з кид̇д̇амаалаа вияа милааяид̇ваа жаад̇умахаарааж̇игад̣̇звалогз взссаван̣асса барижаараго ж̇анавасабхо наама яагко худ̇ваа ниб̣б̣ад̇д̇и.
Tato paṭṭhāya rañño āhāro natthi. Rājā maggaphalasukhena caṅkamena yāpeti. Ativiya assa attabhāvo virocati. So – ‘‘kathaṃ, me bhaṇe, pitā yāpetī’’ti pucchitvā ‘‘caṅkamena, deva, yāpeti; ativiya cassa attabhāvo virocatī’’ti sutvā ‘caṅkamaṃ dānissa hāressāmī’ti cintetvā – ‘‘mayhaṃ pitu pāde khurena phāletvā loṇatelena makkhetvā khadiraṅgārehi vītaccitehi pacathā’’ti nhāpite pesesi. Rājā te disvā – ‘‘nūna mayhaṃ putto kenaci saññatto bhavissati, ime mama massukaraṇatthāyāgatā’’ti cintesi. Te gantvā vanditvā aṭṭhaṃsu. ‘Kasmā āgatatthā’ti ca puṭṭhā taṃ sāsanaṃ ārocesuṃ. ‘‘Tumhākaṃ rañño manaṃ karothā’’ti ca vuttā ‘nisīda, devā’ti vatvā ca rājānaṃ vanditvā – ‘‘deva, mayaṃ rañño āṇaṃ karoma, mā amhākaṃ kujjhittha, nayidaṃ tumhādisānaṃ dhammarājūnaṃ anucchavika’’nti vatvā vāmahatthena gopphake gahetvā dakkhiṇahatthena khuraṃ gahetvā pādatalāni phāletvā loṇatelena makkhetvā khadiraṅgārehi vītaccitehi paciṃsu. Rājā kira pubbe cetiyaṅgaṇe saupāhano agamāsi, nisajjanatthāya paññattakaṭasārakañca adhotehi pādehi akkami, tassāyaṃ nissandoti vadanti. Rañño balavavedanā uppannā. So – ‘‘aho buddho, aho dhammo, aho saṅgho’’ti anussarantoyeva cetiyaṅgaṇe khittamālā viya milāyitvā cātumahārājikadevaloke vessavaṇassa paricārako janavasabho nāma yakkho hutvā nibbatti.
д̇ам̣ д̣̇ивасамзва аж̇аад̇асад̇д̇усса буд̇д̇о ж̇аад̇о, буд̇д̇асса ж̇аад̇абхааван̃жа бид̇умад̇абхааван̃жа нивзд̣̇зд̇ум̣ д̣̇вз лзкаа згагкан̣зязва ааг̇ад̇аа. амажжаа – ‘‘батамам̣ буд̇д̇асса ж̇аад̇абхаавам̣ аарожзссаамаа’’д̇и д̇ам̣ лзкам̣ ран̃н̃о хад̇т̇з табзсум̣. ран̃н̃о д̇ан̇кан̣зязва буд̇д̇асинзхо уббаж̇ж̇ид̇ваа сагаласарийрам̣ кобхзд̇ваа адтимин̃ж̇ам̣ аахажжа адтааси. д̇асмим̣ кан̣з бид̇уг̇ун̣аман̃н̃ааси – ‘‘маяи ж̇аад̇зби маяхам̣ бид̇у звамзва синзхо уббанно’’д̇и. со – ‘‘г̇ажчат̇а, бхан̣з, маяхам̣ бид̇арам̣ виссаж̇ж̇зт̇аа’’д̇и ааха. ‘‘гим̣ виссаж̇ж̇аабзт̇а, д̣̇зваа’’д̇и ид̇арам̣ лзкам̣ хад̇т̇з табаяим̣су.
Taṃ divasameva ajātasattussa putto jāto, puttassa jātabhāvañca pitumatabhāvañca nivedetuṃ dve lekhā ekakkhaṇeyeva āgatā. Amaccā – ‘‘paṭhamaṃ puttassa jātabhāvaṃ ārocessāmā’’ti taṃ lekhaṃ rañño hatthe ṭhapesuṃ. Rañño taṅkhaṇeyeva puttasineho uppajjitvā sakalasarīraṃ khobhetvā aṭṭhimiñjaṃ āhacca aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe pituguṇamaññāsi – ‘‘mayi jātepi mayhaṃ pitu evameva sineho uppanno’’ti. So – ‘‘gacchatha, bhaṇe, mayhaṃ pitaraṃ vissajjethā’’ti āha. ‘‘Kiṃ vissajjāpetha, devā’’ti itaraṃ lekhaṃ hatthe ṭhapayiṃsu.
со д̇ам̣ бавад̇д̇им̣ суд̇ваа род̣̇амаано маад̇усамийбам̣ г̇анд̇ваа – ‘‘ахоси ну, ко, амма, маяхам̣ бид̇у маяи ж̇аад̇з синзхо’’д̇и? саа ааха – ‘‘б̣аалабуд̇д̇а, гим̣ вад̣̇зси, д̇ава д̣̇ахарагаалз ан̇г̇улияаа бийл̣агаа удтахи. ат̇а д̇ам̣ род̣̇амаанам̣ сан̃н̃аабзд̇ум̣ асаггонд̇аа д̇ам̣ г̇ахзд̇ваа винижчаяадтаанз нисиннасса д̇ава бид̇у санд̇игам̣ аг̇амам̣су. бид̇аа д̇з ан̇г̇улим̣ мукз табзси. бийл̣агаа мукзязва бхиж̇ж̇и. ат̇а ко бид̇аа д̇ава синзхзна д̇ам̣ лохид̇амиссагам̣ буб̣б̣ам̣ анидтубхид̇ваава аж̇жхохари. зваруубо д̇з бид̇у синзхо’’д̇и. со род̣̇ид̇ваа барид̣̇звид̇ваа бид̇у сарийрагижжам̣ агааси.
So taṃ pavattiṃ sutvā rodamāno mātusamīpaṃ gantvā – ‘‘ahosi nu, kho, amma, mayhaṃ pitu mayi jāte sineho’’ti? Sā āha – ‘‘bālaputta, kiṃ vadesi, tava daharakāle aṅguliyā pīḷakā uṭṭhahi. Atha taṃ rodamānaṃ saññāpetuṃ asakkontā taṃ gahetvā vinicchayaṭṭhāne nisinnassa tava pitu santikaṃ agamaṃsu. Pitā te aṅguliṃ mukhe ṭhapesi. Pīḷakā mukheyeva bhijji. Atha kho pitā tava sinehena taṃ lohitamissakaṃ pubbaṃ aniṭṭhubhitvāva ajjhohari. Evarūpo te pitu sineho’’ti. So roditvā paridevitvā pitu sarīrakiccaṃ akāsi.
д̣̇звад̣̇ад̇д̇оби аж̇аад̇асад̇д̇ум̣ убасан̇гамид̇ваа – ‘‘бурисз, махаарааж̇а, аан̣аабзхи, яз саман̣ам̣ г̇од̇амам̣ ж̇ийвид̇аа воробзссанд̇ий’’д̇и вад̇ваа д̇зна д̣̇иннз бурисз бзсзд̇ваа саяам̣ г̇иж̇жхагуудам̣ ааруяха яанд̇зна силам̣ бавиж̇жхид̇ваа наал̣ааг̇ирихад̇т̇им̣ мун̃жаабзд̇вааби гзнажи убааязна бхаг̇аванд̇ам̣ маарзд̇ум̣ асаггонд̇о барихийналаабхасаггааро бан̃жа вад̇т̇ууни яаажид̇ваа д̇аани алабхамаано д̇зхи ж̇анам̣ сан̃н̃аабзссаамийд̇и сан̇гхабхзд̣̇ам̣ гад̇ваа саарибуд̇д̇амог̇г̇аллаанзсу барисам̣ аад̣̇ааяа багганд̇зсу ун̣халохид̇ам̣ мукзна чад̣д̣зд̇ваа навамаасз г̇илаанаман̃жз нибаж̇ж̇ид̇ваа виббадисаараж̇аад̇о – ‘‘гухим̣ зд̇арахи сад̇т̇аа васад̇ий’’д̇и бужчид̇ваа ‘‘ж̇зд̇аванз’’д̇и вуд̇д̇з ман̃жагзна мам̣ аахарид̇ваа сад̇т̇аарам̣ д̣̇ассзт̇аад̇и вад̇ваа аахарияамаано бхаг̇авад̇о д̣̇ассанаарахасса гаммасса агад̇ад̇д̇аа ж̇зд̇аванз богкаран̣ийсамийбзязва д̣̇взд̇хаа бхиннам̣ бат̇авим̣ бависид̇ваа махаанираяз бад̇идтид̇од̇и. аяамзд̇т̇а сан̇кзбо. вид̇т̇аарагат̇аанаяо канд̇хагз ааг̇ад̇о. ааг̇ад̇ад̇д̇аа бана саб̣б̣ам̣ на вуд̇д̇анд̇и. звам̣ аж̇аад̇оязва ран̃н̃о сад̇д̇у бхависсад̇ийд̇и нзмид̇д̇агзхи нид̣̇д̣̇идтод̇и аж̇аад̇асад̇д̇у.
Devadattopi ajātasattuṃ upasaṅkamitvā – ‘‘purise, mahārāja, āṇāpehi, ye samaṇaṃ gotamaṃ jīvitā voropessantī’’ti vatvā tena dinne purise pesetvā sayaṃ gijjhakūṭaṃ āruyha yantena silaṃ pavijjhitvā nāḷāgirihatthiṃ muñcāpetvāpi kenaci upāyena bhagavantaṃ māretuṃ asakkonto parihīnalābhasakkāro pañca vatthūni yācitvā tāni alabhamāno tehi janaṃ saññāpessāmīti saṅghabhedaṃ katvā sāriputtamoggallānesu parisaṃ ādāya pakkantesu uṇhalohitaṃ mukhena chaḍḍetvā navamāse gilānamañce nipajjitvā vippaṭisārajāto – ‘‘kuhiṃ etarahi satthā vasatī’’ti pucchitvā ‘‘jetavane’’ti vutte mañcakena maṃ āharitvā satthāraṃ dassethāti vatvā āhariyamāno bhagavato dassanārahassa kammassa akatattā jetavane pokkharaṇīsamīpeyeva dvedhā bhinnaṃ pathaviṃ pavisitvā mahāniraye patiṭṭhitoti. Ayamettha saṅkhepo. Vitthārakathānayo khandhake āgato. Āgatattā pana sabbaṃ na vuttanti. Evaṃ ajātoyeva rañño sattu bhavissatīti nemittakehi niddiṭṭhoti ajātasattu.
взд̣̇зхибуд̇д̇од̇и аяам̣ госаларан̃н̃о д̇хийд̇ааяа буд̇д̇о, на вид̣̇зхаран̃н̃о. взд̣̇зхийд̇и бана бан̣д̣ид̇аад̇хиважанамзд̇ам̣. яат̇ааха – ‘‘взд̣̇зхигаа г̇ахабад̇ааний (ма. ни. 1.226), аяяо аананд̣̇о взд̣̇зхамуний’’д̇и (сам̣. ни. 2.154). д̇ад̇рааяам̣ важанад̇т̇о – вид̣̇анд̇и зд̇знаад̇и взд̣̇о, н̃аан̣ассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. взд̣̇зна ийхад̇и гхадад̇и вааяамад̇ийд̇и взд̣̇зхий. взд̣̇зхияаа буд̇д̇о взд̣̇зхибуд̇д̇о.
Vedehiputtoti ayaṃ kosalarañño dhītāya putto, na videharañño. Vedehīti pana paṇḍitādhivacanametaṃ. Yathāha – ‘‘vedehikā gahapatānī (ma. ni. 1.226), ayyo ānando vedehamunī’’ti (saṃ. ni. 2.154). Tatrāyaṃ vacanattho – vidanti etenāti vedo, ñāṇassetaṃ adhivacanaṃ. Vedena īhati ghaṭati vāyamatīti vedehī. Vedehiyā putto vedehiputto.
д̇ад̣̇ахууд̇и д̇асмим̣ аху, д̇асмим̣ д̣̇ивасзд̇и ад̇т̇о. убавасанд̇и зд̇т̇аад̇и убосат̇о, убавасанд̇ийд̇и сийлзна ваа анасанзна ваа убзд̇аа худ̇ваа васанд̇ийд̇и ад̇т̇о. аяам̣ банзд̇т̇а ад̇т̇уд̣̇д̇хааро – ‘‘ааяаамаавусо, габбина, убосат̇ам̣ г̇амиссаамаа’’д̇иаад̣̇ийсу баад̇имогкуд̣̇д̣̇зсо убосат̇о. ‘‘звам̣ адтан̇г̇асаманнааг̇ад̇о ко, висаакз, убосат̇о убавуд̇т̇о’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 8.43) сийлам̣. ‘‘суд̣̇д̇хасса вз сад̣̇аа паг̇г̇у, суд̣̇д̇хассубосат̇о сад̣̇аа’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.79) убаваасо. ‘‘убосат̇о наама нааг̇арааж̇аа’’д̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 2.246) бан̃н̃ад̇д̇и . ‘‘на, бхигкавз, д̇ад̣̇ахубосат̇з сабхигкугаа ааваасаа’’д̇иаад̣̇ийсу (махаава. 181) убавасид̇аб̣б̣ад̣̇ивасо. ид̇хааби соязва ад̇хиббзд̇о. со банзса адтамий жаад̇уд̣̇д̣̇асий баннарасийбхзд̣̇зна д̇ивид̇хо. д̇асмаа сзсад̣̇ваяанивааран̣ад̇т̇ам̣ баннарасзд̇и вуд̇д̇ам̣. д̇знзва вуд̇д̇ам̣ – ‘‘убавасанд̇и зд̇т̇аад̇и убосат̇о’’д̇и.
Tadahūti tasmiṃ ahu, tasmiṃ divaseti attho. Upavasanti etthāti uposatho, upavasantīti sīlena vā anasanena vā upetā hutvā vasantīti attho. Ayaṃ panettha atthuddhāro – ‘‘āyāmāvuso, kappina, uposathaṃ gamissāmā’’tiādīsu pātimokkhuddeso uposatho. ‘‘Evaṃ aṭṭhaṅgasamannāgato kho, visākhe, uposatho upavuttho’’tiādīsu (a. ni. 8.43) sīlaṃ. ‘‘Suddhassa ve sadā phaggu, suddhassuposatho sadā’’tiādīsu (ma. ni. 1.79) upavāso. ‘‘Uposatho nāma nāgarājā’’tiādīsu (dī. ni. 2.246) paññatti . ‘‘Na, bhikkhave, tadahuposathe sabhikkhukā āvāsā’’tiādīsu (mahāva. 181) upavasitabbadivaso. Idhāpi soyeva adhippeto. So panesa aṭṭhamī cātuddasī pannarasībhedena tividho. Tasmā sesadvayanivāraṇatthaṃ pannaraseti vuttaṃ. Teneva vuttaṃ – ‘‘upavasanti etthāti uposatho’’ti.
гомуд̣̇ияаад̇и гумуд̣̇авад̇ияаа. д̇ад̣̇аа гира гумуд̣̇аани субубпид̇аани хонд̇и, д̇аани зд̇т̇а санд̇ийд̇и гомуд̣̇ий. жаад̇умаасинияаад̇и жаад̇умаасияаа, саа хи жад̇уннам̣ маасаанам̣ барияосаанабхууд̇аад̇и жаад̇умаасий. ид̇ха бана жаад̇умаасинийд̇и вужжад̇и. маасабун̣н̣ад̇ааяа уд̇убун̣н̣ад̇ааяа сам̣важчарабун̣н̣ад̇ааяа бун̣н̣аа самбун̣н̣аад̇и бун̣н̣аа. маа ид̇и жанд̣̇о вужжад̇и, со зд̇т̇а бун̣н̣од̇и бун̣н̣амаа. звам̣ бун̣н̣ааяа бун̣н̣амааяаад̇и имасмим̣ бад̣̇ад̣̇ваяз жа ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Komudiyāti kumudavatiyā. Tadā kira kumudāni supupphitāni honti, tāni ettha santīti komudī. Cātumāsiniyāti cātumāsiyā, sā hi catunnaṃ māsānaṃ pariyosānabhūtāti cātumāsī. Idha pana cātumāsinīti vuccati. Māsapuṇṇatāya utupuṇṇatāya saṃvaccharapuṇṇatāya puṇṇā sampuṇṇāti puṇṇā. Mā iti cando vuccati, so ettha puṇṇoti puṇṇamā. Evaṃ puṇṇāya puṇṇamāyāti imasmiṃ padadvaye ca attho veditabbo.
рааж̇аамажжабаривуд̇од̇и зваруубааяа раж̇ад̇агхадавиниг̇г̇ад̇аахи кийрад̇хаараахи д̇ховияамаанад̣̇исаабхааг̇ааяа вияа, раж̇ад̇авимаанавижжуд̇зхи муд̇д̇аавал̣исуманагусумад̣̇аамасзд̇ад̣̇угуулагумуд̣̇ависарзхи самбаригин̣н̣ааяа вияа жа, жад̇урубаггилзсавимуд̇д̇абун̣н̣ажанд̣̇аббабхаасамуд̣̇аяобхаасид̇ааяа рад̇д̇ияаа рааж̇аамажжзхи баривуд̇од̇и ад̇т̇о. убарибаасаад̣̇авараг̇ад̇од̇и баасаад̣̇аварасса убариг̇ад̇о. махаарахз самуссид̇асзд̇ажчад̇д̇з ган̃жанаасанз нисинно ход̇и. гасмаа нисинно? нид̣̇д̣̇аавинод̣̇анад̇т̇ам̣. аяан̃хи рааж̇аа бид̇ари убагганд̇ад̣̇ивасад̇о бадтааяа – ‘‘нид̣̇д̣̇ам̣ оггамиссаамий’’д̇и нимийлид̇амад̇д̇зсуязва агкийсу сад̇д̇исад̇ааб̣бхаахад̇о вияа ганд̣̇амааноязва баб̣уж̇жхи. гимзд̇анд̇и жа вуд̇д̇з, на гин̃жийд̇и вад̣̇ад̇и. д̇знасса аманаабаа нид̣̇д̣̇аа, ид̇и нид̣̇д̣̇аавинод̣̇анад̇т̇ам̣ нисинно. аби жа д̇асмим̣ д̣̇ивасз нагкад̇д̇ам̣ сан̇гхудтам̣ ход̇и. саб̣б̣ам̣ наг̇арам̣ сид̇д̇асаммадтам̣ виббагин̣н̣аваалугам̣ бан̃жаван̣н̣агусумалааж̇абун̣н̣агхадабадиман̣д̣ид̇агхарад̣̇ваарам̣ самуссид̇ад̇хаж̇абадаагавижид̇расамуж̇ж̇алид̇ад̣̇ийбамаалаалан̇гад̇асаб̣б̣ад̣̇исаабхааг̇ам̣ вийт̇исабхааг̇зна ражчаасабхааг̇зна нагкад̇д̇агийл̣ам̣ анубхавамаанзна махааж̇анзна самаагин̣н̣ам̣ ход̇и. ид̇и нагкад̇д̇ад̣̇ивасад̇ааяаби нисиннод̇и вад̣̇анд̇и. звам̣ бана вад̇вааби – ‘‘рааж̇агуласса наама сад̣̇ааби нагкад̇д̇амзва, нид̣̇д̣̇аавинод̣̇анад̇т̇ам̣язва банзса нисинно’’д̇и саннидтаанам̣ гад̇ам̣.
Rājāmaccaparivutoti evarūpāya rajataghaṭaviniggatāhi khīradhārāhi dhoviyamānadisābhāgāya viya, rajatavimānaviccutehi muttāvaḷisumanakusumadāmasetadukūlakumudavisarehi samparikiṇṇāya viya ca, caturupakkilesavimuttapuṇṇacandappabhāsamudayobhāsitāya rattiyā rājāmaccehi parivutoti attho. Uparipāsādavaragatoti pāsādavarassa uparigato. Mahārahe samussitasetacchatte kañcanāsane nisinno hoti. Kasmā nisinno? Niddāvinodanatthaṃ. Ayañhi rājā pitari upakkantadivasato paṭṭhāya – ‘‘niddaṃ okkamissāmī’’ti nimīlitamattesuyeva akkhīsu sattisataabbhāhato viya kandamānoyeva pabujjhi. Kimetanti ca vutte, na kiñcīti vadati. Tenassa amanāpā niddā, iti niddāvinodanatthaṃ nisinno. Api ca tasmiṃ divase nakkhattaṃ saṅghuṭṭhaṃ hoti. Sabbaṃ nagaraṃ sittasammaṭṭhaṃ vippakiṇṇavālukaṃ pañcavaṇṇakusumalājapuṇṇaghaṭapaṭimaṇḍitagharadvāraṃ samussitadhajapaṭākavicitrasamujjalitadīpamālālaṅkatasabbadisābhāgaṃ vīthisabhāgena racchāsabhāgena nakkhattakīḷaṃ anubhavamānena mahājanena samākiṇṇaṃ hoti. Iti nakkhattadivasatāyapi nisinnoti vadanti. Evaṃ pana vatvāpi – ‘‘rājakulassa nāma sadāpi nakkhattameva, niddāvinodanatthaṃyeva panesa nisinno’’ti sanniṭṭhānaṃ kataṃ.
уд̣̇аанам̣ уд̣̇аанзсийд̇и уд̣̇аахаарам̣ уд̣̇аахари, яат̇аа хи яам̣ д̇злам̣ маанам̣ г̇ахзд̇ум̣ на саггод̇и, виссанд̣̇ид̇ваа г̇ажчад̇и, д̇ам̣ авасзгод̇и вужжад̇и. яан̃жа ж̇алам̣ д̇ал̣аагам̣ г̇ахзд̇ум̣ на саггод̇и, аж̇жход̇т̇арид̇ваа г̇ажчад̇и, д̇ам̣ огход̇и вужжад̇и; звамзва яам̣ бийд̇иважанам̣ хад̣̇аяам̣ г̇ахзд̇ум̣ на саггод̇и, ад̇хигам̣ худ̇ваа анд̇о асан̣тахид̇ваа б̣ахинигкамад̇и, д̇ам̣ уд̣̇аананд̇и вужжад̇и. зваруубам̣ бийд̇имаяам̣ важанам̣ нижчаарзсийд̇и ад̇т̇о.
Udānaṃudānesīti udāhāraṃ udāhari, yathā hi yaṃ telaṃ mānaṃ gahetuṃ na sakkoti, vissanditvā gacchati, taṃ avasekoti vuccati. Yañca jalaṃ taḷākaṃ gahetuṃ na sakkoti, ajjhottharitvā gacchati, taṃ oghoti vuccati; evameva yaṃ pītivacanaṃ hadayaṃ gahetuṃ na sakkoti, adhikaṃ hutvā anto asaṇṭhahitvā bahinikkhamati, taṃ udānanti vuccati. Evarūpaṃ pītimayaṃ vacanaṃ nicchāresīti attho.
д̣̇осинаад̇и д̣̇осаабаг̇ад̇аа, аб̣бхаа, махигаа, д̇хуумо, раж̇о, раахууд̇и имзхи бан̃жахи убаггилзсзхи вирахид̇аад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. д̇асмаа раман̣ийяаад̇иаад̣̇ийни бан̃жа т̇оманаважанаани. саа хи махааж̇анасса манам̣ рамаяад̇ийд̇и раман̣ийяаа. вуд̇д̇ад̣̇осавимуд̇д̇ааяа жанд̣̇аббабхааяа обхаасид̇ад̇д̇аа ад̇ивияа суруубаад̇и абхируубаа. д̣̇ассид̇ум̣ яуд̇д̇аад̇и д̣̇ассанийяаа. жид̇д̇ам̣ басаад̣̇зд̇ийд̇и баасаад̣̇игаа. д̣̇ивасамаасаад̣̇ийнам̣ лагкан̣ам̣ бхавид̇ум̣ яуд̇д̇аад̇и лагкан̃н̃аа.
Dosināti dosāpagatā, abbhā, mahikā, dhūmo, rajo, rāhūti imehi pañcahi upakkilesehi virahitāti vuttaṃ hoti. Tasmā ramaṇīyātiādīni pañca thomanavacanāni. Sā hi mahājanassa manaṃ ramayatīti ramaṇīyā. Vuttadosavimuttāya candappabhāya obhāsitattā ativiya surūpāti abhirūpā. Dassituṃ yuttāti dassanīyā. Cittaṃ pasādetīti pāsādikā. Divasamāsādīnaṃ lakkhaṇaṃ bhavituṃ yuttāti lakkhaññā.
гам̣ ну кваж̇ж̇аад̇и гам̣ ну ко аж̇ж̇а. саман̣ам̣ ваа б̣раахман̣ам̣ ваад̇и самид̇абаабад̇ааяа саман̣ам̣. б̣аахид̇абаабад̇ааяа б̣раахман̣ам̣. яам̣ но баяирубаасад̇од̇и важанаб̣яад̇д̇аяо зса, яам̣ амхаагам̣ бан̃хабужчанавасзна баяирубаасанд̇аанам̣ мад̇хурам̣ д̇хаммам̣ суд̇ваа жид̇д̇ам̣ басийд̣̇зяяаад̇и ад̇т̇о. ид̇и рааж̇аа иминаа саб̣б̣знаби важанзна обхаасанимид̇д̇агаммам̣ агааси. гасса агаасийд̇и? ж̇ийвагасса. гимад̇т̇ам̣? бхаг̇авад̇о д̣̇ассанад̇т̇ам̣. гим̣ бхаг̇аванд̇ам̣ саяам̣ д̣̇ассанааяа убаг̇анд̇ум̣ на саггод̇ийд̇и? аама, на саггод̇и. гасмаа? махаабараад̇хад̇ааяа.
Kaṃ nu khvajjāti kaṃ nu kho ajja. Samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vāti samitapāpatāya samaṇaṃ. Bāhitapāpatāya brāhmaṇaṃ. Yaṃ no payirupāsatoti vacanabyattayo esa, yaṃ amhākaṃ pañhapucchanavasena payirupāsantānaṃ madhuraṃ dhammaṃ sutvā cittaṃ pasīdeyyāti attho. Iti rājā iminā sabbenapi vacanena obhāsanimittakammaṃ akāsi. Kassa akāsīti? Jīvakassa. Kimatthaṃ? Bhagavato dassanatthaṃ. Kiṃ bhagavantaṃ sayaṃ dassanāya upagantuṃ na sakkotīti? Āma, na sakkoti. Kasmā? Mahāparādhatāya.
д̇зна хи бхаг̇авад̇о убадтааго арияасааваго ад̇д̇ано бид̇аа маарид̇о, д̣̇звад̣̇ад̇д̇о жа д̇амзва ниссааяа бхаг̇авад̇о б̣ахум̣ анад̇т̇амагааси, ид̇и махаабараад̇хо зса, д̇ааяа махаабараад̇хад̇ааяа саяам̣ г̇анд̇ум̣ на саггод̇и. ж̇ийваго бана бхаг̇авад̇о убадтааго, д̇асса бидтичааяааяа бхаг̇аванд̇ам̣ бассиссаамийд̇и обхаасанимид̇д̇агаммам̣ агааси. гим̣ ж̇ийваго бана – ‘‘маяхам̣ ид̣̇ам̣ обхаасанимид̇д̇агамма’’нд̇и ж̇аанаад̇ийд̇и? аама ж̇аанаад̇и. ат̇а гасмаа д̇ун̣хий ахосийд̇и? вигкзбабажчзд̣̇анад̇т̇ам̣.
Tena hi bhagavato upaṭṭhāko ariyasāvako attano pitā mārito, devadatto ca tameva nissāya bhagavato bahuṃ anatthamakāsi, iti mahāparādho esa, tāya mahāparādhatāya sayaṃ gantuṃ na sakkoti. Jīvako pana bhagavato upaṭṭhāko, tassa piṭṭhichāyāya bhagavantaṃ passissāmīti obhāsanimittakammaṃ akāsi. Kiṃ jīvako pana – ‘‘mayhaṃ idaṃ obhāsanimittakamma’’nti jānātīti? Āma jānāti. Atha kasmā tuṇhī ahosīti? Vikkhepapacchedanatthaṃ.
д̇ассан̃хи барисад̇и чаннам̣ сад̇т̇аараанам̣ убадтаагаа б̣ахуу саннибад̇ид̇аа, д̇з асигкид̇аанам̣ баяирубаасанзна саяамби асигкид̇аава. д̇з маяи бхаг̇авад̇о г̇ун̣агат̇ам̣ аарад̣̇д̇хз анд̇аранд̇араа удтааяудтааяа ад̇д̇ано сад̇т̇аараанам̣ г̇ун̣ам̣ гат̇зссанд̇и, звам̣ мз сад̇т̇у г̇ун̣агат̇аа барияосаанам̣ на г̇амиссад̇и. рааж̇аа бана имзсам̣ гулуубагз убасан̇гамид̇ваа г̇ахид̇аасаарад̇ааяа д̇зсам̣ г̇ун̣агат̇ааяа анад̇д̇амано худ̇ваа мам̣ бадибужчиссад̇и, ат̇аахам̣ ниб̣б̣игкзбам̣ сад̇т̇у г̇ун̣ам̣ гат̇зд̇ваа рааж̇аанам̣ сад̇т̇у санд̇игам̣ г̇ахзд̇ваа г̇амиссаамийд̇и ж̇аананд̇ова вигкзбабажчзд̣̇анад̇т̇ам̣ д̇ун̣хий ахосийд̇и.
Tassañhi parisati channaṃ satthārānaṃ upaṭṭhākā bahū sannipatitā, te asikkhitānaṃ payirupāsanena sayampi asikkhitāva. Te mayi bhagavato guṇakathaṃ āraddhe antarantarā uṭṭhāyuṭṭhāya attano satthārānaṃ guṇaṃ kathessanti, evaṃ me satthu guṇakathā pariyosānaṃ na gamissati. Rājā pana imesaṃ kulūpake upasaṅkamitvā gahitāsāratāya tesaṃ guṇakathāya anattamano hutvā maṃ paṭipucchissati, athāhaṃ nibbikkhepaṃ satthu guṇaṃ kathetvā rājānaṃ satthu santikaṃ gahetvā gamissāmīti jānantova vikkhepapacchedanatthaṃ tuṇhī ahosīti.
д̇зби амажжаа звам̣ жинд̇зсум̣ – ‘‘аж̇ж̇а рааж̇аа бан̃жахи бад̣̇зхи рад̇д̇им̣ т̇омзд̇и, ад̣̇д̇хаа гин̃жи саман̣ам̣ ваа б̣раахман̣ам̣ ваа убасан̇гамид̇ваа бан̃хам̣ бужчид̇ваа д̇хаммам̣ сод̇угаамо, яасса жзса д̇хаммам̣ суд̇ваа басийд̣̇иссад̇и, д̇асса жа маханд̇ам̣ саггаарам̣ гариссад̇и, яасса бана гулуубаго саман̣о рааж̇агулуубаго ход̇и, бхад̣̇д̣̇ам̣ д̇ассаа’’д̇и.
Tepi amaccā evaṃ cintesuṃ – ‘‘ajja rājā pañcahi padehi rattiṃ thometi, addhā kiñci samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchitvā dhammaṃ sotukāmo, yassa cesa dhammaṃ sutvā pasīdissati, tassa ca mahantaṃ sakkāraṃ karissati, yassa pana kulūpako samaṇo rājakulūpako hoti, bhaddaṃ tassā’’ti.
151-152. д̇з звам̣ жинд̇зд̇ваа – ‘‘ахам̣ ад̇д̇ано гулуубагасаман̣асса ван̣н̣ам̣ вад̇ваа рааж̇аанам̣ г̇ахзд̇ваа г̇амиссаами, ахам̣ г̇амиссаамий’’д̇и ад̇д̇ано ад̇д̇ано гулуубагаанам̣ ван̣н̣ам̣ гат̇зд̇ум̣ аарад̣̇д̇хаа. д̇знааха – ‘‘звам̣ вуд̇д̇з ан̃н̃ад̇аро рааж̇аамажжо’’д̇иаад̣̇и. д̇ад̇т̇а бууран̣од̇и д̇асса сад̇т̇убадин̃н̃асса наамам̣. гассабод̇и г̇од̇д̇ам̣. со гира ан̃н̃ад̇арасса гуласса згуунад̣̇аасасад̇ам̣ буураяамаано ж̇аад̇о, д̇знасса бууран̣од̇и наамам̣ агам̣су. ман̇г̇алад̣̇аасад̇д̇аа жасса ‘‘д̣̇уггада’’нд̇и вад̇д̇аа над̇т̇и, агад̇ам̣ ваа на гад̇анд̇и. со ‘‘гимахам̣ зд̇т̇а васаамий’’д̇и балааяи. ат̇асса жораа вад̇т̇аани ажчинд̣̇им̣су, со бан̣н̣зна ваа д̇ин̣зна ваа бадижчаад̣̇зд̇умби аж̇аананд̇о ж̇аад̇аруубзнзва згам̣ г̇аамам̣ баависи. мануссаа д̇ам̣ д̣̇исваа ‘‘аяам̣ саман̣о арахаа аббижчо, над̇т̇и иминаа сад̣̇исо’’д̇и буувабхад̇д̇аад̣̇ийни г̇ахзд̇ваа убасан̇гаманд̇и. со – ‘‘маяхам̣ саадагам̣ анивад̇т̇абхаавзна ид̣̇ам̣ уббанна’’нд̇и д̇ад̇о бадтааяа саадагам̣ лабхид̇вааби на ниваасзси, д̇ад̣̇зва баб̣б̣аж̇ж̇ам̣ аг̇г̇ахзси, д̇асса санд̇игз ан̃н̃зби ан̃н̃збийд̇и бан̃жасад̇амануссаа баб̣б̣аж̇им̣су. д̇ам̣ санд̇хааяааха – ‘‘бууран̣о гассабо’’д̇и.
151-152. Te evaṃ cintetvā – ‘‘ahaṃ attano kulūpakasamaṇassa vaṇṇaṃ vatvā rājānaṃ gahetvā gamissāmi, ahaṃ gamissāmī’’ti attano attano kulūpakānaṃ vaṇṇaṃ kathetuṃ āraddhā. Tenāha – ‘‘evaṃ vutte aññataro rājāmacco’’tiādi. Tattha pūraṇoti tassa satthupaṭiññassa nāmaṃ. Kassapoti gottaṃ. So kira aññatarassa kulassa ekūnadāsasataṃ pūrayamāno jāto, tenassa pūraṇoti nāmaṃ akaṃsu. Maṅgaladāsattā cassa ‘‘dukkaṭa’’nti vattā natthi, akataṃ vā na katanti. So ‘‘kimahaṃ ettha vasāmī’’ti palāyi. Athassa corā vatthāni acchindiṃsu, so paṇṇena vā tiṇena vā paṭicchādetumpi ajānanto jātarūpeneva ekaṃ gāmaṃ pāvisi. Manussā taṃ disvā ‘‘ayaṃ samaṇo arahā appiccho, natthi iminā sadiso’’ti pūvabhattādīni gahetvā upasaṅkamanti. So – ‘‘mayhaṃ sāṭakaṃ anivatthabhāvena idaṃ uppanna’’nti tato paṭṭhāya sāṭakaṃ labhitvāpi na nivāsesi, tadeva pabbajjaṃ aggahesi, tassa santike aññepi aññepīti pañcasatamanussā pabbajiṃsu. Taṃ sandhāyāha – ‘‘pūraṇo kassapo’’ti.
баб̣б̣аж̇ид̇асамуухасан̇каад̇о сан̇гхо асса ад̇т̇ийд̇и сан̇гхий. свзва г̇ан̣о асса ад̇т̇ийд̇и г̇ан̣ий. аажаарасигкаабанавасзна д̇асса г̇ан̣асса аажарияод̇и г̇ан̣аажарияо. н̃аад̇од̇и бан̃н̃аад̇о баагадо. ‘‘аббижчо санд̇удто. аббижчад̇ааяа вад̇т̇амби на ниваасзд̇ий’’д̇и звам̣ самуг̇г̇ад̇о яасо асса ад̇т̇ийд̇и яасассий. д̇ид̇т̇агарод̇и лад̣̇д̇хигаро. саад̇хусаммад̇од̇и аяам̣ саад̇ху, сунд̣̇аро, саббурисод̇и звам̣ саммад̇о. б̣ахуж̇анассаад̇и ассуд̇авад̇о анд̇хаб̣аалабут̇уж̇ж̇анасса. баб̣б̣аж̇ид̇ад̇о бадтааяа ад̇игганд̇аа б̣ахуу рад̇д̇ияо ж̇аанаад̇ийд̇и рад̇д̇ан̃н̃уу. жирам̣ баб̣б̣аж̇ид̇асса ассаад̇и жирабаб̣б̣аж̇ид̇о, ажирабаб̣б̣аж̇ид̇асса хи гат̇аа огаббанийяаа на ход̇и, д̇знааха ‘‘жирабаб̣б̣аж̇ид̇о’’д̇и. ад̣̇д̇хаг̇ад̇од̇и ад̣̇д̇хаанам̣ г̇ад̇о, д̣̇вз д̇аяо рааж̇абариваддз ад̇ийд̇од̇и ад̇хиббааяо. ваяоануббад̇д̇од̇и бажчимаваяам̣ ануббад̇д̇о. ид̣̇ам̣ убхаяамби – ‘‘д̣̇ахарасса гат̇аа огаббанийяаа на ход̇ий’’д̇и зд̇ам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣.
Pabbajitasamūhasaṅkhāto saṅgho assa atthīti saṅghī. Sveva gaṇo assa atthīti gaṇī. Ācārasikkhāpanavasena tassa gaṇassa ācariyoti gaṇācariyo. Ñātoti paññāto pākaṭo. ‘‘Appiccho santuṭṭho. Appicchatāya vatthampi na nivāsetī’’ti evaṃ samuggato yaso assa atthīti yasassī. Titthakaroti laddhikaro. Sādhusammatoti ayaṃ sādhu, sundaro, sappurisoti evaṃ sammato. Bahujanassāti assutavato andhabālaputhujjanassa. Pabbajitato paṭṭhāya atikkantā bahū rattiyo jānātīti rattaññū. Ciraṃ pabbajitassa assāti cirapabbajito, acirapabbajitassa hi kathā okappanīyā na hoti, tenāha ‘‘cirapabbajito’’ti. Addhagatoti addhānaṃ gato, dve tayo rājaparivaṭṭe atītoti adhippāyo. Vayoanuppattoti pacchimavayaṃ anuppatto. Idaṃ ubhayampi – ‘‘daharassa kathā okappanīyā na hotī’’ti etaṃ sandhāya vuttaṃ.
д̇ун̣хий ахосийд̇и суван̣н̣аван̣н̣ам̣ мад̇хурарасам̣ амб̣абаггам̣ каад̣̇ид̇угаамо бурисо аахарид̇ваа хад̇т̇з табид̇ам̣ гааж̇арабаггам̣ д̣̇исваа вияа жхаанаабхин̃н̃аад̣̇иг̇ун̣аяуд̇д̇ам̣ д̇илагкан̣аб̣бхаахад̇ам̣ мад̇хурам̣ д̇хаммагат̇ам̣ сод̇угаамо буб̣б̣з бууран̣асса д̣̇ассанзнааби анад̇д̇амано ид̣̇аани г̇ун̣агат̇ааяа судтуд̇арам̣ анад̇д̇амано худ̇ваа д̇ун̣хий ахоси. анад̇д̇амано самааноби бана ‘‘сажаахам̣ зд̇ам̣ д̇аж̇ж̇зд̇ваа г̇ийвааяам̣ г̇ахзд̇ваа нийхараабзссаами, ‘яо яо гат̇зси, д̇ам̣ д̇ам̣ рааж̇аа звам̣ гарод̇ий’д̇и бхийд̇о ан̃н̃оби гожи гин̃жи на гат̇зссад̇ий’’д̇и аманаабамби д̇ам̣ гат̇ам̣ ад̇хиваасзд̇ваа д̇ун̣хий зва ахоси. ат̇ан̃н̃о – ‘‘ахам̣ ад̇д̇ано гулуубагасса ван̣н̣ам̣ гат̇зссаамий’’д̇и жинд̇зд̇ваа вад̇д̇ум̣ аарабхи. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ан̃н̃ад̇ароби код̇иаад̣̇и. д̇ам̣ саб̣б̣ам̣ вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Tuṇhīahosīti suvaṇṇavaṇṇaṃ madhurarasaṃ ambapakkaṃ khāditukāmo puriso āharitvā hatthe ṭhapitaṃ kājarapakkaṃ disvā viya jhānābhiññādiguṇayuttaṃ tilakkhaṇabbhāhataṃ madhuraṃ dhammakathaṃ sotukāmo pubbe pūraṇassa dassanenāpi anattamano idāni guṇakathāya suṭṭhutaraṃ anattamano hutvā tuṇhī ahosi. Anattamano samānopi pana ‘‘sacāhaṃ etaṃ tajjetvā gīvāyaṃ gahetvā nīharāpessāmi, ‘yo yo kathesi, taṃ taṃ rājā evaṃ karotī’ti bhīto aññopi koci kiñci na kathessatī’’ti amanāpampi taṃ kathaṃ adhivāsetvā tuṇhī eva ahosi. Athañño – ‘‘ahaṃ attano kulūpakassa vaṇṇaṃ kathessāmī’’ti cintetvā vattuṃ ārabhi. Tena vuttaṃ – aññataropi khotiādi. Taṃ sabbaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ.
зд̇т̇а бана магкалийд̇и д̇асса наамам̣. г̇осаалааяа ж̇аад̇ад̇д̇аа г̇осаалод̇и д̣̇уд̇ияам̣ наамам̣. д̇ам̣ гира сагад̣̇д̣̇амааяа бхуумияаа д̇злагхадам̣ г̇ахзд̇ваа г̇ажчанд̇ам̣ – ‘‘д̇аад̇а, маа калий’’д̇и саамиго ааха. со бамаад̣̇зна калид̇ваа бад̇ид̇ваа саамигасса бхаязна балааяид̇ум̣ аарад̣̇д̇хо. саамиго убад̇хаавид̇ваа д̣̇уссаган̣н̣з аг̇г̇ахзси. со саадагам̣ чад̣д̣зд̇ваа ажзлаго худ̇ваа балааяи. сзсам̣ бууран̣асад̣̇исамзва.
Ettha pana makkhalīti tassa nāmaṃ. Gosālāya jātattā gosāloti dutiyaṃ nāmaṃ. Taṃ kira sakaddamāya bhūmiyā telaghaṭaṃ gahetvā gacchantaṃ – ‘‘tāta, mā khalī’’ti sāmiko āha. So pamādena khalitvā patitvā sāmikassa bhayena palāyituṃ āraddho. Sāmiko upadhāvitvā dussakaṇṇe aggahesi. So sāṭakaṃ chaḍḍetvā acelako hutvā palāyi. Sesaṃ pūraṇasadisameva.
153. аж̇ид̇од̇и д̇асса наамам̣. гзсагамб̣алам̣ д̇хаарзд̇ийд̇и гзсагамб̣ало. ид̇и наамад̣̇ваяам̣ сам̣санд̣̇ид̇ваа аж̇ид̇о гзсагамб̣алод̇и вужжад̇и . д̇ад̇т̇а гзсагамб̣ало наама мануссагзсзхи гад̇агамб̣ало. д̇ад̇о бадигидтад̇арам̣ вад̇т̇ам̣ наама над̇т̇и. яат̇ааха – ‘‘сзяяат̇ааби, бхигкавз, яаани гаанижи д̇анд̇аавуд̇аанам̣ вад̇т̇аанам̣, гзсагамб̣ало д̇зсам̣ бадигидто агкааяад̇и. гзсагамб̣ало, бхигкавз, сийд̇з сийд̇о, ун̣хз ун̣хо, д̣̇уб̣б̣ан̣н̣о д̣̇уг̇г̇анд̇хо д̣̇угкасампассо’’д̇и (а. ни. 3.138).
153.Ajitoti tassa nāmaṃ. Kesakambalaṃ dhāretīti kesakambalo. Iti nāmadvayaṃ saṃsanditvā ajito kesakambaloti vuccati . Tattha kesakambalo nāma manussakesehi katakambalo. Tato paṭikiṭṭhataraṃ vatthaṃ nāma natthi. Yathāha – ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici tantāvutānaṃ vatthānaṃ, kesakambalo tesaṃ paṭikiṭṭho akkhāyati. Kesakambalo, bhikkhave, sīte sīto, uṇhe uṇho, dubbaṇṇo duggandho dukkhasamphasso’’ti (a. ni. 3.138).
154. багуд̇ход̇и д̇асса наамам̣. гажжааяанод̇и г̇од̇д̇ам̣. ид̇и наамаг̇од̇д̇ам̣ сам̣санд̣̇ид̇ваа багуд̇хо гажжааяанод̇и вужжад̇и. сийд̇уд̣̇агабадигкид̇д̇аго зса, важжам̣ гад̇вааби уд̣̇агагижжам̣ на гарод̇и, ун̣ход̣̇агам̣ ваа ган̃ж̇ияам̣ ваа лабхид̇ваа гарод̇и, над̣̇им̣ ваа маг̇г̇од̣̇агам̣ ваа ад̇иггамма – ‘‘сийлам̣ мз бхинна’’нд̇и ваалигат̇уубам̣ гад̇ваа сийлам̣ ад̇хидтааяа г̇ажчад̇и. зваруубо ниссирийгалад̣̇д̇хиго зса.
154.Pakudhoti tassa nāmaṃ. Kaccāyanoti gottaṃ. Iti nāmagottaṃ saṃsanditvā pakudho kaccāyanoti vuccati. Sītudakapaṭikkhittako esa, vaccaṃ katvāpi udakakiccaṃ na karoti, uṇhodakaṃ vā kañjiyaṃ vā labhitvā karoti, nadiṃ vā maggodakaṃ vā atikkamma – ‘‘sīlaṃ me bhinna’’nti vālikathūpaṃ katvā sīlaṃ adhiṭṭhāya gacchati. Evarūpo nissirīkaladdhiko esa.
155. сан̃жаяод̇и д̇асса наамам̣. б̣зладтасса буд̇д̇од̇и б̣зладтабуд̇д̇о.
155.Sañcayoti tassa nāmaṃ. Belaṭṭhassa puttoti belaṭṭhaputto.
156. амхаагам̣ г̇ан̣танагилзсо балиб̣анд̇ханагилзсо над̇т̇и, гилзсаг̇ан̣тарахид̇аа маяанд̇и звам̣ваад̣̇ид̇ааяа лад̣̇д̇ханаамавасзна ниг̇ан̣то. наадасса буд̇д̇о наадабуд̇д̇о.
156. Amhākaṃ gaṇṭhanakileso palibandhanakileso natthi, kilesagaṇṭharahitā mayanti evaṃvāditāya laddhanāmavasena nigaṇṭho. Nāṭassa putto nāṭaputto.
гомаарабхажжаж̇ийвагагат̇ааван̣н̣анаа
Komārabhaccajīvakakathāvaṇṇanā
157. ат̇а ко рааж̇аад̇и рааж̇аа гира д̇зсам̣ важанам̣ суд̇ваа жинд̇зси – ‘‘ахам̣ яасса яасса важанам̣ на сод̇угаамо, со со зва гат̇зси. яасса банамхи важанам̣ сод̇угаамо, зса нааг̇авасам̣ бивид̇ваа тид̇о субан̣н̣о вияа д̇ун̣хийбхууд̇о, анад̇т̇о вад̇а мз’’д̇и. ат̇асса зд̇ад̣̇ахоси – ‘‘ж̇ийваго убасанд̇асса б̣уд̣̇д̇хасса бхаг̇авад̇о убадтааго, саяамби убасанд̇о, д̇асмаа вад̇д̇асамбанно бхигку вияа д̇ун̣хийбхууд̇ова нисинно, на зса маяи агат̇знд̇з гат̇зссад̇и, хад̇т̇имхи ко бана мад̣̇д̣̇анд̇з хад̇т̇иссзва баад̣̇о г̇ахзд̇аб̣б̣о’’д̇и д̇зна сад̣̇д̇хим̣ саяам̣ манд̇зд̇умаарад̣̇д̇хо. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘ат̇а ко рааж̇аа’’д̇и. д̇ад̇т̇а гим̣ д̇ун̣хийд̇и гзна гааран̣зна д̇ун̣хий. имзсам̣ амажжаанам̣ ад̇д̇ано ад̇д̇ано гулуубагасаман̣асса ван̣н̣ам̣ гат̇знд̇аанам̣ мукам̣ наббаход̇и . гим̣ яат̇аа зд̇зсам̣, звам̣ д̇ава гулуубагасаман̣о над̇т̇и, гим̣ д̇вам̣ д̣̇алид̣̇д̣̇о, на д̇з мама бид̇араа иссарияам̣ д̣̇иннам̣, уд̣̇ааху ассад̣̇д̇ход̇и бужчад̇и.
157.Athakho rājāti rājā kira tesaṃ vacanaṃ sutvā cintesi – ‘‘ahaṃ yassa yassa vacanaṃ na sotukāmo, so so eva kathesi. Yassa panamhi vacanaṃ sotukāmo, esa nāgavasaṃ pivitvā ṭhito supaṇṇo viya tuṇhībhūto, anattho vata me’’ti. Athassa etadahosi – ‘‘jīvako upasantassa buddhassa bhagavato upaṭṭhāko, sayampi upasanto, tasmā vattasampanno bhikkhu viya tuṇhībhūtova nisinno, na esa mayi akathente kathessati, hatthimhi kho pana maddante hatthisseva pādo gahetabbo’’ti tena saddhiṃ sayaṃ mantetumāraddho. Tena vuttaṃ – ‘‘atha kho rājā’’ti. Tattha kiṃ tuṇhīti kena kāraṇena tuṇhī. Imesaṃ amaccānaṃ attano attano kulūpakasamaṇassa vaṇṇaṃ kathentānaṃ mukhaṃ nappahoti . Kiṃ yathā etesaṃ, evaṃ tava kulūpakasamaṇo natthi, kiṃ tvaṃ daliddo, na te mama pitarā issariyaṃ dinnaṃ, udāhu assaddhoti pucchati.
д̇ад̇о ж̇ийвагасса зд̇ад̣̇ахоси – ‘‘аяам̣ рааж̇аа мам̣ гулуубагасаман̣асса г̇ун̣ам̣ гат̇аабзд̇и, на д̣̇аани мз д̇ун̣хийбхаавасса гаало, яат̇аа ко банимз рааж̇аанам̣ ванд̣̇ид̇ваа нисиннаава ад̇д̇ано гулуубагасаман̣аанам̣ г̇ун̣ам̣ гат̇аяим̣су, на маяхам̣ звам̣ сад̇т̇уг̇ун̣з гат̇зд̇ум̣ яуд̇д̇а’’нд̇и удтааяаасанаа бхаг̇авад̇о вихаараабхимуко бан̃жабад̇идтид̇зна ванд̣̇ид̇ваа д̣̇асанакасамод̇хаанасамуж̇ж̇алам̣ ан̃ж̇алим̣ сираси баг̇г̇ахзд̇ваа – ‘‘махаарааж̇а, маа мам̣ звам̣ жинд̇аяид̇т̇а, ‘аяам̣ яам̣ ваа д̇ам̣ ваа саман̣ам̣ убасан̇гамад̇ий’д̇и, мама сад̇т̇уно хи маад̇угужчиоггаманз, маад̇угужчид̇о нигкаманз, махаабхинигкаманз, самб̣од̇хияам̣, д̇хаммажаггаббавад̇д̇анз жа, д̣̇асасахассилогад̇хаад̇у гамбид̇т̇а, звам̣ яамагабаадихаарияам̣ агааси, звам̣ д̣̇зворохан̣ам̣, ахам̣ сад̇т̇уно г̇ун̣з гат̇аяиссаами, згаг̇г̇ажид̇д̇о сун̣а, махаарааж̇аа’’д̇и вад̇ваа – ‘‘аяам̣ д̣̇зва, бхаг̇аваа арахам̣ саммаасамб̣уд̣̇д̇хо’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а д̇ам̣ ко бана бхаг̇аванд̇анд̇и ид̇т̇амбхууд̇аакяаанад̇т̇з убаяог̇аважанам̣, д̇асса ко бана бхаг̇авад̇од̇и ад̇т̇о. галяаан̣од̇и галяаан̣аг̇ун̣асаманнааг̇ад̇о, сздтод̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. гид̇д̇исад̣̇д̣̇од̇и гид̇д̇иязва. т̇уд̇игхосо ваа. аб̣бхуг̇г̇ад̇од̇и сад̣̇звагам̣ логам̣ аж̇жход̇т̇арид̇ваа уг̇г̇ад̇о. гинд̇и? ‘‘ид̇иби со бхаг̇аваа арахам̣ саммаасамб̣уд̣̇д̇хо…бз… бхаг̇аваа’’д̇и.
Tato jīvakassa etadahosi – ‘‘ayaṃ rājā maṃ kulūpakasamaṇassa guṇaṃ kathāpeti, na dāni me tuṇhībhāvassa kālo, yathā kho panime rājānaṃ vanditvā nisinnāva attano kulūpakasamaṇānaṃ guṇaṃ kathayiṃsu, na mayhaṃ evaṃ satthuguṇe kathetuṃ yutta’’nti uṭṭhāyāsanā bhagavato vihārābhimukho pañcapatiṭṭhitena vanditvā dasanakhasamodhānasamujjalaṃ añjaliṃ sirasi paggahetvā – ‘‘mahārāja, mā maṃ evaṃ cintayittha, ‘ayaṃ yaṃ vā taṃ vā samaṇaṃ upasaṅkamatī’ti, mama satthuno hi mātukucchiokkamane, mātukucchito nikkhamane, mahābhinikkhamane, sambodhiyaṃ, dhammacakkappavattane ca, dasasahassilokadhātu kampittha, evaṃ yamakapāṭihāriyaṃ akāsi, evaṃ devorohaṇaṃ, ahaṃ satthuno guṇe kathayissāmi, ekaggacitto suṇa, mahārājā’’ti vatvā – ‘‘ayaṃ deva, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho’’tiādimāha. Tattha taṃ kho pana bhagavantanti itthambhūtākhyānatthe upayogavacanaṃ, tassa kho pana bhagavatoti attho. Kalyāṇoti kalyāṇaguṇasamannāgato, seṭṭhoti vuttaṃ hoti. Kittisaddoti kittiyeva. Thutighoso vā. Abbhuggatoti sadevakaṃ lokaṃ ajjhottharitvā uggato. Kinti? ‘‘Itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho…pe… bhagavā’’ti.
д̇ад̇рааяам̣ бад̣̇асамб̣анд̇хо – со бхаг̇аваа ид̇иби арахам̣ ид̇иби саммаасамб̣уд̣̇д̇хо…бз… ид̇иби бхаг̇аваад̇и. иминаа жа иминаа жа гааран̣знаад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. д̇ад̇т̇а аарагад̇д̇аа арийнам̣, араанан̃жа хад̇ад̇д̇аа, бажжаяаад̣̇ийнам̣ арахад̇д̇аа, баабагаран̣з рахаабхааваад̇и, имзхи д̇аава гааран̣зхи со бхаг̇аваа араханд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣од̇иаад̣̇инаа наязна маад̇игам̣ нигкибид̇ваа саб̣б̣аанзва жзд̇аани бад̣̇аани висуд̣̇д̇химаг̇г̇з б̣уд̣̇д̇хаануссад̇инид̣̇д̣̇зсз вид̇т̇аарид̇аанийд̇и д̇ад̇о нзсам̣ вид̇т̇ааро г̇ахзд̇аб̣б̣о.
Tatrāyaṃ padasambandho – so bhagavā itipi arahaṃ itipi sammāsambuddho…pe… itipi bhagavāti. Iminā ca iminā ca kāraṇenāti vuttaṃ hoti. Tattha ārakattā arīnaṃ, arānañca hatattā, paccayādīnaṃ arahattā, pāpakaraṇe rahābhāvāti, imehi tāva kāraṇehi so bhagavā arahanti veditabbotiādinā nayena mātikaṃ nikkhipitvā sabbāneva cetāni padāni visuddhimagge buddhānussatiniddese vitthāritānīti tato nesaṃ vitthāro gahetabbo.
ж̇ийваго бана згамзгасса бад̣̇асса ад̇т̇ам̣ нидтаабзд̇ваа – ‘‘звам̣, махаарааж̇а, арахам̣ маяхам̣ сад̇т̇аа, звам̣ саммаасамб̣уд̣̇д̇хо…бз… звам̣ бхаг̇аваа’’д̇и вад̇ваа – ‘‘д̇ам̣, д̣̇зво, бхаг̇аванд̇ам̣ баяирубаасад̇у, аббзва наама д̣̇звасса д̇ам̣ бхаг̇аванд̇ам̣ баяирубаасад̇о жид̇д̇ам̣ басийд̣̇зяяаа’’д̇и ааха. зд̇т̇а жа д̇ам̣ д̣̇зво баяирубаасад̇ууд̇и вад̣̇анд̇о ‘‘махаарааж̇а, д̇умхаад̣̇исаанан̃хи сад̇знаби сахассзнаби сад̇асахассзнаби будтасса маяхам̣ сад̇т̇уно саб̣б̣зсам̣ жид̇д̇ам̣ г̇ахзд̇ваа гат̇зд̇ум̣ т̇аамо жа б̣алан̃жа ад̇т̇и, виссад̇т̇о убасан̇гамид̇ваа бужчзяяааси махаарааж̇аа’’д̇и ааха.
Jīvako pana ekamekassa padassa atthaṃ niṭṭhāpetvā – ‘‘evaṃ, mahārāja, arahaṃ mayhaṃ satthā, evaṃ sammāsambuddho…pe… evaṃ bhagavā’’ti vatvā – ‘‘taṃ, devo, bhagavantaṃ payirupāsatu, appeva nāma devassa taṃ bhagavantaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti āha. Ettha ca taṃ devo payirupāsatūti vadanto ‘‘mahārāja, tumhādisānañhi satenapi sahassenapi satasahassenapi puṭṭhassa mayhaṃ satthuno sabbesaṃ cittaṃ gahetvā kathetuṃ thāmo ca balañca atthi, vissattho upasaṅkamitvā puccheyyāsi mahārājā’’ti āha.
ран̃н̃оби бхаг̇авад̇о г̇ун̣агат̇ам̣ сун̣анд̇асса сагаласарийрам̣ бан̃жаван̣н̣ааяа бийд̇ияаа ниранд̇арам̣ пудам̣ ахоси. со д̇ан̇кан̣ан̃н̃зва г̇анд̇угаамо худ̇ваа – ‘‘имааяа ко бана взлааяа маяхам̣ д̣̇асаб̣аласса санд̇игам̣ г̇ажчад̇о на ан̃н̃о гожи киббам̣ яаанаани яож̇зд̇ум̣ сагкиссад̇и ан̃н̃ад̇ра ж̇ийвагаа’’д̇и жинд̇зд̇ваа – ‘‘д̇зна хи, самма ж̇ийвага, хад̇т̇ияаанаани габбаабзхий’’д̇и ааха.
Raññopi bhagavato guṇakathaṃ suṇantassa sakalasarīraṃ pañcavaṇṇāya pītiyā nirantaraṃ phuṭaṃ ahosi. So taṅkhaṇaññeva gantukāmo hutvā – ‘‘imāya kho pana velāya mayhaṃ dasabalassa santikaṃ gacchato na añño koci khippaṃ yānāni yojetuṃ sakkhissati aññatra jīvakā’’ti cintetvā – ‘‘tena hi, samma jīvaka, hatthiyānāni kappāpehī’’ti āha.
158. д̇ад̇т̇а д̇зна хийд̇и уяяож̇анад̇т̇з нибаад̇о. г̇ажча, самма ж̇ийвагаад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. хад̇т̇ияаанаанийд̇и анзгзсу ассарат̇аад̣̇ийсу яаанзсу виж̇ж̇амаанзсуби хад̇т̇ияаанам̣ уд̇д̇амам̣; уд̇д̇амасса санд̇игам̣ уд̇д̇амаяаанзнзва г̇анд̇аб̣б̣анд̇и жа, ассаяаанарат̇аяаанаани сасад̣̇д̣̇аани, д̣̇уурад̇ова д̇зсам̣ сад̣̇д̣̇о суяяад̇и, хад̇т̇ияаанасса бад̣̇аанубад̣̇ам̣ г̇ажчанд̇ааби сад̣̇д̣̇ам̣ на сун̣анд̇и. ниб̣б̣уд̇асса бана ко бхаг̇авад̇о санд̇игз ниб̣б̣уд̇зхзва яаанзхи г̇анд̇аб̣б̣анд̇и жа жинд̇аяид̇ваа хад̇т̇ияаанаанийд̇и ааха.
158. Tattha tena hīti uyyojanatthe nipāto. Gaccha, samma jīvakāti vuttaṃ hoti. Hatthiyānānīti anekesu assarathādīsu yānesu vijjamānesupi hatthiyānaṃ uttamaṃ; uttamassa santikaṃ uttamayāneneva gantabbanti ca, assayānarathayānāni sasaddāni, dūratova tesaṃ saddo suyyati, hatthiyānassa padānupadaṃ gacchantāpi saddaṃ na suṇanti. Nibbutassa pana kho bhagavato santike nibbuteheva yānehi gantabbanti ca cintayitvā hatthiyānānīti āha.
бан̃жамад̇д̇аани хад̇т̇инигаасад̇аанийд̇и бан̃жа гарзн̣усад̇аани. габбаабзд̇ваад̇и аарохан̣асаж̇ж̇аани гаарзд̇ваа. аарохан̣ийяанд̇и аарохан̣аяог̇г̇ам̣, обаг̇уяханд̇и ад̇т̇о. гим̣ банзса ран̃н̃аа вуд̇д̇ам̣ агааси авуд̇д̇анд̇и? авуд̇д̇ам̣. гасмаа? бан̣д̣ид̇ад̇ааяа. звам̣ гирасса ахоси – рааж̇аа имааяа взлааяа г̇ажчаамийд̇и вад̣̇ад̇и, рааж̇аано жа наама б̣ахубажжад̇т̇игаа. сажз анд̇араамаг̇г̇з гожи анд̇арааяо ход̇и, мамби г̇арахиссанд̇и – ‘‘ж̇ийваго рааж̇аа мз гат̇ам̣ г̇ан̣хаад̇ийд̇и агаалзби рааж̇аанам̣ г̇ахзд̇ваа нигкамад̇ий’’д̇и. бхаг̇аванд̇амби г̇арахиссанд̇и ‘‘саман̣о г̇од̇амо, ‘маяхам̣ гат̇аа вад̇д̇ад̇ий’д̇и гаалам̣ асаллагкзд̇ваава д̇хаммам̣ гат̇зд̇ий’’д̇и. д̇асмаа яат̇аа нзва маяхам̣, на бхаг̇авад̇о, г̇арахаа уббаж̇ж̇ад̇и; ран̃н̃о жа рагкаа сусам̣вихид̇аа ход̇и, д̇ат̇аа гариссаамий’’д̇и.
Pañcamattāni hatthinikāsatānīti pañca kareṇusatāni. Kappāpetvāti ārohaṇasajjāni kāretvā. Ārohaṇīyanti ārohaṇayoggaṃ, opaguyhanti attho. Kiṃ panesa raññā vuttaṃ akāsi avuttanti? Avuttaṃ. Kasmā? Paṇḍitatāya. Evaṃ kirassa ahosi – rājā imāya velāya gacchāmīti vadati, rājāno ca nāma bahupaccatthikā. Sace antarāmagge koci antarāyo hoti, mampi garahissanti – ‘‘jīvako rājā me kathaṃ gaṇhātīti akālepi rājānaṃ gahetvā nikkhamatī’’ti. Bhagavantampi garahissanti ‘‘samaṇo gotamo, ‘mayhaṃ kathā vattatī’ti kālaṃ asallakkhetvāva dhammaṃ kathetī’’ti. Tasmā yathā neva mayhaṃ, na bhagavato, garahā uppajjati; rañño ca rakkhā susaṃvihitā hoti, tathā karissāmī’’ti.
д̇ад̇о ид̇т̇ияо ниссааяа бурисаанам̣ бхаяам̣ наама над̇т̇и, ‘сукам̣ ид̇т̇ибаривуд̇о г̇амиссаамий’д̇и бан̃жа хад̇т̇инигаасад̇аани габбаабзд̇ваа бан̃жа ид̇т̇исад̇аани бурисавзсам̣ г̇аахаабзд̇ваа – ‘‘асид̇омарахад̇т̇аа рааж̇аанам̣ бариваарзяяаат̇аа’’д̇и вад̇ваа буна жинд̇зси – ‘‘имасса ран̃н̃о имасмим̣ ад̇д̇абхаавз маг̇г̇апалаанам̣ убаниссаяо над̇т̇и, б̣уд̣̇д̇хаа жа наама убаниссаяам̣ д̣̇исваава д̇хаммам̣ гат̇знд̇и. ханд̣̇аахам̣, махааж̇анам̣ саннибаад̇аабзми, зван̃хи сад̇и сад̇т̇аа гассажид̣̇зва убаниссаязна д̇хаммам̣ д̣̇зсзссад̇и, саа махааж̇анасса убагаарааяа бхависсад̇ий’’д̇и. со д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а саасанам̣ бзсзси, бхзрим̣ жараабзси – ‘‘аж̇ж̇а рааж̇аа бхаг̇авад̇о санд̇игам̣ г̇ажчад̇и, саб̣б̣з ад̇д̇ано вибхаваануруубзна ран̃н̃о аарагкам̣ г̇ан̣ханд̇уу’’д̇и.
Tato itthiyo nissāya purisānaṃ bhayaṃ nāma natthi, ‘sukhaṃ itthiparivuto gamissāmī’ti pañca hatthinikāsatāni kappāpetvā pañca itthisatāni purisavesaṃ gāhāpetvā – ‘‘asitomarahatthā rājānaṃ parivāreyyāthā’’ti vatvā puna cintesi – ‘‘imassa rañño imasmiṃ attabhāve maggaphalānaṃ upanissayo natthi, buddhā ca nāma upanissayaṃ disvāva dhammaṃ kathenti. Handāhaṃ, mahājanaṃ sannipātāpemi, evañhi sati satthā kassacideva upanissayena dhammaṃ desessati, sā mahājanassa upakārāya bhavissatī’’ti. So tattha tattha sāsanaṃ pesesi, bheriṃ carāpesi – ‘‘ajja rājā bhagavato santikaṃ gacchati, sabbe attano vibhavānurūpena rañño ārakkhaṃ gaṇhantū’’ti.
д̇ад̇о махааж̇ано жинд̇зси – ‘‘рааж̇аа гира сад̇т̇уд̣̇ассанад̇т̇ам̣ г̇ажчад̇и, гийд̣̇исий вад̇а бхо д̇хаммад̣̇зсанаа бхависсад̇и, гим̣ но нагкад̇д̇агийл̣ааяа, д̇ад̇т̇зва г̇амиссаамаа’’д̇и. саб̣б̣з г̇анд̇хамаалаад̣̇ийни г̇ахзд̇ваа ран̃н̃о ааг̇аманам̣ ааган̇камаанаа маг̇г̇з адтам̣су. ж̇ийвагоби ран̃н̃о бадивзд̣̇зси – ‘‘габбид̇аани ко д̇з, д̣̇зва, хад̇т̇ияаанаани, яасса д̣̇аани гаалам̣ ман̃н̃асий’’д̇и. д̇ад̇т̇а яасса д̣̇аани гаалам̣ ман̃н̃асийд̇и убажаараважанамзд̇ам̣. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – ‘‘яам̣ д̇аяаа аан̣ад̇д̇ам̣, д̇ам̣ маяаа гад̇ам̣, ид̣̇аани д̇вам̣ яасса г̇аманасса ваа аг̇аманасса ваа гаалам̣ ман̃н̃аси, д̇ад̣̇зва ад̇д̇ано ружияаа гарохий’’д̇и.
Tato mahājano cintesi – ‘‘rājā kira satthudassanatthaṃ gacchati, kīdisī vata bho dhammadesanā bhavissati, kiṃ no nakkhattakīḷāya, tattheva gamissāmā’’ti. Sabbe gandhamālādīni gahetvā rañño āgamanaṃ ākaṅkhamānā magge aṭṭhaṃsu. Jīvakopi rañño paṭivedesi – ‘‘kappitāni kho te, deva, hatthiyānāni, yassa dāni kālaṃ maññasī’’ti. Tattha yassa dāni kālaṃ maññasīti upacāravacanametaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘yaṃ tayā āṇattaṃ, taṃ mayā kataṃ, idāni tvaṃ yassa gamanassa vā agamanassa vā kālaṃ maññasi, tadeva attano ruciyā karohī’’ti.
159. бажжзгаа ид̇т̇ияод̇и баадиязггаа ид̇т̇ияо, згзгиссаа хад̇т̇инияаа згзгам̣ ид̇т̇инд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. уггаасу д̇хаарияамаанаасууд̇и д̣̇ан̣д̣ад̣̇ийбигаасу д̇хаарияамаанаасу. махажжа рааж̇аанубхаавзнаад̇и махад̇аа рааж̇аанубхаавзна. махажжаад̇иби баал̣и, махад̇ияаад̇и ад̇т̇о, лин̇г̇авибарияааяо зса. рааж̇аанубхааво вужжад̇и рааж̇ид̣̇д̇хи. гаа банасса рааж̇ид̣̇д̇хи? д̇ияож̇анасад̇аанам̣ д̣̇виннам̣ махаарадтаанам̣ иссарияасирий. д̇асса хи асугад̣̇ивасам̣ рааж̇аа д̇ат̇ааг̇ад̇ам̣ убасан̇гамиссад̇ийд̇и батамад̇арам̣ сам̣вид̣̇аханз асад̇иби д̇ан̇кан̣ан̃н̃зва бан̃жа ид̇т̇исад̇аани бурисавзсам̣ г̇ахзд̇ваа бадимуггавзтанаани ам̣сз аасад̇д̇акаг̇г̇аани ман̣ид̣̇ан̣д̣ад̇омарз г̇ахзд̇ваа нигкамим̣су. яам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣ – ‘‘бажжзгаа ид̇т̇ияо ааробзд̇ваа’’д̇и.
159.Paccekā itthiyoti pāṭiyekkā itthiyo, ekekissā hatthiniyā ekekaṃ itthinti vuttaṃ hoti. Ukkāsu dhāriyamānāsūti daṇḍadīpikāsu dhāriyamānāsu. Mahacca rājānubhāvenāti mahatā rājānubhāvena. Mahaccātipi pāḷi, mahatiyāti attho, liṅgavipariyāyo esa. Rājānubhāvo vuccati rājiddhi. Kā panassa rājiddhi? Tiyojanasatānaṃ dvinnaṃ mahāraṭṭhānaṃ issariyasirī. Tassa hi asukadivasaṃ rājā tathāgataṃ upasaṅkamissatīti paṭhamataraṃ saṃvidahane asatipi taṅkhaṇaññeva pañca itthisatāni purisavesaṃ gahetvā paṭimukkaveṭhanāni aṃse āsattakhaggāni maṇidaṇḍatomare gahetvā nikkhamiṃsu. Yaṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘paccekā itthiyo āropetvā’’ti.
абарааби сол̣асасахассакад̇д̇ияанаадагид̇т̇ияо рааж̇аанам̣ бариваарзсум̣. д̇аасам̣ барияанд̇з куж̇ж̇авааманагагираад̇аад̣̇аяо. д̇аасам̣ барияанд̇з анд̇збурабаалагаа виссаасигабурисаа. д̇зсам̣ барияанд̇з вижид̇равзсавилаасино садтисахассамад̇д̇аа махаамад̇д̇аа. д̇зсам̣ барияанд̇з вивид̇хаалан̇гаарабадиман̣д̣ид̇аа наанаббагаарааавуд̇хахад̇т̇аа виж̇ж̇аад̇харад̇арун̣аа вияа навуд̇исахассамад̇д̇аа радтияабуд̇д̇аа. д̇зсам̣ барияанд̇з сад̇аг̇гханигаани ниваасзд̇ваа бан̃жасад̇аг̇гханигаани згам̣сам̣ гад̇ваа сунхаад̇аа сувилид̇д̇аа ган̃жанамаалаад̣̇инаанаабхаран̣асобхид̇аа д̣̇асасахассамад̇д̇аа б̣раахман̣аа д̣̇агкин̣ахад̇т̇ам̣ уссаабзд̇ваа ж̇аяасад̣̇д̣̇ам̣ гхосанд̇аа г̇ажчанд̇и. д̇зсам̣ барияанд̇з бан̃жан̇г̇игаани д̇уурияаани. д̇зсам̣ барияанд̇з д̇ханубанд̇ибаригкзбо. д̇асса барияанд̇з хад̇т̇игхадаа. хад̇т̇ийнам̣ барияанд̇з г̇ийвааяа г̇ийвам̣ бахарамаанаа ассабанд̇и. ассабарияанд̇з ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̇гхадданарат̇аа. рат̇абарияанд̇з б̣аахааяа б̣аахам̣ бахараяамаанаа яод̇хаа. д̇зсам̣ барияанд̇з ад̇д̇ано ад̇д̇ано ануруубааяа аабхаран̣асамбад̇д̇ияаа вирожамаанаа адтаараса сзнияо. ид̇и яат̇аа барияанд̇з тад̇ваа кид̇д̇о саро рааж̇аанам̣ на баабун̣аад̇и, звам̣ ж̇ийваго гомаарабхажжо ран̃н̃о барисам̣ сам̣вид̣̇ахид̇ваа ад̇д̇анаа ран̃н̃о авид̣̇уурзнзва г̇ажчад̇и – ‘‘сажз гожи убад̣̇д̣̇аво ход̇и, батамад̇ара ран̃н̃о ж̇ийвид̇ад̣̇аанам̣ д̣̇ассаамий’’д̇и. уггаанам̣ бана зд̇д̇агаани сад̇аани ваа сахассаани ваад̇и барижчзд̣̇о над̇т̇ийд̇и зваруубим̣ рааж̇ид̣̇д̇хим̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣ – ‘‘махажжарааж̇аанубхаавзна язна ж̇ийвагасса гомаарабхажжасса амб̣аванам̣, д̇зна бааяаасий’’д̇и.
Aparāpi soḷasasahassakhattiyanāṭakitthiyo rājānaṃ parivāresuṃ. Tāsaṃ pariyante khujjavāmanakakirātādayo. Tāsaṃ pariyante antepurapālakā vissāsikapurisā. Tesaṃ pariyante vicitravesavilāsino saṭṭhisahassamattā mahāmattā. Tesaṃ pariyante vividhālaṅkārapaṭimaṇḍitā nānappakāraāvudhahatthā vijjādharataruṇā viya navutisahassamattā raṭṭhiyaputtā. Tesaṃ pariyante satagghanikāni nivāsetvā pañcasatagghanikāni ekaṃsaṃ katvā sunhātā suvilittā kañcanamālādinānābharaṇasobhitā dasasahassamattā brāhmaṇā dakkhiṇahatthaṃ ussāpetvā jayasaddaṃ ghosantā gacchanti. Tesaṃ pariyante pañcaṅgikāni tūriyāni. Tesaṃ pariyante dhanupantiparikkhepo. Tassa pariyante hatthighaṭā. Hatthīnaṃ pariyante gīvāya gīvaṃ paharamānā assapanti. Assapariyante aññamaññaṃ saṅghaṭṭanarathā. Rathapariyante bāhāya bāhaṃ paharayamānā yodhā. Tesaṃ pariyante attano attano anurūpāya ābharaṇasampattiyā virocamānā aṭṭhārasa seniyo. Iti yathā pariyante ṭhatvā khitto saro rājānaṃ na pāpuṇāti, evaṃ jīvako komārabhacco rañño parisaṃ saṃvidahitvā attanā rañño avidūreneva gacchati – ‘‘sace koci upaddavo hoti, paṭhamatara rañño jīvitadānaṃ dassāmī’’ti. Ukkānaṃ pana ettakāni satāni vā sahassāni vāti paricchedo natthīti evarūpiṃ rājiddhiṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘mahaccarājānubhāvena yena jīvakassa komārabhaccassa ambavanaṃ, tena pāyāsī’’ti.
ахуд̣̇зва бхаяанд̇и зд̇т̇а жид̇д̇уд̇раасабхаяам̣, н̃аан̣абхаяам̣, аарамман̣абхаяам̣, од̇д̇аббабхаяанд̇и жад̇уб̣б̣ид̇хам̣ бхаяам̣, д̇ад̇т̇а ‘‘ж̇аад̇им̣ бадижжа бхаяам̣ бхаяаанага’’нд̇иаад̣̇инаа наязна вуд̇д̇ам̣ жид̇д̇уд̇раасабхаяам̣ наама. ‘‘д̇зби д̇ат̇ааг̇ад̇асса д̇хаммад̣̇зсанам̣ суд̇ваа язбхуяязна бхаяам̣ сам̣взг̇ам̣ санд̇аасам̣ аабаж̇ж̇анд̇ий’’д̇и (сам̣. ни. 3.78) звамааг̇ад̇ам̣ н̃аан̣абхаяам̣ наама. ‘‘зд̇ам̣ нууна д̇ам̣ бхаяабхзравам̣ ааг̇ажчад̇ий’’д̇и (ма. ни. 1.49) зд̇т̇а вуд̇д̇ам̣ аарамман̣абхаяам̣ наама.
Ahudeva bhayanti ettha cittutrāsabhayaṃ, ñāṇabhayaṃ, ārammaṇabhayaṃ, ottappabhayanti catubbidhaṃ bhayaṃ, tattha ‘‘jātiṃ paṭicca bhayaṃ bhayānaka’’ntiādinā nayena vuttaṃ cittutrāsabhayaṃ nāma. ‘‘Tepi tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā yebhuyyena bhayaṃ saṃvegaṃ santāsaṃ āpajjantī’’ti (saṃ. ni. 3.78) evamāgataṃ ñāṇabhayaṃ nāma. ‘‘Etaṃ nūna taṃ bhayabheravaṃ āgacchatī’’ti (ma. ni. 1.49) ettha vuttaṃ ārammaṇabhayaṃ nāma.
‘‘бхийрум̣ басам̣санд̇и, на хи д̇ад̇т̇а суурам̣;
‘‘Bhīruṃ pasaṃsanti, na hi tattha sūraṃ;
бхаяаа хи санд̇о, на гаронд̇и бааба’’нд̇и . (сам̣. ни. 1.33);
Bhayā hi santo, na karonti pāpa’’nti . (saṃ. ni. 1.33);
ид̣̇ам̣ од̇д̇аббабхаяам̣ наама. д̇зсу ид̇ха жид̇д̇уд̇раасабхаяам̣, аху ахосийд̇и ад̇т̇о. чамбхид̇ад̇д̇анд̇и чамбхид̇асса бхааво. сагаласарийражалананд̇и ад̇т̇о. ломахам̣сод̇и ломахам̣санам̣, уд̣̇д̇хам̣ тид̇аломад̇аад̇и ад̇т̇о. со банааяам̣ ломахам̣со д̇хаммассаванаад̣̇ийсу бийд̇иуббад̇д̇игаалз бийд̇ияааби ход̇и . бхийругаж̇аад̇игаанам̣ самбахаарабисаажаад̣̇ид̣̇ассанзсу бхаязнааби. ид̇ха бхаяаломахам̣сод̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Idaṃ ottappabhayaṃ nāma. Tesu idha cittutrāsabhayaṃ, ahu ahosīti attho. Chambhitattanti chambhitassa bhāvo. Sakalasarīracalananti attho. Lomahaṃsoti lomahaṃsanaṃ, uddhaṃ ṭhitalomatāti attho. So panāyaṃ lomahaṃso dhammassavanādīsu pītiuppattikāle pītiyāpi hoti . Bhīrukajātikānaṃ sampahārapisācādidassanesu bhayenāpi. Idha bhayalomahaṃsoti veditabbo.
гасмаа банзса бхийд̇од̇и? анд̇хагаарзнаад̇и згз вад̣̇анд̇и. рааж̇аг̇ахз гира д̣̇вад̇д̇им̣са махаад̣̇ваараани, жад̇усадти куд̣̇д̣̇агад̣̇ваараани. ж̇ийвагасса амб̣аванам̣ баагаарасса жа г̇иж̇жхагуудасса жа анд̇араа ход̇и. со баажийнад̣̇ваарзна нигкамид̇ваа баб̣б̣ад̇ажчааяааяа баависи, д̇ад̇т̇а баб̣б̣ад̇агуудзна жанд̣̇о чаад̣̇ид̇о, баб̣б̣ад̇ажчааяааяа жа ругкажчааяааяа жа анд̇хагаарам̣ ахосийд̇и, д̇амби агааран̣ам̣. д̇ад̣̇аа хи уггаанам̣ сад̇асахассаанамби барижчзд̣̇о над̇т̇и.
Kasmā panesa bhītoti? Andhakārenāti eke vadanti. Rājagahe kira dvattiṃsa mahādvārāni, catusaṭṭhi khuddakadvārāni. Jīvakassa ambavanaṃ pākārassa ca gijjhakūṭassa ca antarā hoti. So pācīnadvārena nikkhamitvā pabbatacchāyāya pāvisi, tattha pabbatakūṭena cando chādito, pabbatacchāyāya ca rukkhacchāyāya ca andhakāraṃ ahosīti, tampi akāraṇaṃ. Tadā hi ukkānaṃ satasahassānampi paricchedo natthi.
аяам̣ бана аббасад̣̇д̣̇ад̇ам̣ ниссааяа ж̇ийвагз аасан̇гааяа бхийд̇о. ж̇ийваго гирасса убарибаасаад̣̇зязва аарожзси – ‘‘махаарааж̇а аббасад̣̇д̣̇агаамо бхаг̇аваа, аббасад̣̇д̣̇знзва убасан̇гамид̇аб̣б̣о’’д̇и. д̇асмаа рааж̇аа д̇уурияасад̣̇д̣̇ам̣ ниваарзси. д̇уурияаани гзвалам̣ г̇ахид̇амад̇д̇аанзва хонд̇и, ваажамби ужжам̣ анижчаараяамаанаа ажчараасан̃н̃ааяа г̇ажчанд̇и. амб̣аванзби гассажи кибид̇асад̣̇д̣̇оби на суяяад̇и. рааж̇аано жа наама сад̣̇д̣̇аабхирад̇аа хонд̇и. со д̇ам̣ аббасад̣̇д̣̇ад̇ам̣ ниссааяа угган̣тид̇о ж̇ийвагзби аасан̇гам̣ уббаад̣̇зси. ‘‘аяам̣ ж̇ийваго маяхам̣ амб̣аванз ад̣дхад̇зл̣асаани бхигкусад̇ааний’’д̇и ааха. зд̇т̇а жа кибид̇асад̣̇д̣̇амад̇д̇амби на суяяад̇и, абхууд̇ам̣ ман̃н̃з, зса ван̃жзд̇ваа мам̣ наг̇арад̇о нийхарид̇ваа бурад̇о б̣алагааяам̣ убадтабзд̇ваа мам̣ г̇ан̣хид̇ваа ад̇д̇анаа чад̇д̇ам̣ уссаабзд̇угаамо. аяан̃хи бан̃жаннам̣ хад̇т̇ийнам̣ б̣алам̣ д̇хаарзд̇и. мама жа авид̣̇уурзнзва г̇ажчад̇и, санд̇игз жа мз аавуд̇хахад̇т̇о згабурисоби над̇т̇и. ахо вад̇а мз анад̇т̇о’’д̇и. звам̣ бхааяид̇ваа жа бана абхийд̇о вияа санд̇хаарзд̇умби наасагки. ад̇д̇ано бхийд̇абхаавам̣ д̇асса аави агааси. д̇зна вуд̇д̇ам̣. ‘‘ат̇а ко рааж̇аа…бз… на ниг̇гхосо’’д̇и. д̇ад̇т̇а саммаад̇и ваяассаабхилаабо зса, гажжи мам̣ ваяассаад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. на баламбхзсийд̇и яам̣ над̇т̇и д̇ам̣ ад̇т̇ийд̇и вад̇ваа гажжи мам̣ на виббаламбхаяаси. ниг̇гхосод̇и гат̇аасаллаабаниг̇гхосо.
Ayaṃ pana appasaddataṃ nissāya jīvake āsaṅkāya bhīto. Jīvako kirassa uparipāsādeyeva ārocesi – ‘‘mahārāja appasaddakāmo bhagavā, appasaddeneva upasaṅkamitabbo’’ti. Tasmā rājā tūriyasaddaṃ nivāresi. Tūriyāni kevalaṃ gahitamattāneva honti, vācampi uccaṃ anicchārayamānā accharāsaññāya gacchanti. Ambavanepi kassaci khipitasaddopi na suyyati. Rājāno ca nāma saddābhiratā honti. So taṃ appasaddataṃ nissāya ukkaṇṭhito jīvakepi āsaṅkaṃ uppādesi. ‘‘Ayaṃ jīvako mayhaṃ ambavane aḍḍhateḷasāni bhikkhusatānī’’ti āha. Ettha ca khipitasaddamattampi na suyyati, abhūtaṃ maññe, esa vañcetvā maṃ nagarato nīharitvā purato balakāyaṃ upaṭṭhapetvā maṃ gaṇhitvā attanā chattaṃ ussāpetukāmo. Ayañhi pañcannaṃ hatthīnaṃ balaṃ dhāreti. Mama ca avidūreneva gacchati, santike ca me āvudhahattho ekapurisopi natthi. Aho vata me anattho’’ti. Evaṃ bhāyitvā ca pana abhīto viya sandhāretumpi nāsakkhi. Attano bhītabhāvaṃ tassa āvi akāsi. Tena vuttaṃ. ‘‘Atha kho rājā…pe… na nigghoso’’ti. Tattha sammāti vayassābhilāpo esa, kacci maṃ vayassāti vuttaṃ hoti. Na palambhesīti yaṃ natthi taṃ atthīti vatvā kacci maṃ na vippalambhayasi. Nigghosoti kathāsallāpanigghoso.
маа бхааяи, махаарааж̇аад̇и ж̇ийваго – ‘‘аяам̣ рааж̇аа мам̣ на ж̇аанаад̇и ‘нааяам̣ барам̣ ж̇ийвид̇аа воробзд̇ий’д̇и; сажз ко бана нам̣ на ассаасзссаами, винассзяяаа’’д̇и жинд̇аяид̇ваа д̣̇ал̣хам̣ гад̇ваа самассаасзнд̇о ‘‘маа бхааяи махаарааж̇аа’’д̇и вад̇ваа ‘‘на д̇ам̣ д̣̇зваа’’д̇иаад̣̇имааха. абхиггамаад̇и абхимуко гама г̇ажча, бависаад̇и ад̇т̇о. сагим̣ вуд̇д̇з бана д̣̇ал̣хам̣ на ход̇ийд̇и д̇арамаанова д̣̇вигкад̇д̇ум̣ ааха. зд̇з ман̣д̣аламаал̣з д̣̇ийбаа жхааяанд̇ийд̇и махаарааж̇а, жораб̣алам̣ наама на д̣̇ийбз ж̇аалзд̇ваа д̇идтад̇и, зд̇з жа ман̣д̣аламаал̣з д̣̇ийбаа ж̇аланд̇и. зд̇ааяа д̣̇ийбасан̃н̃ааяа яаахи махаарааж̇аад̇и вад̣̇ад̇и.
Mā bhāyi, mahārājāti jīvako – ‘‘ayaṃ rājā maṃ na jānāti ‘nāyaṃ paraṃ jīvitā voropetī’ti; sace kho pana naṃ na assāsessāmi, vinasseyyā’’ti cintayitvā daḷhaṃ katvā samassāsento ‘‘mā bhāyi mahārājā’’ti vatvā ‘‘na taṃ devā’’tiādimāha. Abhikkamāti abhimukho kama gaccha, pavisāti attho. Sakiṃ vutte pana daḷhaṃ na hotīti taramānova dvikkhattuṃ āha. Ete maṇḍalamāḷe dīpā jhāyantīti mahārāja, corabalaṃ nāma na dīpe jāletvā tiṭṭhati, ete ca maṇḍalamāḷe dīpā jalanti. Etāya dīpasaññāya yāhi mahārājāti vadati.
сааман̃н̃апалабужчааван̣н̣анаа
Sāmaññaphalapucchāvaṇṇanā
160. нааг̇асса бхуумийд̇и яад̇т̇а саггаа хад̇т̇им̣ абхируул̣хзна г̇анд̇ум̣, аяам̣ нааг̇асса бхууми наама. нааг̇аа бажжорохид̇ваад̇и вихаарасса б̣ахид̣̇ваарагодтагз хад̇т̇ид̇о орохид̇ваа. бхуумияам̣ бад̇идтид̇асамагааламзва бана бхаг̇авад̇о д̇зж̇о ран̃н̃о сарийрам̣ пари. ат̇асса д̇аавад̣̇зва сагаласарийрад̇о сзд̣̇аа мужжим̣су, саадагаа бийл̣зд̇ваа абанзд̇аб̣б̣аа вияа ахзсум̣. ад̇д̇ано абараад̇хам̣ сарид̇ваа махаабхаяам̣ уббаж̇ж̇и. со уж̇угам̣ бхаг̇авад̇о санд̇игам̣ г̇анд̇ум̣ асаггонд̇о ж̇ийвагам̣ хад̇т̇з г̇ахзд̇ваа аараамажааригам̣ жарамаано вияа ‘‘ид̣̇ам̣ д̇з самма ж̇ийвага судту гаарид̇ам̣ ид̣̇ам̣ судту гаарид̇а’’нд̇и вихаарасса ван̣н̣ам̣ бхан̣амаано ануггамзна язна ман̣д̣аламаал̣асса д̣̇ваарам̣ д̇знубасан̇гами, самбад̇д̇од̇и ад̇т̇о.
160.Nāgassa bhūmīti yattha sakkā hatthiṃ abhirūḷhena gantuṃ, ayaṃ nāgassa bhūmi nāma. Nāgā paccorohitvāti vihārassa bahidvārakoṭṭhake hatthito orohitvā. Bhūmiyaṃ patiṭṭhitasamakālameva pana bhagavato tejo rañño sarīraṃ phari. Athassa tāvadeva sakalasarīrato sedā mucciṃsu, sāṭakā pīḷetvā apanetabbā viya ahesuṃ. Attano aparādhaṃ saritvā mahābhayaṃ uppajji. So ujukaṃ bhagavato santikaṃ gantuṃ asakkonto jīvakaṃ hatthe gahetvā ārāmacārikaṃ caramāno viya ‘‘idaṃ te samma jīvaka suṭṭhu kāritaṃ idaṃ suṭṭhu kārita’’nti vihārassa vaṇṇaṃ bhaṇamāno anukkamena yena maṇḍalamāḷassa dvāraṃ tenupasaṅkami, sampattoti attho.
гахам̣ бана саммаад̇и гасмаа бужчийд̇и. згз д̇аава ‘‘аж̇аананд̇о’’д̇и вад̣̇анд̇и. иминаа гира д̣̇ахарагаалз бид̇араа сад̣̇д̇хим̣ ааг̇амма бхаг̇аваа д̣̇идтабуб̣б̣о, бажчаа бана баабамид̇д̇асам̣саг̇г̇зна бид̇угхаад̇ам̣ гад̇ваа абхимаарз бзсзд̇ваа д̇ханабаалам̣ мун̃жаабзд̇ваа махаабараад̇хо худ̇ваа бхаг̇авад̇о саммукийбхаавам̣ на убаг̇ад̇абуб̣б̣од̇и асан̃ж̇аананд̇о бужчад̇ийд̇и. д̇ам̣ агааран̣ам̣, бхаг̇аваа хи аагин̣н̣аваралагкан̣о ануб̣яан̃ж̇анабадиман̣д̣ид̇о чаб̣б̣ан̣н̣аахи расмийхи сагалам̣ аараамам̣ обхаасзд̇ваа д̇аарааг̇ан̣абаривуд̇о вияа бун̣н̣ажанд̣̇о бхигкуг̇ан̣абаривуд̇о ман̣д̣аламаал̣амаж̇жхз нисинно, д̇ам̣ го на ж̇аанзяяа. аяам̣ бана ад̇д̇ано иссарияалийлааяа бужчад̇и. багад̇и хзсаа рааж̇агулаанам̣, яам̣ ж̇аананд̇ааби аж̇аананд̇аа вияа бужчанд̇и. ж̇ийваго бана д̇ам̣ суд̇ваа – ‘аяам̣ рааж̇аа бат̇авияам̣ тад̇ваа гухим̣ бат̇авийд̇и, набхам̣ уллогзд̇ваа гухим̣ жанд̣̇имасуурияаад̇и, синзрумуулз тад̇ваа гухим̣ синзрууд̇и вад̣̇амаано вияа д̣̇асаб̣аласса бурад̇о тад̇ваа гухим̣ бхаг̇аваа’д̇и бужчад̇и. ‘‘ханд̣̇асса бхаг̇аванд̇ам̣ д̣̇ассзссаамий’’д̇и жинд̇зд̇ваа язна бхаг̇аваа д̇знан̃ж̇алим̣ бан̣аамзд̇ваа ‘‘зсо махаарааж̇аа’’д̇иаад̣̇имааха. бурагкад̇од̇и бариваарзд̇ваа нисиннасса бурад̇о нисинно.
Kahaṃ pana sammāti kasmā pucchīti. Eke tāva ‘‘ajānanto’’ti vadanti. Iminā kira daharakāle pitarā saddhiṃ āgamma bhagavā diṭṭhapubbo, pacchā pana pāpamittasaṃsaggena pitughātaṃ katvā abhimāre pesetvā dhanapālaṃ muñcāpetvā mahāparādho hutvā bhagavato sammukhībhāvaṃ na upagatapubboti asañjānanto pucchatīti. Taṃ akāraṇaṃ, bhagavā hi ākiṇṇavaralakkhaṇo anubyañjanapaṭimaṇḍito chabbaṇṇāhi rasmīhi sakalaṃ ārāmaṃ obhāsetvā tārāgaṇaparivuto viya puṇṇacando bhikkhugaṇaparivuto maṇḍalamāḷamajjhe nisinno, taṃ ko na jāneyya. Ayaṃ pana attano issariyalīlāya pucchati. Pakati hesā rājakulānaṃ, yaṃ jānantāpi ajānantā viya pucchanti. Jīvako pana taṃ sutvā – ‘ayaṃ rājā pathaviyaṃ ṭhatvā kuhiṃ pathavīti, nabhaṃ ulloketvā kuhiṃ candimasūriyāti, sinerumūle ṭhatvā kuhiṃ sinerūti vadamāno viya dasabalassa purato ṭhatvā kuhiṃ bhagavā’ti pucchati. ‘‘Handassa bhagavantaṃ dassessāmī’’ti cintetvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ‘‘eso mahārājā’’tiādimāha. Purakkhatoti parivāretvā nisinnassa purato nisinno.
161. язна бхаг̇аваа д̇знубасан̇гамийд̇и яад̇т̇а бхаг̇аваа д̇ад̇т̇а г̇ад̇о, бхаг̇авад̇о санд̇игам̣ убаг̇ад̇од̇и ад̇т̇о. згаманд̇ам̣ адтаасийд̇и бхаг̇аванд̇ам̣ ваа бхигкусам̣гхам̣ ваа асан̇гхаддаяамаано ад̇д̇ано таад̇ум̣ анужчавигз згасмим̣ бад̣̇зсз бхаг̇аванд̇ам̣ абхиваад̣̇зд̇ваа згова адтааси. д̇ун̣хийбхууд̇ам̣ д̇ун̣хийбхууд̇анд̇и яад̇о яад̇о анувилогзд̇и, д̇ад̇о д̇ад̇о д̇ун̣хийбхууд̇амзваад̇и ад̇т̇о. д̇ад̇т̇а хи згабхигкуссаби хад̇т̇агуггужжам̣ ваа баад̣̇агуггужжам̣ ваа кибид̇асад̣̇д̣̇о ваа над̇т̇и, саб̣б̣аалан̇гаарабадиман̣д̣ид̇ам̣ наадагабариваарам̣ бхаг̇авад̇о абхимукз тид̇ам̣ рааж̇аанам̣ ваа рааж̇абарисам̣ ваа згабхигкуби на ологзси. саб̣б̣з бхаг̇аванд̇ам̣язва ологаяамаанаа нисийд̣̇им̣су.
161.Yena bhagavā tenupasaṅkamīti yattha bhagavā tattha gato, bhagavato santikaṃ upagatoti attho. Ekamantaṃ aṭṭhāsīti bhagavantaṃ vā bhikkhusaṃghaṃ vā asaṅghaṭṭayamāno attano ṭhātuṃ anucchavike ekasmiṃ padese bhagavantaṃ abhivādetvā ekova aṭṭhāsi. Tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtanti yato yato anuviloketi, tato tato tuṇhībhūtamevāti attho. Tattha hi ekabhikkhussapi hatthakukkuccaṃ vā pādakukkuccaṃ vā khipitasaddo vā natthi, sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ nāṭakaparivāraṃ bhagavato abhimukhe ṭhitaṃ rājānaṃ vā rājaparisaṃ vā ekabhikkhupi na olokesi. Sabbe bhagavantaṃyeva olokayamānā nisīdiṃsu.
рааж̇аа д̇зсам̣ убасамз басийд̣̇ид̇ваа виг̇ад̇абан̇гад̇ааяа виббасаннарахад̣̇амива убасанд̇инд̣̇рияам̣ бхигкусан̇гхам̣ бунаббунам̣ анувилогзд̇ваа уд̣̇аанам̣ уд̣̇аанзси. д̇ад̇т̇а иминаад̇и язна гааяигзна жа ваажасигзна жа маанасигзна жа сийлуубасамзна бхигкусан̇гхо убасанд̇о, иминаа убасамзнаад̇и д̣̇ийбзд̇и. д̇ад̇т̇а ‘‘ахо вад̇а мз буд̇д̇о баб̣б̣аж̇ид̇ваа имз бхигкуу вияа убасанд̇о бхавзяяаа’’д̇и наяид̣̇ам̣ санд̇хааяа зса звамааха. аяам̣ бана бхигкусан̇гхам̣ д̣̇исваа басанно буд̇д̇ам̣ ануссари. д̣̇уллабхан̃хи лад̣̇д̇хаа ажчарияам̣ ваа д̣̇исваа бияаанам̣ н̃аад̇имид̇д̇аад̣̇ийнам̣ ануссаран̣ам̣ наама логасса багад̇иязва. ид̇и бхигкусан̇гхам̣ д̣̇исваа буд̇д̇ам̣ ануссарамаано зса звамааха.
Rājā tesaṃ upasame pasīditvā vigatapaṅkatāya vippasannarahadamiva upasantindriyaṃ bhikkhusaṅghaṃ punappunaṃ anuviloketvā udānaṃ udānesi. Tattha imināti yena kāyikena ca vācasikena ca mānasikena ca sīlūpasamena bhikkhusaṅgho upasanto, iminā upasamenāti dīpeti. Tattha ‘‘aho vata me putto pabbajitvā ime bhikkhū viya upasanto bhaveyyā’’ti nayidaṃ sandhāya esa evamāha. Ayaṃ pana bhikkhusaṅghaṃ disvā pasanno puttaṃ anussari. Dullabhañhi laddhā acchariyaṃ vā disvā piyānaṃ ñātimittādīnaṃ anussaraṇaṃ nāma lokassa pakatiyeva. Iti bhikkhusaṅghaṃ disvā puttaṃ anussaramāno esa evamāha.
аби жа буд̇д̇з аасан̇гааяа д̇асса убасамам̣ ижчамаано бзса звамааха. звам̣ гирасса ахоси, буд̇д̇о мз бужчиссад̇и – ‘‘маяхам̣ бид̇аа д̣̇ахаро. аяяаго мз гухи’’нд̇и. со ‘‘бид̇араа д̇з гхаад̇ид̇о’’д̇и суд̇ваа ‘‘ахамби бид̇арам̣ гхаад̇зд̇ваа раж̇ж̇ам̣ гаарзссаамий’’д̇и ман̃н̃иссад̇и. ид̇и буд̇д̇з аасан̇гааяа д̇асса убасамам̣ ижчамаано бзса звамааха. гин̃жааби хи зса звамааха. ат̇а ко нам̣ буд̇д̇о гхаад̇зссад̇иязва. д̇асмин̃хи вам̣сз бид̇увад̇хо бан̃жабариваддз г̇ад̇о. аж̇аад̇асад̇д̇у б̣имб̣исаарам̣ гхаад̇зси, уд̣̇аяо аж̇аад̇асад̇д̇ум̣ . д̇асса буд̇д̇о махаамун̣д̣иго наама уд̣̇аяам̣. д̇асса буд̇д̇о ануруд̣̇д̇хо наама махаамун̣д̣игам̣. д̇асса буд̇д̇о нааг̇ад̣̇аасо наама ануруд̣̇д̇хам̣. нааг̇ад̣̇аасам̣ бана – ‘‘вам̣сажчзд̣̇агарааж̇аано имз, гим̣ имзхий’’д̇и радтаваасино губид̇аа гхаад̇зсум̣.
Api ca putte āsaṅkāya tassa upasamaṃ icchamāno pesa evamāha. Evaṃ kirassa ahosi, putto me pucchissati – ‘‘mayhaṃ pitā daharo. Ayyako me kuhi’’nti. So ‘‘pitarā te ghātito’’ti sutvā ‘‘ahampi pitaraṃ ghātetvā rajjaṃ kāressāmī’’ti maññissati. Iti putte āsaṅkāya tassa upasamaṃ icchamāno pesa evamāha. Kiñcāpi hi esa evamāha. Atha kho naṃ putto ghātessatiyeva. Tasmiñhi vaṃse pituvadho pañcaparivaṭṭe gato. Ajātasattu bimbisāraṃ ghātesi, udayo ajātasattuṃ . Tassa putto mahāmuṇḍiko nāma udayaṃ. Tassa putto anuruddho nāma mahāmuṇḍikaṃ. Tassa putto nāgadāso nāma anuruddhaṃ. Nāgadāsaṃ pana – ‘‘vaṃsacchedakarājāno ime, kiṃ imehī’’ti raṭṭhavāsino kupitā ghātesuṃ.
аг̇амаа ко д̇ванд̇и гасмаа звамааха? бхаг̇аваа гира ран̃н̃о важийбхзд̣̇з агад̇зязва жинд̇зси – ‘‘аяам̣ рааж̇аа ааг̇анд̇ваа д̇ун̣хий нираво тид̇о, гим̣ ну ко жинд̇зсий’’д̇и. ат̇асса жид̇д̇ам̣ н̃ад̇ваа – ‘‘аяам̣ маяаа сад̣̇д̇хим̣ саллабид̇ум̣ асаггонд̇о бхигкусан̇гхам̣ анувилогзд̇ваа буд̇д̇ам̣ ануссари, на ко банааяам̣ маяи анаалабанд̇з гин̃жи гат̇зд̇ум̣ сагкиссад̇и, гароми д̇зна сад̣̇д̇хим̣ гат̇аасаллааба’’нд̇и. д̇асмаа ран̃н̃о важанаананд̇арам̣ ‘‘аг̇амаа ко д̇вам̣, махаарааж̇а, яат̇аабзма’’нд̇и ааха. д̇ассад̇т̇о – махаарааж̇а, яат̇аа наама уннамз вудтам̣ уд̣̇агам̣ язна ниннам̣ д̇зна г̇ажчад̇и, звамзва д̇вам̣ бхигкусан̇гхам̣ анувилогзд̇ваа язна бзмам̣ д̇зна г̇ад̇од̇и.
Agamā kho tvanti kasmā evamāha? Bhagavā kira rañño vacībhede akateyeva cintesi – ‘‘ayaṃ rājā āgantvā tuṇhī niravo ṭhito, kiṃ nu kho cintesī’’ti. Athassa cittaṃ ñatvā – ‘‘ayaṃ mayā saddhiṃ sallapituṃ asakkonto bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā puttaṃ anussari, na kho panāyaṃ mayi anālapante kiñci kathetuṃ sakkhissati, karomi tena saddhiṃ kathāsallāpa’’nti. Tasmā rañño vacanānantaraṃ ‘‘agamā kho tvaṃ, mahārāja, yathāpema’’nti āha. Tassattho – mahārāja, yathā nāma unname vuṭṭhaṃ udakaṃ yena ninnaṃ tena gacchati, evameva tvaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā yena pemaṃ tena gatoti.
ат̇а ран̃н̃о зд̇ад̣̇ахоси – ‘‘ахо ажчарияаа б̣уд̣̇д̇хаг̇ун̣аа, маяаа сад̣̇исо бхаг̇авад̇о абараад̇хагаараго наама над̇т̇и, маяаа хисса аг̇г̇убадтааго гхаад̇ид̇о, д̣̇звад̣̇ад̇д̇асса жа гат̇ам̣ г̇ахзд̇ваа абхимаараа бзсид̇аа, наал̣ааг̇ири муд̇д̇о, мам̣ ниссааяа д̣̇звад̣̇ад̇д̇зна силаа бавид̣̇д̇хаа, звам̣ махаабараад̇хам̣ наама мам̣ аалабад̇о д̣̇асаб̣аласса мукам̣ наббаход̇и; ахо бхаг̇аваа бан̃жахаагаарзхи д̇аад̣̇илагкан̣з суббад̇идтид̇о. зваруубам̣ наама сад̇т̇аарам̣ бахааяа б̣ахид̣̇д̇хаа на бариязсиссаамаа’’д̇и со соманассаж̇аад̇о бхаг̇аванд̇ам̣ аалабанд̇о ‘‘бияо мз, бханд̇з’’д̇иаад̣̇имааха.
Atha rañño etadahosi – ‘‘aho acchariyā buddhaguṇā, mayā sadiso bhagavato aparādhakārako nāma natthi, mayā hissa aggupaṭṭhāko ghātito, devadattassa ca kathaṃ gahetvā abhimārā pesitā, nāḷāgiri mutto, maṃ nissāya devadattena silā paviddhā, evaṃ mahāparādhaṃ nāma maṃ ālapato dasabalassa mukhaṃ nappahoti; aho bhagavā pañcahākārehi tādilakkhaṇe suppatiṭṭhito. Evarūpaṃ nāma satthāraṃ pahāya bahiddhā na pariyesissāmā’’ti so somanassajāto bhagavantaṃ ālapanto ‘‘piyo me, bhante’’tiādimāha.
162. бхигкусан̇гхасса ан̃ж̇алим̣ бан̣аамзд̇ваад̇и звам̣ гирасса ахоси бхаг̇аванд̇ам̣ ванд̣̇ид̇ваа ид̇ожид̇о жа г̇анд̇ваа бхигкусан̇гхам̣ ванд̣̇анд̇зна жа бхаг̇аваа бидтид̇о гаад̇аб̣б̣о ход̇и, г̇аругаароби жзса на ход̇и. рааж̇аанам̣ ванд̣̇ид̇ваа убарааж̇аанам̣ ванд̣̇анд̇знаби хи ран̃н̃о аг̇аараво гад̇о ход̇и. д̇асмаа бхаг̇аванд̇ам̣ ванд̣̇ид̇ваа тид̇адтаанзязва бхигкусан̇гхасса ан̃ж̇алим̣ бан̣аамзд̇ваа згаманд̇ам̣ нисийд̣̇и. ган̃жид̣̇зва д̣̇зсанд̇и ган̃жи огаасам̣.
162.Bhikkhusaṅghassaañjaliṃ paṇāmetvāti evaṃ kirassa ahosi bhagavantaṃ vanditvā itocito ca gantvā bhikkhusaṅghaṃ vandantena ca bhagavā piṭṭhito kātabbo hoti, garukāropi cesa na hoti. Rājānaṃ vanditvā uparājānaṃ vandantenapi hi rañño agāravo kato hoti. Tasmā bhagavantaṃ vanditvā ṭhitaṭṭhāneyeva bhikkhusaṅghassa añjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdi. Kañcideva desanti kañci okāsaṃ.
ат̇асса бхаг̇аваа бан̃хабужчанз уссаахам̣ ж̇анзнд̇о ааха – ‘‘бужча, махаарааж̇а, яад̣̇ааган̇касий’’д̇и. д̇ассад̇т̇о – ‘‘бужча яад̣̇и ааган̇каси, на мз бан̃хависсаж̇ж̇анз бхааро ад̇т̇и’’. ат̇а ваа ‘‘бужча, яам̣ ааган̇каси, саб̣б̣ам̣ д̇з виссаж̇ж̇зссаамий’’д̇и саб̣б̣ан̃н̃убавааран̣ам̣ баваарзси, асаад̇хааран̣ам̣ бажжзгаб̣уд̣̇д̇хааг̇г̇асаавагамахаасаавагзхи. д̇з хи яад̣̇ааган̇касийд̇и на вад̣̇анд̇и, суд̇ваа взд̣̇иссаамаад̇и вад̣̇анд̇и. б̣уд̣̇д̇хаа бана – ‘‘бужча, аавусо, яад̣̇ааган̇касий’’д̇и (сам̣. ни. 1.237), ваа ‘‘бужча, махаарааж̇а, яад̣̇ааган̇касий’’д̇и ваа,
Athassa bhagavā pañhapucchane ussāhaṃ janento āha – ‘‘puccha, mahārāja, yadākaṅkhasī’’ti. Tassattho – ‘‘puccha yadi ākaṅkhasi, na me pañhavissajjane bhāro atthi’’. Atha vā ‘‘puccha, yaṃ ākaṅkhasi, sabbaṃ te vissajjessāmī’’ti sabbaññupavāraṇaṃ pavāresi, asādhāraṇaṃ paccekabuddhaaggasāvakamahāsāvakehi. Te hi yadākaṅkhasīti na vadanti, sutvā vedissāmāti vadanti. Buddhā pana – ‘‘puccha, āvuso, yadākaṅkhasī’’ti (saṃ. ni. 1.237), vā ‘‘puccha, mahārāja, yadākaṅkhasī’’ti vā,
‘‘бужча, ваасава, мам̣ бан̃хам̣, яам̣ гин̃жи манасижчаси;
‘‘Puccha, vāsava, maṃ pañhaṃ, yaṃ kiñci manasicchasi;
д̇асса д̇ассзва бан̃хасса, ахам̣ анд̇ам̣ гароми д̇з’’д̇и. (д̣̇ий. ни. 2.356) ваа;
Tassa tasseva pañhassa, ahaṃ antaṃ karomi te’’ti. (dī. ni. 2.356) vā;
д̇зна хи д̇вам̣, бхигку, сагз аасанз нисийд̣̇ид̇ваа бужча, яад̣̇ааган̇касийд̇и ваа,
Tena hi tvaṃ, bhikkhu, sake āsane nisīditvā puccha, yadākaṅkhasīti vā,
‘‘б̣ааварисса жа д̇уяхам̣ ваа, саб̣б̣зсам̣ саб̣б̣асам̣саяам̣;
‘‘Bāvarissa ca tuyhaṃ vā, sabbesaṃ sabbasaṃsayaṃ;
гад̇аавагаасаа бужчавхо, яам̣ гин̃жи манасижчат̇аа’’д̇и. (су. ни. 1036) ваа;
Katāvakāsā pucchavho, yaṃ kiñci manasicchathā’’ti. (su. ni. 1036) vā;
‘‘бужча мам̣, сабхияа, бан̃хам̣, яам̣ гин̃жи манасижчаси;
‘‘Puccha maṃ, sabhiya, pañhaṃ, yaṃ kiñci manasicchasi;
д̇асса д̇ассзва бан̃хасса, ахам̣ анд̇ам̣ гароми д̇з’’д̇и. (су. ни. 517) ваа;
Tassa tasseva pañhassa, ahaṃ antaṃ karomi te’’ti. (su. ni. 517) vā;
д̇зсам̣ д̇зсам̣ яагканаринд̣̇ад̣̇звасаман̣аб̣раахман̣абариб̣б̣ааж̇агаанам̣ саб̣б̣ан̃н̃убавааран̣ам̣ баваарзнд̇и. анажчарияан̃жзд̇ам̣, яам̣ бхаг̇аваа б̣уд̣̇д̇хабхуумим̣ бад̇ваа зд̇ам̣ бавааран̣ам̣ баваарзяяа. яо б̣од̇хисад̇д̇абхуумияам̣ бад̣̇зсан̃аан̣з тид̇о –
Tesaṃ tesaṃ yakkhanarindadevasamaṇabrāhmaṇaparibbājakānaṃ sabbaññupavāraṇaṃ pavārenti. Anacchariyañcetaṃ, yaṃ bhagavā buddhabhūmiṃ patvā etaṃ pavāraṇaṃ pavāreyya. Yo bodhisattabhūmiyaṃ padesañāṇe ṭhito –
‘‘гон̣д̣ан̃н̃а , бан̃хаани вияаагарохи;
‘‘Koṇḍañña , pañhāni viyākarohi;
яаажанд̇и д̇ам̣ исаяо саад̇хуруубаа.
Yācanti taṃ isayo sādhurūpā.
гон̣д̣ан̃н̃а, зсо мануж̇зсу д̇хаммо;
Koṇḍañña, eso manujesu dhammo;
яам̣ вуд̣̇д̇хамааг̇ажчад̇и зса бхааро’’д̇и. (ж̇аа. 2.17.60);
Yaṃ vuddhamāgacchati esa bhāro’’ti. (jā. 2.17.60);
звам̣ саггаад̣̇ийнам̣ ад̇т̇ааяа исийхи яаажид̇о –
Evaṃ sakkādīnaṃ atthāya isīhi yācito –
‘‘гад̇аавагаасаа бужчанд̇у бхонд̇о,
‘‘Katāvakāsā pucchantu bhonto,
яам̣ гин̃жи бан̃хам̣ манасаабхибад̇т̇ид̇ам̣;
Yaṃ kiñci pañhaṃ manasābhipatthitaṃ;
ахан̃хи д̇ам̣ д̇ам̣ во вияаагариссам̣,
Ahañhi taṃ taṃ vo viyākarissaṃ,
н̃ад̇ваа саяам̣ логамимам̣ баран̃жаа’’д̇и. (ж̇аа. 2.17.61);
Ñatvā sayaṃ lokamimaṃ parañcā’’ti. (jā. 2.17.61);
звам̣ сарабхан̇г̇агаалз. самбхаваж̇аад̇агз жа сагалаж̇амб̣уд̣̇ийбам̣ д̇игкад̇д̇ум̣ вижарид̇ваа бан̃хаанам̣ анд̇агарам̣ ад̣̇исваа сужирад̇зна б̣раахман̣зна, бан̃хам̣ будтум̣ огаасз гаарид̇з ж̇аад̇ияаа сад̇д̇авассиго рат̇игааяа бам̣сум̣ гийл̣анд̇о баллан̇гамаабхуж̇ид̇ваа анд̇аравийт̇ияам̣ нисиннова –
Evaṃ sarabhaṅgakāle. Sambhavajātake ca sakalajambudīpaṃ tikkhattuṃ vicaritvā pañhānaṃ antakaraṃ adisvā suciratena brāhmaṇena, pañhaṃ puṭṭhuṃ okāse kārite jātiyā sattavassiko rathikāya paṃsuṃ kīḷanto pallaṅkamābhujitvā antaravīthiyaṃ nisinnova –
‘‘д̇аг̇гха д̇з ахамагкиссам̣, яат̇ааби гусало д̇ат̇аа;
‘‘Taggha te ahamakkhissaṃ, yathāpi kusalo tathā;
рааж̇аа жа ко д̇ам̣ ж̇аанаад̇и, яад̣̇и гаахад̇и ваа на ваа’’д̇и. (ж̇аа. 1.16.172);
Rājā ca kho taṃ jānāti, yadi kāhati vā na vā’’ti. (jā. 1.16.172);
саб̣б̣ан̃н̃убавааран̣ам̣ баваарзси.
Sabbaññupavāraṇaṃ pavāresi.
163. звам̣ бхаг̇авад̇аа саб̣б̣ан̃н̃убавааран̣ааяа баваарид̇ааяа ад̇д̇амано рааж̇аа бан̃хам̣ бужчанд̇о – ‘‘яат̇аа ну ко имаани, бханд̇з’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а сиббамзва сиббааяад̇анам̣. бут̇усиббааяад̇анаанийд̇и б̣ахууни сиббаани. сзяяат̇ид̣̇анд̇и гад̇амз бана д̇з. хад̇т̇аарохаад̇иаад̣̇ийхи яз д̇ам̣ д̇ам̣ сиббам̣ ниссааяа ж̇ийванд̇и, д̇з д̣̇ассзд̇и. аяан̃хи ассаад̇хиббааяо – ‘‘яат̇аа имзсам̣ сиббуубаж̇ийвийнам̣ д̇ам̣ д̇ам̣ сиббам̣ ниссааяа санд̣̇идтигам̣ сиббапалам̣ бан̃н̃ааяад̇и. саггаа ну ко звам̣ санд̣̇идтигам̣ сааман̃н̃апалам̣ бан̃н̃аабзд̇у’’нд̇и. д̇асмаа сиббааяад̇анаани аахарид̇ваа сиббуубаж̇ийвино д̣̇ассзд̇и.
163. Evaṃ bhagavatā sabbaññupavāraṇāya pavāritāya attamano rājā pañhaṃ pucchanto – ‘‘yathā nu kho imāni, bhante’’tiādimāha. Tattha sippameva sippāyatanaṃ. Puthusippāyatanānīti bahūni sippāni. Seyyathidanti katame pana te. Hatthārohātiādīhi ye taṃ taṃ sippaṃ nissāya jīvanti, te dasseti. Ayañhi assādhippāyo – ‘‘yathā imesaṃ sippūpajīvīnaṃ taṃ taṃ sippaṃ nissāya sandiṭṭhikaṃ sippaphalaṃ paññāyati. Sakkā nu kho evaṃ sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññāpetu’’nti. Tasmā sippāyatanāni āharitvā sippūpajīvino dasseti.
д̇ад̇т̇а хад̇т̇аарохаад̇и саб̣б̣зби хад̇т̇аажарияахад̇т̇ивзж̇ж̇ахад̇т̇имзн̣д̣аад̣̇аяо д̣̇ассзд̇и. ассаарохаад̇и саб̣б̣зби ассаажарияаассавзж̇ж̇аассамзн̣д̣аад̣̇аяо. рат̇игаад̇и саб̣б̣зби рат̇аажарияарат̇аяод̇харат̇арагкаад̣̇аяо. д̇хануг̇г̇ахаад̇и д̇хануаажарияаа иссаасаа. жзлагаад̇и яз яуд̣̇д̇хз ж̇аяад̇хаж̇ам̣ г̇ахзд̇ваа бурад̇о г̇ажчанд̇и. жалагаад̇и ид̇ха ран̃н̃о таанам̣ ход̇у, ид̇ха асугамахаамад̇д̇ассаад̇и звам̣ сзнааб̣яуухагаарагаа. бин̣д̣ад̣̇ааяагаад̇и саахасигамахааяод̇хаа. д̇з гира барасзнам̣ бависид̇ваа барасийсам̣ бин̣д̣амива чзд̇ваа чзд̇ваа д̣̇аяанд̇и, уббад̇ид̇ваа уббад̇ид̇ваа ниг̇г̇ажчанд̇ийд̇и ад̇т̇о. яз ваа сан̇г̇аамамаж̇жхз яод̇хаанам̣ бхад̇д̇абаад̇им̣ г̇ахзд̇ваа баривисанд̇и, д̇зсамбзд̇ам̣ наамам̣. уг̇г̇аа рааж̇абуд̇д̇аад̇и уг̇г̇ад̇уг̇г̇ад̇аа сан̇г̇аамааважараа рааж̇абуд̇д̇аа. багканд̣̇инод̇и яз ‘‘гасса сийсам̣ ваа аавуд̇хам̣ ваа аахараамаа’’д̇и ‘‘вад̇ваа асугассаа’’д̇и вуд̇д̇аа сан̇г̇аамам̣ багканд̣̇ид̇ваа д̇ад̣̇зва аахаранд̇и, имз багканд̣̇анд̇ийд̇и багканд̣̇ино. махаанааг̇аад̇и махаанааг̇аа вияа махаанааг̇аа, хад̇т̇иаад̣̇ийсуби абхимукам̣ ааг̇ажчанд̇зсу анивад̇д̇ид̇аяод̇хаанамзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. суураад̇и зганд̇асуураа, яз саж̇аалигааби сажаммигааби самуд̣̇д̣̇ам̣ д̇арид̇ум̣ саггонд̇и. жаммаяод̇хинод̇и яз жаммаган̃жугам̣ ваа бависид̇ваа сарабарид̇д̇аан̣ажаммам̣ ваа г̇ахзд̇ваа яуж̇жханд̇и. д̣̇аасигабуд̇д̇аад̇и б̣алавасинзхаа гхарад̣̇аасаяод̇хаа. аал̣ааригаад̇и буувигаа. габбагаад̇и нхаабигаа. нхаабагаад̇и яз нхаабзнд̇и. сууд̣̇аад̇и бхад̇д̇агаарагаа. маалаагаараад̣̇аяо баагадааязва. г̇ан̣агаад̇и ажчид̣̇д̣̇агабаатагаа. муд̣̇д̣̇игаад̇и хад̇т̇амуд̣̇д̣̇ааяа г̇ан̣анам̣ ниссааяа ж̇ийвино. яаани ваа банан̃н̃аанибийд̇и аяагаарад̣̇анд̇агааражид̇д̇агаараад̣̇ийни. звам̣г̇ад̇аанийд̇и звам̣ бавад̇д̇аани. д̇з д̣̇идтзва д̇хаммзд̇и д̇з хад̇т̇аарохаад̣̇аяо д̇аани бут̇усиббааяад̇анаани д̣̇ассзд̇ваа рааж̇агулад̇о махаасамбад̇д̇им̣ лабхамаанаа санд̣̇идтигамзва сиббапалам̣ убаж̇ийванд̇и. сукзнд̇ийд̇и сукид̇ам̣ гаронд̇и. бийн̣знд̇ийд̇и бийн̣ид̇ам̣ т̇аамаб̣алуубзд̇ам̣ гаронд̇и. уд̣̇д̇хаг̇г̇игаад̣̇ийсу убари паланиб̣б̣ад̇д̇анад̇о уд̣̇д̇хам̣ аг̇г̇амассаа ад̇т̇ийд̇и уд̣̇д̇хаг̇г̇игаа. саг̇г̇ам̣ арахад̇ийд̇и соваг̇г̇игаа. суко вибааго ассаад̇и сукавибаагаа. судту аг̇г̇з руубасад̣̇д̣̇аг̇анд̇харасаподтаб̣б̣аааяуван̣н̣асукаяасааад̇хибад̇зяяасан̇каад̇з д̣̇аса д̇хаммз сам̣вад̇д̇зд̇и ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ийд̇и саг̇г̇асам̣вад̇д̇анигаа. д̇ам̣ зваруубам̣ д̣̇агкин̣ам̣ д̣̇аанам̣ бад̇идтабзнд̇ийд̇и ад̇т̇о. сааман̃н̃апаланд̇и зд̇т̇а барамад̇т̇ад̇о маг̇г̇о сааман̃н̃ам̣. арияапалам̣ сааман̃н̃апалам̣. яат̇ааха – ‘‘гад̇аман̃жа, бхигкавз, сааман̃н̃ам̣? аяамзва арияо адтан̇г̇иго маг̇г̇о. сзяяат̇ид̣̇ам̣, саммаад̣̇идти…бз… саммаасамаад̇хи. ид̣̇ам̣ вужжад̇и, бхигкавз, сааман̃н̃ам̣. гад̇амаани жа, бхигкавз, сааман̃н̃апалаани? сод̇аабад̇д̇ипалам̣…бз… арахад̇д̇апала’’нд̇и (сам̣. ни. 5.35). д̇ам̣ зса рааж̇аа на ж̇аанаад̇и. убари ааг̇ад̇ам̣ бана д̣̇аасагассагобамам̣ санд̇хааяа бужчад̇и.
Tattha hatthārohāti sabbepi hatthācariyahatthivejjahatthimeṇḍādayo dasseti. Assārohāti sabbepi assācariyaassavejjaassameṇḍādayo. Rathikāti sabbepi rathācariyarathayodharatharakkhādayo. Dhanuggahāti dhanuācariyā issāsā. Celakāti ye yuddhe jayadhajaṃ gahetvā purato gacchanti. Calakāti idha rañño ṭhānaṃ hotu, idha asukamahāmattassāti evaṃ senābyūhakārakā. Piṇḍadāyakāti sāhasikamahāyodhā. Te kira parasenaṃ pavisitvā parasīsaṃ piṇḍamiva chetvā chetvā dayanti, uppatitvā uppatitvā niggacchantīti attho. Ye vā saṅgāmamajjhe yodhānaṃ bhattapātiṃ gahetvā parivisanti, tesampetaṃ nāmaṃ. Uggārājaputtāti uggatuggatā saṅgāmāvacarā rājaputtā. Pakkhandinoti ye ‘‘kassa sīsaṃ vā āvudhaṃ vā āharāmā’’ti ‘‘vatvā asukassā’’ti vuttā saṅgāmaṃ pakkhanditvā tadeva āharanti, ime pakkhandantīti pakkhandino. Mahānāgāti mahānāgā viya mahānāgā, hatthiādīsupi abhimukhaṃ āgacchantesu anivattitayodhānametaṃ adhivacanaṃ. Sūrāti ekantasūrā, ye sajālikāpi sacammikāpi samuddaṃ tarituṃ sakkonti. Cammayodhinoti ye cammakañcukaṃ vā pavisitvā saraparittāṇacammaṃ vā gahetvā yujjhanti. Dāsikaputtāti balavasinehā gharadāsayodhā. Āḷārikāti pūvikā. Kappakāti nhāpikā. Nhāpakāti ye nhāpenti. Sūdāti bhattakārakā. Mālākārādayo pākaṭāyeva. Gaṇakāti acchiddakapāṭhakā. Muddikāti hatthamuddāya gaṇanaṃ nissāya jīvino. Yāni vā panaññānipīti ayakāradantakāracittakārādīni. Evaṃgatānīti evaṃ pavattāni. Te diṭṭheva dhammeti te hatthārohādayo tāni puthusippāyatanāni dassetvā rājakulato mahāsampattiṃ labhamānā sandiṭṭhikameva sippaphalaṃ upajīvanti. Sukhentīti sukhitaṃ karonti. Pīṇentīti pīṇitaṃ thāmabalūpetaṃ karonti. Uddhaggikādīsu upari phalanibbattanato uddhaṃ aggamassā atthīti uddhaggikā. Saggaṃ arahatīti sovaggikā. Sukho vipāko assāti sukhavipākā. Suṭṭhu agge rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbaāyuvaṇṇasukhayasaādhipateyyasaṅkhāte dasa dhamme saṃvatteti nibbattetīti saggasaṃvattanikā. Taṃ evarūpaṃ dakkhiṇaṃ dānaṃ patiṭṭhapentīti attho. Sāmaññaphalanti ettha paramatthato maggo sāmaññaṃ. Ariyaphalaṃ sāmaññaphalaṃ. Yathāha – ‘‘katamañca, bhikkhave, sāmaññaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Seyyathidaṃ, sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, sāmaññaṃ. Katamāni ca, bhikkhave, sāmaññaphalāni? Sotāpattiphalaṃ…pe… arahattaphala’’nti (saṃ. ni. 5.35). Taṃ esa rājā na jānāti. Upari āgataṃ pana dāsakassakopamaṃ sandhāya pucchati.
ат̇а бхаг̇аваа бан̃хам̣ ависсаж̇ж̇зд̇ваава жинд̇зси – ‘‘имз б̣ахуу ан̃н̃ад̇ид̇т̇ияасаавагаа рааж̇аамажжаа ид̇хааг̇ад̇аа, д̇з ган̣хабагкан̃жа суггабагкан̃жа д̣̇ийбзд̇ваа гат̇ийяамаанз амхаагам̣ рааж̇аа маханд̇зна уссаахзна ид̇хааг̇ад̇о, д̇ассааг̇ад̇агаалад̇о бадтааяа саман̣о г̇од̇амо саман̣аголаахалам̣ саман̣абхан̣д̣анамзва гат̇зд̇ийд̇и уж̇жхааяиссанд̇и, на саггажжам̣ д̇хаммам̣ соссанд̇и, ран̃н̃аа бана гат̇ийяамаанз уж̇жхааяид̇ум̣ на сагкиссанд̇и, рааж̇аанамзва анувад̇д̇иссанд̇и. иссараанувад̇д̇аго хи лого. ‘ханд̣̇аахам̣ ран̃н̃ова бхаарам̣ гаромий’д̇и ран̃н̃о бхаарам̣ гаронд̇о ‘‘абхиж̇аанааси но д̇ва’’нд̇иаад̣̇имааха.
Atha bhagavā pañhaṃ avissajjetvāva cintesi – ‘‘ime bahū aññatitthiyasāvakā rājāmaccā idhāgatā, te kaṇhapakkhañca sukkapakkhañca dīpetvā kathīyamāne amhākaṃ rājā mahantena ussāhena idhāgato, tassāgatakālato paṭṭhāya samaṇo gotamo samaṇakolāhalaṃ samaṇabhaṇḍanameva kathetīti ujjhāyissanti, na sakkaccaṃ dhammaṃ sossanti, raññā pana kathīyamāne ujjhāyituṃ na sakkhissanti, rājānameva anuvattissanti. Issarānuvattako hi loko. ‘Handāhaṃ raññova bhāraṃ karomī’ti rañño bhāraṃ karonto ‘‘abhijānāsi no tva’’ntiādimāha.
164. д̇ад̇т̇а абхиж̇аанааси но д̇ванд̇и абхиж̇аанааси ну д̇вам̣. аяан̃жа но-сад̣̇д̣̇о барад̇о бужчид̇аад̇и бад̣̇зна яож̇зд̇аб̣б̣о. ид̣̇ан̃хи вуд̇д̇ам̣ ход̇и – ‘‘махаарааж̇а, д̇вам̣ имам̣ бан̃хам̣ ан̃н̃з саман̣аб̣раахман̣з бужчид̇аа ну, абхиж̇аанааси жа нам̣ будтабхаавам̣, на д̇з саммудта’’нд̇и. сажз д̇з аг̇арууд̇и сажз д̇уяхам̣ яат̇аа д̇з б̣яаагарим̣су, д̇ат̇аа ид̇ха бхаасид̇ум̣ бхаарияам̣ на ход̇и, яад̣̇и на гожи апаасугабхааво ад̇т̇и, бхаасассууд̇и ад̇т̇о. на ко мз бханд̇зд̇и гим̣ санд̇хааяааха? бан̣д̣ид̇абад̇ируубагаанан̃хи санд̇игз гат̇зд̇ум̣ д̣̇угкам̣ ход̇и, д̇з бад̣̇з бад̣̇з агкарз агкарз д̣̇осамзва вад̣̇анд̇и. зганд̇абан̣д̣ид̇аа бана гат̇ам̣ суд̇ваа сугат̇ид̇ам̣ басам̣санд̇и, д̣̇уггат̇ид̇зсу баал̣ибад̣̇аад̇т̇аб̣яан̃ж̇анзсу яам̣ яам̣ вируж̇жхад̇и, д̇ам̣ д̇ам̣ уж̇угам̣ гад̇ваа д̣̇знд̇и. бхаг̇авад̇аа жа сад̣̇исо зганд̇абан̣д̣ид̇о наама над̇т̇и. д̇знааха – ‘‘на ко мз, бханд̇з, г̇ару; яад̇т̇асса бхаг̇аваа нисинно бхаг̇аванд̇аруубо ваа’’д̇и.
164. Tattha abhijānāsi no tvanti abhijānāsi nu tvaṃ. Ayañca no-saddo parato pucchitāti padena yojetabbo. Idañhi vuttaṃ hoti – ‘‘mahārāja, tvaṃ imaṃ pañhaṃ aññe samaṇabrāhmaṇe pucchitā nu, abhijānāsi ca naṃ puṭṭhabhāvaṃ, na te sammuṭṭha’’nti. Sace te agarūti sace tuyhaṃ yathā te byākariṃsu, tathā idha bhāsituṃ bhāriyaṃ na hoti, yadi na koci aphāsukabhāvo atthi, bhāsassūti attho. Na kho me bhanteti kiṃ sandhāyāha? Paṇḍitapatirūpakānañhi santike kathetuṃ dukkhaṃ hoti, te pade pade akkhare akkhare dosameva vadanti. Ekantapaṇḍitā pana kathaṃ sutvā sukathitaṃ pasaṃsanti, dukkathitesu pāḷipadaatthabyañjanesu yaṃ yaṃ virujjhati, taṃ taṃ ujukaṃ katvā denti. Bhagavatā ca sadiso ekantapaṇḍito nāma natthi. Tenāha – ‘‘na kho me, bhante, garu; yatthassa bhagavā nisinno bhagavantarūpo vā’’ti.
бууран̣агассабаваад̣̇аван̣н̣анаа
Pūraṇakassapavādavaṇṇanā
165. згамид̣̇ааханд̇и згам̣ ид̇ха ахам̣. саммод̣̇анийяам̣ гат̇ам̣ сааран̣ийяам̣ вийд̇исаарзд̇ваад̇и саммод̣̇аж̇анагам̣ сарид̇аб̣б̣аяуд̇д̇агам̣ гат̇ам̣ барияосаабзд̇ваа.
165.Ekamidāhanti ekaṃ idha ahaṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvāti sammodajanakaṃ saritabbayuttakaṃ kathaṃ pariyosāpetvā.
166. ‘‘гарод̇о ко, махаарааж̇а, гаараяад̇о’’д̇иаад̣̇ийсу гарод̇од̇и сахад̇т̇аа гаронд̇асса. гаараяад̇од̇и аан̣ад̇д̇ияаа гаарзнд̇асса. чинд̣̇ад̇од̇и барзсам̣ хад̇т̇аад̣̇ийни чинд̣̇анд̇асса. бажад̇од̇и барз д̣̇ан̣д̣зна бийл̣знд̇асса. сожаяад̇од̇и барасса бхан̣д̣ахаран̣аад̣̇ийхи сожаяад̇о. сожаабаяад̇од̇и согам̣ саяам̣ гаронд̇ассаби барзхи гаараабзнд̇ассаби . гиламад̇од̇и аахаарубажчзд̣̇аб̣анд̇ханааг̇аараббавзсанаад̣̇ийхи саяам̣ гиламанд̇ассаби барзхи гиламаабзнд̇ассаби. панд̣̇ад̇о панд̣̇аабаяад̇од̇и барам̣ панд̣̇анд̇ам̣ панд̣̇анагаалз саяамби панд̣̇ад̇о барамби панд̣̇аабаяад̇о. баан̣амад̇ибаад̇аабаяад̇од̇и баан̣ам̣ хананд̇ассаби ханаабзнд̇ассаби. звам̣ саб̣б̣ад̇т̇а гаран̣агааран̣авасзнзва ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
166.‘‘Karoto kho, mahārāja, kārayato’’tiādīsu karototi sahatthā karontassa. Kārayatoti āṇattiyā kārentassa. Chindatoti paresaṃ hatthādīni chindantassa. Pacatoti pare daṇḍena pīḷentassa. Socayatoti parassa bhaṇḍaharaṇādīhi socayato. Socāpayatoti sokaṃ sayaṃ karontassapi parehi kārāpentassapi . Kilamatoti āhārupacchedabandhanāgārappavesanādīhi sayaṃ kilamantassapi parehi kilamāpentassapi. Phandato phandāpayatoti paraṃ phandantaṃ phandanakāle sayampi phandato parampi phandāpayato. Pāṇamatipātāpayatoti pāṇaṃ hanantassapi hanāpentassapi. Evaṃ sabbattha karaṇakāraṇavaseneva attho veditabbo.
санд̇хинд̇и гхарасанд̇хим̣. ниллобанд̇и махаавилобам̣. згааг̇аариганд̇и згамзва гхарам̣ бариваарзд̇ваа вилуббанам̣. барибант̇зд̇и ааг̇ад̇ааг̇ад̇аанам̣ ажчинд̣̇анад̇т̇ам̣ маг̇г̇з д̇идтад̇о. гарод̇о на гарийяад̇и баабанд̇и яам̣ гин̃жи баабам̣ гаромийд̇и сан̃н̃ааяа гарод̇оби баабам̣ на гарийяад̇и, над̇т̇и баабам̣. сад̇д̇аа бана баабам̣ гаромаад̇и звам̣сан̃н̃ино хонд̇ийд̇и д̣̇ийбзд̇и. курабарияанд̇знаад̇и куранзминаа, курад̇хаарасад̣̇исабарияанд̇зна ваа. згам̣ мам̣сакаланд̇и згам̣ мам̣сараасим̣. бун̃ж̇анд̇и д̇ассзва взважанам̣. д̇ад̇онид̣̇аананд̇и згамам̣сакалагаран̣анид̣̇аанам̣.
Sandhinti gharasandhiṃ. Nillopanti mahāvilopaṃ. Ekāgārikanti ekameva gharaṃ parivāretvā viluppanaṃ. Paripantheti āgatāgatānaṃ acchindanatthaṃ magge tiṭṭhato. Karoto na karīyati pāpanti yaṃ kiñci pāpaṃ karomīti saññāya karotopi pāpaṃ na karīyati, natthi pāpaṃ. Sattā pana pāpaṃ karomāti evaṃsaññino hontīti dīpeti. Khurapariyantenāti khuraneminā, khuradhārasadisapariyantena vā. Ekaṃ maṃsakhalanti ekaṃ maṃsarāsiṃ. Puñjanti tasseva vevacanaṃ. Tatonidānanti ekamaṃsakhalakaraṇanidānaṃ.
д̣̇агкин̣анд̇и д̣̇агкин̣ад̇ийрз мануссаа гагкал̣аа д̣̇аарун̣аа, д̇з санд̇хааяа ‘‘хананд̇о’’д̇иаад̣̇имааха. уд̇д̇арад̇ийрз сад̇д̇аа сад̣̇д̇хаа хонд̇и басаннаа б̣уд̣̇д̇хамаамагаа д̇хаммамаамагаа сан̇гхамаамагаа, д̇з санд̇хааяа д̣̇ад̣̇анд̇од̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а яаж̇анд̇од̇и махааяааг̇ам̣ гаронд̇о. д̣̇амзнаад̇и инд̣̇рияад̣̇амзна убосат̇агаммзна ваа. сам̣яамзнаад̇и сийласам̣яамзна. сажжаваж̇ж̇знаад̇и сажжаважанзна. ааг̇амод̇и ааг̇аманам̣, бавад̇д̇ийд̇и ад̇т̇о. саб̣б̣ат̇ааби баабабун̃н̃аанам̣ гирияамзва бадигкибад̇и.
Dakkhiṇanti dakkhiṇatīre manussā kakkhaḷā dāruṇā, te sandhāya ‘‘hananto’’tiādimāha. Uttaratīre sattā saddhā honti pasannā buddhamāmakā dhammamāmakā saṅghamāmakā, te sandhāya dadantotiādimāha. Tattha yajantoti mahāyāgaṃ karonto. Damenāti indriyadamena uposathakammena vā. Saṃyamenāti sīlasaṃyamena. Saccavajjenāti saccavacanena. Āgamoti āgamanaṃ, pavattīti attho. Sabbathāpi pāpapuññānaṃ kiriyameva paṭikkhipati.
амб̣ам̣ будто лаб̣уж̇ам̣ б̣яаагарод̇и наама, яо гийд̣̇исо амб̣о гийд̣̇исаани ваа амб̣асса канд̇хабан̣н̣абубпапалаанийд̇и вуд̇д̇з зд̣̇исо лаб̣уж̇о зд̣̇исаани ваа лаб̣уж̇асса канд̇хабан̣н̣абубпапалаанийд̇и б̣яаагарод̇и. виж̇ид̇зд̇и аан̣аабавад̇д̇ид̣̇зсз. абасаад̣̇зд̇аб̣б̣анд̇и вихзтзд̇аб̣б̣ам̣. анабхинанд̣̇ид̇ваад̇и ‘‘саад̇ху саад̇хуу’’д̇и звам̣ басам̣сам̣ агад̇ваа. аббадиггосид̇ваад̇и б̣аалад̣̇уб̣бхаасид̇ам̣ д̇аяаа бхаасид̇анд̇и звам̣ аббадиб̣аахид̇ваа. ануг̇г̇ан̣ханд̇од̇и саарад̇о аг̇г̇ан̣ханд̇о. аниггуж̇ж̇анд̇од̇и сааравасзнзва ид̣̇ам̣ ниссаран̣ам̣, аяам̣ барамад̇т̇од̇и хад̣̇аяз адтабзнд̇о. б̣яан̃ж̇анам̣ бана д̇зна уг̇г̇ахид̇ан̃жзва ниггуж̇ж̇ид̇ан̃жа.
Ambaṃ puṭṭho labujaṃ byākaroti nāma, yo kīdiso ambo kīdisāni vā ambassa khandhapaṇṇapupphaphalānīti vutte ediso labujo edisāni vā labujassa khandhapaṇṇapupphaphalānīti byākaroti. Vijiteti āṇāpavattidese. Apasādetabbanti viheṭhetabbaṃ. Anabhinanditvāti ‘‘sādhu sādhū’’ti evaṃ pasaṃsaṃ akatvā. Appaṭikkositvāti bāladubbhāsitaṃ tayā bhāsitanti evaṃ appaṭibāhitvā. Anuggaṇhantoti sārato aggaṇhanto. Anikkujjantoti sāravaseneva idaṃ nissaraṇaṃ, ayaṃ paramatthoti hadaye aṭṭhapento. Byañjanaṃ pana tena uggahitañceva nikkujjitañca.
магкалиг̇осаалаваад̣̇аван̣н̣анаа
Makkhaligosālavādavaṇṇanā
167-169. магкаливаад̣̇з бажжаяод̇и хзд̇увзважанамзва, убхаязнааби виж̇ж̇амаанамзва гааяад̣̇ужжарид̇аад̣̇ийнам̣ сам̣гилзсабажжаяам̣, гааяасужарид̇аад̣̇ийнан̃жа висуд̣̇д̇хибажжаяам̣ бадигкибад̇и. ад̇д̇агаарзд̇и ад̇д̇агааро. язна ад̇д̇анаа гад̇агаммзна имз сад̇д̇аа д̣̇звад̇д̇амби маарад̇д̇амби б̣рахмад̇д̇амби саавагаб̣од̇химби бажжзгаб̣од̇химби саб̣б̣ан̃н̃уд̇амби баабун̣анд̇и, д̇амби бадигкибад̇и. д̣̇уд̇ияабад̣̇зна яам̣ барагаарам̣ барасса оваад̣̇аанусаасаним̣ ниссааяа табзд̇ваа махаасад̇д̇ам̣ авасзсо ж̇ано мануссасобхаг̇яад̇ам̣ аад̣̇им̣ гад̇ваа яаава арахад̇д̇ам̣ баабун̣аад̇и, д̇ам̣ барагаарам̣ бадигкибад̇и. звамаяам̣ б̣аало ж̇инажаггз бахаарам̣ д̣̇зд̇и наама. над̇т̇и бурисагаарзд̇и язна бурисагаарзна сад̇д̇аа вуд̇д̇аббагаараа самбад̇д̇ияо баабун̣анд̇и , д̇амби бадигкибад̇и. над̇т̇и б̣аланд̇и яамхи ад̇д̇ано б̣алз бад̇идтид̇аа сад̇д̇аа вийрияам̣ гад̇ваа д̇аа самбад̇д̇ияо баабун̣анд̇и, д̇ам̣ б̣алам̣ бадигкибад̇и. над̇т̇и вийрияанд̇иаад̣̇ийни саб̣б̣аани бурисагааравзважанаанзва. ‘‘ид̣̇ам̣ но вийриязна ид̣̇ам̣ бурисат̇аамзна, ид̣̇ам̣ бурисабараггамзна бавад̇д̇а’’нд̇и звам̣ бавад̇д̇аважанабадигкзбагаран̣авасзна банзд̇аани висум̣ аад̣̇ияанд̇и.
167-169. Makkhalivāde paccayoti hetuvevacanameva, ubhayenāpi vijjamānameva kāyaduccaritādīnaṃ saṃkilesapaccayaṃ, kāyasucaritādīnañca visuddhipaccayaṃ paṭikkhipati. Attakāreti attakāro. Yena attanā katakammena ime sattā devattampi mārattampi brahmattampi sāvakabodhimpi paccekabodhimpi sabbaññutampi pāpuṇanti, tampi paṭikkhipati. Dutiyapadena yaṃ parakāraṃ parassa ovādānusāsaniṃ nissāya ṭhapetvā mahāsattaṃ avaseso jano manussasobhagyataṃ ādiṃ katvā yāva arahattaṃ pāpuṇāti, taṃ parakāraṃ paṭikkhipati. Evamayaṃ bālo jinacakke pahāraṃ deti nāma. Natthi purisakāreti yena purisakārena sattā vuttappakārā sampattiyo pāpuṇanti , tampi paṭikkhipati. Natthi balanti yamhi attano bale patiṭṭhitā sattā vīriyaṃ katvā tā sampattiyo pāpuṇanti, taṃ balaṃ paṭikkhipati. Natthi vīriyantiādīni sabbāni purisakāravevacanāneva. ‘‘Idaṃ no vīriyena idaṃ purisathāmena, idaṃ purisaparakkamena pavatta’’nti evaṃ pavattavacanapaṭikkhepakaraṇavasena panetāni visuṃ ādiyanti.
саб̣б̣з сад̇д̇аад̇и одтаг̇он̣аг̇ад̣̇рабхаад̣̇аяо анавасзсз бариг̇г̇ан̣хаад̇и. саб̣б̣з баан̣аад̇и згинд̣̇рияо баан̣о, д̣̇винд̣̇рияо баан̣од̇иаад̣̇ивасзна вад̣̇ад̇и. саб̣б̣з бхууд̇аад̇и ан̣д̣агосавад̇т̇игосзсу бхууд̇з санд̇хааяа вад̣̇ад̇и. саб̣б̣з ж̇ийваад̇и саалияаваг̇од̇хумаад̣̇аяо санд̇хааяа вад̣̇ад̇и. д̇зсу хи со вирууханабхаавзна ж̇ийвасан̃н̃ий. авасаа аб̣алаа авийрияаад̇и д̇зсам̣ ад̇д̇ано васо ваа б̣алам̣ ваа вийрияам̣ ваа над̇т̇и. нияад̇исан̇г̇ад̇ибхаавабарин̣ад̇аад̇и зд̇т̇а нияад̇ийд̇и нияад̇аа. сан̇г̇ад̇ийд̇и чаннам̣ абхиж̇аад̇ийнам̣ д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а г̇аманам̣. бхаавод̇и сабхаавоязва. звам̣ нияад̇ияаа жа сан̇г̇ад̇ияаа жа бхаавзна жа барин̣ад̇аа наанаббагаарад̇ам̣ бад̇д̇аа. язна хи яат̇аа бхавид̇аб̣б̣ам̣, со д̇ат̇зва бхавад̇и. язна на бхавид̇аб̣б̣ам̣, со на бхавад̇ийд̇и д̣̇ассзд̇и. часвзваабхиж̇аад̇ийсууд̇и часу зва абхиж̇аад̇ийсу тад̇ваа сукан̃жа д̣̇угкан̃жа бадисам̣взд̣̇знд̇и. ан̃н̃аа сукад̣̇угкабхууми над̇т̇ийд̇и д̣̇ассзд̇и.
Sabbe sattāti oṭṭhagoṇagadrabhādayo anavasese pariggaṇhāti. Sabbe pāṇāti ekindriyo pāṇo, dvindriyo pāṇotiādivasena vadati. Sabbe bhūtāti aṇḍakosavatthikosesu bhūte sandhāya vadati. Sabbe jīvāti sāliyavagodhumādayo sandhāya vadati. Tesu hi so virūhanabhāvena jīvasaññī. Avasā abalā avīriyāti tesaṃ attano vaso vā balaṃ vā vīriyaṃ vā natthi. Niyatisaṅgatibhāvapariṇatāti ettha niyatīti niyatā. Saṅgatīti channaṃ abhijātīnaṃ tattha tattha gamanaṃ. Bhāvoti sabhāvoyeva. Evaṃ niyatiyā ca saṅgatiyā ca bhāvena ca pariṇatā nānappakārataṃ pattā. Yena hi yathā bhavitabbaṃ, so tatheva bhavati. Yena na bhavitabbaṃ, so na bhavatīti dasseti. Chasvevābhijātīsūti chasu eva abhijātīsu ṭhatvā sukhañca dukkhañca paṭisaṃvedenti. Aññā sukhadukkhabhūmi natthīti dasseti.
яонибамукасад̇асахассаанийд̇и бамукаяонийнам̣ уд̇д̇амаяонийнам̣ жуд̣̇д̣̇асасад̇асахассаани ан̃н̃аани жа садтисад̇аани ан̃н̃аани жа часад̇аани. бан̃жа жа гаммуно сад̇аанийд̇и бан̃жагаммасад̇аани жа. гзвалам̣ д̇аггамад̇д̇агзна нирад̇т̇агам̣ д̣̇идтим̣ д̣̇ийбзд̇и. бан̃жа жа гаммаани д̇ийн̣и жа гаммаанийд̇иаад̣̇ийсуби зсзва наяо. гзжи банааху – ‘‘бан̃жа жа гаммаанийд̇и бан̃жинд̣̇рияавасзна бхан̣ад̇и. д̇ийн̣ийд̇и гааяагаммаад̣̇ивасзнаа’’д̇и. гаммз жа убад̣дхагаммз жаад̇и зд̇т̇а банасса гааяагамман̃жа важийгамман̃жа гамманд̇и лад̣̇д̇хи, маногаммам̣ убад̣дхагамманд̇и. д̣̇вадтибадибад̣̇аад̇и д̣̇ваасадти бадибад̣̇аад̇и вад̣̇ад̇и. д̣̇вадтанд̇арагаббаад̇и згасмим̣ габбз жад̇усадти анд̇арагаббаа наама хонд̇и. аяам̣ бана ан̃н̃з д̣̇вз аж̇аананд̇о звамааха.
Yonipamukhasatasahassānīti pamukhayonīnaṃ uttamayonīnaṃ cuddasasatasahassāni aññāni ca saṭṭhisatāni aññāni ca chasatāni. Pañca ca kammunosatānīti pañcakammasatāni ca. Kevalaṃ takkamattakena niratthakaṃ diṭṭhiṃ dīpeti. Pañca ca kammāni tīṇi ca kammānītiādīsupi eseva nayo. Keci panāhu – ‘‘pañca ca kammānīti pañcindriyavasena bhaṇati. Tīṇīti kāyakammādivasenā’’ti. Kamme ca upaḍḍhakamme cāti ettha panassa kāyakammañca vacīkammañca kammanti laddhi, manokammaṃ upaḍḍhakammanti. Dvaṭṭhipaṭipadāti dvāsaṭṭhi paṭipadāti vadati. Dvaṭṭhantarakappāti ekasmiṃ kappe catusaṭṭhi antarakappā nāma honti. Ayaṃ pana aññe dve ajānanto evamāha.
чал̣аабхиж̇аад̇ияод̇и ган̣хаабхиж̇аад̇и, нийлаабхиж̇аад̇и, лохид̇аабхиж̇аад̇и, халид̣̇д̣̇аабхиж̇аад̇и, суггаабхиж̇аад̇и, барамасуггаабхиж̇аад̇ийд̇и имаа ча абхиж̇аад̇ияо вад̣̇ад̇и. д̇ад̇т̇а ораб̣бхигаа, саагун̣игаа, мааг̇авигаа, суугаригаа, луд̣̇д̣̇аа, мажчагхаад̇агаа жораа, жорагхаад̇агаа, б̣анд̇ханааг̇ааригаа, яз ваа банан̃н̃зби гзжи гуруурагамманд̇аа, аяам̣ ган̣хаабхиж̇аад̇ийд̇и (а. ни. 6.57) вад̣̇ад̇и. бхигкуу нийлаабхиж̇аад̇ийд̇и вад̣̇ад̇и, д̇з гира жад̇уусу бажжаязсу ган̣дагз багкибид̇ваа каад̣̇анд̇и. ‘‘бхигкуу ган̣дагавуд̇д̇игаа’’д̇и (а. ни. 6.57) аяан̃хисса баал̣иязва. ат̇а ваа ган̣дагавуд̇д̇игаа зва наама згз баб̣б̣аж̇ид̇аад̇и вад̣̇ад̇и. лохид̇аабхиж̇аад̇и наама ниг̇ан̣таа згасаадагаад̇и вад̣̇ад̇и. имз гира буримзхи д̣̇вийхи бан̣д̣арад̇араа. г̇ихий од̣̇аад̇авасанаа ажзлагасаавагаа халид̣̇д̣̇аабхиж̇аад̇ийд̇и вад̣̇ад̇и. звам̣ ад̇д̇ано бажжаяад̣̇ааяагз ниг̇ан̣тзхиби ж̇здтагад̇арз гарод̇и. ааж̇ийвагаа ааж̇ийвагинияо суггаабхиж̇аад̇ийд̇и вад̣̇ад̇и. д̇з гира буримзхи жад̇уухи бан̣д̣арад̇араа. нанд̣̇о, важчо, гисо, сан̇гижчо, магкалиг̇осаало, барамасуггаабхиж̇аад̇ийд̇и (а. ни. 6.57) вад̣̇ад̇и. д̇з гира саб̣б̣зхи бан̣д̣арад̇араа.
Chaḷābhijātiyoti kaṇhābhijāti, nīlābhijāti, lohitābhijāti, haliddābhijāti, sukkābhijāti, paramasukkābhijātīti imā cha abhijātiyo vadati. Tattha orabbhikā, sākuṇikā, māgavikā, sūkarikā, luddā, macchaghātakā corā, coraghātakā, bandhanāgārikā, ye vā panaññepi keci kurūrakammantā, ayaṃ kaṇhābhijātīti (a. ni. 6.57) vadati. Bhikkhū nīlābhijātīti vadati, te kira catūsu paccayesu kaṇṭake pakkhipitvā khādanti. ‘‘Bhikkhū kaṇṭakavuttikā’’ti (a. ni. 6.57) ayañhissa pāḷiyeva. Atha vā kaṇṭakavuttikā eva nāma eke pabbajitāti vadati. Lohitābhijāti nāma nigaṇṭhā ekasāṭakāti vadati. Ime kira purimehi dvīhi paṇḍaratarā. Gihī odātavasanā acelakasāvakā haliddābhijātīti vadati. Evaṃ attano paccayadāyake nigaṇṭhehipi jeṭṭhakatare karoti. Ājīvakā ājīvakiniyo sukkābhijātīti vadati. Te kira purimehi catūhi paṇḍaratarā. Nando, vaccho, kiso, saṅkiccho, makkhaligosālo, paramasukkābhijātīti (a. ni. 6.57) vadati. Te kira sabbehi paṇḍaratarā.
адта бурисабхуумияод̇и манд̣̇абхууми, кид̣д̣аабхууми, бад̣̇авиймам̣сабхууми, уж̇уг̇ад̇абхууми, сзгкабхууми, саман̣абхууми , ж̇инабхууми, баннабхуумийд̇и имаа адта бурисабхуумияод̇и вад̣̇ад̇и. д̇ад̇т̇а ж̇аад̇ад̣̇ивасад̇о бадтааяа сад̇д̇ад̣̇ивасз самб̣аад̇хадтаанад̇о нигканд̇ад̇д̇аа сад̇д̇аа манд̣̇аа хонд̇и момуухаа, аяам̣ манд̣̇абхуумийд̇и вад̣̇ад̇и. яз бана д̣̇уг̇г̇ад̇ид̇о ааг̇ад̇аа хонд̇и, д̇з абхин̣хам̣ род̣̇анд̇и жзва вираванд̇и жа, суг̇ад̇ид̇о ааг̇ад̇аа д̇ам̣ ануссарид̇ваа хасанд̇и, аяам̣ кид̣д̣аабхууми наама. маад̇аабид̇уунам̣ хад̇т̇ам̣ ваа баад̣̇ам̣ ваа ман̃жам̣ ваа бийтам̣ ваа г̇ахзд̇ваа бхуумияам̣ бад̣̇анигкибанам̣ бад̣̇авиймам̣сабхууми наама. бад̣̇асаа г̇анд̇ум̣ самад̇т̇агаалз уж̇уг̇ад̇абхууми наама. сиббаани сигкид̇агаалз сзгкабхууми наама. гхараа нигкамма баб̣б̣аж̇ид̇агаалз саман̣абхууми наама. аажарияам̣ сзвид̇ваа ж̇аананагаалз ж̇инабхууми наама. бхигку жа баннаго ж̇ино на гин̃жи аахаад̇и звам̣ алаабхим̣ саман̣ам̣ баннабхуумийд̇и вад̣̇ад̇и.
Aṭṭha purisabhūmiyoti mandabhūmi, khiḍḍābhūmi, padavīmaṃsabhūmi, ujugatabhūmi, sekkhabhūmi, samaṇabhūmi , jinabhūmi, pannabhūmīti imā aṭṭha purisabhūmiyoti vadati. Tattha jātadivasato paṭṭhāya sattadivase sambādhaṭṭhānato nikkhantattā sattā mandā honti momūhā, ayaṃ mandabhūmīti vadati. Ye pana duggatito āgatā honti, te abhiṇhaṃ rodanti ceva viravanti ca, sugatito āgatā taṃ anussaritvā hasanti, ayaṃ khiḍḍābhūmi nāma. Mātāpitūnaṃ hatthaṃ vā pādaṃ vā mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā gahetvā bhūmiyaṃ padanikkhipanaṃ padavīmaṃsabhūmi nāma. Padasā gantuṃ samatthakāle ujugatabhūmi nāma. Sippāni sikkhitakāle sekkhabhūmi nāma. Gharā nikkhamma pabbajitakāle samaṇabhūmi nāma. Ācariyaṃ sevitvā jānanakāle jinabhūmi nāma. Bhikkhu ca pannako jino na kiñci āhāti evaṃ alābhiṃ samaṇaṃ pannabhūmīti vadati.
згуунабан̃н̃ааса ааж̇ийвагасад̇зд̇и згуунабан̃н̃аасаааж̇ийвагавуд̇д̇исад̇аани. бариб̣б̣ааж̇агасад̇зд̇и бариб̣б̣ааж̇агабаб̣б̣аж̇ж̇аасад̇аани. нааг̇ааваасасад̇зд̇и нааг̇аман̣д̣аласад̇аани. вийсз инд̣̇рияасад̇зд̇и вийсад̇инд̣̇рияасад̇аани. д̇им̣сз нираяасад̇зд̇и д̇им̣са нираяасад̇аани. раж̇од̇хаад̇уяод̇и раж̇аогиран̣адтаанаани, хад̇т̇абидтибаад̣̇абидтаад̣̇ийни санд̇хааяа вад̣̇ад̇и. сад̇д̇а сан̃н̃ийг̇аб̣бхаад̇и одтаг̇он̣аг̇ад̣̇рабхааж̇абасумиг̇амахим̣сз санд̇хааяа вад̣̇ад̇и. сад̇д̇а асан̃н̃ийг̇аб̣бхаад̇и сааливийхияаваг̇од̇хуумаган̇г̇уварагагуд̣̇руусагз санд̇хааяа вад̣̇ад̇и. ниг̇ан̣тиг̇аб̣бхаад̇и г̇ан̣тимхи ж̇аад̇аг̇аб̣бхаа, ужчувзл̣унал̣аад̣̇аяо санд̇хааяа вад̣̇ад̇и. сад̇д̇а д̣̇зваад̇и б̣ахуу д̣̇зваа. со бана сад̇д̇аад̇и вад̣̇ад̇и. мануссааби ананд̇аа, со сад̇д̇аад̇и вад̣̇ад̇и. сад̇д̇а бисаажаад̇и бисаажаа маханд̇амаханд̇аа сад̇д̇аад̇и вад̣̇ад̇и. сараад̇и махаасараа, ган̣н̣амун̣д̣арат̇агаараанод̇ад̇д̇асийхаббабаад̇ачад̣̇д̣̇анд̇аманд̣̇аагинийгун̣аалад̣̇ахз г̇ахзд̇ваа вад̣̇ад̇и.
Ekūnapaññāsa ājīvakasateti ekūnapaññāsaājīvakavuttisatāni. Paribbājakasateti paribbājakapabbajjāsatāni. Nāgāvāsasateti nāgamaṇḍalasatāni. Vīse indriyasateti vīsatindriyasatāni. Tiṃse nirayasateti tiṃsa nirayasatāni. Rajodhātuyoti rajaokiraṇaṭṭhānāni, hatthapiṭṭhipādapiṭṭhādīni sandhāya vadati. Satta saññīgabbhāti oṭṭhagoṇagadrabhaajapasumigamahiṃse sandhāya vadati. Satta asaññīgabbhāti sālivīhiyavagodhūmakaṅguvarakakudrūsake sandhāya vadati. Nigaṇṭhigabbhāti gaṇṭhimhi jātagabbhā, ucchuveḷunaḷādayo sandhāya vadati. Satta devāti bahū devā. So pana sattāti vadati. Manussāpi anantā, so sattāti vadati. Sattapisācāti pisācā mahantamahantā sattāti vadati. Sarāti mahāsarā, kaṇṇamuṇḍarathakāraanotattasīhappapātachaddantamandākinīkuṇāladahe gahetvā vadati.
бавудаад̇и г̇ан̣тигаа. бабаад̇аад̇и махаабабаад̇аа. бабаад̇асад̇аанийд̇и куд̣̇д̣̇агабабаад̇асад̇аани. субинаад̇и махаасубинаа. субинасад̇аанийд̇и куд̣̇д̣̇агасубинасад̇аани. махаагаббинод̇и махаагаббаанам̣. д̇ад̇т̇а згамхаа махаасараа вассасад̇з вассасад̇з гусаг̇г̇зна згам̣ уд̣̇агаб̣инд̣̇ум̣ нийхарид̇ваа сад̇д̇агкад̇д̇ум̣ д̇амхи сарз нируд̣̇агз гад̇з зго махаагаббод̇и вад̣̇ад̇и. зваруубаанам̣ махаагаббаанам̣ жад̇ураасийд̇исад̇асахассаани кзбзд̇ваа б̣аалз жа бан̣д̣ид̇з жа д̣̇угкассанд̇ам̣ гаронд̇ийд̇и аяамасса лад̣̇д̇хи. бан̣д̣ид̇оби гира анд̇араа висуж̇жхид̇ум̣ на саггод̇и. б̣аалоби д̇ад̇о уд̣̇д̇хам̣ на г̇ажчад̇и.
Pavuṭāti gaṇṭhikā. Papātāti mahāpapātā. Papātasatānīti khuddakapapātasatāni. Supināti mahāsupinā. Supinasatānīti khuddakasupinasatāni. Mahākappinoti mahākappānaṃ. Tattha ekamhā mahāsarā vassasate vassasate kusaggena ekaṃ udakabinduṃ nīharitvā sattakkhattuṃ tamhi sare nirudake kate eko mahākappoti vadati. Evarūpānaṃ mahākappānaṃ caturāsītisatasahassāni khepetvā bāle ca paṇḍite ca dukkhassantaṃ karontīti ayamassa laddhi. Paṇḍitopi kira antarā visujjhituṃ na sakkoti. Bālopi tato uddhaṃ na gacchati.
сийлзнаад̇и ажзлагасийлзна ваа ан̃н̃зна ваа язна гзнажи. вад̇знаад̇и д̇аад̣̇исзнзва вад̇зна. д̇абзнаад̇и д̇абогаммзна. абарибаггам̣ барибаажзд̇и наама, яо ‘‘ахам̣ бан̣д̣ид̇о’’д̇и анд̇араа висуж̇жхад̇и. барибаггам̣ пусса пусса б̣яанд̇им̣ гарод̇и наама яо ‘‘ахам̣ б̣аало’’д̇и вуд̇д̇абаримаан̣ам̣ гаалам̣ ад̇иггамид̇ваа яаад̇и. хзвам̣ над̇т̇ийд̇и звам̣ над̇т̇и. д̇ан̃хи убхаяамби на саггаа гаад̇унд̇и д̣̇ийбзд̇и. д̣̇он̣амид̇зд̇и д̣̇он̣зна мид̇ам̣ вияа. сукад̣̇угкзд̇и сукад̣̇угкам̣. барияанд̇агад̇зд̇и вуд̇д̇абаримаан̣зна гаалзна гад̇абарияанд̇з. над̇т̇и хааяанавад̣дханзд̇и над̇т̇и хааяанавад̣дханаани. на сам̣сааро бан̣д̣ид̇асса хааяад̇и, на б̣ааласса вад̣дхад̇ийд̇и ад̇т̇о. уггам̣саавагам̣сзд̇и уггам̣саавагам̣саа. хааяанавад̣дханаанамзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣.
Sīlenāti acelakasīlena vā aññena vā yena kenaci. Vatenāti tādiseneva vatena. Tapenāti tapokammena. Aparipakkaṃ paripāceti nāma, yo ‘‘ahaṃ paṇḍito’’ti antarā visujjhati. Paripakkaṃ phussa phussa byantiṃ karoti nāma yo ‘‘ahaṃ bālo’’ti vuttaparimāṇaṃ kālaṃ atikkamitvā yāti. Hevaṃ natthīti evaṃ natthi. Tañhi ubhayampi na sakkā kātunti dīpeti. Doṇamiteti doṇena mitaṃ viya. Sukhadukkheti sukhadukkhaṃ. Pariyantakateti vuttaparimāṇena kālena katapariyante. Natthihāyanavaḍḍhaneti natthi hāyanavaḍḍhanāni. Na saṃsāro paṇḍitassa hāyati, na bālassa vaḍḍhatīti attho. Ukkaṃsāvakaṃseti ukkaṃsāvakaṃsā. Hāyanavaḍḍhanānametaṃ adhivacanaṃ.
ид̣̇аани д̇амад̇т̇ам̣ убамааяа саад̇хзнд̇о ‘‘сзяяат̇ааби наамаа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а суд̇д̇аг̇ул̣зд̇и взтзд̇ваа гад̇асуд̇д̇аг̇ул̣з. ниб̣б̣зтияамаанамзва балзд̇ийд̇и баб̣б̣ад̇з ваа ругкаг̇г̇з ваа тад̇ваа кид̇д̇ам̣ суд̇д̇аббамаан̣зна ниб̣б̣зтияамаанамзва г̇ажчад̇и, суд̇д̇з кийн̣з д̇ад̇т̇зва д̇идтад̇и, на г̇ажчад̇и. звамзва вуд̇д̇агаалад̇о уд̣̇д̇хам̣ на г̇ажчад̇ийд̇и д̣̇ассзд̇и.
Idāni tamatthaṃ upamāya sādhento ‘‘seyyathāpi nāmā’’tiādimāha. Tattha suttaguḷeti veṭhetvā katasuttaguḷe. Nibbeṭhiyamānameva paletīti pabbate vā rukkhagge vā ṭhatvā khittaṃ suttappamāṇena nibbeṭhiyamānameva gacchati, sutte khīṇe tattheva tiṭṭhati, na gacchati. Evameva vuttakālato uddhaṃ na gacchatīti dasseti.
аж̇ид̇агзсагамб̣алаваад̣̇аван̣н̣анаа
Ajitakesakambalavādavaṇṇanā
170-172. аж̇ид̇аваад̣̇з над̇т̇и д̣̇иннанд̇и д̣̇иннапалаабхаавам̣ санд̇хааяа вад̣̇ад̇и. яидтам̣ вужжад̇и махааяааг̇о. худ̇анд̇и бахзн̣агасаггааро ад̇хиббзд̇о. д̇амби убхаяам̣ палаабхаавамзва санд̇хааяа бадигкибад̇и. сугад̇ад̣̇уггадаананд̇и сугад̇ад̣̇уггадаанам̣, гусалаагусалаананд̇и ад̇т̇о. палам̣ вибаагод̇и яам̣ паланд̇и ваа вибаагод̇и ваа вужжад̇и, д̇ам̣ над̇т̇ийд̇и вад̣̇ад̇и. над̇т̇и аяам̣ логод̇и баралогз тид̇асса аяам̣ лого над̇т̇и, над̇т̇и баро логод̇и ид̇ха логз тид̇ассааби баро лого над̇т̇и, саб̣б̣з д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇зва ужчиж̇ж̇анд̇ийд̇и д̣̇ассзд̇и. над̇т̇и маад̇аа над̇т̇и бид̇аад̇и д̇зсу саммаабадибад̇д̇имижчаабадибад̇д̇ийнам̣ палаабхаававасзна вад̣̇ад̇и. над̇т̇и сад̇д̇аа обабаад̇игаад̇и жавид̇ваа убабаж̇ж̇анагаа сад̇д̇аа наама над̇т̇ийд̇и вад̣̇ад̇и.
170-172. Ajitavāde natthi dinnanti dinnaphalābhāvaṃ sandhāya vadati. Yiṭṭhaṃ vuccati mahāyāgo. Hutanti paheṇakasakkāro adhippeto. Tampi ubhayaṃ phalābhāvameva sandhāya paṭikkhipati. Sukatadukkaṭānanti sukatadukkaṭānaṃ, kusalākusalānanti attho. Phalaṃ vipākoti yaṃ phalanti vā vipākoti vā vuccati, taṃ natthīti vadati. Natthi ayaṃ lokoti paraloke ṭhitassa ayaṃ loko natthi, natthi paro lokoti idha loke ṭhitassāpi paro loko natthi, sabbe tattha tattheva ucchijjantīti dasseti. Natthi mātā natthi pitāti tesu sammāpaṭipattimicchāpaṭipattīnaṃ phalābhāvavasena vadati. Natthi sattā opapātikāti cavitvā upapajjanakā sattā nāma natthīti vadati.
жаад̇умахаабхууд̇игод̇и жад̇умахаабхууд̇амаяо. бат̇авий бат̇авигааяанд̇и аж̇жхад̇д̇игабат̇авийд̇хаад̇у б̣аахирабат̇авийд̇хаад̇ум̣. анубзд̇ийд̇и ануяааяад̇и. анубаг̇ажчад̇ийд̇и д̇ассзва взважанам̣. ануг̇ажчад̇ийд̇иби ад̇т̇о. убхаязнааби убзд̇и, убаг̇ажчад̇ийд̇и д̣̇ассзд̇и. аабаад̣̇ийсуби зсзва наяо. инд̣̇рияаанийд̇и манажчадтаани инд̣̇рияаани аагаасам̣ багканд̣̇анд̇и. аасанд̣̇ибан̃жамаад̇и нибаннаман̃жзна бан̃жамаа, ман̃жо жзва жад̇д̇ааро ман̃жабаад̣̇з г̇ахзд̇ваа тид̇аа жад̇д̇ааро бурисаа жаад̇и ад̇т̇о. яааваал̣ааханаад̇и яаава сусаанаа. бад̣̇аанийд̇и ‘аяам̣ звам̣ сийлаваа ахоси, звам̣ д̣̇уссийло’д̇иаад̣̇инаа наязна бавад̇д̇аани г̇ун̣ааг̇ун̣абад̣̇аани, сарийрамзва ваа зд̇т̇а бад̣̇аанийд̇и ад̇хиббзд̇ам̣. гаабод̇агаанийд̇и габод̇аван̣н̣аани, баараавад̇абагкаван̣н̣аанийд̇и ад̇т̇о. бхассанд̇аад̇и бхасманд̇аа, аяамзва ваа баал̣и. аахуд̇ияод̇и яам̣ бахзн̣агасаггаараад̣̇ибхзд̣̇ам̣ д̣̇иннад̣̇аанам̣, саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ чааригаавасаанамзва ход̇и, на д̇ад̇о барам̣ палад̣̇ааяагам̣ худ̇ваа г̇ажчад̇ийд̇и ад̇т̇о. д̣̇ад̇д̇убан̃н̃ад̇д̇анд̇и д̣̇ад̇д̇уухи б̣ааламануссзхи бан̃н̃ад̇д̇ам̣. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – ‘б̣аалзхи аб̣уд̣̇д̇хийхи бан̃н̃ад̇д̇амид̣̇ам̣ д̣̇аанам̣, на бан̣д̣ид̇зхи. б̣аалаа д̣̇знд̇и, бан̣д̣ид̇аа г̇ан̣ханд̇ий’д̇и д̣̇ассзд̇и.
Cātumahābhūtikoti catumahābhūtamayo. Pathavī pathavikāyanti ajjhattikapathavīdhātu bāhirapathavīdhātuṃ. Anupetīti anuyāyati. Anupagacchatīti tasseva vevacanaṃ. Anugacchatītipi attho. Ubhayenāpi upeti, upagacchatīti dasseti. Āpādīsupi eseva nayo. Indriyānīti manacchaṭṭhāni indriyāni ākāsaṃ pakkhandanti. Āsandipañcamāti nipannamañcena pañcamā, mañco ceva cattāro mañcapāde gahetvā ṭhitā cattāro purisā cāti attho. Yāvāḷāhanāti yāva susānā. Padānīti ‘ayaṃ evaṃ sīlavā ahosi, evaṃ dussīlo’tiādinā nayena pavattāni guṇāguṇapadāni, sarīrameva vā ettha padānīti adhippetaṃ. Kāpotakānīti kapotavaṇṇāni, pārāvatapakkhavaṇṇānīti attho. Bhassantāti bhasmantā, ayameva vā pāḷi. Āhutiyoti yaṃ paheṇakasakkārādibhedaṃ dinnadānaṃ, sabbaṃ taṃ chārikāvasānameva hoti, na tato paraṃ phaladāyakaṃ hutvā gacchatīti attho. Dattupaññattanti dattūhi bālamanussehi paññattaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘bālehi abuddhīhi paññattamidaṃ dānaṃ, na paṇḍitehi. Bālā denti, paṇḍitā gaṇhantī’ti dasseti.
д̇ад̇т̇а бууран̣о ‘‘гарод̇о на гарийяад̇и бааба’’нд̇и вад̣̇анд̇о гаммам̣ бадиб̣аахад̇и. аж̇ид̇о ‘‘гааяасса бхзд̣̇аа ужчиж̇ж̇ад̇ий’’д̇и вад̣̇анд̇о вибаагам̣ бадиб̣аахад̇и. магкали ‘‘над̇т̇и хзд̇уу’’д̇и вад̣̇анд̇о убхаяам̣ бадиб̣аахад̇и. д̇ад̇т̇а гаммам̣ бадиб̣ааханд̇знааби вибааго бадиб̣аахид̇о ход̇и, вибаагам̣ бадиб̣ааханд̇знааби гаммам̣ бадиб̣аахид̇ам̣ ход̇и. ид̇и саб̣б̣збзд̇з ад̇т̇ад̇о убхаяаббадиб̣аахагаа ахзд̇угаваад̣̇аа жзва агирияаваад̣̇аа жа над̇т̇игаваад̣̇аа жа хонд̇и.
Tattha pūraṇo ‘‘karoto na karīyati pāpa’’nti vadanto kammaṃ paṭibāhati. Ajito ‘‘kāyassa bhedā ucchijjatī’’ti vadanto vipākaṃ paṭibāhati. Makkhali ‘‘natthi hetū’’ti vadanto ubhayaṃ paṭibāhati. Tattha kammaṃ paṭibāhantenāpi vipāko paṭibāhito hoti, vipākaṃ paṭibāhantenāpi kammaṃ paṭibāhitaṃ hoti. Iti sabbepete atthato ubhayappaṭibāhakā ahetukavādā ceva akiriyavādā ca natthikavādā ca honti.
яз ваа бана д̇зсам̣ лад̣̇д̇хим̣ г̇ахзд̇ваа рад̇д̇идтаанз д̣̇иваатаанз нисиннаа саж̇жхааяанд̇и виймам̣санд̇и, д̇зсам̣ ‘‘гарод̇о на гарийяад̇и баабам̣, над̇т̇и хзд̇у, над̇т̇и бажжаяо, мад̇о ужчиж̇ж̇ад̇ий’’д̇и д̇асмим̣ аарамман̣з мижчаасад̇и санд̇идтад̇и, жид̇д̇ам̣ згаг̇г̇ам̣ ход̇и, ж̇аванаани ж̇аванд̇и, батамаж̇аванз сад̇згижчаа хонд̇и, д̇ат̇аа д̣̇уд̇ияаад̣̇ийсу, сад̇д̇амз б̣уд̣̇д̇хаанамби ад̇згижчаа анивад̇д̇ино аридтаган̣дагасад̣̇исаа. д̇ад̇т̇а гожи згам̣ д̣̇ассанам̣ оггамад̇и, гожи д̣̇вз, гожи д̇ийн̣иби, згасмим̣ огганд̇зби, д̣̇вийсу д̇ийсу огганд̇зсуби, нияад̇амижчаад̣̇идтигова ход̇и; бад̇д̇о саг̇г̇амаг̇г̇ааваран̣ан̃жзва могкамаг̇г̇ааваран̣ан̃жа, абхаб̣б̣о д̇ассад̇д̇абхаавасса ананд̇арам̣ саг̇г̇амби г̇анд̇ум̣, баг̇зва могкам̣. ваддакаан̣у наамзса сад̇д̇о бат̇авиг̇обаго, язбхуяязна зваруубасса бхавад̇о вудтаанам̣ над̇т̇и.
Ye vā pana tesaṃ laddhiṃ gahetvā rattiṭṭhāne divāṭhāne nisinnā sajjhāyanti vīmaṃsanti, tesaṃ ‘‘karoto na karīyati pāpaṃ, natthi hetu, natthi paccayo, mato ucchijjatī’’ti tasmiṃ ārammaṇe micchāsati santiṭṭhati, cittaṃ ekaggaṃ hoti, javanāni javanti, paṭhamajavane satekicchā honti, tathā dutiyādīsu, sattame buddhānampi atekicchā anivattino ariṭṭhakaṇṭakasadisā. Tattha koci ekaṃ dassanaṃ okkamati, koci dve, koci tīṇipi, ekasmiṃ okkantepi, dvīsu tīsu okkantesupi, niyatamicchādiṭṭhikova hoti; patto saggamaggāvaraṇañceva mokkhamaggāvaraṇañca, abhabbo tassattabhāvassa anantaraṃ saggampi gantuṃ, pageva mokkhaṃ. Vaṭṭakhāṇu nāmesa satto pathavigopako, yebhuyyena evarūpassa bhavato vuṭṭhānaṃ natthi.
‘‘д̇асмаа агаляаан̣аж̇анам̣, аасийвисамивораг̇ам̣;
‘‘Tasmā akalyāṇajanaṃ, āsīvisamivoragaṃ;
аарагаа бариваж̇ж̇зяяа, бхууд̇игаамо вижагкан̣о’’д̇и.
Ārakā parivajjeyya, bhūtikāmo vicakkhaṇo’’ti.
багуд̇хагажжааяанаваад̣̇аван̣н̣анаа
Pakudhakaccāyanavādavaṇṇanā
173-175. багуд̇хаваад̣̇з агадаад̇и агад̇аа. агадавид̇хаад̇и агад̇авид̇хаанаа. звам̣ гарохийд̇и гзнажи гаараабид̇ааби на хонд̇ийд̇и ад̇т̇о. аниммид̇аад̇и ид̣̇д̇хияааби на ниммид̇аа. аниммаад̇аад̇и аниммаабид̇аа, гзжи аниммаабзд̇аб̣б̣аад̇и бад̣̇ам̣ вад̣̇анд̇и, д̇ам̣ нзва баал̣ияам̣, на адтагат̇ааяам̣ д̣̇иссад̇и. ван̃жхаад̣̇ибад̣̇ад̇д̇аяам̣ вуд̇д̇ад̇т̇амзва. на ин̃ж̇анд̇ийд̇и зсигад̇т̇амбхо вияа тид̇ад̇д̇аа на жаланд̇и. на вибарин̣аманд̇ийд̇и багад̇им̣ на ж̇аханд̇и. на ан̃н̃аман̃н̃ам̣ б̣яааб̣аад̇хзнд̇ийд̇и на ан̃н̃аман̃н̃ам̣ убахананд̇и. нааланд̇и на самад̇т̇аа. бат̇авигааяод̇иаад̣̇ийсу бат̇авийязва бат̇авигааяо, бат̇ависамуухо ваа. д̇ад̇т̇аад̇и д̇зсу ж̇ийвасад̇д̇амзсу гааязсу. сад̇д̇аннам̣ д̇взва гааяаананд̇и яат̇аа муг̇г̇араасиаад̣̇ийсу бахад̇ам̣ сад̇т̇ам̣ муг̇г̇аад̣̇ийнам̣ анд̇арзна бависад̇и, звам̣ сад̇д̇аннам̣ гааяаанам̣ анд̇арзна чид̣̇д̣̇зна виварзна сад̇т̇ам̣ бависад̇и. д̇ад̇т̇а ахам̣ имам̣ ж̇ийвид̇аа воробзмийд̇и гзвалам̣ сан̃н̃аамад̇д̇амзва ход̇ийд̇и д̣̇ассзд̇и.
173-175. Pakudhavāde akaṭāti akatā. Akaṭavidhāti akatavidhānā. Evaṃ karohīti kenaci kārāpitāpi na hontīti attho. Animmitāti iddhiyāpi na nimmitā. Animmātāti animmāpitā, keci animmāpetabbāti padaṃ vadanti, taṃ neva pāḷiyaṃ, na aṭṭhakathāyaṃ dissati. Vañjhādipadattayaṃ vuttatthameva. Na iñjantīti esikatthambho viya ṭhitattā na calanti. Na vipariṇamantīti pakatiṃ na jahanti. Na aññamaññaṃ byābādhentīti na aññamaññaṃ upahananti. Nālanti na samatthā. Pathavikāyotiādīsu pathavīyeva pathavikāyo, pathavisamūho vā. Tatthāti tesu jīvasattamesu kāyesu. Sattannaṃ tveva kāyānanti yathā muggarāsiādīsu pahataṃ satthaṃ muggādīnaṃ antarena pavisati, evaṃ sattannaṃ kāyānaṃ antarena chiddena vivarena satthaṃ pavisati. Tattha ahaṃ imaṃ jīvitā voropemīti kevalaṃ saññāmattameva hotīti dasseti.
ниг̇ан̣танаадабуд̇д̇аваад̣̇аван̣н̣анаа
Nigaṇṭhanāṭaputtavādavaṇṇanā
176-178. наадабуд̇д̇аваад̣̇з жаад̇уяаамасам̣варасам̣вуд̇од̇и жад̇угодтаасзна сам̣варзна сам̣вуд̇о. саб̣б̣аваариваарид̇о жаад̇и ваарид̇асаб̣б̣ауд̣̇аго бадигкид̇д̇асаб̣б̣асийд̇од̣̇агод̇и ад̇т̇о. со гира сийд̇од̣̇агз сад̇д̇асан̃н̃ий ход̇и, д̇асмаа на д̇ам̣ вал̣ан̃ж̇зд̇и. саб̣б̣аваарияуд̇д̇од̇и саб̣б̣зна баабавааран̣зна яуд̇д̇о. саб̣б̣аваарид̇худ̇од̇и саб̣б̣зна баабавааран̣зна д̇худ̇абаабо. саб̣б̣аваарипудод̇и саб̣б̣зна баабавааран̣зна пудто. г̇ад̇ад̇д̇од̇и годиббад̇д̇ажид̇д̇о. яад̇ад̇д̇од̇и сам̣яад̇ажид̇д̇о. тид̇ад̇д̇од̇и суббад̇идтид̇ажид̇д̇о. зд̇асса ваад̣̇з гин̃жи саасанаануломамби ад̇т̇и, асуд̣̇д̇халад̣̇д̇хид̇ааяа бана саб̣б̣аа д̣̇идтиязва ж̇аад̇аа.
176-178. Nāṭaputtavāde cātuyāmasaṃvarasaṃvutoti catukoṭṭhāsena saṃvarena saṃvuto. Sabbavārivāritocāti vāritasabbaudako paṭikkhittasabbasītodakoti attho. So kira sītodake sattasaññī hoti, tasmā na taṃ vaḷañjeti. Sabbavāriyuttoti sabbena pāpavāraṇena yutto. Sabbavāridhutoti sabbena pāpavāraṇena dhutapāpo. Sabbavāriphuṭoti sabbena pāpavāraṇena phuṭṭho. Gatattoti koṭippattacitto. Yatattoti saṃyatacitto. Ṭhitattoti suppatiṭṭhitacitto. Etassa vāde kiñci sāsanānulomampi atthi, asuddhaladdhitāya pana sabbā diṭṭhiyeva jātā.
сан̃жаяаб̣зладтабуд̇д̇аваад̣̇аван̣н̣анаа
Sañcayabelaṭṭhaputtavādavaṇṇanā
179-181. сан̃жаяаваад̣̇о амараавигкзбз вуд̇д̇анаяо зва.
179-181. Sañcayavādo amarāvikkhepe vuttanayo eva.
батамасанд̣̇идтигасааман̃н̃апалаван̣н̣анаа
Paṭhamasandiṭṭhikasāmaññaphalavaṇṇanā
182. сохам̣ , бханд̇зд̇и со ахам̣ бханд̇з, ваалугам̣ бийл̣зд̇ваа д̇злам̣ алабхамаано вияа д̇ид̇т̇ияаваад̣̇зсу саарам̣ алабханд̇о бхаг̇аванд̇ам̣ бужчаамийд̇и ад̇т̇о.
182.Sohaṃ, bhanteti so ahaṃ bhante, vālukaṃ pīḷetvā telaṃ alabhamāno viya titthiyavādesu sāraṃ alabhanto bhagavantaṃ pucchāmīti attho.
183. яат̇аа д̇з камзяяаад̇и яат̇аа д̇з ружжзяяа. д̣̇аасод̇и анд̇ож̇аад̇ад̇ханаггийд̇агарамараанийд̇асаамам̣д̣̇аасаб̣яобаг̇ад̇аанам̣ ан̃н̃ад̇аро. гаммагаарод̇и аналасо гаммагаран̣асийлоязва. д̣̇уурад̇о д̣̇исваа батамамзва удтахад̇ийд̇и буб̣б̣удтааяий. звам̣ удтид̇о саамино аасанам̣ бан̃н̃абзд̇ваа баад̣̇ад̇хованаад̣̇игад̇д̇аб̣б̣агижжам̣ гад̇ваа бажчаа нибад̇ад̇и нисийд̣̇ад̇ийд̇и бажчаанибаад̇ий. саамигамхи ваа саяанад̇о авудтид̇з буб̣б̣зязва вудтаад̇ийд̇и буб̣б̣удтааяий. бажжуусагаалад̇о бадтааяа яаава саамино рад̇д̇им̣ нид̣̇д̣̇оггаманам̣, д̇аава саб̣б̣агижжаани гад̇ваа бажчаа нибад̇ад̇и, сзяяам̣ габбзд̇ийд̇и бажчаанибаад̇ий. гим̣ гароми, гим̣ гаромийд̇и звам̣ гим̣гаарамзва бадисун̣анд̇о вижарад̇ийд̇и гим̣ гаарабадиссаавий. манаабамзва гирияам̣ гарод̇ийд̇и манаабажаарий. бияамзва вад̣̇ад̇ийд̇и бияаваад̣̇ий. саамино д̇удтабахадтам̣ мукам̣ уллогаяамаано вижарад̇ийд̇и мукуллогаго.
183.Yathā te khameyyāti yathā te rucceyya. Dāsoti antojātadhanakkītakaramarānītasāmaṃdāsabyopagatānaṃ aññataro. Kammakāroti analaso kammakaraṇasīloyeva. Dūrato disvā paṭhamameva uṭṭhahatīti pubbuṭṭhāyī. Evaṃ uṭṭhito sāmino āsanaṃ paññapetvā pādadhovanādikattabbakiccaṃ katvā pacchā nipatati nisīdatīti pacchānipātī. Sāmikamhi vā sayanato avuṭṭhite pubbeyeva vuṭṭhātīti pubbuṭṭhāyī. Paccūsakālato paṭṭhāya yāva sāmino rattiṃ niddokkamanaṃ, tāva sabbakiccāni katvā pacchā nipatati, seyyaṃ kappetīti pacchānipātī. Kiṃ karomi, kiṃ karomīti evaṃ kiṃkārameva paṭisuṇanto vicaratīti kiṃ kārapaṭissāvī. Manāpameva kiriyaṃ karotīti manāpacārī. Piyameva vadatīti piyavādī. Sāmino tuṭṭhapahaṭṭhaṃ mukhaṃ ullokayamāno vicaratīti mukhullokako.
д̣̇зво ман̃н̃зд̇и д̣̇зво вияа. со вад̇ассаахам̣ бун̃н̃аани гарзяяанд̇и со вад̇а ахам̣ зваруубо ассам̣, яад̣̇и бун̃н̃аани гарзяяанд̇и ад̇т̇о. ‘‘со вад̇асса’сса’’нд̇иби баато, аяамзвад̇т̇о. яам̣нуунааханд̇и сажз д̣̇аанам̣ д̣̇ассаами, яам̣ рааж̇аа згад̣̇ивасам̣ д̣̇зд̇и, д̇ад̇о сад̇абхааг̇амби яааваж̇ийвам̣ на сагкиссаами д̣̇аад̇унд̇и баб̣б̣аж̇ж̇ааяам̣ уссаахам̣ гад̇ваа звам̣ жинд̇анабхаавам̣ д̣̇ассзд̇и.
Devo maññeti devo viya. Sovatassāhaṃ puññāni kareyyanti so vata ahaṃ evarūpo assaṃ, yadi puññāni kareyyanti attho. ‘‘So vatassa’ssa’’ntipi pāṭho, ayamevattho. Yaṃnūnāhanti sace dānaṃ dassāmi, yaṃ rājā ekadivasaṃ deti, tato satabhāgampi yāvajīvaṃ na sakkhissāmi dātunti pabbajjāyaṃ ussāhaṃ katvā evaṃ cintanabhāvaṃ dasseti.
гааязна сам̣вуд̇од̇и гааязна бихид̇о худ̇ваа агусаласса бавзсанад̣̇ваарам̣ т̇агзд̇ваад̇и ад̇т̇о. зсзва наяо сзсабад̣̇ад̣̇ваязби. гхаасажчаад̣̇анабарамад̇ааяаад̇и гхаасажчаад̣̇анзна барамад̇ааяа уд̇д̇амад̇ааяа, зд̇ад̣̇ад̇т̇амби анзсанам̣ бахааяа аг̇г̇асаллзкзна санд̇удтод̇и ад̇т̇о. абхирад̇о бавивзгзд̇и ‘‘гааяавивзго жа вивзгадтагааяаанам̣, жид̇д̇авивзго жа нзгкаммаабхирад̇аанам̣, барамавод̣̇аанаббад̇д̇аанам̣ убад̇хививзго жа нирубад̇хийнам̣ буг̇г̇алаанам̣ висан̇каараг̇ад̇аана’’нд̇и звам̣ вуд̇д̇з д̇ивид̇хзби вивзгз рад̇о; г̇ан̣асан̇г̇ан̣игам̣ бахааяа гааязна зго вихарад̇и, жид̇д̇агилзсасан̇г̇ан̣игам̣ бахааяа адтасамаабад̇д̇ивасзна зго вихарад̇и, паласамаабад̇д̇им̣ ваа нирод̇хасамаабад̇д̇им̣ ваа бависид̇ваа ниб̣б̣аанам̣ бад̇ваа вихарад̇ийд̇и ад̇т̇о. яаг̇гхзд̇и жод̣̇анад̇т̇з нибаад̇о.
Kāyena saṃvutoti kāyena pihito hutvā akusalassa pavesanadvāraṃ thaketvāti attho. Eseva nayo sesapadadvayepi. Ghāsacchādanaparamatāyāti ghāsacchādanena paramatāya uttamatāya, etadatthampi anesanaṃ pahāya aggasallekhena santuṭṭhoti attho. Abhirato paviveketi ‘‘kāyaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṃ, cittaviveko ca nekkhammābhiratānaṃ, paramavodānappattānaṃ upadhiviveko ca nirupadhīnaṃ puggalānaṃ visaṅkhāragatāna’’nti evaṃ vutte tividhepi viveke rato; gaṇasaṅgaṇikaṃ pahāya kāyena eko viharati, cittakilesasaṅgaṇikaṃ pahāya aṭṭhasamāpattivasena eko viharati, phalasamāpattiṃ vā nirodhasamāpattiṃ vā pavisitvā nibbānaṃ patvā viharatīti attho. Yaggheti codanatthe nipāto.
184. аасанзнаби ниманд̇зяяаамаад̇и нисиннаасанам̣ бабподзд̇ваа ид̇ха нисийд̣̇ат̇аад̇и вад̣̇зяяаама. абхиниманд̇зяяаамаби нанд̇и абхихарид̇вааби нам̣ ниманд̇зяяаама. д̇ад̇т̇а д̣̇увид̇хо абхихааро – ваажааяа жзва гааязна жа. д̇умхаагам̣ ижчид̇ижчид̇агкан̣з амхаагам̣ жийвараад̣̇ийхи вад̣̇зяяаат̇а язнад̇т̇од̇и вад̣̇анд̇о хи ваажааяа абхихарид̇ваа ниманд̇зд̇и наама. жийвараад̣̇ивзгаллам̣ саллагкзд̇ваа ид̣̇ам̣ г̇ан̣хаат̇аад̇и д̇аани д̣̇знд̇о бана гааязна абхихарид̇ваа ниманд̇зд̇и наама. д̇ад̣̇убхаяамби санд̇хааяа абхиниманд̇зяяаамаби нанд̇и ааха. зд̇т̇а жа г̇илаанабажжаяабхзсаж̇ж̇абаригкаарод̇и яам̣ гин̃жи г̇илаанасса саббааяам̣ осад̇хам̣. важанад̇т̇о бана висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇о. рагкааваран̣аг̇уд̇д̇инд̇и рагкаасан̇каад̇ан̃жзва ааваран̣асан̇каад̇ан̃жа г̇уд̇д̇им̣. саа банзсаа на аавуд̇хахад̇т̇з бурисз табзнд̇зна д̇хаммигаа наама сам̣вид̣̇ахид̇аа ход̇и. яат̇аа бана авзлааяа гадтахааригабан̣н̣ахааригаад̣̇аяо вихаарам̣ на бависанд̇и, миг̇алуд̣̇д̣̇агаад̣̇аяо вихаарасиймааяа миг̇з ваа мажчз ваа на г̇ан̣ханд̇и, звам̣ сам̣вид̣̇аханд̇зна д̇хаммигаа наама рагкаа сам̣вихид̇аа ход̇и, д̇ам̣ санд̇хааяааха – ‘‘д̇хаммига’’нд̇и.
184.Āsanenapinimanteyyāmāti nisinnāsanaṃ papphoṭetvā idha nisīdathāti vadeyyāma. Abhinimanteyyāmapi nanti abhiharitvāpi naṃ nimanteyyāma. Tattha duvidho abhihāro – vācāya ceva kāyena ca. Tumhākaṃ icchiticchitakkhaṇe amhākaṃ cīvarādīhi vadeyyātha yenatthoti vadanto hi vācāya abhiharitvā nimanteti nāma. Cīvarādivekallaṃ sallakkhetvā idaṃ gaṇhāthāti tāni dento pana kāyena abhiharitvā nimanteti nāma. Tadubhayampi sandhāya abhinimanteyyāmapi nanti āha. Ettha ca gilānapaccayabhesajjaparikkhāroti yaṃ kiñci gilānassa sappāyaṃ osadhaṃ. Vacanattho pana visuddhimagge vutto. Rakkhāvaraṇaguttinti rakkhāsaṅkhātañceva āvaraṇasaṅkhātañca guttiṃ. Sā panesā na āvudhahatthe purise ṭhapentena dhammikā nāma saṃvidahitā hoti. Yathā pana avelāya kaṭṭhahārikapaṇṇahārikādayo vihāraṃ na pavisanti, migaluddakādayo vihārasīmāya mige vā macche vā na gaṇhanti, evaṃ saṃvidahantena dhammikā nāma rakkhā saṃvihitā hoti, taṃ sandhāyāha – ‘‘dhammika’’nti.
185. яад̣̇и звам̣ санд̇зд̇и яад̣̇и д̇ава д̣̇аасо д̇уяхам̣ санд̇игаа абхиваад̣̇анаад̣̇ийни лабхзяяа. звам̣ санд̇з. ад̣̇д̇хаад̇и згам̣саважанамзд̇ам̣. батаманд̇и бхан̣анд̇о ан̃н̃ассааби ад̇т̇ид̇ам̣ д̣̇ийбзд̇и. д̇знзва жа рааж̇аа саггаа бана, бханд̇з, ан̃н̃амбийд̇иаад̣̇имааха.
185.Yadi evaṃ santeti yadi tava dāso tuyhaṃ santikā abhivādanādīni labheyya. Evaṃ sante. Addhāti ekaṃsavacanametaṃ. Paṭhamanti bhaṇanto aññassāpi atthitaṃ dīpeti. Teneva ca rājā sakkā pana, bhante, aññampītiādimāha.
д̣̇уд̇ияасанд̣̇идтигасааман̃н̃апалаван̣н̣анаа
Dutiyasandiṭṭhikasāmaññaphalavaṇṇanā
186-188. гасад̇ийд̇и гассаго. г̇зхасса бад̇и, згаг̇зхамад̇д̇з ж̇здтагод̇и г̇ахабад̇иго. б̣алисан̇каад̇ам̣ гарам̣ гарод̇ийд̇и гарагаараго. д̇хан̃н̃араасим̣ д̇ханараасин̃жа вад̣дхзд̇ийд̇и раасивад̣дхаго.
186-188. Kasatīti kassako. Gehassa pati, ekagehamatte jeṭṭhakoti gahapatiko. Balisaṅkhātaṃ karaṃ karotīti karakārako. Dhaññarāsiṃ dhanarāsiñca vaḍḍhetīti rāsivaḍḍhako.
аббам̣ ваад̇и барид̇д̇агам̣ ваа анд̇амасо д̇ан̣д̣уланаал̣имад̇д̇агамби. бхог̇агканд̇ханд̇и бхог̇араасим̣. маханд̇ам̣ ваад̇и вибулам̣ ваа. яат̇аа хи маханд̇ам̣ бахааяа баб̣б̣аж̇ид̇ум̣ д̣̇уггарам̣, звам̣ аббамбийд̇и д̣̇ассанад̇т̇ам̣ убхаяамааха. д̣̇аасаваарз бана яасмаа д̣̇аасо ад̇д̇аноби аниссаро, баг̇зва бхог̇аанам̣. яан̃хи д̇асса д̇ханам̣, д̇ам̣ саамигаанан̃н̃зва ход̇и, д̇асмаа бхог̇аг̇г̇ахан̣ам̣ на гад̇ам̣. н̃аад̇иязва н̃аад̇ибариваддо.
Appaṃvāti parittakaṃ vā antamaso taṇḍulanāḷimattakampi. Bhogakkhandhanti bhogarāsiṃ. Mahantaṃ vāti vipulaṃ vā. Yathā hi mahantaṃ pahāya pabbajituṃ dukkaraṃ, evaṃ appampīti dassanatthaṃ ubhayamāha. Dāsavāre pana yasmā dāso attanopi anissaro, pageva bhogānaṃ. Yañhi tassa dhanaṃ, taṃ sāmikānaññeva hoti, tasmā bhogaggahaṇaṃ na kataṃ. Ñātiyeva ñātiparivaṭṭo.
бан̣ийд̇ад̇арасааман̃н̃апалаван̣н̣анаа
Paṇītatarasāmaññaphalavaṇṇanā
189. саггаа бана, бханд̇з, ан̃н̃амби д̣̇идтзва д̇хаммзд̇и ид̇ха звамзваад̇и на вуд̇д̇ам̣. д̇ам̣ гасмаад̇и жз, звамзваад̇и хи вужжамаанз баход̇и бхаг̇аваа сагаламби рад̇д̇инд̣̇ивам̣ д̇ад̇о ваа бхияяоби зваруубаахи убамаахи сааман̃н̃апалам̣ д̣̇ийбзд̇ум̣. д̇ад̇т̇а гин̃жааби зд̇асса бхаг̇авад̇о важанасаванз барияанд̇ам̣ наама над̇т̇и, д̇ат̇ааби ад̇т̇о д̇аад̣̇исоязва бхависсад̇ийд̇и жинд̇зд̇ваа убари висзсам̣ бужчанд̇о звамзваад̇и авад̇ваа – ‘‘абхигганд̇ад̇аран̃жа бан̣ийд̇ад̇аран̃жаа’’д̇и ааха. д̇ад̇т̇а абхигганд̇ад̇аранд̇и абхиманаабад̇арам̣ ад̇исздтад̇аранд̇и ад̇т̇о. бан̣ийд̇ад̇аранд̇и уд̇д̇амад̇арам̣. д̇зна хийд̇и уяяож̇анад̇т̇з нибаад̇о. саванз уяяож̇знд̇о хи нам̣ звамааха. сун̣охийд̇и абхигганд̇ад̇аран̃жа бан̣ийд̇ад̇аран̃жа сааман̃н̃апалам̣ сун̣аад̇и.
189.Sakkā pana, bhante, aññampi diṭṭheva dhammeti idha evamevāti na vuttaṃ. Taṃ kasmāti ce, evamevāti hi vuccamāne pahoti bhagavā sakalampi rattindivaṃ tato vā bhiyyopi evarūpāhi upamāhi sāmaññaphalaṃ dīpetuṃ. Tattha kiñcāpi etassa bhagavato vacanasavane pariyantaṃ nāma natthi, tathāpi attho tādisoyeva bhavissatīti cintetvā upari visesaṃ pucchanto evamevāti avatvā – ‘‘abhikkantatarañca paṇītatarañcā’’ti āha. Tattha abhikkantataranti abhimanāpataraṃ atiseṭṭhataranti attho. Paṇītataranti uttamataraṃ. Tena hīti uyyojanatthe nipāto. Savane uyyojento hi naṃ evamāha. Suṇohīti abhikkantatarañca paṇītatarañca sāmaññaphalaṃ suṇāti.
саад̇хугам̣ манасигарохийд̇и зд̇т̇а бана саад̇хугам̣ саад̇хууд̇и згад̇т̇амзд̇ам̣. аяан̃хи саад̇ху-сад̣̇д̣̇о ааяаажанасамбадижчанасамбахам̣санасунд̣̇ара д̣̇ал̣хийгаммаад̣̇ийсу д̣̇иссад̇и. ‘‘саад̇ху мз, бханд̇з, бхаг̇аваа сан̇кид̇д̇зна д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇уу’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 4.95) хи ааяаажанз д̣̇иссад̇и. ‘‘саад̇ху, бханд̇зд̇и ко со бхигку бхаг̇авад̇о бхаасид̇ам̣ абхинанд̣̇ид̇ваа анумод̣̇ид̇ваа’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 3.86) самбадижчанз. ‘‘саад̇ху саад̇ху, саарибуд̇д̇аа’’д̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 3.349) самбахам̣санз.
Sādhukaṃ manasikarohīti ettha pana sādhukaṃ sādhūti ekatthametaṃ. Ayañhi sādhu-saddo āyācanasampaṭicchanasampahaṃsanasundara daḷhīkammādīsu dissati. ‘‘Sādhu me, bhante, bhagavā saṅkhittena dhammaṃ desetū’’tiādīsu (saṃ. ni. 4.95) hi āyācane dissati. ‘‘Sādhu, bhanteti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā’’tiādīsu (ma. ni. 3.86) sampaṭicchane. ‘‘Sādhu sādhu, sāriputtā’’tiādīsu (dī. ni. 3.349) sampahaṃsane.
‘‘саад̇ху д̇хаммаружи рааж̇аа, саад̇ху бан̃н̃аан̣аваа наро;
‘‘Sādhu dhammaruci rājā, sādhu paññāṇavā naro;
саад̇ху мид̇д̇аанамад̣̇д̣̇уб̣бхо, баабассаагаран̣ам̣ сука’’нд̇и. (ж̇аа. 2.17.101);
Sādhu mittānamaddubbho, pāpassākaraṇaṃ sukha’’nti. (jā. 2.17.101);
аад̣̇ийсу сунд̣̇арз. ‘‘д̇зна хи, б̣раахман̣а, сун̣охи саад̇хугам̣ манаси гарохий’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 5.192) саад̇хугасад̣̇д̣̇оязва д̣̇ал̣хийгаммз, аан̣ад̇д̇ияанд̇иби вужжад̇и . ид̇хааби асса зд̇т̇зва д̣̇ал̣хийгаммз жа аан̣ад̇д̇ияан̃жа взд̣̇ид̇аб̣б̣о. сунд̣̇арзби ваддад̇и. д̣̇ал̣хийгаммад̇т̇зна хи д̣̇ал̣хамимам̣ д̇хаммам̣ сун̣аахи, суг̇г̇ахид̇ам̣ г̇ан̣ханд̇о. аан̣ад̇д̇иад̇т̇зна мама аан̣ад̇д̇ияаа сун̣аахи, сунд̣̇арад̇т̇зна сунд̣̇арамимам̣ бхад̣̇д̣̇агам̣ д̇хаммам̣ сун̣аахийд̇и звам̣ д̣̇ийбид̇ам̣ ход̇и.
Ādīsu sundare. ‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇohi sādhukaṃ manasi karohī’’tiādīsu (a. ni. 5.192) sādhukasaddoyeva daḷhīkamme, āṇattiyantipi vuccati . Idhāpi assa ettheva daḷhīkamme ca āṇattiyañca veditabbo. Sundarepi vaṭṭati. Daḷhīkammatthena hi daḷhamimaṃ dhammaṃ suṇāhi, suggahitaṃ gaṇhanto. Āṇattiatthena mama āṇattiyā suṇāhi, sundaratthena sundaramimaṃ bhaddakaṃ dhammaṃ suṇāhīti evaṃ dīpitaṃ hoti.
манаси гарохийд̇и ааваж̇ж̇а, саманнаахараад̇и ад̇т̇о, авигкид̇д̇ажид̇д̇о худ̇ваа нисаамзхи, жид̇д̇з гарохийд̇и ад̇хиббааяо. аби жзд̇т̇а сун̣охийд̇и сод̇инд̣̇рияавигкзбанивааран̣амзд̇ам̣. саад̇хугам̣ манаси гарохийд̇и манасигаарз д̣̇ал̣хийгамманияож̇анзна манинд̣̇рияавигкзбанивааран̣ам̣. буриман̃жзд̇т̇а б̣яан̃ж̇анавибаллаасаг̇г̇аахавааран̣ам̣, бажчимам̣ ад̇т̇авибаллаасаг̇г̇аахавааран̣ам̣. буримзна жа д̇хаммассаванз нияож̇зд̇и, бажчимзна суд̇аанам̣ д̇хаммаанам̣ д̇хааран̣уубабаригкаад̣̇ийсу. буримзна жа саб̣яан̃ж̇ано аяам̣ д̇хаммо, д̇асмаа саванийяод̇и д̣̇ийбзд̇и . бажчимзна сад̇т̇о, д̇асмаа саад̇хугам̣ манаси гаад̇аб̣б̣од̇и. саад̇хугабад̣̇ам̣ ваа убхаяабад̣̇зхи яож̇зд̇ваа яасмаа аяам̣ д̇хаммо д̇хаммаг̇амбхийро жзва д̣̇зсанааг̇амбхийро жа, д̇асмаа сун̣аахи саад̇хугам̣, яасмаа ад̇т̇аг̇амбхийро жа бадивзд̇хаг̇амбхийро жа, д̇асмаа саад̇хугам̣ манаси гарохийд̇и звам̣ яож̇анаа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. бхаасиссаамийд̇и саггаа махаарааж̇аад̇и звам̣ бадин̃н̃аад̇ам̣ сааман̃н̃апалад̣̇зсанам̣ вид̇т̇аарад̇о бхаасиссаами. ‘‘д̣̇зсзссаамий’’д̇и хи сан̇кид̇д̇ад̣̇ийбанам̣ ход̇и. бхаасиссаамийд̇и вид̇т̇аарад̣̇ийбанам̣. д̇знааха ван̇г̇ийсад̇т̇зро –
Manasi karohīti āvajja, samannāharāti attho, avikkhittacitto hutvā nisāmehi, citte karohīti adhippāyo. Api cettha suṇohīti sotindriyavikkhepanivāraṇametaṃ. Sādhukaṃ manasi karohīti manasikāre daḷhīkammaniyojanena manindriyavikkhepanivāraṇaṃ. Purimañcettha byañjanavipallāsaggāhavāraṇaṃ, pacchimaṃ atthavipallāsaggāhavāraṇaṃ. Purimena ca dhammassavane niyojeti, pacchimena sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇūpaparikkhādīsu. Purimena ca sabyañjano ayaṃ dhammo, tasmā savanīyoti dīpeti . Pacchimena sattho, tasmā sādhukaṃ manasi kātabboti. Sādhukapadaṃ vā ubhayapadehi yojetvā yasmā ayaṃ dhammo dhammagambhīro ceva desanāgambhīro ca, tasmā suṇāhi sādhukaṃ, yasmā atthagambhīro ca paṭivedhagambhīro ca, tasmā sādhukaṃ manasi karohīti evaṃ yojanā veditabbā. Bhāsissāmīti sakkā mahārājāti evaṃ paṭiññātaṃ sāmaññaphaladesanaṃ vitthārato bhāsissāmi. ‘‘Desessāmī’’ti hi saṅkhittadīpanaṃ hoti. Bhāsissāmīti vitthāradīpanaṃ. Tenāha vaṅgīsatthero –
‘‘сан̇кид̇д̇знаби д̣̇зсзд̇и, вид̇т̇аарзнаби бхаасад̇и;
‘‘Saṅkhittenapi deseti, vitthārenapi bhāsati;
саал̣игааяива ниг̇гхосо, бадибхаанам̣ уд̣̇ийраяий’’д̇и. (сам̣. ни. 1.214);
Sāḷikāyiva nigghoso, paṭibhānaṃ udīrayī’’ti. (saṃ. ni. 1.214);
звам̣ вуд̇д̇з уссаахаж̇аад̇о худ̇ваа – ‘‘звам̣, бханд̇з’’д̇и ко рааж̇аа мааг̇ад̇хо аж̇аад̇асад̇д̇у взд̣̇зхибуд̇д̇о бхаг̇авад̇о бажжассоси бхаг̇авад̇о важанам̣ самбадижчи, бадиг̇г̇ахзсийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и.
Evaṃ vutte ussāhajāto hutvā – ‘‘evaṃ, bhante’’ti kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato paccassosi bhagavato vacanaṃ sampaṭicchi, paṭiggahesīti vuttaṃ hoti.
190. ат̇асса бхаг̇аваа зд̇ад̣̇авожа, зд̇ам̣ авожа, ид̣̇аани вад̇д̇аб̣б̣ам̣ ‘‘ид̇ха махаарааж̇аа’’д̇иаад̣̇им̣ сагалам̣ суд̇д̇ам̣ авожаад̇и ад̇т̇о. д̇ад̇т̇а ид̇хаад̇и д̣̇зсаабад̣̇зсз нибаад̇о, свааяам̣ гад̇т̇ажи логам̣ убаад̣̇ааяа вужжад̇и. яат̇ааха – ‘‘ид̇ха д̇ат̇ааг̇ад̇о логз уббаж̇ж̇ад̇ий’’д̇и. гад̇т̇ажи саасанам̣ яат̇ааха – ‘‘ид̇хзва, бхигкавз, батамо саман̣о, ид̇ха д̣̇уд̇ияо саман̣о’’д̇и (а. ни. 4.241). гад̇т̇ажи огаасам̣. яат̇ааха –
190. Athassa bhagavā etadavoca, etaṃ avoca, idāni vattabbaṃ ‘‘idha mahārājā’’tiādiṃ sakalaṃ suttaṃ avocāti attho. Tattha idhāti desāpadese nipāto, svāyaṃ katthaci lokaṃ upādāya vuccati. Yathāha – ‘‘idha tathāgato loke uppajjatī’’ti. Katthaci sāsanaṃ yathāha – ‘‘idheva, bhikkhave, paṭhamo samaṇo, idha dutiyo samaṇo’’ti (a. ni. 4.241). Katthaci okāsaṃ. Yathāha –
‘‘ид̇хзва д̇идтамаанасса, д̣̇звабхууд̇асса мз сад̇о;
‘‘Idheva tiṭṭhamānassa, devabhūtassa me sato;
бунарааяу жа мз лад̣̇д̇хо, звам̣ ж̇аанаахи маарисаа’’д̇и. (д̣̇ий. ни. 2.369);
Punarāyu ca me laddho, evaṃ jānāhi mārisā’’ti. (dī. ni. 2.369);
гад̇т̇ажи бад̣̇абууран̣амад̇д̇амзва. яат̇ааха ‘‘ид̇хаахам̣, бхигкавз, бхуд̇д̇аавий ассам̣ баваарид̇о’’д̇и (ма. ни. 1.30). ид̇ха бана логам̣ убаад̣̇ааяа вуд̇д̇од̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. махаарааж̇аад̇и яат̇аа бадин̃н̃аад̇ам̣ д̣̇зсанам̣ д̣̇зсзд̇ум̣ буна махаарааж̇аад̇и аалабад̇и. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – ‘‘махаарааж̇а имасмим̣ логз д̇ат̇ааг̇ад̇о уббаж̇ж̇ад̇и арахам̣…бз… б̣уд̣̇д̇хо бхаг̇аваа’’д̇и. д̇ад̇т̇а д̇ат̇ааг̇ад̇асад̣̇д̣̇о б̣рахмаж̇аалз вуд̇д̇о. араханд̇иаад̣̇аяо висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вид̇т̇аарид̇аа. логз уббаж̇ж̇ад̇ийд̇и зд̇т̇а бана логод̇и – огаасалого сад̇д̇алого сан̇кааралогод̇и д̇ивид̇хо. ид̇ха бана сад̇д̇алого ад̇хиббзд̇о. сад̇д̇алогз уббаж̇ж̇амааноби жа д̇ат̇ааг̇ад̇о на д̣̇звалогз, на б̣рахмалогз, мануссалогзва уббаж̇ж̇ад̇и. мануссалогзби на ан̃н̃асмим̣ жаггаваал̣з, имасмим̣язва жаггаваал̣з. д̇ад̇рааби на саб̣б̣адтаанзсу, ‘‘бурад̇т̇имааяа д̣̇исааяа г̇аж̇ан̇г̇алам̣ наама ниг̇амо д̇ассаабарзна махаасаало, д̇ад̇о бараа бажжанд̇имаа ж̇анабад̣̇аа орад̇о маж̇жхз, бурад̇т̇имад̣̇агкин̣ааяа д̣̇исааяа салал̣авад̇ий наама над̣̇ий. д̇ад̇о бараа бажжанд̇имаа ж̇анабад̣̇аа, орад̇о маж̇жхз, д̣̇агкин̣ааяа д̣̇исааяа сзд̇аган̣н̣игам̣ наама ниг̇амо, д̇ад̇о бараа бажжанд̇имаа ж̇анабад̣̇аа, орад̇о маж̇жхз, бажчимааяа д̣̇исааяа т̇уун̣ам̣ наама б̣раахман̣аг̇аамо, д̇ад̇о бараа бажжанд̇имаа ж̇анабад̣̇аа, орад̇о маж̇жхз, уд̇д̇арааяа д̣̇исааяа усирад̣̇д̇хаж̇о наама баб̣б̣ад̇о, д̇ад̇о бараа бажжанд̇имаа ж̇анабад̣̇аа орад̇о маж̇жхз’’д̇и звам̣ барижчиннз ааяаамад̇о д̇ияож̇анасад̇з, вид̇т̇аарад̇о ад̣дхад̇зяяаяож̇анасад̇з, баригкзбад̇о наваяож̇анасад̇з маж̇жхимабад̣̇зсз уббаж̇ж̇ад̇и. на гзвалан̃жа д̇ат̇ааг̇ад̇о, бажжзгаб̣уд̣̇д̇хаа, аг̇г̇асаавагаа, асийд̇имахаат̇зраа, б̣уд̣̇д̇хамаад̇аа, б̣уд̣̇д̇хабид̇аа, жаггавад̇д̇ий рааж̇аа ан̃н̃з жа саараббад̇д̇аа б̣раахман̣аг̇ахабад̇игаа зд̇т̇звуббаж̇ж̇анд̇и.
Katthaci padapūraṇamattameva. Yathāha ‘‘idhāhaṃ, bhikkhave, bhuttāvī assaṃ pavārito’’ti (ma. ni. 1.30). Idha pana lokaṃ upādāya vuttoti veditabbo. Mahārājāti yathā paṭiññātaṃ desanaṃ desetuṃ puna mahārājāti ālapati. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘mahārāja imasmiṃ loke tathāgato uppajjati arahaṃ…pe… buddho bhagavā’’ti. Tattha tathāgatasaddo brahmajāle vutto. Arahantiādayo visuddhimagge vitthāritā. Loke uppajjatīti ettha pana lokoti – okāsaloko sattaloko saṅkhāralokoti tividho. Idha pana sattaloko adhippeto. Sattaloke uppajjamānopi ca tathāgato na devaloke, na brahmaloke, manussalokeva uppajjati. Manussalokepi na aññasmiṃ cakkavāḷe, imasmiṃyeva cakkavāḷe. Tatrāpi na sabbaṭṭhānesu, ‘‘puratthimāya disāya gajaṅgalaṃ nāma nigamo tassāparena mahāsālo, tato parā paccantimā janapadā orato majjhe, puratthimadakkhiṇāya disāya salaḷavatī nāma nadī. Tato parā paccantimā janapadā, orato majjhe, dakkhiṇāya disāya setakaṇṇikaṃ nāma nigamo, tato parā paccantimā janapadā, orato majjhe, pacchimāya disāya thūṇaṃ nāma brāhmaṇagāmo, tato parā paccantimā janapadā, orato majjhe, uttarāya disāya usiraddhajo nāma pabbato, tato parā paccantimā janapadā orato majjhe’’ti evaṃ paricchinne āyāmato tiyojanasate, vitthārato aḍḍhateyyayojanasate, parikkhepato navayojanasate majjhimapadese uppajjati. Na kevalañca tathāgato, paccekabuddhā, aggasāvakā, asītimahātherā, buddhamātā, buddhapitā, cakkavattī rājā aññe ca sārappattā brāhmaṇagahapatikā etthevuppajjanti.
д̇ад̇т̇а д̇ат̇ааг̇ад̇о суж̇аад̇ааяа д̣̇иннамад̇хубааяаасабхож̇анад̇о яаава арахад̇д̇амаг̇г̇о, д̇аава уббаж̇ж̇ад̇и наама, арахад̇д̇апалз уббанно наама. махаабхинигкаманад̇о ваа яаава арахад̇д̇амаг̇г̇о. д̇усид̇абхаванад̇о ваа яаава арахад̇д̇амаг̇г̇о. д̣̇ийбан̇гарабаад̣̇амуулад̇о ваа яаава арахад̇д̇амаг̇г̇о, д̇аава уббаж̇ж̇ад̇и наама, арахад̇д̇апалз уббанно наама. ид̇ха саб̣б̣абатамам̣ уббаннабхаавам̣ санд̇хааяа уббаж̇ж̇ад̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ат̇ааг̇ад̇о логз уббанно ход̇ийд̇и аяан̃хзд̇т̇а ад̇т̇о.
Tattha tathāgato sujātāya dinnamadhupāyāsabhojanato yāva arahattamaggo, tāva uppajjati nāma, arahattaphale uppanno nāma. Mahābhinikkhamanato vā yāva arahattamaggo. Tusitabhavanato vā yāva arahattamaggo. Dīpaṅkarapādamūlato vā yāva arahattamaggo, tāva uppajjati nāma, arahattaphale uppanno nāma. Idha sabbapaṭhamaṃ uppannabhāvaṃ sandhāya uppajjatīti vuttaṃ. Tathāgato loke uppanno hotīti ayañhettha attho.
со имам̣ логанд̇и со бхаг̇аваа имам̣ логам̣. ид̣̇аани вад̇д̇аб̣б̣ам̣ нид̣̇ассзд̇и. сад̣̇зваганд̇и саха д̣̇звзхи сад̣̇звагам̣. звам̣ саха маарзна самаарагам̣, саха б̣рахмунаа саб̣рахмагам̣, саха саман̣аб̣раахман̣зхи сассаман̣аб̣раахман̣им̣. баж̇аад̇ад̇д̇аа баж̇аа, д̇ам̣ баж̇ам̣. саха д̣̇звамануссзхи сад̣̇звамануссам̣. д̇ад̇т̇а сад̣̇звагаважанзна бан̃жа гаамааважарад̣̇зваг̇г̇ахан̣ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. самаарага – важанзна чадтагаамааважарад̣̇зваг̇г̇ахан̣ам̣. саб̣рахмагаважанзна б̣рахмагааяигаад̣̇иб̣рахмаг̇г̇ахан̣ам̣. сассаман̣аб̣раахман̣ийважанзна саасанасса бажжад̇т̇игабажжаамид̇д̇асаман̣аб̣раахман̣аг̇г̇ахан̣ам̣, самид̇абаабаб̣аахид̇абаабасаман̣аб̣раахман̣аг̇г̇ахан̣ан̃жа. баж̇ааважанзна сад̇д̇алогаг̇г̇ахан̣ам̣. сад̣̇звамануссаважанзна саммуд̇ид̣̇зваавасзсамануссаг̇г̇ахан̣ам̣. звамзд̇т̇а д̇ийхи бад̣̇зхи огаасалогзна сад̣̇д̇хим̣ сад̇д̇алого. д̣̇вийхи баж̇аавасзна сад̇д̇алогова г̇ахид̇од̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
So imaṃ lokanti so bhagavā imaṃ lokaṃ. Idāni vattabbaṃ nidasseti. Sadevakanti saha devehi sadevakaṃ. Evaṃ saha mārena samārakaṃ, saha brahmunā sabrahmakaṃ, saha samaṇabrāhmaṇehi sassamaṇabrāhmaṇiṃ. Pajātattā pajā, taṃ pajaṃ. Saha devamanussehi sadevamanussaṃ. Tattha sadevakavacanena pañca kāmāvacaradevaggahaṇaṃ veditabbaṃ. Samāraka – vacanena chaṭṭhakāmāvacaradevaggahaṇaṃ. Sabrahmakavacanena brahmakāyikādibrahmaggahaṇaṃ. Sassamaṇabrāhmaṇīvacanena sāsanassa paccatthikapaccāmittasamaṇabrāhmaṇaggahaṇaṃ, samitapāpabāhitapāpasamaṇabrāhmaṇaggahaṇañca. Pajāvacanena sattalokaggahaṇaṃ. Sadevamanussavacanena sammutidevaavasesamanussaggahaṇaṃ. Evamettha tīhi padehi okāsalokena saddhiṃ sattaloko. Dvīhi pajāvasena sattalokova gahitoti veditabbo.
абаро наяо, сад̣̇звагаг̇г̇ахан̣зна аруубааважарад̣̇звалого г̇ахид̇о. самаарагаг̇г̇ахан̣зна ча гаамааважарад̣̇звалого. саб̣рахмагаг̇г̇ахан̣зна руубий б̣рахмалого. сассаман̣аб̣раахман̣аад̣̇иг̇г̇ахан̣зна жад̇убарисавасзна саммуд̇ид̣̇звзхи ваа саха мануссалого, авасзсасаб̣б̣асад̇д̇алого ваа.
Aparo nayo, sadevakaggahaṇena arūpāvacaradevaloko gahito. Samārakaggahaṇena cha kāmāvacaradevaloko. Sabrahmakaggahaṇena rūpī brahmaloko. Sassamaṇabrāhmaṇādiggahaṇena catuparisavasena sammutidevehi vā saha manussaloko, avasesasabbasattaloko vā.
аби жзд̇т̇а сад̣̇звагаважанзна уггадтабарижчзд̣̇ад̇о саб̣б̣асса логасса сажчигад̇абхаавамааха. д̇ад̇о язсам̣ ахоси – ‘‘мааро махаанубхааво ча гаамааважариссаро васавад̇д̇ий, гим̣ соби зд̇зна сажчигад̇о’’д̇и, д̇зсам̣ вимад̇им̣ вид̇хаманд̇о ‘‘самаарага’’нд̇и ааха. язсам̣ бана ахоси – ‘‘б̣рахмаа махаанубхааво зган̇г̇улияаа згасмим̣ жаггаваал̣асахассз аалогам̣ парад̇и, д̣̇вийхи …бз… д̣̇асахи ан̇г̇улийхи д̣̇асасу жаггаваал̣асахассзсу аалогам̣ парад̇и. ануд̇д̇аран̃жа жхаанасамаабад̇д̇исукам̣ бадисам̣взд̣̇зд̇и, гим̣ соби сажчигад̇о’’д̇и, д̇зсам̣ вимад̇им̣ вид̇хаманд̇о саб̣рахмаганд̇и ааха. д̇ад̇о яз жинд̇зсум̣ – ‘‘бут̇уу саман̣аб̣раахман̣аа саасанасса бажжад̇т̇игаа, гим̣ д̇зби сажчигад̇аа’’д̇и, д̇зсам̣ вимад̇им̣ вид̇хаманд̇о сассаман̣аб̣раахман̣им̣ баж̇анд̇и ааха. звам̣ уггадтуггадтаанам̣ сажчигад̇абхаавам̣ багаасзд̇ваа ат̇а саммуд̇ид̣̇звз авасзсамануссз жа убаад̣̇ааяа уггадтабарижчзд̣̇авасзна сзсасад̇д̇алогасса сажчигад̇абхаавам̣ багаасзнд̇о сад̣̇звамануссанд̇и ааха. аяамзд̇т̇а бхааваануггамо.
Api cettha sadevakavacanena ukkaṭṭhaparicchedato sabbassa lokassa sacchikatabhāvamāha. Tato yesaṃ ahosi – ‘‘māro mahānubhāvo cha kāmāvacarissaro vasavattī, kiṃ sopi etena sacchikato’’ti, tesaṃ vimatiṃ vidhamanto ‘‘samāraka’’nti āha. Yesaṃ pana ahosi – ‘‘brahmā mahānubhāvo ekaṅguliyā ekasmiṃ cakkavāḷasahasse ālokaṃ pharati, dvīhi …pe… dasahi aṅgulīhi dasasu cakkavāḷasahassesu ālokaṃ pharati. Anuttarañca jhānasamāpattisukhaṃ paṭisaṃvedeti, kiṃ sopi sacchikato’’ti, tesaṃ vimatiṃ vidhamanto sabrahmakanti āha. Tato ye cintesuṃ – ‘‘puthū samaṇabrāhmaṇā sāsanassa paccatthikā, kiṃ tepi sacchikatā’’ti, tesaṃ vimatiṃ vidhamanto sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajanti āha. Evaṃ ukkaṭṭhukkaṭṭhānaṃ sacchikatabhāvaṃ pakāsetvā atha sammutideve avasesamanusse ca upādāya ukkaṭṭhaparicchedavasena sesasattalokassa sacchikatabhāvaṃ pakāsento sadevamanussanti āha. Ayamettha bhāvānukkamo.
бораан̣аа банааху сад̣̇зваганд̇и д̣̇звзхи сад̣̇д̇хим̣ авасзсалогам̣. самаараганд̇и маарзна сад̣̇д̇хим̣ авасзсалогам̣. саб̣рахмаганд̇и б̣рахмзхи сад̣̇д̇хим̣ авасзсалогам̣. звам̣ саб̣б̣зби д̇ибхавуубаг̇з сад̇д̇з д̇ийхаагаарзхи д̇ийсу бад̣̇зсу багкибид̇ваа буна д̣̇вийхи бад̣̇зхи барияаад̣̇ияанд̇о сассаман̣аб̣раахман̣им̣ баж̇ам̣ сад̣̇звамануссанд̇и ааха. звам̣ бан̃жахиби бад̣̇зхи д̇зна д̇знаагаарзна д̇зд̇хаад̇угамзва барияаад̣̇иннанд̇и.
Porāṇā panāhu sadevakanti devehi saddhiṃ avasesalokaṃ. Samārakanti mārena saddhiṃ avasesalokaṃ. Sabrahmakanti brahmehi saddhiṃ avasesalokaṃ. Evaṃ sabbepi tibhavūpage satte tīhākārehi tīsu padesu pakkhipitvā puna dvīhi padehi pariyādiyanto sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussanti āha. Evaṃ pañcahipi padehi tena tenākārena tedhātukameva pariyādinnanti.
саяам̣ абхин̃н̃аа сажчигад̇ваа бавзд̣̇зд̇ийд̇и зд̇т̇а бана саяанд̇и саамам̣ абаранзяяо худ̇ваа. абхин̃н̃аад̇и абхин̃н̃ааяа, ад̇хигзна н̃аан̣зна н̃ад̇ваад̇и ад̇т̇о. сажчигад̇ваад̇и бажжагкам̣ гад̇ваа, зд̇зна анумаанаад̣̇ибадигкзбо гад̇о ход̇и. бавзд̣̇зд̇ийд̇и б̣од̇хзд̇и вин̃н̃аабзд̇и багаасзд̇и.
Sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedetīti ettha pana sayanti sāmaṃ aparaneyyo hutvā. Abhiññāti abhiññāya, adhikena ñāṇena ñatvāti attho. Sacchikatvāti paccakkhaṃ katvā, etena anumānādipaṭikkhepo kato hoti. Pavedetīti bodheti viññāpeti pakāseti.
со д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇и аад̣̇игаляаан̣ам̣…бз… барияосаанагаляаан̣анд̇и со бхаг̇аваа сад̇д̇зсу гаарун̃н̃ад̇ам̣ бадижжа хид̇вааби ануд̇д̇арам̣ вивзгасукам̣ д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇и. д̇ан̃жа ко аббам̣ ваа б̣ахум̣ ваа д̣̇зсзнд̇о аад̣̇игаляаан̣аад̣̇иббагаарамзва д̣̇зсзд̇и. аад̣̇имхиби, галяаан̣ам̣ бхад̣̇д̣̇агам̣ анаваж̇ж̇амзва гад̇ваа д̣̇зсзд̇и, маж̇жхзби, барияосаанзби, галяаан̣ам̣ бхад̣̇д̣̇агам̣ анаваж̇ж̇амзва гад̇ваа д̣̇зсзд̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. д̇ад̇т̇а ад̇т̇и д̣̇зсанааяа аад̣̇имаж̇жхабарияосаанам̣, ад̇т̇и саасанасса. д̣̇зсанааяа д̇аава жад̇уббад̣̇игааяаби г̇аат̇ааяа батамабаад̣̇о аад̣̇и наама, д̇ад̇о д̣̇вз маж̇жхам̣ наама, анд̇з зго барияосаанам̣ наама. згаанусанд̇хигасса суд̇д̇асса нид̣̇аанам̣ аад̣̇и, ид̣̇амавожаад̇и барияосаанам̣, убхиннаманд̇араа маж̇жхам̣. анзгаанусанд̇хигасса суд̇д̇асса батамаанусанд̇хи аад̣̇и, анд̇з анусанд̇хи барияосаанам̣, маж̇жхз зго ваа д̣̇вз ваа б̣ахуу ваа маж̇жхамзва.
So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ…pe… pariyosānakalyāṇanti so bhagavā sattesu kāruññataṃ paṭicca hitvāpi anuttaraṃ vivekasukhaṃ dhammaṃ deseti. Tañca kho appaṃ vā bahuṃ vā desento ādikalyāṇādippakārameva deseti. Ādimhipi, kalyāṇaṃ bhaddakaṃ anavajjameva katvā deseti, majjhepi, pariyosānepi, kalyāṇaṃ bhaddakaṃ anavajjameva katvā desetīti vuttaṃ hoti. Tattha atthi desanāya ādimajjhapariyosānaṃ, atthi sāsanassa. Desanāya tāva catuppadikāyapi gāthāya paṭhamapādo ādi nāma, tato dve majjhaṃ nāma, ante eko pariyosānaṃ nāma. Ekānusandhikassa suttassa nidānaṃ ādi, idamavocāti pariyosānaṃ, ubhinnamantarā majjhaṃ. Anekānusandhikassa suttassa paṭhamānusandhi ādi, ante anusandhi pariyosānaṃ, majjhe eko vā dve vā bahū vā majjhameva.
саасанасса бана сийласамаад̇хивибассанаа аад̣̇и наама. вуд̇д̇амби жзд̇ам̣ – ‘‘го жаад̣̇и гусалаанам̣ д̇хаммаанам̣? сийлан̃жа сувисуд̣̇д̇хам̣ д̣̇идти жа уж̇угаа’’д̇и (сам̣. ни. 5.369). ‘‘ад̇т̇и, бхигкавз, маж̇жхимаа бадибад̣̇аа д̇ат̇ааг̇ад̇зна абхисамб̣уд̣̇д̇хаа’’д̇и звам̣ вуд̇д̇о бана арияамаг̇г̇о маж̇жхам̣ наама. палан̃жзва ниб̣б̣аанан̃жа барияосаанам̣ наама. ‘‘зд̇ад̣̇ад̇т̇амид̣̇ам̣, б̣раахман̣а, б̣рахмажарияам̣, зд̇ам̣ саарам̣, зд̇ам̣ барияосаана’’нд̇и (ма. ни. 1.324) хи зд̇т̇а палам̣ барияосаананд̇и вуд̇д̇ам̣. ‘‘ниб̣б̣ааног̇ад̇хам̣ хи, аавусо висаака, б̣рахмажарияам̣ вуссад̇и, ниб̣б̣аанабарааяанам̣ ниб̣б̣аанабарияосаана’’нд̇и (ма. ни. 1.466) зд̇т̇а ниб̣б̣аанам̣ барияосаананд̇и вуд̇д̇ам̣. ид̇ха д̣̇зсанааяа аад̣̇имаж̇жхабарияосаанам̣ ад̇хиббзд̇ам̣. бхаг̇аваа хи д̇хаммам̣ д̣̇зсзнд̇о аад̣̇имхи сийлам̣ д̣̇ассзд̇ваа маж̇жхз маг̇г̇ам̣ барияосаанз ниб̣б̣аанам̣ д̣̇ассзд̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘со д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇и аад̣̇игаляаан̣ам̣ маж̇жхзгаляаан̣ам̣ барияосаанагаляаан̣а’’нд̇и. д̇асмаа ан̃н̃оби д̇хаммагат̇иго д̇хаммам̣ гат̇знд̇о –
Sāsanassa pana sīlasamādhivipassanā ādi nāma. Vuttampi cetaṃ – ‘‘ko cādi kusalānaṃ dhammānaṃ? Sīlañca suvisuddhaṃ diṭṭhi ca ujukā’’ti (saṃ. ni. 5.369). ‘‘Atthi, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā’’ti evaṃ vutto pana ariyamaggo majjhaṃ nāma. Phalañceva nibbānañca pariyosānaṃ nāma. ‘‘Etadatthamidaṃ, brāhmaṇa, brahmacariyaṃ, etaṃ sāraṃ, etaṃ pariyosāna’’nti (ma. ni. 1.324) hi ettha phalaṃ pariyosānanti vuttaṃ. ‘‘Nibbānogadhaṃ hi, āvuso visākha, brahmacariyaṃ vussati, nibbānaparāyanaṃ nibbānapariyosāna’’nti (ma. ni. 1.466) ettha nibbānaṃ pariyosānanti vuttaṃ. Idha desanāya ādimajjhapariyosānaṃ adhippetaṃ. Bhagavā hi dhammaṃ desento ādimhi sīlaṃ dassetvā majjhe maggaṃ pariyosāne nibbānaṃ dasseti. Tena vuttaṃ – ‘‘so dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇa’’nti. Tasmā aññopi dhammakathiko dhammaṃ kathento –
‘‘аад̣̇имхи сийлам̣ д̣̇ассзяяа, маж̇жхз маг̇г̇ам̣ вибхааваяз;
‘‘Ādimhi sīlaṃ dasseyya, majjhe maggaṃ vibhāvaye;
барияосаанамхи ниб̣б̣аанам̣, зсаа гат̇игасан̣тид̇ий’’д̇и.
Pariyosānamhi nibbānaṃ, esā kathikasaṇṭhitī’’ti.
саад̇т̇ам̣ саб̣яан̃ж̇ананд̇и яасса хи яааг̇убхад̇д̇аид̇т̇ибурисаад̣̇иван̣н̣анааниссид̇аа д̣̇зсанаа ход̇и, на со саад̇т̇ам̣ д̣̇зсзд̇и. бхаг̇аваа бана д̇ат̇ааруубам̣ д̣̇зсанам̣ бахааяа жад̇усад̇ибадтаанаад̣̇иниссид̇ам̣ д̣̇зсанам̣ д̣̇зсзд̇и. д̇асмаа саад̇т̇ам̣ д̣̇зсзд̇ийд̇и вужжад̇и. яасса бана д̣̇зсанаа згаб̣яан̃ж̇анаад̣̇ияуд̇д̇аа ваа саб̣б̣аниродтаб̣яан̃ж̇анаа ваа саб̣б̣ависсадтасаб̣б̣аниг̇г̇ахийд̇аб̣яан̃ж̇анаа ваа, д̇асса д̣̇амил̣агираад̇асавараад̣̇имилагкуунам̣ бхаасаа вияа б̣яан̃ж̇анабаарибуурияаа абхаавад̇о аб̣яан̃ж̇анаа наама д̣̇зсанаа ход̇и. бхаг̇аваа бана –
Sātthaṃ sabyañjananti yassa hi yāgubhattaitthipurisādivaṇṇanānissitā desanā hoti, na so sātthaṃ deseti. Bhagavā pana tathārūpaṃ desanaṃ pahāya catusatipaṭṭhānādinissitaṃ desanaṃ deseti. Tasmā sātthaṃ desetīti vuccati. Yassa pana desanā ekabyañjanādiyuttā vā sabbaniroṭṭhabyañjanā vā sabbavissaṭṭhasabbaniggahītabyañjanā vā, tassa damiḷakirātasavarādimilakkhūnaṃ bhāsā viya byañjanapāripūriyā abhāvato abyañjanā nāma desanā hoti. Bhagavā pana –
‘‘сит̇илам̣ д̇ханид̇ан̃жа д̣̇ийгхарассам̣, г̇аругам̣ лахуган̃жа ниг̇г̇ахийд̇ам̣;
‘‘Sithilaṃ dhanitañca dīgharassaṃ, garukaṃ lahukañca niggahītaṃ;
самб̣анд̇хававад̇т̇ид̇ам̣ вимуд̇д̇ам̣, д̣̇асад̇хаа б̣яан̃ж̇анаб̣уд̣̇д̇хияаа бабхзд̣̇о’’д̇и.
Sambandhavavatthitaṃ vimuttaṃ, dasadhā byañjanabuddhiyā pabhedo’’ti.
звам̣ вуд̇д̇ам̣ д̣̇асавид̇хам̣ б̣яан̃ж̇анам̣ амагкзд̇ваа барибун̣н̣аб̣яан̃ж̇анамзва гад̇ваа д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇и, д̇асмаа саб̣яан̃ж̇анам̣ д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇ийд̇и вужжад̇и. гзвалабарибун̣н̣анд̇и зд̇т̇а гзваланд̇и сагалаад̇хиважанам̣. барибун̣н̣анд̇и ануунаад̇хигаважанам̣. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и сагалабарибун̣н̣амзва д̣̇зсзд̇и, згад̣̇зсанааби абарибун̣н̣аа над̇т̇ийд̇и. убанзд̇аб̣б̣аабанзд̇аб̣б̣асса абхаавад̇о гзвалабарибун̣н̣анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. барисуд̣̇д̇ханд̇и нирубаггилзсам̣. яо хи имам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ ниссааяа лаабхам̣ ваа саггаарам̣ ваа лабхиссаамийд̇и д̣̇зсзд̇и, д̇асса абарисуд̣̇д̇хаа д̣̇зсанаа ход̇и. бхаг̇аваа бана логаамисанирабзгко хид̇апаран̣зна мзд̇д̇аабхааванааяа муд̣̇ухад̣̇аяо уллумбанасабхаавасан̣тид̇зна жид̇д̇зна д̣̇зсзд̇и. д̇асмаа барисуд̣̇д̇хам̣ д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇ийд̇и вужжад̇и.
Evaṃ vuttaṃ dasavidhaṃ byañjanaṃ amakkhetvā paripuṇṇabyañjanameva katvā dhammaṃ deseti, tasmā sabyañjanaṃ dhammaṃ desetīti vuccati. Kevalaparipuṇṇanti ettha kevalanti sakalādhivacanaṃ. Paripuṇṇanti anūnādhikavacanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti sakalaparipuṇṇameva deseti, ekadesanāpi aparipuṇṇā natthīti. Upanetabbaapanetabbassa abhāvato kevalaparipuṇṇanti veditabbaṃ. Parisuddhanti nirupakkilesaṃ. Yo hi imaṃ dhammadesanaṃ nissāya lābhaṃ vā sakkāraṃ vā labhissāmīti deseti, tassa aparisuddhā desanā hoti. Bhagavā pana lokāmisanirapekkho hitapharaṇena mettābhāvanāya muduhadayo ullumpanasabhāvasaṇṭhitena cittena deseti. Tasmā parisuddhaṃ dhammaṃ desetīti vuccati.
б̣рахмажарияам̣ багаасзд̇ийд̇и зд̇т̇а банааяам̣ б̣рахмажарияа-сад̣̇д̣̇о д̣̇аанз взяяааважжз бан̃жасигкаабад̣̇асийлз аббаман̃н̃аасу мзт̇унавирад̇ияам̣ сад̣̇аарасанд̇осз вийрияз убосат̇ан̇г̇зсу арияамаг̇г̇з саасанзд̇и имзсвад̇т̇зсу д̣̇иссад̇и.
Brahmacariyaṃ pakāsetīti ettha panāyaṃ brahmacariya-saddo dāne veyyāvacce pañcasikkhāpadasīle appamaññāsu methunaviratiyaṃ sadārasantose vīriye uposathaṅgesu ariyamagge sāsaneti imesvatthesu dissati.
‘‘гим̣ д̇з вад̇ам̣ гим̣ бана б̣рахмажарияам̣,
‘‘Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ,
гисса сужин̣н̣асса аяам̣ вибааго;
Kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;
ид̣̇д̇хий ж̇уд̇ий б̣алавийрияуубабад̇д̇и,
Iddhī jutī balavīriyūpapatti,
ид̣̇ан̃жа д̇з нааг̇а, махаавимаанам̣.
Idañca te nāga, mahāvimānaṃ.
ахан̃жа бхарияаа жа мануссалогз,
Ahañca bhariyā ca manussaloke,
сад̣̇д̇хаа убхо д̣̇аанабад̇ий ахумхаа;
Saddhā ubho dānapatī ahumhā;
обаанабхууд̇ам̣ мз гхарам̣ д̇ад̣̇ааси,
Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi,
санд̇аббид̇аа саман̣аб̣раахман̣аа жа.
Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.
д̇ам̣ мз вад̇ам̣ д̇ам̣ бана б̣рахмажарияам̣,
Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ,
д̇асса сужин̣н̣асса аяам̣ вибааго;
Tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;
ид̣̇д̇хий ж̇уд̇ий б̣алавийрияуубабад̇д̇и,
Iddhī jutī balavīriyūpapatti,
ид̣̇ан̃жа мз д̇хийра махаавимаана’’нд̇и. (ж̇аа. 2.17.1595);
Idañca me dhīra mahāvimāna’’nti. (jā. 2.17.1595);
имасмин̃хи бун̣н̣агаж̇аад̇агз д̣̇аанам̣ б̣рахмажарияанд̇и вуд̇д̇ам̣.
Imasmiñhi puṇṇakajātake dānaṃ brahmacariyanti vuttaṃ.
‘‘гзна баан̣и гаамад̣̇ад̣̇о, гзна баан̣и мад̇хуссаво;
‘‘Kena pāṇi kāmadado, kena pāṇi madhussavo;
гзна д̇з б̣рахмажариязна, бун̃н̃ам̣ баан̣имхи иж̇жхад̇и.
Kena te brahmacariyena, puññaṃ pāṇimhi ijjhati.
д̇зна баан̣и гаамад̣̇ад̣̇о, д̇зна баан̣и мад̇хуссаво;
Tena pāṇi kāmadado, tena pāṇi madhussavo;
д̇зна мз б̣рахмажариязна, бун̃н̃ам̣ баан̣имхи иж̇жхад̇ий’’д̇и. (бз. ва. 275,277);
Tena me brahmacariyena, puññaṃ pāṇimhi ijjhatī’’ti. (pe. va. 275,277);
имасмим̣ ан̇гурабзд̇авад̇т̇умхи взяяааважжам̣ б̣рахмажарияанд̇и вуд̇д̇ам̣. ‘‘звам̣, ко д̇ам̣ бхигкавз, д̇ид̇д̇ирияам̣ наама б̣рахмажарияам̣ ахосий’’д̇и (жуул̣ава. 311) имасмим̣ д̇ид̇д̇ираж̇аад̇агз бан̃жасигкаабад̣̇асийлам̣ б̣рахмажарияанд̇и вуд̇д̇ам̣. ‘‘д̇ам̣ ко бана мз, бан̃жасика, б̣рахмажарияам̣ нзва ниб̣б̣ид̣̇ааяа на вирааг̇ааяа на нирод̇хааяа…бз… яаавад̣̇зва б̣рахмалогуубабад̇д̇ияаа’’д̇и (д̣̇ий. ни. 2.329) имасмим̣ махааг̇овинд̣̇асуд̇д̇з жад̇ассо аббаман̃н̃ааяо б̣рахмажарияанд̇и вуд̇д̇аа. ‘‘барз аб̣рахмажаарий бхависсанд̇и, маяамзд̇т̇а б̣рахмажаарий бхависсаамаа’’д̇и (ма. ни. 1.83) имасмим̣ саллзкасуд̇д̇з мзт̇унавирад̇и б̣рахмажарияанд̇и вуд̇д̇аа.
Imasmiṃ aṅkurapetavatthumhi veyyāvaccaṃ brahmacariyanti vuttaṃ. ‘‘Evaṃ, kho taṃ bhikkhave, tittiriyaṃ nāma brahmacariyaṃ ahosī’’ti (cūḷava. 311) imasmiṃ tittirajātake pañcasikkhāpadasīlaṃ brahmacariyanti vuttaṃ. ‘‘Taṃ kho pana me, pañcasikha, brahmacariyaṃ neva nibbidāya na virāgāya na nirodhāya…pe… yāvadeva brahmalokūpapattiyā’’ti (dī. ni. 2.329) imasmiṃ mahāgovindasutte catasso appamaññāyo brahmacariyanti vuttā. ‘‘Pare abrahmacārī bhavissanti, mayamettha brahmacārī bhavissāmā’’ti (ma. ni. 1.83) imasmiṃ sallekhasutte methunavirati brahmacariyanti vuttā.
‘‘маяан̃жа бхарияаа наад̇иггамаама,
‘‘Mayañca bhariyā nātikkamāma,
амхз жа бхарияаа наад̇иггаманд̇и;
Amhe ca bhariyā nātikkamanti;
ан̃н̃ад̇ра д̇аахи б̣рахмажарияам̣ жараама,
Aññatra tāhi brahmacariyaṃ carāma,
д̇асмаа хи амхам̣ д̣̇ахараа на мийяарз’’д̇и. (ж̇аа. 1.4.97);
Tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare’’ti. (jā. 1.4.97);
махаад̇хаммабаалаж̇аад̇агз сад̣̇аарасанд̇осо б̣рахмажарияанд̇и вуд̇д̇о. ‘‘абхиж̇аанаами ко банаахам̣, саарибуд̇д̇а, жад̇уран̇г̇асаманнааг̇ад̇ам̣ б̣рахмажарияам̣ жарид̇аа, д̇абассий суд̣̇ам̣ хомий’’д̇и (ма. ни. 1.155) ломахам̣санасуд̇д̇з вийрияам̣ б̣рахмажарияанд̇и вуд̇д̇ам̣.
Mahādhammapālajātake sadārasantoso brahmacariyanti vutto. ‘‘Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, caturaṅgasamannāgataṃ brahmacariyaṃ caritā, tapassī sudaṃ homī’’ti (ma. ni. 1.155) lomahaṃsanasutte vīriyaṃ brahmacariyanti vuttaṃ.
‘‘хийнзна б̣рахмажариязна, кад̇д̇ияз убабаж̇ж̇ад̇и;
‘‘Hīnena brahmacariyena, khattiye upapajjati;
маж̇жхимзна жа д̣̇звад̇д̇ам̣, уд̇д̇амзна висуж̇жхад̇ий’’д̇и. (ж̇аа. 1.8.75);
Majjhimena ca devattaṃ, uttamena visujjhatī’’ti. (jā. 1.8.75);
звам̣ нимиж̇аад̇агз ад̇д̇ад̣̇аманавасзна гад̇о адтан̇г̇иго убосат̇о б̣рахмажарияанд̇и вуд̇д̇о. ‘‘ид̣̇ам̣ ко бана мз, бан̃жасика, б̣рахмажарияам̣ зганд̇аниб̣б̣ид̣̇ааяа вирааг̇ааяа нирод̇хааяа…бз… аяамзва арияо адтан̇г̇иго маг̇г̇о’’д̇и (д̣̇ий. ни. 2.329) махааг̇овинд̣̇асуд̇д̇асмим̣язва арияамаг̇г̇о б̣рахмажарияанд̇и вуд̇д̇о. ‘‘д̇аяид̣̇ам̣ б̣рахмажарияам̣ ид̣̇д̇хан̃жзва пийд̇ан̃жа вид̇т̇ааригам̣ б̣аахуж̇ан̃н̃ам̣ бут̇убхууд̇ам̣ яаава д̣̇звамануссзхи суббагаасид̇а’’нд̇и (д̣̇ий. ни. 3.174) баасаад̣̇игасуд̇д̇з сигкад̇д̇аяасан̇г̇ахид̇ам̣ сагаласаасанам̣ б̣рахмажарияанд̇и вуд̇д̇ам̣. имасмимби таанз ид̣̇амзва б̣рахмажарияанд̇и ад̇хиббзд̇ам̣. д̇асмаа б̣рахмажарияам̣ багаасзд̇ийд̇и со д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇и аад̣̇игаляаан̣ам̣…бз… барисуд̣̇д̇хам̣. звам̣ д̣̇зсзнд̇о жа сигкад̇д̇аяасан̇г̇ахид̇ам̣ сагаласаасанам̣ б̣рахмажарияам̣ багаасзд̇ийд̇и звамзд̇т̇а ад̇т̇о д̣̇адтаб̣б̣о. б̣рахмажарияанд̇и сздтадтзна б̣рахмабхууд̇ам̣ жарияам̣. б̣рахмабхууд̇аанам̣ ваа б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийнам̣ жарияанд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и.
Evaṃ nimijātake attadamanavasena kato aṭṭhaṅgiko uposatho brahmacariyanti vutto. ‘‘Idaṃ kho pana me, pañcasikha, brahmacariyaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya…pe… ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo’’ti (dī. ni. 2.329) mahāgovindasuttasmiṃyeva ariyamaggo brahmacariyanti vutto. ‘‘Tayidaṃ brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsita’’nti (dī. ni. 3.174) pāsādikasutte sikkhattayasaṅgahitaṃ sakalasāsanaṃ brahmacariyanti vuttaṃ. Imasmimpi ṭhāne idameva brahmacariyanti adhippetaṃ. Tasmā brahmacariyaṃ pakāsetīti so dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ…pe… parisuddhaṃ. Evaṃ desento ca sikkhattayasaṅgahitaṃ sakalasāsanaṃ brahmacariyaṃ pakāsetīti evamettha attho daṭṭhabbo. Brahmacariyanti seṭṭhaṭṭhena brahmabhūtaṃ cariyaṃ. Brahmabhūtānaṃ vā buddhādīnaṃ cariyanti vuttaṃ hoti.
191. д̇ам̣ д̇хамманд̇и д̇ам̣ вуд̇д̇аббагаарасамбад̣̇ам̣ д̇хаммам̣. сун̣аад̇и г̇ахабад̇и ваад̇и гасмаа батамам̣ г̇ахабад̇им̣ нид̣̇д̣̇исад̇и? нихад̇амаанад̇д̇аа, уссаннад̇д̇аа жа. язбхуяязна хи кад̇д̇ияагулад̇о баб̣б̣аж̇ид̇аа ж̇аад̇им̣ ниссааяа маанам̣ гаронд̇и. б̣раахман̣агулаа баб̣б̣аж̇ид̇аа манд̇з ниссааяа маанам̣ гаронд̇и. хийнаж̇ажжагулаа баб̣б̣аж̇ид̇аа ад̇д̇ано ад̇д̇ано виж̇аад̇ид̇ааяа бад̇идтаад̇ум̣ на саггонд̇и. г̇ахабад̇ид̣̇аарагаа бана гажчзхи сзд̣̇ам̣ мун̃жанд̇зхи бидтияаа лон̣ам̣ бубпамаанааяа бхуумим̣ гасид̇ваа д̇аад̣̇исасса маанасса абхаавад̇о нихад̇амаанад̣̇аббаа хонд̇и. д̇з баб̣б̣аж̇ид̇ваа маанам̣ ваа д̣̇аббам̣ ваа агад̇ваа яат̇ааб̣алам̣ сагалаб̣уд̣̇д̇хаважанам̣ уг̇г̇ахзд̇ваа вибассанааяа гаммам̣ гаронд̇аа саггонд̇и арахад̇д̇з бад̇идтаад̇ум̣. ид̇арзхи жа гулзхи нигкамид̇ваа баб̣б̣аж̇ид̇аа наама на б̣ахугаа, г̇ахабад̇игаава б̣ахугаа. ид̇и нихад̇амаанад̇д̇аа уссаннад̇д̇аа жа батамам̣ г̇ахабад̇им̣ нид̣̇д̣̇исад̇ийд̇и.
191.Taṃ dhammanti taṃ vuttappakārasampadaṃ dhammaṃ. Suṇāti gahapati vāti kasmā paṭhamaṃ gahapatiṃ niddisati? Nihatamānattā, ussannattā ca. Yebhuyyena hi khattiyakulato pabbajitā jātiṃ nissāya mānaṃ karonti. Brāhmaṇakulā pabbajitā mante nissāya mānaṃ karonti. Hīnajaccakulā pabbajitā attano attano vijātitāya patiṭṭhātuṃ na sakkonti. Gahapatidārakā pana kacchehi sedaṃ muñcantehi piṭṭhiyā loṇaṃ pupphamānāya bhūmiṃ kasitvā tādisassa mānassa abhāvato nihatamānadappā honti. Te pabbajitvā mānaṃ vā dappaṃ vā akatvā yathābalaṃ sakalabuddhavacanaṃ uggahetvā vipassanāya kammaṃ karontā sakkonti arahatte patiṭṭhātuṃ. Itarehi ca kulehi nikkhamitvā pabbajitā nāma na bahukā, gahapatikāva bahukā. Iti nihatamānattā ussannattā ca paṭhamaṃ gahapatiṃ niddisatīti.
ан̃н̃ад̇арасмим̣ ваад̇и ид̇арзсам̣ ваа гулаанам̣ ан̃н̃ад̇арасмим̣. бажжааж̇аад̇од̇и бад̇иж̇аад̇о. д̇ат̇ааг̇ад̇з сад̣̇д̇хам̣ бадилабхад̇ийд̇и барисуд̣̇д̇хам̣ д̇хаммам̣ суд̇ваа д̇хаммассаамимхи д̇ат̇ааг̇ад̇з – ‘‘саммаасамб̣уд̣̇д̇хо вад̇а со бхаг̇аваа’’д̇и сад̣̇д̇хам̣ бадилабхад̇и. ид̇и бадисан̃жигкад̇ийд̇и звам̣ бажжавзгкад̇и. самб̣аад̇хо гхарааваасод̇и сажзби садтихад̇т̇з гхарз яож̇анасад̇анд̇арзби ваа д̣̇вз ж̇ааяамбад̇игаа васанд̇и, д̇ат̇ааби нзсам̣ сагин̃жанасабалиб̣од̇хадтзна гхарааваасо самб̣аад̇хоязва. раж̇обат̇од̇и рааг̇араж̇аад̣̇ийнам̣ удтаанадтаананд̇и махааадтагат̇ааяам̣ вуд̇д̇ам̣. ааг̇аманабат̇од̇иби вад̣̇анд̇и. алаг̇г̇анадтзна аб̣бхогаасо вияаад̇и аб̣бхогаасо. баб̣б̣аж̇ид̇о хи гуудааг̇аарарад̇анабаасаад̣̇ад̣̇звавимаанаад̣̇ийсу бихид̇ад̣̇ваараваад̇абаанзсу бадижчаннзсу васанд̇оби нзва лаг̇г̇ад̇и, на саж̇ж̇ад̇и, на б̣аж̇жхад̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘аб̣бхогаасо баб̣б̣аж̇ж̇аа’’д̇и. аби жа самб̣аад̇хо гхарааваасо гусалагирияааяа огаасаабхаавад̇о. раж̇обат̇о асам̣вуд̇асан̇гаарадтаанам̣ вияа раж̇аанам̣ гилзсараж̇аанам̣ саннибаад̇адтаанад̇о. аб̣бхогаасо баб̣б̣аж̇ж̇аа гусалагирияааяа яат̇аасукам̣ огаасасаб̣бхаавад̇о.
Aññatarasmiṃ vāti itaresaṃ vā kulānaṃ aññatarasmiṃ. Paccājātoti patijāto. Tathāgate saddhaṃ paṭilabhatīti parisuddhaṃ dhammaṃ sutvā dhammassāmimhi tathāgate – ‘‘sammāsambuddho vata so bhagavā’’ti saddhaṃ paṭilabhati. Iti paṭisañcikkhatīti evaṃ paccavekkhati. Sambādho gharāvāsoti sacepi saṭṭhihatthe ghare yojanasatantarepi vā dve jāyampatikā vasanti, tathāpi nesaṃ sakiñcanasapalibodhaṭṭhena gharāvāso sambādhoyeva. Rajopathoti rāgarajādīnaṃ uṭṭhānaṭṭhānanti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Āgamanapathotipi vadanti. Alagganaṭṭhena abbhokāso viyāti abbhokāso. Pabbajito hi kūṭāgāraratanapāsādadevavimānādīsu pihitadvāravātapānesu paṭicchannesu vasantopi neva laggati, na sajjati, na bajjhati. Tena vuttaṃ – ‘‘abbhokāso pabbajjā’’ti. Api ca sambādho gharāvāso kusalakiriyāya okāsābhāvato. Rajopatho asaṃvutasaṅkāraṭṭhānaṃ viya rajānaṃ kilesarajānaṃ sannipātaṭṭhānato. Abbhokāso pabbajjā kusalakiriyāya yathāsukhaṃ okāsasabbhāvato.
наяид̣̇ам̣ сугарам̣…бз… баб̣б̣аж̇зяяанд̇и зд̇т̇ааяам̣ сан̇кзбагат̇аа, яад̣̇зд̇ам̣ сигкад̇д̇аяаб̣рахмажарияам̣ згамби д̣̇ивасам̣ акан̣д̣ам̣ гад̇ваа жаримагажид̇д̇ам̣ баабзд̇аб̣б̣ад̇ааяа зганд̇абарибун̣н̣ам̣, жарид̇аб̣б̣ам̣ згад̣̇ивасамби жа гилзсамалзна амалийнам̣ гад̇ваа жаримагажид̇д̇ам̣ баабзд̇аб̣б̣ад̇ааяа зганд̇абарисуд̣̇д̇хам̣ . сан̇каликид̇анд̇и ликид̇асан̇касад̣̇исам̣ д̇ход̇асан̇касаббадибхааг̇ам̣ жарид̇аб̣б̣ам̣. ид̣̇ам̣ на сугарам̣ аг̇аарам̣ аж̇жхаавасад̇аа аг̇аарамаж̇жхз васанд̇зна зганд̇абарибун̣н̣ам̣…бз… жарид̇ум̣, яам̣нуунаахам̣ гзсз жа массун̃жа охаарзд̇ваа гасааяарасабийд̇ад̇ааяа гаасааяаани б̣рахмажарияам̣ жаранд̇аанам̣ анужчавигаани вад̇т̇аани ажчаад̣̇зд̇ваа барид̣̇ахид̇ваа аг̇аарасмаа нигкамид̇ваа анаг̇аарияам̣ баб̣б̣аж̇зяяанд̇и. зд̇т̇а жа яасмаа аг̇аарасса хид̇ам̣ гасиваан̣иж̇ж̇аад̣̇игаммам̣ аг̇аарияанд̇и вужжад̇и, д̇ан̃жа баб̣б̣аж̇ж̇ааяа над̇т̇и, д̇асмаа баб̣б̣аж̇ж̇аа анаг̇аарияанд̇и н̃аад̇аб̣б̣аа, д̇ам̣ анаг̇аарияам̣. баб̣б̣аж̇зяяанд̇и бадибаж̇ж̇зяяам̣.
Nayidaṃsukaraṃ…pe… pabbajeyyanti etthāyaṃ saṅkhepakathā, yadetaṃ sikkhattayabrahmacariyaṃ ekampi divasaṃ akhaṇḍaṃ katvā carimakacittaṃ pāpetabbatāya ekantaparipuṇṇaṃ, caritabbaṃ ekadivasampi ca kilesamalena amalīnaṃ katvā carimakacittaṃ pāpetabbatāya ekantaparisuddhaṃ . Saṅkhalikhitanti likhitasaṅkhasadisaṃ dhotasaṅkhasappaṭibhāgaṃ caritabbaṃ. Idaṃ na sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā agāramajjhe vasantena ekantaparipuṇṇaṃ…pe… carituṃ, yaṃnūnāhaṃ kese ca massuñca ohāretvā kasāyarasapītatāya kāsāyāni brahmacariyaṃ carantānaṃ anucchavikāni vatthāni acchādetvā paridahitvā agārasmā nikkhamitvā anagāriyaṃ pabbajeyyanti. Ettha ca yasmā agārassa hitaṃ kasivāṇijjādikammaṃ agāriyanti vuccati, tañca pabbajjāya natthi, tasmā pabbajjā anagāriyanti ñātabbā, taṃ anagāriyaṃ. Pabbajeyyanti paṭipajjeyyaṃ.
192-193. аббам̣ ваад̇и сахассад̇о хздтаа бхог̇агканд̇хо аббо наама ход̇и, сахассад̇о бадтааяа махаа. ааб̣анд̇ханадтзна н̃аад̇иязва н̃аад̇ибариваддо. соби вийсад̇ияаа хздтаа аббо наама ход̇и, вийсад̇ияаа бадтааяа махаа. баад̇имогкасам̣варасам̣вуд̇од̇и баад̇имогкасам̣варзна саманнааг̇ад̇о. аажаараг̇ожарасамбаннод̇и аажаарзна жзва г̇ожарзна жа самбанно. ан̣умад̇д̇зсууд̇и аббамад̇д̇агзсу. важ̇ж̇зсууд̇и агусалад̇хаммзсу. бхаяад̣̇ассаавийд̇и бхаяад̣̇ассий. самаад̣̇ааяаад̇и саммаа аад̣̇ияид̇ваа. сигкад̇и сигкаабад̣̇зсууд̇и сигкаабад̣̇зсу д̇ам̣ д̇ам̣ сигкаабад̣̇ам̣ самаад̣̇ияид̇ваа сигкад̇и. аяамзд̇т̇а сан̇кзбо, вид̇т̇ааро бана висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇о.
192-193.Appaṃ vāti sahassato heṭṭhā bhogakkhandho appo nāma hoti, sahassato paṭṭhāya mahā. Ābandhanaṭṭhena ñātiyeva ñātiparivaṭṭo. Sopi vīsatiyā heṭṭhā appo nāma hoti, vīsatiyā paṭṭhāya mahā. Pātimokkhasaṃvarasaṃvutoti pātimokkhasaṃvarena samannāgato. Ācāragocarasampannoti ācārena ceva gocarena ca sampanno. Aṇumattesūti appamattakesu. Vajjesūti akusaladhammesu. Bhayadassāvīti bhayadassī. Samādāyāti sammā ādiyitvā. Sikkhati sikkhāpadesūti sikkhāpadesu taṃ taṃ sikkhāpadaṃ samādiyitvā sikkhati. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana visuddhimagge vutto.
гааяагаммаважийгаммзна саманнааг̇ад̇о гусалзна барисуд̣̇д̇хааж̇ийвод̇и зд̇т̇а аажаараг̇ожараг̇г̇ахан̣знзва жа гусалз гааяагаммаважийгаммз г̇ахид̇зби яасмаа ид̣̇ам̣ ааж̇ийвабаарисуд̣̇д̇хисийлам̣ наама на аагаасз ваа ругкаг̇г̇аад̣̇ийсу ваа уббаж̇ж̇ад̇и, гааяаважийд̣̇ваарзсуязва бана уббаж̇ж̇ад̇и; д̇асмаа д̇асса уббад̇д̇ид̣̇ваарад̣̇ассанад̇т̇ам̣ гааяагаммаважийгаммзна саманнааг̇ад̇о гусалзнаад̇и вуд̇д̇ам̣. яасмаа бана д̇зна саманнааг̇ад̇о, д̇асмаа барисуд̣̇д̇хааж̇ийво. саман̣амун̣д̣игабуд̇д̇асуд̇д̇анд̇авасзна (ма. ни. 2.260) ваа звам̣ вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а хи ‘‘гад̇амз жа, т̇абад̇и, гусалаа сийлаа? гусалам̣ гааяагаммам̣, гусалам̣ важийгаммам̣, барисуд̣̇д̇хам̣ ааж̇ийвамби ко ахам̣ т̇абад̇и сийласмим̣ вад̣̇аамий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. яасмаа бана д̇зна саманнааг̇ад̇о, д̇асмаа барисуд̣̇д̇хааж̇ийвод̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Kāyakammavacīkammena samannāgato kusalena parisuddhājīvoti ettha ācāragocaraggahaṇeneva ca kusale kāyakammavacīkamme gahitepi yasmā idaṃ ājīvapārisuddhisīlaṃ nāma na ākāse vā rukkhaggādīsu vā uppajjati, kāyavacīdvāresuyeva pana uppajjati; tasmā tassa uppattidvāradassanatthaṃ kāyakammavacīkammena samannāgato kusalenāti vuttaṃ. Yasmā pana tena samannāgato, tasmā parisuddhājīvo. Samaṇamuṇḍikaputtasuttantavasena (ma. ni. 2.260) vā evaṃ vuttaṃ. Tattha hi ‘‘katame ca, thapati, kusalā sīlā? Kusalaṃ kāyakammaṃ, kusalaṃ vacīkammaṃ, parisuddhaṃ ājīvampi kho ahaṃ thapati sīlasmiṃ vadāmī’’ti vuttaṃ. Yasmā pana tena samannāgato, tasmā parisuddhājīvoti veditabbo.
сийласамбаннод̇и б̣рахмаж̇аалз вуд̇д̇зна д̇ивид̇хзна сийлзна саманнааг̇ад̇о ход̇и. инд̣̇риязсу г̇уд̇д̇ад̣̇ваарод̇и манажчадтзсу инд̣̇риязсу бихид̇ад̣̇вааро ход̇и. сад̇исамбаж̇ан̃н̃зна саманнааг̇ад̇од̇и абхигганд̇з бадигганд̇зд̇иаад̣̇ийсу сад̇д̇асу таанзсу сад̇ияаа жзва самбаж̇ан̃н̃зна жа саманнааг̇ад̇о ход̇и. санд̇удтод̇и жад̇уусу бажжаязсу д̇ивид̇хзна санд̇осзна санд̇удто ход̇и.
Sīlasampannoti brahmajāle vuttena tividhena sīlena samannāgato hoti. Indriyesu guttadvāroti manacchaṭṭhesu indriyesu pihitadvāro hoti. Satisampajaññena samannāgatoti abhikkante paṭikkantetiādīsu sattasu ṭhānesu satiyā ceva sampajaññena ca samannāgato hoti. Santuṭṭhoti catūsu paccayesu tividhena santosena santuṭṭho hoti.
жуул̣асийлаван̣н̣анаа
Cūḷasīlavaṇṇanā
194-211. звам̣ маад̇игам̣ нигкибид̇ваа анубуб̣б̣зна бхааж̇знд̇о ‘‘гат̇ан̃жа, махаарааж̇а, бхигку сийласамбанно ход̇ий’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а ид̣̇амбисса ход̇и сийласминд̇и ид̣̇амби асса бхигкуно баан̣аад̇ибаад̇аа взраман̣и сийласмим̣ згам̣ сийлам̣ ход̇ийд̇и ад̇т̇о. бажжад̇д̇аважанад̇т̇з ваа зд̇ам̣ бхуммам̣. махааадтагат̇ааяан̃хи ид̣̇амби д̇асса саман̣асса сийланд̇и аяамзва ад̇т̇о вуд̇д̇о. сзсам̣ б̣рахмаж̇аалз вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ид̣̇амасса ход̇и сийласминд̇и ид̣̇ам̣ асса сийлам̣ ход̇ийд̇и ад̇т̇о.
194-211. Evaṃ mātikaṃ nikkhipitvā anupubbena bhājento ‘‘kathañca, mahārāja, bhikkhu sīlasampanno hotī’’tiādimāha. Tattha idampissa hoti sīlasminti idampi assa bhikkhuno pāṇātipātā veramaṇi sīlasmiṃ ekaṃ sīlaṃ hotīti attho. Paccattavacanatthe vā etaṃ bhummaṃ. Mahāaṭṭhakathāyañhi idampi tassa samaṇassa sīlanti ayameva attho vutto. Sesaṃ brahmajāle vuttanayeneva veditabbaṃ. Idamassa hoti sīlasminti idaṃ assa sīlaṃ hotīti attho.
212. на гуд̇ожи бхаяам̣ саманубассад̇и, яад̣̇ид̣̇ам̣ сийласам̣варад̇од̇и яаани асам̣варамуулагаани бхаяаани уббаж̇ж̇анд̇и, д̇зсу яам̣ ид̣̇ам̣ бхаяам̣ сийласам̣варад̇о бхавзяяа, д̇ам̣ гуд̇ожи згасам̣варад̇оби на саманубассад̇и. гасмаа? сам̣варад̇о асам̣варамуулагасса бхаяасса абхааваа. муд̣̇д̇хаабхисид̇д̇од̇и яат̇аавид̇хаанавихид̇зна кад̇д̇ияаабхисзгзна муд̣̇д̇хани авасид̇д̇о. яад̣̇ид̣̇ам̣ бажжад̇т̇игад̇од̇и яам̣ гуд̇ожи згабажжад̇т̇игад̇оби бхаяам̣ бхавзяяа, д̇ам̣ на саманубассад̇и. гасмаа? яасмаа нихад̇абажжаамид̇д̇о. аж̇жхад̇д̇анд̇и нияагаж̇жхад̇д̇ам̣, ад̇д̇ано санд̇аанзд̇и ад̇т̇о. анаваж̇ж̇асуканд̇и анаваж̇ж̇ам̣ анинд̣̇ид̇ам̣ гусалам̣ сийлабад̣̇адтаанзхи авиббадисаарабаамож̇ж̇абийд̇ибассад̣̇д̇хид̇хаммзхи бариг̇г̇ахид̇ам̣ гааяигажзд̇асигасукам̣ бадисам̣взд̣̇зд̇и. звам̣ ко, махаарааж̇а, бхигку сийласамбанно ход̇ийд̇и звам̣ ниранд̇арам̣ вид̇т̇аарзд̇ваа д̣̇ассид̇зна д̇ивид̇хзна сийлзна саманнааг̇ад̇о бхигку сийласамбанно наама ход̇ийд̇и сийлагат̇ам̣ нидтаабзси.
212.Na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvaratoti yāni asaṃvaramūlakāni bhayāni uppajjanti, tesu yaṃ idaṃ bhayaṃ sīlasaṃvarato bhaveyya, taṃ kutoci ekasaṃvaratopi na samanupassati. Kasmā? Saṃvarato asaṃvaramūlakassa bhayassa abhāvā. Muddhābhisittoti yathāvidhānavihitena khattiyābhisekena muddhani avasitto. Yadidaṃ paccatthikatoti yaṃ kutoci ekapaccatthikatopi bhayaṃ bhaveyya, taṃ na samanupassati. Kasmā? Yasmā nihatapaccāmitto. Ajjhattanti niyakajjhattaṃ, attano santāneti attho. Anavajjasukhanti anavajjaṃ aninditaṃ kusalaṃ sīlapadaṭṭhānehi avippaṭisārapāmojjapītipassaddhidhammehi pariggahitaṃ kāyikacetasikasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho, mahārāja, bhikkhu sīlasampanno hotīti evaṃ nirantaraṃ vitthāretvā dassitena tividhena sīlena samannāgato bhikkhu sīlasampanno nāma hotīti sīlakathaṃ niṭṭhāpesi.
инд̣̇рияасам̣варагат̇аа
Indriyasaṃvarakathā
213. инд̣̇риязсу г̇уд̇д̇ад̣̇ваарабхааж̇анийяз жагкунаа руубанд̇и аяам̣ жагкусад̣̇д̣̇о гад̇т̇ажи б̣уд̣̇д̇хажагкумхи вад̇д̇ад̇и, яат̇ааха – ‘‘б̣уд̣̇д̇хажагкунаа логам̣ вологзсий’’д̇и (махаава. 9). гад̇т̇ажи саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣асан̇каад̇з саманд̇ажагкумхи, яат̇ааха – ‘‘д̇ат̇уубамам̣ д̇хаммамаяам̣, сумзд̇ха, баасаад̣̇амааруяха саманд̇ажагкуу’’д̇и (махаава. 8). гад̇т̇ажи д̇хаммажагкумхи ‘‘вираж̇ам̣ вийд̇амалам̣ д̇хаммажагкум̣ уд̣̇абаад̣̇ий’’д̇и (махаава. 16) хи зд̇т̇а арияамаг̇г̇ад̇д̇аяабан̃н̃аа. ‘‘жагкум̣ уд̣̇абаад̣̇и н̃аан̣ам̣ уд̣̇абаад̣̇ий’’д̇и (махаава. 15) зд̇т̇а буб̣б̣зниваасаад̣̇ин̃аан̣ам̣ бан̃н̃аажагкууд̇и вужжад̇и. ‘‘д̣̇иб̣б̣зна жагкунаа’’д̇и (ма. ни. 1.284) ааг̇ад̇адтаанзсу д̣̇иб̣б̣ажагкумхи вад̇д̇ад̇и. ‘‘жагкун̃жа бадижжа руубз жаа’’д̇и зд̇т̇а басаад̣̇ажагкумхи вад̇д̇ад̇и. ид̇ха банааяам̣ басаад̣̇ажагкувохаарзна жагкувин̃н̃аан̣з вад̇д̇ад̇и, д̇асмаа жагкувин̃н̃аан̣зна руубам̣ д̣̇исваад̇и аяамзд̇т̇ад̇т̇о. сзсабад̣̇зсу яам̣ вад̇д̇аб̣б̣ам̣ сияаа, д̇ам̣ саб̣б̣ам̣ висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇ам̣. аб̣яаасзгасуканд̇и гилзсаб̣яаасзгавирахид̇ад̇д̇аа аб̣яаасзгам̣ асаммиссам̣ барисуд̣̇д̇хам̣ ад̇хижид̇д̇асукам̣ бадисам̣взд̣̇зд̇ийд̇и.
213. Indriyesu guttadvārabhājanīye cakkhunā rūpanti ayaṃ cakkhusaddo katthaci buddhacakkhumhi vattati, yathāha – ‘‘buddhacakkhunā lokaṃ volokesī’’ti (mahāva. 9). Katthaci sabbaññutaññāṇasaṅkhāte samantacakkhumhi, yathāha – ‘‘tathūpamaṃ dhammamayaṃ, sumedha, pāsādamāruyha samantacakkhū’’ti (mahāva. 8). Katthaci dhammacakkhumhi ‘‘virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādī’’ti (mahāva. 16) hi ettha ariyamaggattayapaññā. ‘‘Cakkhuṃ udapādi ñāṇaṃ udapādī’’ti (mahāva. 15) ettha pubbenivāsādiñāṇaṃ paññācakkhūti vuccati. ‘‘Dibbena cakkhunā’’ti (ma. ni. 1.284) āgataṭṭhānesu dibbacakkhumhi vattati. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe cā’’ti ettha pasādacakkhumhi vattati. Idha panāyaṃ pasādacakkhuvohārena cakkhuviññāṇe vattati, tasmā cakkhuviññāṇena rūpaṃ disvāti ayametthattho. Sesapadesu yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ visuddhimagge vuttaṃ. Abyāsekasukhanti kilesabyāsekavirahitattā abyāsekaṃ asammissaṃ parisuddhaṃ adhicittasukhaṃ paṭisaṃvedetīti.
сад̇исамбаж̇ан̃н̃агат̇аа
Satisampajaññakathā
214. сад̇исамбаж̇ан̃н̃абхааж̇анийяамхи абхигганд̇з бадигганд̇зд̇и зд̇т̇а д̇аава абхигганд̇ам̣ вужжад̇и г̇аманам̣, бадигганд̇ам̣ нивад̇д̇анам̣, д̇ад̣̇убхаяамби жад̇уусу ирияаабат̇зсу лаб̣бхад̇и. г̇аманз д̇аава бурад̇о гааяам̣ абхихаранд̇о абхиггамад̇и наама . бадинивад̇д̇анд̇о бадиггамад̇и наама. таанзби тид̇агова гааяам̣ бурад̇о онаамзнд̇о абхиггамад̇и наама, бажчад̇о абанаамзнд̇о бадиггамад̇и наама. нисаж̇ж̇ааяа нисиннагова аасанасса буримаан̇г̇аабхимуко сам̣саранд̇о абхиггамад̇и наама, бажчимаан̇г̇абад̣̇зсам̣ бажжаасам̣саранд̇о бадиггамад̇и наама. нибаж̇ж̇анзби зсзва наяо.
214. Satisampajaññabhājanīyamhi abhikkante paṭikkanteti ettha tāva abhikkantaṃ vuccati gamanaṃ, paṭikkantaṃ nivattanaṃ, tadubhayampi catūsu iriyāpathesu labbhati. Gamane tāva purato kāyaṃ abhiharanto abhikkamati nāma . Paṭinivattanto paṭikkamati nāma. Ṭhānepi ṭhitakova kāyaṃ purato onāmento abhikkamati nāma, pacchato apanāmento paṭikkamati nāma. Nisajjāya nisinnakova āsanassa purimaaṅgābhimukho saṃsaranto abhikkamati nāma, pacchimaaṅgapadesaṃ paccāsaṃsaranto paṭikkamati nāma. Nipajjanepi eseva nayo.
самбаж̇аанагаарий ход̇ийд̇и самбаж̇ан̃н̃зна саб̣б̣агижжагаарий. самбаж̇ан̃н̃амзва ваа гаарий. со хи абхигганд̇аад̣̇ийсу самбаж̇ан̃н̃ам̣ гарод̇зва. на гад̇т̇ажи самбаж̇ан̃н̃авирахид̇о ход̇и. д̇ад̇т̇а саад̇т̇агасамбаж̇ан̃н̃ам̣, саббааяасамбаж̇ан̃н̃ам̣, г̇ожарасамбаж̇ан̃н̃ам̣ асаммохасамбаж̇ан̃н̃анд̇и жад̇уб̣б̣ид̇хам̣ самбаж̇ан̃н̃ам̣. д̇ад̇т̇а абхиггаманажид̇д̇з уббаннз жид̇д̇авасзнзва аг̇анд̇ваа – ‘‘гинну мз зд̇т̇а г̇ад̇зна ад̇т̇о ад̇т̇и над̇т̇ий’’д̇и ад̇т̇аанад̇т̇ам̣ бариг̇г̇ахзд̇ваа ад̇т̇абариг̇г̇ан̣ханам̣ саад̇т̇агасамбаж̇ан̃н̃ам̣. д̇ад̇т̇а жа ад̇т̇од̇и жзд̇ияад̣̇ассанаб̣од̇хисан̇гхат̇зраасубхад̣̇ассанаад̣̇ивасзна д̇хаммад̇о вуд̣дхи. жзд̇ияам̣ ваа б̣од̇хим̣ ваа д̣̇исвааби хи б̣уд̣̇д̇хаарамман̣ам̣, сан̇гхад̣̇ассанзна сан̇гхаарамман̣ам̣, бийд̇им̣ уббаад̣̇зд̇ваа д̇ад̣̇зва каяаваяад̇о саммасанд̇о арахад̇д̇ам̣ баабун̣аад̇и. т̇зрз д̣̇исваа д̇зсам̣ оваад̣̇з бад̇идтааяа, асубхам̣ д̣̇исваа д̇ад̇т̇а батамаж̇жхаанам̣ уббаад̣̇зд̇ваа д̇ад̣̇зва каяаваяад̇о саммасанд̇о арахад̇д̇ам̣ баабун̣аад̇и. д̇асмаа зд̇зсам̣ д̣̇ассанам̣ саад̇т̇аганд̇и вуд̇д̇ам̣. гзжи бана аамисад̇оби вуд̣дхи ад̇т̇оязва, д̇ам̣ ниссааяа б̣рахмажарияаануг̇г̇ахааяа бадибаннад̇д̇аад̇и вад̣̇анд̇и.
Sampajānakārī hotīti sampajaññena sabbakiccakārī. Sampajaññameva vā kārī. So hi abhikkantādīsu sampajaññaṃ karoteva. Na katthaci sampajaññavirahito hoti. Tattha sātthakasampajaññaṃ, sappāyasampajaññaṃ, gocarasampajaññaṃ asammohasampajaññanti catubbidhaṃ sampajaññaṃ. Tattha abhikkamanacitte uppanne cittavaseneva agantvā – ‘‘kinnu me ettha gatena attho atthi natthī’’ti atthānatthaṃ pariggahetvā atthapariggaṇhanaṃ sātthakasampajaññaṃ. Tattha ca atthoti cetiyadassanabodhisaṅghatheraasubhadassanādivasena dhammato vuḍḍhi. Cetiyaṃ vā bodhiṃ vā disvāpi hi buddhārammaṇaṃ, saṅghadassanena saṅghārammaṇaṃ, pītiṃ uppādetvā tadeva khayavayato sammasanto arahattaṃ pāpuṇāti. There disvā tesaṃ ovāde patiṭṭhāya, asubhaṃ disvā tattha paṭhamajjhānaṃ uppādetvā tadeva khayavayato sammasanto arahattaṃ pāpuṇāti. Tasmā etesaṃ dassanaṃ sātthakanti vuttaṃ. Keci pana āmisatopi vuḍḍhi atthoyeva, taṃ nissāya brahmacariyānuggahāya paṭipannattāti vadanti.
д̇асмим̣ бана г̇аманз саббааяаасаббааяам̣ бариг̇г̇ахзд̇ваа саббааяабариг̇г̇ан̣ханам̣ саббааяасамбаж̇ан̃н̃ам̣. сзяяат̇ид̣̇ам̣ – жзд̇ияад̣̇ассанам̣ д̇аава саад̇т̇агам̣, сажз бана жзд̇ияасса махаабууж̇ааяа д̣̇асад̣̇ваад̣̇асаяож̇ананд̇арз барисаа саннибад̇анд̇и, ад̇д̇ано вибхаваануруубаа ид̇т̇ияоби бурисааби алан̇гад̇абадияад̇д̇аа жид̇д̇агаммаруубагаани вияа сан̃жаранд̇и. д̇ад̇ра жасса идтз аарамман̣з лобхо ход̇и, анидтз бадигхо, асамабзгканз мохо уббаж̇ж̇ад̇и, гааяасам̣саг̇г̇аабад̇д̇им̣ ваа аабаж̇ж̇ад̇и. ж̇ийвид̇аб̣рахмажарияаанам̣ ваа анд̇арааяо ход̇и, звам̣ д̇ам̣ таанам̣ асаббааяам̣ ход̇и. вуд̇д̇аббагаараанд̇арааяаабхаавз саббааяам̣. б̣од̇хид̣̇ассанзби зсзва наяо. сан̇гхад̣̇ассанамби саад̇т̇ам̣. сажз бана анд̇ог̇аамз махааман̣д̣абам̣ гаарзд̇ваа саб̣б̣арад̇д̇им̣ д̇хаммассаванам̣ гаронд̇зсу мануссзсу вуд̇д̇аббагаарзнзва ж̇анасаннибаад̇о жзва анд̇арааяо жа ход̇и, звам̣ д̇ам̣ таанам̣ асаббааяам̣ ход̇и. анд̇арааяаабхаавз саббааяам̣. махаабарисабариваараанам̣ т̇зраанам̣ д̣̇ассанзби зсзва наяо.
Tasmiṃ pana gamane sappāyāsappāyaṃ pariggahetvā sappāyapariggaṇhanaṃ sappāyasampajaññaṃ. Seyyathidaṃ – cetiyadassanaṃ tāva sātthakaṃ, sace pana cetiyassa mahāpūjāya dasadvādasayojanantare parisā sannipatanti, attano vibhavānurūpā itthiyopi purisāpi alaṅkatapaṭiyattā cittakammarūpakāni viya sañcaranti. Tatra cassa iṭṭhe ārammaṇe lobho hoti, aniṭṭhe paṭigho, asamapekkhane moho uppajjati, kāyasaṃsaggāpattiṃ vā āpajjati. Jīvitabrahmacariyānaṃ vā antarāyo hoti, evaṃ taṃ ṭhānaṃ asappāyaṃ hoti. Vuttappakāraantarāyābhāve sappāyaṃ. Bodhidassanepi eseva nayo. Saṅghadassanampi sātthaṃ. Sace pana antogāme mahāmaṇḍapaṃ kāretvā sabbarattiṃ dhammassavanaṃ karontesu manussesu vuttappakāreneva janasannipāto ceva antarāyo ca hoti, evaṃ taṃ ṭhānaṃ asappāyaṃ hoti. Antarāyābhāve sappāyaṃ. Mahāparisaparivārānaṃ therānaṃ dassanepi eseva nayo.
асубхад̣̇ассанамби саад̇т̇ам̣, д̇ад̣̇ад̇т̇ад̣̇ийбанад̇т̇ан̃жа ид̣̇ам̣ вад̇т̇у – зго гира д̣̇ахарабхигку сааман̣зрам̣ г̇ахзд̇ваа д̣̇анд̇агадтад̇т̇ааяа г̇ад̇о. сааман̣зро маг̇г̇аа оггамид̇ваа бурад̇о г̇ажчанд̇о асубхам̣ д̣̇исваа батамаж̇жхаанам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ваа д̇ад̣̇зва баад̣̇агам̣ гад̇ваа сан̇каарз саммасанд̇о д̇ийн̣и палаани сажчигад̇ваа убаримаг̇г̇ад̇т̇ааяа гаммадтаанам̣ бариг̇г̇ахзд̇ваа адтааси. д̣̇ахаро д̇ам̣ абассанд̇о сааман̣зраад̇и баггоси. со ‘маяаа баб̣б̣аж̇ид̇ад̣̇ивасад̇о бадтааяа бхигкунаа сад̣̇д̇хим̣ д̣̇вз гат̇аа наама на гат̇ид̇абуб̣б̣аа. ан̃н̃асмимби д̣̇ивасз убари висзсам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зссаамий’д̇и жинд̇зд̇ваа гим̣, бханд̇зд̇и бадиважанамад̣̇ааси. ‘зхий’д̇и жа вуд̇д̇з згаважанзнзва ааг̇анд̇ваа, ‘бханд̇з, иминаа д̇аава маг̇г̇знзва г̇анд̇ваа маяаа тид̇огаасз мухуд̇д̇ам̣ бурад̇т̇аабхимуко тад̇ваа ологзт̇аа’д̇и ааха. со д̇ат̇аа гад̇ваа д̇зна бад̇д̇ависзсамзва баабун̣и. звам̣ згам̣ асубхам̣ д̣̇виннам̣ ж̇анаанам̣ ад̇т̇ааяа ж̇аад̇ам̣. звам̣ саад̇т̇амби банзд̇ам̣ бурисасса маад̇уг̇аамаасубхам̣ асаббааяам̣, маад̇уг̇аамасса жа бурисаасубхам̣ асаббааяам̣, сабхааг̇амзва саббааяанд̇и звам̣ саббааяабариг̇г̇ан̣ханам̣ саббааяасамбаж̇ан̃н̃ам̣ наама.
Asubhadassanampi sātthaṃ, tadatthadīpanatthañca idaṃ vatthu – eko kira daharabhikkhu sāmaṇeraṃ gahetvā dantakaṭṭhatthāya gato. Sāmaṇero maggā okkamitvā purato gacchanto asubhaṃ disvā paṭhamajjhānaṃ nibbattetvā tadeva pādakaṃ katvā saṅkhāre sammasanto tīṇi phalāni sacchikatvā uparimaggatthāya kammaṭṭhānaṃ pariggahetvā aṭṭhāsi. Daharo taṃ apassanto sāmaṇerāti pakkosi. So ‘mayā pabbajitadivasato paṭṭhāya bhikkhunā saddhiṃ dve kathā nāma na kathitapubbā. Aññasmimpi divase upari visesaṃ nibbattessāmī’ti cintetvā kiṃ, bhanteti paṭivacanamadāsi. ‘Ehī’ti ca vutte ekavacaneneva āgantvā, ‘bhante, iminā tāva maggeneva gantvā mayā ṭhitokāse muhuttaṃ puratthābhimukho ṭhatvā olokethā’ti āha. So tathā katvā tena pattavisesameva pāpuṇi. Evaṃ ekaṃ asubhaṃ dvinnaṃ janānaṃ atthāya jātaṃ. Evaṃ sātthampi panetaṃ purisassa mātugāmāsubhaṃ asappāyaṃ, mātugāmassa ca purisāsubhaṃ asappāyaṃ, sabhāgameva sappāyanti evaṃ sappāyapariggaṇhanaṃ sappāyasampajaññaṃ nāma.
звам̣ бариг̇г̇ахид̇асаад̇т̇агасаббааяасса бана адтад̇им̣сааяа гаммадтаанзсу ад̇д̇ано жид̇д̇аружияам̣ гаммадтаанасан̇каад̇ам̣ г̇ожарам̣ уг̇г̇ахзд̇ваа бхигкаажаараг̇ожарз д̇ам̣ г̇ахзд̇ваава г̇аманам̣ г̇ожарасамбаж̇ан̃н̃ам̣ наама. д̇ассаавибхааванад̇т̇ам̣ ид̣̇ам̣ жад̇уггам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣ –
Evaṃ pariggahitasātthakasappāyassa pana aṭṭhatiṃsāya kammaṭṭhānesu attano cittaruciyaṃ kammaṭṭhānasaṅkhātaṃ gocaraṃ uggahetvā bhikkhācāragocare taṃ gahetvāva gamanaṃ gocarasampajaññaṃ nāma. Tassāvibhāvanatthaṃ idaṃ catukkaṃ veditabbaṃ –
ид̇хзгажжо бхигку харад̇и, на бажжаахарад̇и; згажжо бажжаахарад̇и, на харад̇и; згажжо бана нзва харад̇и, на бажжаахарад̇и; згажжо харад̇и жа, бажжаахарад̇и жаад̇и. д̇ад̇т̇а яо бхигку д̣̇ивасам̣ жан̇гамзна нисаж̇ж̇ааяа жа ааваран̣ийязхи д̇хаммзхи жид̇д̇ам̣ барисод̇хзд̇ваа д̇ат̇аа рад̇д̇ияаа батамаяаамз, маж̇жхимаяаамз сзяяам̣ габбзд̇ваа бажчимаяаамзби нисаж̇ж̇ажан̇гамзхи вийд̇инаамзд̇ваа баг̇зва жзд̇ияан̇г̇ан̣аб̣од̇хияан̇г̇ан̣авад̇д̇ам̣ гад̇ваа б̣од̇хиругкз уд̣̇агам̣ аасин̃жид̇ваа, баанийяам̣ барибхож̇анийяам̣ бажжубадтабзд̇ваа аажарияубаж̇жхааяавад̇д̇аад̣̇ийни саб̣б̣аани канд̇хагавад̇д̇аани самаад̣̇ааяа вад̇д̇ад̇и. со сарийрабаригаммам̣ гад̇ваа сзнаасанам̣ бависид̇ваа д̣̇вз д̇аяо баллан̇гз усумам̣ г̇аахаабзнд̇о гаммадтаанам̣ ануяун̃ж̇ид̇ваа бхигкаажааравзлааяам̣ удтахид̇ваа гаммадтаанасийсзнзва бад̇д̇ажийварамаад̣̇ааяа сзнаасанад̇о нигкамид̇ваа гаммадтаанам̣ манасигаронд̇ова жзд̇ияан̇г̇ан̣ам̣ г̇анд̇ваа, сажз б̣уд̣̇д̇хаануссад̇игаммадтаанам̣ ход̇и, д̇ам̣ ависсаж̇ж̇зд̇ваава жзд̇ияан̇г̇ан̣ам̣ бависад̇и. ан̃н̃ам̣ жз гаммадтаанам̣ ход̇и, собаанамуулз тад̇ваа хад̇т̇зна г̇ахид̇абхан̣д̣ам̣ вияа д̇ам̣ табзд̇ваа б̣уд̣̇д̇хаарамман̣ам̣ бийд̇им̣ г̇ахзд̇ваа жзд̇ияан̇г̇ан̣ам̣ ааруяха, маханд̇ам̣ жзд̇ияам̣ жз, д̇игкад̇д̇ум̣ бад̣̇агкин̣ам̣ гад̇ваа жад̇уусу таанзсу ванд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. куд̣̇д̣̇агам̣ жзд̇ияам̣ жз, д̇ат̇зва бад̣̇агкин̣ам̣ гад̇ваа адтасу таанзсу ванд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. жзд̇ияам̣ ванд̣̇ид̇ваа б̣од̇хияан̇г̇ан̣ам̣ бад̇д̇знааби б̣уд̣̇д̇хасса бхаг̇авад̇о саммукаа вияа нибажжаагаарам̣ д̣̇ассзд̇ваа б̣од̇хи ванд̣̇ид̇аб̣б̣аа. со звам̣ жзд̇ияан̃жа б̣од̇хин̃жа ванд̣̇ид̇ваа бадисаамид̇адтаанам̣ г̇анд̇ваа бадисаамид̇абхан̣д̣агам̣ хад̇т̇зна г̇ан̣ханд̇о вияа нигкид̇д̇агаммадтаанам̣ г̇ахзд̇ваа г̇аамасамийбз гаммадтаанасийсзнзва жийварам̣ баарубид̇ваа г̇аамам̣ бин̣д̣ааяа бависад̇и. ат̇а нам̣ мануссаа д̣̇исваа аяяо но ааг̇ад̇од̇и бажжуг̇г̇анд̇ваа бад̇д̇ам̣ г̇ахзд̇ваа аасанасаалааяа ваа г̇зхз ваа нисийд̣̇аабзд̇ваа яааг̇ум̣ д̣̇ад̇ваа яаава бхад̇д̇ам̣ на нидтаад̇и, д̇аава баад̣̇з д̇ховид̇ваа д̇злзна магкзд̇ваа бурад̇о д̇з нисийд̣̇ид̇ваа бан̃хам̣ ваа бужчанд̇и, д̇хаммам̣ ваа сод̇угаамаа хонд̇и. сажзби на гат̇аабзнд̇и, ж̇анасан̇г̇ахад̇т̇ам̣ д̇хаммагат̇аа наама гаад̇аб̣б̣аа язваад̇и адтагат̇аажарияаа вад̣̇анд̇и. д̇хаммагат̇аа хи гаммадтаанавинимуд̇д̇аа наама над̇т̇и, д̇асмаа гаммадтаанасийсзнзва д̇хаммагат̇ам̣ гат̇зд̇ваа гаммадтаанасийсзнзва аахаарам̣ барибхун̃ж̇ид̇ваа анумод̣̇анам̣ гад̇ваа нивад̇д̇ияамаанзхиби мануссзхи ануг̇ад̇ова г̇аамад̇о нигкамид̇ваа д̇ад̇т̇а д̇з нивад̇д̇зд̇ваа маг̇г̇ам̣ бадибаж̇ж̇ад̇и.
Idhekacco bhikkhu harati, na paccāharati; ekacco paccāharati, na harati; ekacco pana neva harati, na paccāharati; ekacco harati ca, paccāharati cāti. Tattha yo bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya ca āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodhetvā tathā rattiyā paṭhamayāme, majjhimayāme seyyaṃ kappetvā pacchimayāmepi nisajjacaṅkamehi vītināmetvā pageva cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇavattaṃ katvā bodhirukkhe udakaṃ āsiñcitvā, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ paccupaṭṭhapetvā ācariyupajjhāyavattādīni sabbāni khandhakavattāni samādāya vattati. So sarīraparikammaṃ katvā senāsanaṃ pavisitvā dve tayo pallaṅke usumaṃ gāhāpento kammaṭṭhānaṃ anuyuñjitvā bhikkhācāravelāyaṃ uṭṭhahitvā kammaṭṭhānasīseneva pattacīvaramādāya senāsanato nikkhamitvā kammaṭṭhānaṃ manasikarontova cetiyaṅgaṇaṃ gantvā, sace buddhānussatikammaṭṭhānaṃ hoti, taṃ avissajjetvāva cetiyaṅgaṇaṃ pavisati. Aññaṃ ce kammaṭṭhānaṃ hoti, sopānamūle ṭhatvā hatthena gahitabhaṇḍaṃ viya taṃ ṭhapetvā buddhārammaṇaṃ pītiṃ gahetvā cetiyaṅgaṇaṃ āruyha, mahantaṃ cetiyaṃ ce, tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā catūsu ṭhānesu vanditabbaṃ. Khuddakaṃ cetiyaṃ ce, tatheva padakkhiṇaṃ katvā aṭṭhasu ṭhānesu vanditabbaṃ. Cetiyaṃ vanditvā bodhiyaṅgaṇaṃ pattenāpi buddhassa bhagavato sammukhā viya nipaccākāraṃ dassetvā bodhi vanditabbā. So evaṃ cetiyañca bodhiñca vanditvā paṭisāmitaṭṭhānaṃ gantvā paṭisāmitabhaṇḍakaṃ hatthena gaṇhanto viya nikkhittakammaṭṭhānaṃ gahetvā gāmasamīpe kammaṭṭhānasīseneva cīvaraṃ pārupitvā gāmaṃ piṇḍāya pavisati. Atha naṃ manussā disvā ayyo no āgatoti paccuggantvā pattaṃ gahetvā āsanasālāya vā gehe vā nisīdāpetvā yāguṃ datvā yāva bhattaṃ na niṭṭhāti, tāva pāde dhovitvā telena makkhetvā purato te nisīditvā pañhaṃ vā pucchanti, dhammaṃ vā sotukāmā honti. Sacepi na kathāpenti, janasaṅgahatthaṃ dhammakathā nāma kātabbā yevāti aṭṭhakathācariyā vadanti. Dhammakathā hi kammaṭṭhānavinimuttā nāma natthi, tasmā kammaṭṭhānasīseneva dhammakathaṃ kathetvā kammaṭṭhānasīseneva āhāraṃ paribhuñjitvā anumodanaṃ katvā nivattiyamānehipi manussehi anugatova gāmato nikkhamitvā tattha te nivattetvā maggaṃ paṭipajjati.
ат̇а нам̣ бурзд̇арам̣ нигкамид̇ваа б̣ахиг̇аамз гад̇абхад̇д̇агижжаа сааман̣зрад̣̇ахарабхигкуу д̣̇исваа бажжуг̇г̇анд̇ваа бад̇д̇ажийварамасса г̇ан̣ханд̇и. бораан̣агабхигкуу гира амхаагам̣ убаж̇жхааяо аажарияод̇и на мукам̣ ологзд̇ваа вад̇д̇ам̣ гаронд̇и, самбад̇д̇абарижчзд̣̇знзва гаронд̇и. д̇з д̇ам̣ бужчанд̇и – ‘‘бханд̇з, зд̇з мануссаа д̇умхаагам̣ гим̣ хонд̇и, маад̇ибагкад̇о самб̣анд̇хаа бид̇ибагкад̇о’’д̇и? гим̣ д̣̇исваа бужчат̇аад̇и? д̇умхзсу зд̇зсам̣ бзмам̣ б̣ахумаананд̇и. аавусо, яам̣ маад̇аабид̇уухиби д̣̇уггарам̣, д̇ам̣ зд̇з амхаагам̣ гаронд̇и, бад̇д̇ажийварамби но зд̇зсам̣ санд̇агамзва, зд̇зсам̣ аанубхаавзна нзва бхаяз бхаяам̣, на чаад̇агз чаад̇агам̣ ж̇аанаама. ийд̣̇исаа наама амхаагам̣ убагаарино над̇т̇ийд̇и д̇зсам̣ г̇ун̣з гат̇знд̇о г̇ажчад̇и. аяам̣ вужжад̇и харад̇и на бажжаахарад̇ийд̇и.
Atha naṃ puretaraṃ nikkhamitvā bahigāme katabhattakiccā sāmaṇeradaharabhikkhū disvā paccuggantvā pattacīvaramassa gaṇhanti. Porāṇakabhikkhū kira amhākaṃ upajjhāyo ācariyoti na mukhaṃ oloketvā vattaṃ karonti, sampattaparicchedeneva karonti. Te taṃ pucchanti – ‘‘bhante, ete manussā tumhākaṃ kiṃ honti, mātipakkhato sambandhā pitipakkhato’’ti? Kiṃ disvā pucchathāti? Tumhesu etesaṃ pemaṃ bahumānanti. Āvuso, yaṃ mātāpitūhipi dukkaraṃ, taṃ ete amhākaṃ karonti, pattacīvarampi no etesaṃ santakameva, etesaṃ ānubhāvena neva bhaye bhayaṃ, na chātake chātakaṃ jānāma. Īdisā nāma amhākaṃ upakārino natthīti tesaṃ guṇe kathento gacchati. Ayaṃ vuccati harati na paccāharatīti.
яасса бана баг̇зва вуд̇д̇аббагаарам̣ вад̇д̇абадибад̇д̇им̣ гаронд̇асса гаммаж̇ад̇зж̇од̇хаад̇у баж̇ж̇алад̇и, анубаад̣̇иннагам̣ мун̃жид̇ваа убаад̣̇иннагам̣ г̇ан̣хаад̇и, сарийрад̇о сзд̣̇аа мун̃жанд̇и, гаммадтаанам̣ вийт̇им̣ наарохад̇и, со баг̇зва бад̇д̇ажийварамаад̣̇ааяа взг̇асаа жзд̇ияам̣ ванд̣̇ид̇ваа г̇оруубаанам̣ нигкаманавзлааяамзва г̇аамам̣ яааг̇убхигкааяа бависид̇ваа яааг̇ум̣ лабхид̇ваа аасанасаалам̣ г̇анд̇ваа бивад̇и, ат̇асса д̣̇вад̇д̇игкад̇д̇ум̣ аж̇жхохаран̣амад̇д̇знзва гаммаж̇ад̇зж̇од̇хаад̇у убаад̣̇иннагам̣ мун̃жид̇ваа анубаад̣̇иннагам̣ г̇ан̣хаад̇и, гхадасад̇зна нхаад̇о вияа д̇зж̇од̇хаад̇у барил̣ааханиб̣б̣аанам̣ бад̇ваа гаммадтаанасийсзна яааг̇ум̣ барибхун̃ж̇ид̇ваа бад̇д̇ан̃жа мукан̃жа д̇ховид̇ваа анд̇араабхад̇д̇з гаммадтаанам̣ манасигад̇ваа авасзсадтаанз бин̣д̣ааяа жарид̇ваа гаммадтаанасийсзна аахааран̃жа барибхун̃ж̇ид̇ваа д̇ад̇о бадтааяа бон̇каанубон̇кам̣ убадтахамаанам̣ гаммадтаанам̣ г̇ахзд̇ваа ааг̇ажчад̇и, аяам̣ вужжад̇и бажжаахарад̇и на харад̇ийд̇и. зд̣̇исаа жа бхигкуу яааг̇ум̣ бивид̇ваа вибассанам̣ аарабхид̇ваа б̣уд̣̇д̇хасаасанз арахад̇д̇аббад̇д̇аа наама г̇ан̣анабат̇ам̣ вийд̇ивад̇д̇аа. сийхал̣ад̣̇ийбзязва д̇зсу д̇зсу г̇аамзсу аасанасаалааяам̣ ваа на д̇ам̣ аасанамад̇т̇и, яад̇т̇а яааг̇ум̣ бивид̇ваа арахад̇д̇аббад̇д̇аа бхигкуу над̇т̇ийд̇и.
Yassa pana pageva vuttappakāraṃ vattapaṭipattiṃ karontassa kammajatejodhātu pajjalati, anupādinnakaṃ muñcitvā upādinnakaṃ gaṇhāti, sarīrato sedā muñcanti, kammaṭṭhānaṃ vīthiṃ nārohati, so pageva pattacīvaramādāya vegasā cetiyaṃ vanditvā gorūpānaṃ nikkhamanavelāyameva gāmaṃ yāgubhikkhāya pavisitvā yāguṃ labhitvā āsanasālaṃ gantvā pivati, athassa dvattikkhattuṃ ajjhoharaṇamatteneva kammajatejodhātu upādinnakaṃ muñcitvā anupādinnakaṃ gaṇhāti, ghaṭasatena nhāto viya tejodhātu pariḷāhanibbānaṃ patvā kammaṭṭhānasīsena yāguṃ paribhuñjitvā pattañca mukhañca dhovitvā antarābhatte kammaṭṭhānaṃ manasikatvā avasesaṭṭhāne piṇḍāya caritvā kammaṭṭhānasīsena āhārañca paribhuñjitvā tato paṭṭhāya poṅkhānupoṅkhaṃ upaṭṭhahamānaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā āgacchati, ayaṃ vuccati paccāharatina haratīti. Edisā ca bhikkhū yāguṃ pivitvā vipassanaṃ ārabhitvā buddhasāsane arahattappattā nāma gaṇanapathaṃ vītivattā. Sīhaḷadīpeyeva tesu tesu gāmesu āsanasālāyaṃ vā na taṃ āsanamatthi, yattha yāguṃ pivitvā arahattappattā bhikkhū natthīti.
яо бана бамаад̣̇авихаарий ход̇и, нигкид̇д̇ад̇хуро саб̣б̣авад̇д̇аани бхинд̣̇ид̇ваа бан̃жавид̇хажзд̇окийлавиниб̣анд̇хажид̇д̇о вихаранд̇о – ‘‘гаммадтаанам̣ наама ад̇т̇ий’’д̇и сан̃н̃амби агад̇ваа г̇аамам̣ бин̣д̣ааяа бависид̇ваа анануломигзна г̇ихисам̣саг̇г̇зна сам̣садто жарид̇ваа жа бхун̃ж̇ид̇ваа жа д̇ужчо нигкамад̇и, аяам̣ вужжад̇и нзва харад̇и на бажжаахарад̇ийд̇и.
Yo pana pamādavihārī hoti, nikkhittadhuro sabbavattāni bhinditvā pañcavidhacetokhīlavinibandhacitto viharanto – ‘‘kammaṭṭhānaṃ nāma atthī’’ti saññampi akatvā gāmaṃ piṇḍāya pavisitvā ananulomikena gihisaṃsaggena saṃsaṭṭho caritvā ca bhuñjitvā ca tuccho nikkhamati, ayaṃ vuccati neva harati na paccāharatīti.
яо банааяам̣ – ‘‘харад̇и жа бажжаахарад̇и жаа’’д̇и вуд̇д̇о, со г̇ад̇абажжааг̇ад̇авад̇д̇авасзнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ад̇д̇агаамаа хи гулабуд̇д̇аа саасанз баб̣б̣аж̇ид̇ваа д̣̇асаби вийсамби д̇им̣самби жад̇д̇аалийсамби бан̃н̃аасамби сад̇амби згад̇о васанд̇аа гад̇игавад̇д̇ам̣ гад̇ваа вихаранд̇и, ‘‘аавусо, д̇умхз на ин̣аддаа, на бхаяаддаа, на ж̇ийвигаабагад̇аа баб̣б̣аж̇ид̇аа, д̣̇угкаа мужжид̇угаамаа банзд̇т̇а баб̣б̣аж̇ид̇аа, д̇асмаа г̇аманз уббаннагилзсам̣ г̇аманзязва ниг̇г̇ан̣хат̇а, д̇ат̇аа таанз, нисаж̇ж̇ааяа, саяанз уббаннагилзсам̣ саяанзва ниг̇г̇ан̣хат̇аа’’д̇и.
Yo panāyaṃ – ‘‘harati ca paccāharati cā’’ti vutto, so gatapaccāgatavattavaseneva veditabbo. Attakāmā hi kulaputtā sāsane pabbajitvā dasapi vīsampi tiṃsampi cattālīsampi paññāsampi satampi ekato vasantā katikavattaṃ katvā viharanti, ‘‘āvuso, tumhe na iṇaṭṭā, na bhayaṭṭā, na jīvikāpakatā pabbajitā, dukkhā muccitukāmā panettha pabbajitā, tasmā gamane uppannakilesaṃ gamaneyeva niggaṇhatha, tathā ṭhāne, nisajjāya, sayane uppannakilesaṃ sayaneva niggaṇhathā’’ti.
д̇з звам̣ гад̇игавад̇д̇ам̣ гад̇ваа бхигкаажаарам̣ г̇ажчанд̇аа ад̣дхаусабхаусабхаад̣дхаг̇аавуд̇аг̇аавуд̇анд̇арзсу баасаан̣аа хонд̇и, д̇ааяа сан̃н̃ааяа гаммадтаанам̣ манасигаронд̇аава г̇ажчанд̇и. сажз гассажи г̇аманз гилзсо уббаж̇ж̇ад̇и, д̇ад̇т̇зва нам̣ ниг̇г̇ан̣хаад̇и. д̇ат̇аа асаггонд̇о д̇идтад̇и, ат̇асса бажчад̇о ааг̇ажчанд̇оби д̇идтад̇и. со ‘‘аяам̣ бхигку д̇уяхам̣ уббаннавид̇аггам̣ ж̇аанаад̇и, ананужчавигам̣ д̇з зд̇а’’нд̇и ад̇д̇аанам̣ бадижод̣̇зд̇ваа вибассанам̣ вад̣дхзд̇ваа д̇ад̇т̇зва арияабхуумим̣ оггамад̇и; д̇ат̇аа асаггонд̇о нисийд̣̇ад̇и. ат̇асса бажчад̇о ааг̇ажчанд̇оби нисийд̣̇ад̇ийд̇и соязва наяо. арияабхуумим̣ оггамид̇ум̣ асаггонд̇оби д̇ам̣ гилзсам̣ вигкамбхзд̇ваа гаммадтаанам̣ манасигаронд̇ова г̇ажчад̇и, на гаммадтаанавиббаяуд̇д̇зна жид̇д̇зна баад̣̇ам̣ уд̣̇д̇харад̇и, уд̣̇д̇харад̇и жз, бадинивад̇д̇ид̇ваа буримабад̣̇зсам̣язва зд̇и. аалинд̣̇агаваасий махаапуссад̣̇звад̇т̇зро вияа.
Te evaṃ katikavattaṃ katvā bhikkhācāraṃ gacchantā aḍḍhausabhausabhaaḍḍhagāvutagāvutantaresu pāsāṇā honti, tāya saññāya kammaṭṭhānaṃ manasikarontāva gacchanti. Sace kassaci gamane kileso uppajjati, tattheva naṃ niggaṇhāti. Tathā asakkonto tiṭṭhati, athassa pacchato āgacchantopi tiṭṭhati. So ‘‘ayaṃ bhikkhu tuyhaṃ uppannavitakkaṃ jānāti, ananucchavikaṃ te eta’’nti attānaṃ paṭicodetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā tattheva ariyabhūmiṃ okkamati; tathā asakkonto nisīdati. Athassa pacchato āgacchantopi nisīdatīti soyeva nayo. Ariyabhūmiṃ okkamituṃ asakkontopi taṃ kilesaṃ vikkhambhetvā kammaṭṭhānaṃ manasikarontova gacchati, na kammaṭṭhānavippayuttena cittena pādaṃ uddharati, uddharati ce, paṭinivattitvā purimapadesaṃyeva eti. Ālindakavāsī mahāphussadevatthero viya.
со гира згуунавийсад̇ивассаани г̇ад̇абажжааг̇ад̇авад̇д̇ам̣ буурзнд̇о зва вихааси, мануссааби ад̣̇д̣̇асам̣су анд̇араамаг̇г̇з гасанд̇аа жа вабанд̇аа жа мад̣̇д̣̇анд̇аа жа гаммаани жа гаронд̇аа т̇зрам̣ д̇ат̇ааг̇ажчанд̇ам̣ д̣̇исваа – ‘‘аяам̣ т̇зро бунаббунам̣ нивад̇д̇ид̇ваа г̇ажчад̇и, гинну ко маг̇г̇амуул̣хо, уд̣̇ааху гин̃жи бамудто’’д̇и самуллабанд̇и. со д̇ам̣ анаад̣̇ияид̇ваа гаммадтаанаяуд̇д̇ажид̇д̇знзва саман̣ад̇хаммам̣ гаронд̇о вийсад̇ивассаб̣бханд̇арз арахад̇д̇ам̣ баабун̣и, арахад̇д̇аббад̇д̇ад̣̇ивасз жасса жан̇гаманагодияам̣ ад̇хивад̇т̇аа д̣̇звад̇аа ан̇г̇улийхи д̣̇ийбам̣ уж̇ж̇аалзд̇ваа адтааси. жад̇д̇аароби махаарааж̇аано сагго жа д̣̇зваанаминд̣̇о б̣рахмаа жа сахамбад̇и убадтаанам̣ аг̇амам̣су. д̇ан̃жа обхаасам̣ д̣̇исваа ванаваасий махаад̇иссад̇т̇зро д̇ам̣ д̣̇уд̇ияад̣̇ивасз бужчи – ‘‘рад̇д̇ибхааг̇з ааяасмад̇о санд̇игз обхаасо ахоси, гим̣ со обхаасо’’д̇и? т̇зро вигкзбам̣ гаронд̇о обхаасо наама д̣̇ийбобхаасоби ход̇и, ман̣иобхаасобийд̇и звамаад̣̇имааха. д̇ад̇о ‘бадижчаад̣̇зт̇а д̇умхз’д̇и ниб̣ад̣̇д̇хо ‘аамаа’д̇и бадиж̇аанид̇ваа аарожзси. гаал̣аваллиман̣д̣абаваасий махаанааг̇ад̇т̇зро вияа жа.
So kira ekūnavīsativassāni gatapaccāgatavattaṃ pūrento eva vihāsi, manussāpi addasaṃsu antarāmagge kasantā ca vapantā ca maddantā ca kammāni ca karontā theraṃ tathāgacchantaṃ disvā – ‘‘ayaṃ thero punappunaṃ nivattitvā gacchati, kinnu kho maggamūḷho, udāhu kiñci pamuṭṭho’’ti samullapanti. So taṃ anādiyitvā kammaṭṭhānayuttacitteneva samaṇadhammaṃ karonto vīsativassabbhantare arahattaṃ pāpuṇi, arahattappattadivase cassa caṅkamanakoṭiyaṃ adhivatthā devatā aṅgulīhi dīpaṃ ujjāletvā aṭṭhāsi. Cattāropi mahārājāno sakko ca devānamindo brahmā ca sahampati upaṭṭhānaṃ agamaṃsu. Tañca obhāsaṃ disvā vanavāsī mahātissatthero taṃ dutiyadivase pucchi – ‘‘rattibhāge āyasmato santike obhāso ahosi, kiṃ so obhāso’’ti? Thero vikkhepaṃ karonto obhāso nāma dīpobhāsopi hoti, maṇiobhāsopīti evamādimāha. Tato ‘paṭicchādetha tumhe’ti nibaddho ‘āmā’ti paṭijānitvā ārocesi. Kāḷavallimaṇḍapavāsī mahānāgatthero viya ca.
соби гира г̇ад̇абажжааг̇ад̇авад̇д̇ам̣ буурзнд̇о – батамам̣ д̇аава бхаг̇авад̇о махаабад̇хаанам̣ бууж̇зссаамийд̇и сад̇д̇авассаани таанажан̇гамамзва ад̇хидтааси. буна сол̣асавассаани г̇ад̇абажжааг̇ад̇авад̇д̇ам̣ буурзд̇ваа арахад̇д̇ам̣ баабун̣и. со гаммадтаанаяуд̇д̇знзва жид̇д̇зна баад̣̇ам̣ уд̣̇д̇харанд̇о, вияуд̇д̇зна уд̣̇д̇хадз бадинивад̇д̇знд̇о г̇аамасамийбам̣ г̇анд̇ваа ‘‘г̇аавий ну баб̣б̣аж̇ид̇о нуу’’д̇и аасан̇ганийяабад̣̇зсз тад̇ваа жийварам̣ баарубид̇ваа гажчаганд̇арад̇о уд̣̇агзна бад̇д̇ам̣ д̇ховид̇ваа уд̣̇агаг̇ан̣д̣уусам̣ гарод̇и. гим̣ гааран̣аа? маа мз бхигкам̣ д̣̇аад̇ум̣ ваа ванд̣̇ид̇ум̣ ваа ааг̇ад̇з мануссз ‘д̣̇ийгхааяугаа хот̇аа’д̇и важанамад̇д̇знааби гаммадтаанавигкзбо ахосийд̇и. ‘‘аж̇ж̇а, бханд̇з, гад̇имий’’д̇и д̣̇ивасам̣ ваа бхигкуг̇ан̣анам̣ ваа бан̃хам̣ ваа бужчид̇о бана уд̣̇агам̣ г̇илид̇ваа аарожзд̇и. сажз д̣̇ивасаад̣̇ийни бужчагаа на хонд̇и, нигкаманавзлааяа г̇аамад̣̇ваарз нидтубхид̇ваава яаад̇и.
Sopi kira gatapaccāgatavattaṃ pūrento – paṭhamaṃ tāva bhagavato mahāpadhānaṃ pūjessāmīti sattavassāni ṭhānacaṅkamameva adhiṭṭhāsi. Puna soḷasavassāni gatapaccāgatavattaṃ pūretvā arahattaṃ pāpuṇi. So kammaṭṭhānayutteneva cittena pādaṃ uddharanto, viyuttena uddhaṭe paṭinivattento gāmasamīpaṃ gantvā ‘‘gāvī nu pabbajito nū’’ti āsaṅkanīyapadese ṭhatvā cīvaraṃ pārupitvā kacchakantarato udakena pattaṃ dhovitvā udakagaṇḍūsaṃ karoti. Kiṃ kāraṇā? Mā me bhikkhaṃ dātuṃ vā vandituṃ vā āgate manusse ‘dīghāyukā hothā’ti vacanamattenāpi kammaṭṭhānavikkhepo ahosīti. ‘‘Ajja, bhante, katimī’’ti divasaṃ vā bhikkhugaṇanaṃ vā pañhaṃ vā pucchito pana udakaṃ gilitvā āroceti. Sace divasādīni pucchakā na honti, nikkhamanavelāya gāmadvāre niṭṭhubhitvāva yāti.
галамб̣ад̇ид̇т̇авихаарз вассуубаг̇ад̇аа бан̃н̃аасабхигкуу вияа жа. д̇з гира аасал̣хибун̣н̣амааяам̣ гад̇игавад̇д̇ам̣ агам̣су – ‘‘арахад̇д̇ам̣ аббад̇ваа ан̃н̃аман̃н̃ам̣ наалабиссаамаа’’д̇и, г̇ааман̃жа бин̣д̣ааяа бависанд̇аа уд̣̇агаг̇ан̣д̣уусам̣ гад̇ваа бависим̣су. д̣̇ивасаад̣̇ийсу бужчид̇зсу вуд̇д̇анаязнзва бадибаж̇ж̇им̣су. д̇ад̇т̇а мануссаа нидтубханам̣ д̣̇исваа ж̇ааним̣су – ‘‘аж̇ж̇зго ааг̇ад̇о, аж̇ж̇а д̣̇вз’’д̇и. зван̃жа жинд̇зсум̣ – ‘‘гинну ко зд̇з амхзхиязва сад̣̇д̇хим̣ на саллабанд̇и, уд̣̇ааху ан̃н̃аман̃н̃амби. сажз ан̃н̃аман̃н̃амби на саллабанд̇и, ад̣̇д̇хаа виваад̣̇аж̇аад̇аа бхависсанд̇и. зт̇а нз ан̃н̃аман̃н̃ам̣ камаабзссаамаа’’д̇и, саб̣б̣з вихаарам̣ г̇анд̇ваа бан̃н̃аасааяа бхигкуусу д̣̇взби бхигкуу згогаасз наад̣̇д̣̇асам̣су. д̇ад̇о яо д̇зсу жагкумаа бурисо, со ааха – ‘‘на бхо галахагаарагаанам̣ васаногаасо ийд̣̇исо ход̇и, сусаммадтам̣ жзд̇ияан̇г̇ан̣аб̣од̇хияан̇г̇ан̣ам̣, сунигкид̇д̇аа саммаж̇ж̇анияо, суубадтабид̇ам̣ баанийяам̣ барибхож̇анийяа’’нд̇и, д̇з д̇ад̇ова нивад̇д̇аа. д̇зби бхигкуу анд̇о д̇змаасзязва арахад̇д̇ам̣ бад̇ваа махаабавааран̣ааяа висуд̣̇д̇хибавааран̣ам̣ баваарзсум̣.
Kalambatitthavihāre vassūpagatā paññāsabhikkhū viya ca. Te kira āsaḷhipuṇṇamāyaṃ katikavattaṃ akaṃsu – ‘‘arahattaṃ appatvā aññamaññaṃ nālapissāmā’’ti, gāmañca piṇḍāya pavisantā udakagaṇḍūsaṃ katvā pavisiṃsu. Divasādīsu pucchitesu vuttanayeneva paṭipajjiṃsu. Tattha manussā niṭṭhubhanaṃ disvā jāniṃsu – ‘‘ajjeko āgato, ajja dve’’ti. Evañca cintesuṃ – ‘‘kinnu kho ete amhehiyeva saddhiṃ na sallapanti, udāhu aññamaññampi. Sace aññamaññampi na sallapanti, addhā vivādajātā bhavissanti. Etha ne aññamaññaṃ khamāpessāmā’’ti, sabbe vihāraṃ gantvā paññāsāya bhikkhūsu dvepi bhikkhū ekokāse nāddasaṃsu. Tato yo tesu cakkhumā puriso, so āha – ‘‘na bho kalahakārakānaṃ vasanokāso īdiso hoti, susammaṭṭhaṃ cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇaṃ, sunikkhittā sammajjaniyo, sūpaṭṭhapitaṃ pānīyaṃ paribhojanīya’’nti, te tatova nivattā. Tepi bhikkhū anto temāseyeva arahattaṃ patvā mahāpavāraṇāya visuddhipavāraṇaṃ pavāresuṃ.
звам̣ гаал̣аваллиман̣д̣абаваасий махаанааг̇ад̇т̇зро вияа, галамб̣ад̇ид̇т̇авихаарз вассуубаг̇ад̇абхигкуу вияа жа гаммадтаанаяуд̇д̇знзва жид̇д̇зна баад̣̇ам̣ уд̣̇д̇харанд̇о г̇аамасамийбам̣ г̇анд̇ваа уд̣̇агаг̇ан̣д̣уусам̣ гад̇ваа вийт̇ияо саллагкзд̇ваа, яад̇т̇а сураасон̣д̣ад̇худ̇д̇аад̣̇аяо галахагаарагаа жан̣д̣ахад̇т̇иассаад̣̇аяо ваа над̇т̇и, д̇ам̣ вийт̇им̣ бадибаж̇ж̇ад̇и. д̇ад̇т̇а жа бин̣д̣ааяа жарамаано на д̇урид̇ад̇урид̇о вияа ж̇авзна г̇ажчад̇и. на хи ж̇авзна бин̣д̣абаад̇ияад̇худ̇ан̇г̇ам̣ наама гин̃жи ад̇т̇и. висамабхуумибхааг̇аббад̇д̇ам̣ бана уд̣̇агасагадам̣ вияа нижжало худ̇ваа г̇ажчад̇и. анугхарам̣ бавидто жа д̣̇аад̇угаамам̣ ваа ад̣̇аад̇угаамам̣ ваа саллагкзд̇ваа д̇ад̣̇ануруубам̣ гаалам̣ ааг̇амзнд̇о бхигкам̣ бадилабхид̇ваа аад̣̇ааяа анд̇ог̇аамз ваа б̣ахиг̇аамз ваа вихаарамзва ваа ааг̇анд̇ваа яат̇аа паасугз бад̇ируубз огаасз нисийд̣̇ид̇ваа гаммадтаанам̣ манасигаронд̇о аахаарз бадигууласан̃н̃ам̣ убадтабзд̇ваа агкаб̣бхан̃ж̇ана – ван̣алзбанабуд̇д̇амам̣суубамавасзна бажжавзгканд̇о адтан̇г̇асаманнааг̇ад̇ам̣ аахаарам̣ аахаарзд̇и, нзва д̣̇авааяа на мад̣̇ааяа на ман̣д̣анааяа на вибхуусанааяа…бз… бхуд̇д̇аавий жа уд̣̇агагижжам̣ гад̇ваа мухуд̇д̇ам̣ бхад̇д̇агиламат̇ам̣ бадиббассамбхзд̇ваа яат̇аа бурзбхад̇д̇ам̣, звам̣ бажчаабхад̇д̇ам̣ буримаяаамам̣ бажчимаяааман̃жа гаммадтаанамзва манаси гарод̇и, аяам̣ вужжад̇и харад̇и жа бажжаахарад̇и жаад̇и.
Evaṃ kāḷavallimaṇḍapavāsī mahānāgatthero viya, kalambatitthavihāre vassūpagatabhikkhū viya ca kammaṭṭhānayutteneva cittena pādaṃ uddharanto gāmasamīpaṃ gantvā udakagaṇḍūsaṃ katvā vīthiyo sallakkhetvā, yattha surāsoṇḍadhuttādayo kalahakārakā caṇḍahatthiassādayo vā natthi, taṃ vīthiṃ paṭipajjati. Tattha ca piṇḍāya caramāno na turitaturito viya javena gacchati. Na hi javena piṇḍapātiyadhutaṅgaṃ nāma kiñci atthi. Visamabhūmibhāgappattaṃ pana udakasakaṭaṃ viya niccalo hutvā gacchati. Anugharaṃ paviṭṭho ca dātukāmaṃ vā adātukāmaṃ vā sallakkhetvā tadanurūpaṃ kālaṃ āgamento bhikkhaṃ paṭilabhitvā ādāya antogāme vā bahigāme vā vihārameva vā āgantvā yathā phāsuke patirūpe okāse nisīditvā kammaṭṭhānaṃ manasikaronto āhāre paṭikūlasaññaṃ upaṭṭhapetvā akkhabbhañjana – vaṇalepanaputtamaṃsūpamavasena paccavekkhanto aṭṭhaṅgasamannāgataṃ āhāraṃ āhāreti, neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya…pe… bhuttāvī ca udakakiccaṃ katvā muhuttaṃ bhattakilamathaṃ paṭippassambhetvā yathā purebhattaṃ, evaṃ pacchābhattaṃ purimayāmaṃ pacchimayāmañca kammaṭṭhānameva manasi karoti, ayaṃ vuccati harati ca paccāharati cāti.
ид̣̇ам̣ бана харан̣абажжаахаран̣асан̇каад̇ам̣ г̇ад̇абажжааг̇ад̇авад̇д̇ам̣ буурзнд̇о яад̣̇и убаниссаяасамбанно ход̇и, батамаваяз зва арахад̇д̇ам̣ баабун̣аад̇и. но жз батамаваяз баабун̣аад̇и, ат̇а маж̇жхимаваяз; но жз маж̇жхимаваяз баабун̣аад̇и, ат̇а маран̣асамаяз; но жз маран̣асамаяз баабун̣аад̇и, ат̇а д̣̇звабуд̇д̇о худ̇ваа; но жз д̣̇звабуд̇д̇о худ̇ваа баабун̣аад̇и, ануббаннз б̣уд̣̇д̇хз ниб̣б̣ад̇д̇о бажжзгаб̣од̇хим̣ сажчигарод̇и. но жз бажжзгаб̣од̇хим̣ сажчигарод̇и, ат̇а б̣уд̣̇д̇хаанам̣ саммукийбхаавз киббаабхин̃н̃о ход̇и; сзяяат̇ааби т̇зро б̣аахияо д̣̇ааружийрияо махаабан̃н̃о ваа, сзяяат̇ааби т̇зро саарибуд̇д̇о махид̣̇д̇хиго ваа, сзяяат̇ааби т̇зро махаамог̇г̇аллаано д̇худ̇аваад̣̇о ваа, сзяяат̇ааби т̇зро махаагассабо д̣̇иб̣б̣ажагкуго ваа, сзяяат̇ааби т̇зро ануруд̣̇д̇хо винаяад̇харо ваа, сзяяат̇ааби т̇зро убаали д̇хаммагат̇иго ваа, сзяяат̇ааби т̇зро бун̣н̣о манд̇аан̣ибуд̇д̇о ааран̃н̃иго ваа, сзяяат̇ааби т̇зро рзвад̇о б̣ахуссуд̇о ваа, сзяяат̇ааби т̇зро аананд̣̇о бхигкаагаамо ваа, сзяяат̇ааби т̇зро раахуло б̣уд̣̇д̇хабуд̇д̇од̇и. ид̇и имасмим̣ жад̇уггз явааяам̣ харад̇и жа бажжаахарад̇и жа, д̇асса г̇ожарасамбаж̇ан̃н̃ам̣ сикаабад̇д̇ам̣ ход̇и.
Idaṃ pana haraṇapaccāharaṇasaṅkhātaṃ gatapaccāgatavattaṃ pūrento yadi upanissayasampanno hoti, paṭhamavaye eva arahattaṃ pāpuṇāti. No ce paṭhamavaye pāpuṇāti, atha majjhimavaye; no ce majjhimavaye pāpuṇāti, atha maraṇasamaye; no ce maraṇasamaye pāpuṇāti, atha devaputto hutvā; no ce devaputto hutvā pāpuṇāti, anuppanne buddhe nibbatto paccekabodhiṃ sacchikaroti. No ce paccekabodhiṃ sacchikaroti, atha buddhānaṃ sammukhībhāve khippābhiñño hoti; seyyathāpi thero bāhiyo dārucīriyo mahāpañño vā, seyyathāpi thero sāriputto mahiddhiko vā, seyyathāpi thero mahāmoggallāno dhutavādo vā, seyyathāpi thero mahākassapo dibbacakkhuko vā, seyyathāpi thero anuruddho vinayadharo vā, seyyathāpi thero upāli dhammakathiko vā, seyyathāpi thero puṇṇo mantāṇiputto āraññiko vā, seyyathāpi thero revato bahussuto vā, seyyathāpi thero ānando bhikkhākāmo vā, seyyathāpi thero rāhulo buddhaputtoti. Iti imasmiṃ catukke yvāyaṃ harati ca paccāharati ca, tassa gocarasampajaññaṃ sikhāpattaṃ hoti.
абхиггамаад̣̇ийсу бана асаммуяханам̣ асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣, д̇ам̣ звам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣ – ид̇ха бхигку абхиггаманд̇о ваа бадиггаманд̇о ваа яат̇аа анд̇хаб̣аалабут̇уж̇ж̇анаа абхиггамаад̣̇ийсу – ‘‘ад̇д̇аа абхиггамад̇и, ад̇д̇анаа абхиггамо ниб̣б̣ад̇д̇ид̇о’’д̇и ваа, ‘‘ахам̣ абхиггамаами, маяаа абхиггамо ниб̣б̣ад̇д̇ид̇о’’д̇и ваа саммуяханд̇и, д̇ат̇аа асаммуяханд̇о ‘‘абхиггамаамий’’д̇и жид̇д̇з уббаж̇ж̇амаанз д̇знзва жид̇д̇зна сад̣̇д̇хим̣ жид̇д̇асамудтаанаа вааяод̇хаад̇у вин̃н̃ад̇д̇им̣ ж̇анаяамаанаа уббаж̇ж̇ад̇и. ид̇и жид̇д̇агирияавааяод̇хаад̇увибпааравасзна аяам̣ гааяасаммад̇о адтисан̇гхаад̇о абхиггамад̇и. д̇ассзвам̣ абхиггамад̇о згзгабаад̣̇уд̣̇д̇харан̣з бат̇авийд̇хаад̇у аабод̇хаад̇ууд̇и д̣̇вз д̇хаад̇уяо омад̇д̇аа хонд̇и манд̣̇аа, ид̇араа д̣̇вз ад̇химад̇д̇аа хонд̇и б̣алавад̇ияо; д̇ат̇аа ад̇ихаран̣авийд̇ихаран̣зсу. воссаж̇ж̇анз д̇зж̇од̇хаад̇у вааяод̇хаад̇ууд̇и д̣̇вз д̇хаад̇уяо омад̇д̇аа хонд̇и манд̣̇аа, ид̇араа д̣̇вз ад̇химад̇д̇аа б̣алавад̇ияо, д̇ат̇аа саннигкзбанасаннируж̇жханзсу. д̇ад̇т̇а уд̣̇д̇харан̣з бавад̇д̇аа руубааруубад̇хаммаа ад̇ихаран̣ам̣ на баабун̣анд̇и, д̇ат̇аа ад̇ихаран̣з бавад̇д̇аа вийд̇ихаран̣ам̣, вийд̇ихаран̣з бавад̇д̇аа воссаж̇ж̇анам̣, воссаж̇ж̇анз бавад̇д̇аа саннигкзбанам̣, саннигкзбанз бавад̇д̇аа саннируж̇жханам̣ на баабун̣анд̇и. д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇зва баб̣б̣ам̣ баб̣б̣ам̣ санд̇хи санд̇хи од̇хи од̇хи худ̇ваа д̇ад̇д̇агабаалз багкид̇д̇ад̇илаани вияа бадабадааяанд̇аа бхиж̇ж̇анд̇и. д̇ад̇т̇а го зго абхиггамад̇и, гасса ваа згасса абхиггаманам̣? барамад̇т̇ад̇о хи д̇хаад̇уунам̣язва г̇аманам̣, д̇хаад̇уунам̣ таанам̣, д̇хаад̇уунам̣ нисаж̇ж̇анам̣, д̇хаад̇уунам̣ саяанам̣. д̇асмим̣ д̇асмим̣ годтаасз сад̣̇д̇хим̣ руубзна.
Abhikkamādīsu pana asammuyhanaṃ asammohasampajaññaṃ, taṃ evaṃ veditabbaṃ – idha bhikkhu abhikkamanto vā paṭikkamanto vā yathā andhabālaputhujjanā abhikkamādīsu – ‘‘attā abhikkamati, attanā abhikkamo nibbattito’’ti vā, ‘‘ahaṃ abhikkamāmi, mayā abhikkamo nibbattito’’ti vā sammuyhanti, tathā asammuyhanto ‘‘abhikkamāmī’’ti citte uppajjamāne teneva cittena saddhiṃ cittasamuṭṭhānā vāyodhātu viññattiṃ janayamānā uppajjati. Iti cittakiriyavāyodhātuvipphāravasena ayaṃ kāyasammato aṭṭhisaṅghāto abhikkamati. Tassevaṃ abhikkamato ekekapāduddharaṇe pathavīdhātu āpodhātūti dve dhātuyo omattā honti mandā, itarā dve adhimattā honti balavatiyo; tathā atiharaṇavītiharaṇesu. Vossajjane tejodhātu vāyodhātūti dve dhātuyo omattā honti mandā, itarā dve adhimattā balavatiyo, tathā sannikkhepanasannirujjhanesu. Tattha uddharaṇe pavattā rūpārūpadhammā atiharaṇaṃ na pāpuṇanti, tathā atiharaṇe pavattā vītiharaṇaṃ, vītiharaṇe pavattā vossajjanaṃ, vossajjane pavattā sannikkhepanaṃ, sannikkhepane pavattā sannirujjhanaṃ na pāpuṇanti. Tattha tattheva pabbaṃ pabbaṃ sandhi sandhi odhi odhi hutvā tattakapāle pakkhittatilāni viya paṭapaṭāyantā bhijjanti. Tattha ko eko abhikkamati, kassa vā ekassa abhikkamanaṃ? Paramatthato hi dhātūnaṃyeva gamanaṃ, dhātūnaṃ ṭhānaṃ, dhātūnaṃ nisajjanaṃ, dhātūnaṃ sayanaṃ. Tasmiṃ tasmiṃ koṭṭhāse saddhiṃ rūpena.
ан̃н̃ам̣ уббаж̇ж̇ад̇з жид̇д̇ам̣, ан̃н̃ам̣ жид̇д̇ам̣ нируж̇жхад̇и;
Aññaṃ uppajjate cittaṃ, aññaṃ cittaṃ nirujjhati;
авийжиманусамб̣анд̇хо, над̣̇ийсод̇ова вад̇д̇ад̇ийд̇и.
Avīcimanusambandho, nadīsotova vattatīti.
звам̣ абхиггамаад̣̇ийсу асаммуяханам̣ асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣ наамаад̇и.
Evaṃ abhikkamādīsu asammuyhanaṃ asammohasampajaññaṃ nāmāti.
нидтид̇о абхигганд̇з бадигганд̇з самбаж̇аанагаарий ход̇ийд̇и бад̣̇асса ад̇т̇о.
Niṭṭhito abhikkante paṭikkante sampajānakārī hotīti padassa attho.
аалогид̇з вилогид̇зд̇и зд̇т̇а бана аалогид̇ам̣ наама бурад̇о бзгкан̣ам̣. вилогид̇ам̣ наама ануд̣̇исаабзгкан̣ам̣. ан̃н̃ааниби хздтаа убари бажчад̇о бзгкан̣авасзна ологид̇ауллогид̇аабалогид̇аани наама хонд̇и, д̇аани ид̇ха на г̇ахид̇аани. сааруббавасзна бана имаанзва д̣̇вз г̇ахид̇аани, иминаа ваа мукзна саб̣б̣ааниби д̇аани г̇ахид̇аанзваад̇и.
Ālokite vilokiteti ettha pana ālokitaṃ nāma purato pekkhaṇaṃ. Vilokitaṃ nāma anudisāpekkhaṇaṃ. Aññānipi heṭṭhā upari pacchato pekkhaṇavasena olokitaullokitāpalokitāni nāma honti, tāni idha na gahitāni. Sāruppavasena pana imāneva dve gahitāni, iminā vā mukhena sabbānipi tāni gahitānevāti.
д̇ад̇т̇а ‘‘аалогзссаамий’’д̇и жид̇д̇з уббаннз жид̇д̇авасзнзва анологзд̇ваа ад̇т̇абариг̇г̇ан̣ханам̣ саад̇т̇агасамбаж̇ан̃н̃ам̣, д̇ам̣ ааяасманд̇ам̣ нанд̣̇ам̣ гааяасагким̣ гад̇ваа взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ бхаг̇авад̇аа – ‘‘сажз, бхигкавз, нанд̣̇асса бурад̇т̇имаа д̣̇исаа аалогзд̇аб̣б̣аа ход̇и, саб̣б̣ам̣ жзд̇асаа саманнаахарид̇ваа нанд̣̇о бурад̇т̇имам̣ д̣̇исам̣ аалогзд̇и – ‘звам̣ мз бурад̇т̇имам̣ д̣̇исам̣ аалогаяад̇о на абхиж̇жхаад̣̇оманассаа баабагаа агусалаа д̇хаммаа анваассависсанд̇ий’д̇и. ид̇иха д̇ад̇т̇а самбаж̇аано ход̇и (а. ни. 8.9). сажз, бхигкавз, нанд̣̇асса бажчимаа д̣̇исаа…бз… уд̇д̇араа д̣̇исаа…бз… д̣̇агкин̣аа д̣̇исаа…бз… уд̣̇д̇хам̣…бз… ад̇хо…бз… ануд̣̇исаа анувилогзд̇аб̣б̣аа ход̇и, саб̣б̣ам̣ жзд̇асаа саманнаахарид̇ваа нанд̣̇о ануд̣̇исам̣ анувилогзд̇и – ‘звам̣ мз ануд̣̇исам̣ анувилогаяад̇о на абхиж̇жхаад̣̇оманассаа баабагаа агусалаа д̇хаммаа анваассависсанд̇ий’д̇и. ид̇иха д̇ад̇т̇а самбаж̇аано ход̇ий’’д̇и.
Tattha ‘‘ālokessāmī’’ti citte uppanne cittavaseneva anoloketvā atthapariggaṇhanaṃ sātthakasampajaññaṃ, taṃ āyasmantaṃ nandaṃ kāyasakkhiṃ katvā veditabbaṃ. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘sace, bhikkhave, nandassa puratthimā disā āloketabbā hoti, sabbaṃ cetasā samannāharitvā nando puratthimaṃ disaṃ āloketi – ‘evaṃ me puratthimaṃ disaṃ ālokayato na abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssavissantī’ti. Itiha tattha sampajāno hoti (a. ni. 8.9). Sace, bhikkhave, nandassa pacchimā disā…pe… uttarā disā…pe… dakkhiṇā disā…pe… uddhaṃ…pe… adho…pe… anudisā anuviloketabbā hoti, sabbaṃ cetasā samannāharitvā nando anudisaṃ anuviloketi – ‘evaṃ me anudisaṃ anuvilokayato na abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssavissantī’ti. Itiha tattha sampajāno hotī’’ti.
аби жа ид̇хааби буб̣б̣з вуд̇д̇ажзд̇ияад̣̇ассанаад̣̇ивасзнзва саад̇т̇агад̇аа жа саббааяад̇аа жа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа, гаммадтаанасса бана авиж̇аханамзва г̇ожарасамбаж̇ан̃н̃ам̣. д̇асмаа зд̇т̇а канд̇хад̇хаад̇уааяад̇анагаммадтаанигзхи ад̇д̇ано гаммадтаанавасзнзва, гасин̣аад̣̇игаммадтаанигзхи ваа бана гаммадтаанасийсзнзва аалоганам̣ вилоганам̣ гаад̇аб̣б̣ам̣. аб̣бханд̇арз ад̇д̇аа наама аалогзд̇аа ваа вилогзд̇аа ваа над̇т̇и, ‘аалогзссаамий’д̇и бана жид̇д̇з уббаж̇ж̇амаанз д̇знзва жид̇д̇зна сад̣̇д̇хим̣ жид̇д̇асамудтаанаа вааяод̇хаад̇у вин̃н̃ад̇д̇им̣ ж̇анаяамаанаа уббаж̇ж̇ад̇и. ид̇и жид̇д̇агирияавааяод̇хаад̇увибпааравасзна хздтимам̣ агкид̣̇алам̣ ад̇хо сийд̣̇ад̇и, убаримам̣ уд̣̇д̇хам̣ лан̇гхзд̇и. гожи яанд̇агзна виваранд̇о наама над̇т̇и. д̇ад̇о жагкувин̃н̃аан̣ам̣ д̣̇ассанагижжам̣ саад̇хзнд̇ам̣ уббаж̇ж̇ад̇ийд̇и звам̣ баж̇аананам̣ банзд̇т̇а асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣ наама. аби жа муулабарин̃н̃аа ааг̇анд̇угад̇аава гаалигабхаававасзна бзд̇т̇а асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. муулабарин̃н̃аавасзна д̇аава –
Api ca idhāpi pubbe vuttacetiyadassanādivaseneva sātthakatā ca sappāyatā ca veditabbā, kammaṭṭhānassa pana avijahanameva gocarasampajaññaṃ. Tasmā ettha khandhadhātuāyatanakammaṭṭhānikehi attano kammaṭṭhānavaseneva, kasiṇādikammaṭṭhānikehi vā pana kammaṭṭhānasīseneva ālokanaṃ vilokanaṃ kātabbaṃ. Abbhantare attā nāma āloketā vā viloketā vā natthi, ‘ālokessāmī’ti pana citte uppajjamāne teneva cittena saddhiṃ cittasamuṭṭhānā vāyodhātu viññattiṃ janayamānā uppajjati. Iti cittakiriyavāyodhātuvipphāravasena heṭṭhimaṃ akkhidalaṃ adho sīdati, uparimaṃ uddhaṃ laṅgheti. Koci yantakena vivaranto nāma natthi. Tato cakkhuviññāṇaṃ dassanakiccaṃ sādhentaṃ uppajjatīti evaṃ pajānanaṃ panettha asammohasampajaññaṃ nāma. Api ca mūlapariññā āgantukatāva kālikabhāvavasena pettha asammohasampajaññaṃ veditabbaṃ. Mūlapariññāvasena tāva –
бхаван̇г̇ааваж̇ж̇анан̃жзва, д̣̇ассанам̣ самбадижчанам̣;
Bhavaṅgāvajjanañceva, dassanaṃ sampaṭicchanaṃ;
санд̇ийран̣ам̣ водтаб̣б̣анам̣, ж̇аванам̣ бхавад̇и сад̇д̇амам̣.
Santīraṇaṃ voṭṭhabbanaṃ, javanaṃ bhavati sattamaṃ.
д̇ад̇т̇а бхаван̇г̇ам̣ убабад̇д̇ибхавасса ан̇г̇агижжам̣ саад̇хаяамаанам̣ бавад̇д̇ад̇и, д̇ам̣ ааваддзд̇ваа гирияаманод̇хаад̇у ааваж̇ж̇анагижжам̣ саад̇хаяамаанаа, д̇ам̣нирод̇хаа жагкувин̃н̃аан̣ам̣ д̣̇ассанагижжам̣ саад̇хаяамаанам̣, д̇ам̣нирод̇хаа вибаагаманод̇хаад̇у самбадижчанагижжам̣ саад̇хаяамаанаа, д̇ам̣нирод̇хаа вибаагамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у санд̇ийран̣агижжам̣ саад̇хаяамаанаа, д̇ам̣нирод̇хаа гирияамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у водтаб̣б̣анагижжам̣ саад̇хаяамаанаа , д̇ам̣нирод̇хаа сад̇д̇агкад̇д̇ум̣ ж̇аванам̣ ж̇авад̇и. д̇ад̇т̇а батамаж̇аванзби – ‘‘аяам̣ ид̇т̇ий, аяам̣ бурисо’’д̇и раж̇ж̇анад̣̇уссанамуяханавасзна аалогид̇авилогид̇ам̣ наама на ход̇и. д̣̇уд̇ияаж̇аванзби…бз… сад̇д̇амаж̇аванзби. зд̇зсу бана яуд̣̇д̇хаман̣д̣алз яод̇хзсу вияа хздтубарияавасзна бхиж̇ж̇ид̇ваа бад̇ид̇зсу – ‘‘аяам̣ ид̇т̇ий, аяам̣ бурисо’’д̇и раж̇ж̇анаад̣̇ивасзна аалогид̇авилогид̇ам̣ ход̇и. звам̣ д̇аавзд̇т̇а муулабарин̃н̃аавасзна асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Tattha bhavaṅgaṃ upapattibhavassa aṅgakiccaṃ sādhayamānaṃ pavattati, taṃ āvaṭṭetvā kiriyamanodhātu āvajjanakiccaṃ sādhayamānā, taṃnirodhā cakkhuviññāṇaṃ dassanakiccaṃ sādhayamānaṃ, taṃnirodhā vipākamanodhātu sampaṭicchanakiccaṃ sādhayamānā, taṃnirodhā vipākamanoviññāṇadhātu santīraṇakiccaṃ sādhayamānā, taṃnirodhā kiriyamanoviññāṇadhātu voṭṭhabbanakiccaṃ sādhayamānā , taṃnirodhā sattakkhattuṃ javanaṃ javati. Tattha paṭhamajavanepi – ‘‘ayaṃ itthī, ayaṃ puriso’’ti rajjanadussanamuyhanavasena ālokitavilokitaṃ nāma na hoti. Dutiyajavanepi…pe… sattamajavanepi. Etesu pana yuddhamaṇḍale yodhesu viya heṭṭhupariyavasena bhijjitvā patitesu – ‘‘ayaṃ itthī, ayaṃ puriso’’ti rajjanādivasena ālokitavilokitaṃ hoti. Evaṃ tāvettha mūlapariññāvasena asammohasampajaññaṃ veditabbaṃ.
жагкуд̣̇ваарз бана руубз аабаат̇амааг̇ад̇з бхаван̇г̇ажаланад̇о уд̣̇д̇хам̣ сагагижжанибпаад̣̇анавасзна ааваж̇ж̇анаад̣̇ийсу уббаж̇ж̇ид̇ваа нируд̣̇д̇хзсу авасаанз ж̇аванам̣ уббаж̇ж̇ад̇и, д̇ам̣ буб̣б̣з уббаннаанам̣ ааваж̇ж̇анаад̣̇ийнам̣ г̇зхабхууд̇з жагкуд̣̇ваарз ааг̇анд̇угабурисо вияа ход̇и. д̇асса яат̇аа бараг̇зхз гин̃жи яаажид̇ум̣ бавидтасса ааг̇анд̇угабурисасса г̇зхассаамигзсу д̇ун̣хиймаасинзсу аан̣аагаран̣ам̣ на яуд̇д̇ам̣, звам̣ ааваж̇ж̇анаад̣̇ийнам̣ г̇зхабхууд̇з жагкуд̣̇ваарз ааваж̇ж̇анаад̣̇ийсуби араж̇ж̇анд̇зсу ад̣̇уссанд̇зсу амуяханд̇зсу жа раж̇ж̇анад̣̇уссанамуяханам̣ аяуд̇д̇анд̇и звам̣ ааг̇анд̇угабхаававасзна асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Cakkhudvāre pana rūpe āpāthamāgate bhavaṅgacalanato uddhaṃ sakakiccanipphādanavasena āvajjanādīsu uppajjitvā niruddhesu avasāne javanaṃ uppajjati, taṃ pubbe uppannānaṃ āvajjanādīnaṃ gehabhūte cakkhudvāre āgantukapuriso viya hoti. Tassa yathā paragehe kiñci yācituṃ paviṭṭhassa āgantukapurisassa gehassāmikesu tuṇhīmāsinesu āṇākaraṇaṃ na yuttaṃ, evaṃ āvajjanādīnaṃ gehabhūte cakkhudvāre āvajjanādīsupi arajjantesu adussantesu amuyhantesu ca rajjanadussanamuyhanaṃ ayuttanti evaṃ āgantukabhāvavasena asammohasampajaññaṃ veditabbaṃ.
яаани банзд̇аани жагкуд̣̇ваарз водтаб̣б̣анабарияосаанаани жид̇д̇аани уббаж̇ж̇анд̇и, д̇аани сад̣̇д̇хим̣ самбаяуд̇д̇ад̇хаммзхи д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇зва бхиж̇ж̇анд̇и, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на бассанд̇ийд̇и, ид̇д̇араани д̇аавагаалигаани хонд̇и. д̇ад̇т̇а яат̇аа згасмим̣ гхарз саб̣б̣зсу маанусагзсу мад̇зсу авасзсасса згасса д̇ан̇кан̣ан̃н̃зва маран̣ад̇хаммасса на яуд̇д̇аа нажжаг̇ийд̇аад̣̇ийсу абхирад̇и наама. звамзва згад̣̇ваарз сасамбаяуд̇д̇зсу ааваж̇ж̇анаад̣̇ийсу д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇зва мад̇зсу авасзсасса д̇ан̇кан̣зязва маран̣ад̇хаммасса ж̇аванассааби раж̇ж̇анад̣̇уссанамуяханавасзна абхирад̇и наама на яуд̇д̇аад̇и. звам̣ д̇аавагаалигабхаававасзна асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Yāni panetāni cakkhudvāre voṭṭhabbanapariyosānāni cittāni uppajjanti, tāni saddhiṃ sampayuttadhammehi tattha tattheva bhijjanti, aññamaññaṃ na passantīti, ittarāni tāvakālikāni honti. Tattha yathā ekasmiṃ ghare sabbesu mānusakesu matesu avasesassa ekassa taṅkhaṇaññeva maraṇadhammassa na yuttā naccagītādīsu abhirati nāma. Evameva ekadvāre sasampayuttesu āvajjanādīsu tattha tattheva matesu avasesassa taṅkhaṇeyeva maraṇadhammassa javanassāpi rajjanadussanamuyhanavasena abhirati nāma na yuttāti. Evaṃ tāvakālikabhāvavasena asammohasampajaññaṃ veditabbaṃ.
аби жа канд̇хааяад̇анад̇хаад̇убажжаяабажжавзгкан̣авасзна бзд̇ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. зд̇т̇а хи жагку жзва руубаа жа руубагканд̇хо, д̣̇ассанам̣ вин̃н̃аан̣агканд̇хо, д̇ам̣самбаяуд̇д̇аа взд̣̇анаа взд̣̇анаагканд̇хо, сан̃н̃аа сан̃н̃аагканд̇хо, пассаад̣̇игаа сан̇каарагканд̇хо. звамзд̇зсам̣ бан̃жаннам̣ канд̇хаанам̣ самавааяз аалоганавилоганам̣ бан̃н̃ааяад̇и. д̇ад̇т̇а го зго аалогзд̇и, го вилогзд̇и?
Api ca khandhāyatanadhātupaccayapaccavekkhaṇavasena petaṃ veditabbaṃ. Ettha hi cakkhu ceva rūpā ca rūpakkhandho, dassanaṃ viññāṇakkhandho, taṃsampayuttā vedanā vedanākkhandho, saññā saññākkhandho, phassādikā saṅkhārakkhandho. Evametesaṃ pañcannaṃ khandhānaṃ samavāye ālokanavilokanaṃ paññāyati. Tattha ko eko āloketi, ko viloketi?
д̇ат̇аа жагку жагкааяад̇анам̣, руубам̣ руубааяад̇анам̣, д̣̇ассанам̣ манааяад̇анам̣, взд̣̇анаад̣̇аяо самбаяуд̇д̇ад̇хаммаа д̇хаммааяад̇анам̣. звамзд̇зсам̣ жад̇уннам̣ ааяад̇анаанам̣ самавааяз аалоганавилоганам̣ бан̃н̃ааяад̇и. д̇ад̇т̇а го зго аалогзд̇и, го вилогзд̇и?
Tathā cakkhu cakkhāyatanaṃ, rūpaṃ rūpāyatanaṃ, dassanaṃ manāyatanaṃ, vedanādayo sampayuttadhammā dhammāyatanaṃ. Evametesaṃ catunnaṃ āyatanānaṃ samavāye ālokanavilokanaṃ paññāyati. Tattha ko eko āloketi, ko viloketi?
д̇ат̇аа жагку жагкуд̇хаад̇у, руубам̣ руубад̇хаад̇у, д̣̇ассанам̣ жагкувин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у, д̇ам̣самбаяуд̇д̇аа взд̣̇анаад̣̇аяо д̇хаммаа д̇хаммад̇хаад̇у. звамзд̇аасам̣ жад̇уннам̣ д̇хаад̇уунам̣ самавааяз аалоганавилоганам̣ бан̃н̃ааяад̇и. д̇ад̇т̇а го зго аалогзд̇и, го вилогзд̇и?
Tathā cakkhu cakkhudhātu, rūpaṃ rūpadhātu, dassanaṃ cakkhuviññāṇadhātu, taṃsampayuttā vedanādayo dhammā dhammadhātu. Evametāsaṃ catunnaṃ dhātūnaṃ samavāye ālokanavilokanaṃ paññāyati. Tattha ko eko āloketi, ko viloketi?
д̇ат̇аа жагку ниссаяабажжаяо, руубаа аарамман̣абажжаяо, ааваж̇ж̇анам̣ ананд̇арасамананд̇аруубаниссаяанад̇т̇ивиг̇ад̇абажжаяо , аалого убаниссаяабажжаяо, взд̣̇анаад̣̇аяо сахаж̇аад̇абажжаяо. звамзд̇зсам̣ бажжаяаанам̣ самавааяз аалоганавилоганам̣ бан̃н̃ааяад̇и. д̇ад̇т̇а го зго аалогзд̇и, го вилогзд̇ийд̇и? звамзд̇т̇а канд̇хааяад̇анад̇хаад̇убажжаяабажжавзгкан̣авасзнаби асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Tathā cakkhu nissayapaccayo, rūpā ārammaṇapaccayo, āvajjanaṃ anantarasamanantarūpanissayanatthivigatapaccayo , āloko upanissayapaccayo, vedanādayo sahajātapaccayo. Evametesaṃ paccayānaṃ samavāye ālokanavilokanaṃ paññāyati. Tattha ko eko āloketi, ko viloketīti? Evamettha khandhāyatanadhātupaccayapaccavekkhaṇavasenapi asammohasampajaññaṃ veditabbaṃ.
самин̃ж̇ид̇з басаарид̇зд̇и баб̣б̣аанам̣ самин̃ж̇анабасааран̣з. д̇ад̇т̇а жид̇д̇авасзнзва самин̃ж̇анабасааран̣ам̣ агад̇ваа хад̇т̇абаад̣̇аанам̣ самин̃ж̇анабасааран̣абажжаяаа ад̇т̇аанад̇т̇ам̣ бариг̇г̇ан̣хид̇ваа ад̇т̇абариг̇г̇ан̣ханам̣ саад̇т̇агасамбаж̇ан̃н̃ам̣. д̇ад̇т̇а хад̇т̇абаад̣̇з ад̇ижирам̣ самин̃ж̇зд̇ваа ваа басаарзд̇ваа ваа тид̇асса кан̣з кан̣з взд̣̇анаа уббаж̇ж̇ад̇и, жид̇д̇ам̣ згаг̇г̇ад̇ам̣ на лабхад̇и, гаммадтаанам̣ барибад̇ад̇и, висзсам̣ наад̇хиг̇ажчад̇и. гаалз самин̃ж̇знд̇асса гаалз басаарзнд̇асса бана д̇аа взд̣̇анаа нуббаж̇ж̇анд̇и, жид̇д̇ам̣ згаг̇г̇ам̣ ход̇и, гаммадтаанам̣ паад̇им̣ г̇ажчад̇и, висзсамад̇хиг̇ажчад̇ийд̇и , звам̣ ад̇т̇аанад̇т̇абариг̇г̇ан̣ханам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Samiñjite pasāriteti pabbānaṃ samiñjanapasāraṇe. Tattha cittavaseneva samiñjanapasāraṇaṃ akatvā hatthapādānaṃ samiñjanapasāraṇapaccayā atthānatthaṃ pariggaṇhitvā atthapariggaṇhanaṃ sātthakasampajaññaṃ. Tattha hatthapāde aticiraṃ samiñjetvā vā pasāretvā vā ṭhitassa khaṇe khaṇe vedanā uppajjati, cittaṃ ekaggataṃ na labhati, kammaṭṭhānaṃ paripatati, visesaṃ nādhigacchati. Kāle samiñjentassa kāle pasārentassa pana tā vedanā nuppajjanti, cittaṃ ekaggaṃ hoti, kammaṭṭhānaṃ phātiṃ gacchati, visesamadhigacchatīti , evaṃ atthānatthapariggaṇhanaṃ veditabbaṃ.
ад̇т̇з бана сад̇иби саббааяаасаббааяам̣ бариг̇г̇ан̣хид̇ваа саббааяабариг̇г̇ан̣ханам̣ саббааяасамбаж̇ан̃н̃ам̣. д̇ад̇рааяам̣ наяо –
Atthe pana satipi sappāyāsappāyaṃ pariggaṇhitvā sappāyapariggaṇhanaṃ sappāyasampajaññaṃ. Tatrāyaṃ nayo –
махаажзд̇ияан̇г̇ан̣з гира д̣̇ахарабхигкуу саж̇жхааяам̣ г̇ан̣ханд̇и, д̇зсам̣ бидтибассзсу д̣̇ахарабхигкунияо д̇хаммам̣ сун̣анд̇и. д̇ад̇рзго д̣̇ахаро хад̇т̇ам̣ басаарзнд̇о гааяасам̣саг̇г̇ам̣ бад̇ваа д̇знзва гааран̣зна г̇ихий ж̇аад̇о. абаро бхигку баад̣̇ам̣ басаарзнд̇о аг̇г̇имхи басаарзси, адтимаахажжа баад̣̇о жхааяи. абаро ваммигз басаарзси, со аасийвисзна д̣адто. абаро жийварагудид̣̇ан̣д̣агз басаарзси, д̇ам̣ ман̣исаббо д̣ам̣си. д̇асмаа зваруубз асаббааяз абасаарзд̇ваа саббааяз басаарзд̇аб̣б̣ам̣. ид̣̇амзд̇т̇а саббааяасамбаж̇ан̃н̃ам̣.
Mahācetiyaṅgaṇe kira daharabhikkhū sajjhāyaṃ gaṇhanti, tesaṃ piṭṭhipassesu daharabhikkhuniyo dhammaṃ suṇanti. Tatreko daharo hatthaṃ pasārento kāyasaṃsaggaṃ patvā teneva kāraṇena gihī jāto. Aparo bhikkhu pādaṃ pasārento aggimhi pasāresi, aṭṭhimāhacca pādo jhāyi. Aparo vammike pasāresi, so āsīvisena ḍaṭṭho. Aparo cīvarakuṭidaṇḍake pasāresi, taṃ maṇisappo ḍaṃsi. Tasmā evarūpe asappāye apasāretvā sappāye pasāretabbaṃ. Idamettha sappāyasampajaññaṃ.
г̇ожарасамбаж̇ан̃н̃ам̣ бана махаат̇зравад̇т̇унаа д̣̇ийбзд̇аб̣б̣ам̣ – махаат̇зро гира д̣̇иваатаанз нисинно анд̇зваасигзхи сад̣̇д̇хим̣ гат̇аяамаано сахасаа хад̇т̇ам̣ самин̃ж̇зд̇ваа буна яат̇аатаанз табзд̇ваа сан̣игам̣ самин̃ж̇зси. д̇ам̣ анд̇зваасигаа бужчим̣су – ‘‘гасмаа, бханд̇з, сахасаа хад̇т̇ам̣ самин̃ж̇ид̇ваа буна яат̇аатаанз табзд̇ваа сан̣игам̣ самин̃ж̇ияид̇т̇аа’’д̇и? яад̇о бадтааяаахам̣, аавусо, гаммадтаанам̣ манасигаад̇ум̣ аарад̣̇д̇хо, на мз гаммадтаанам̣ мун̃жид̇ваа хад̇т̇о самин̃ж̇ид̇абуб̣б̣о, ид̣̇аани бана мз д̇умхзхи сад̣̇д̇хим̣ гат̇аяамаанзна гаммадтаанам̣ мун̃жид̇ваа самин̃ж̇ид̇о. д̇асмаа буна яат̇аатаанз табзд̇ваа самин̃ж̇зсинд̇и. саад̇ху , бханд̇з, бхигкунаа наама зваруубзна бхавид̇аб̣б̣анд̇и. звамзд̇т̇ааби гаммадтаанаавиж̇аханамзва г̇ожарасамбаж̇ан̃н̃анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Gocarasampajaññaṃ pana mahātheravatthunā dīpetabbaṃ – mahāthero kira divāṭhāne nisinno antevāsikehi saddhiṃ kathayamāno sahasā hatthaṃ samiñjetvā puna yathāṭhāne ṭhapetvā saṇikaṃ samiñjesi. Taṃ antevāsikā pucchiṃsu – ‘‘kasmā, bhante, sahasā hatthaṃ samiñjitvā puna yathāṭhāne ṭhapetvā saṇikaṃ samiñjiyitthā’’ti? Yato paṭṭhāyāhaṃ, āvuso, kammaṭṭhānaṃ manasikātuṃ āraddho, na me kammaṭṭhānaṃ muñcitvā hattho samiñjitapubbo, idāni pana me tumhehi saddhiṃ kathayamānena kammaṭṭhānaṃ muñcitvā samiñjito. Tasmā puna yathāṭhāne ṭhapetvā samiñjesinti. Sādhu , bhante, bhikkhunā nāma evarūpena bhavitabbanti. Evametthāpi kammaṭṭhānāvijahanameva gocarasampajaññanti veditabbaṃ.
аб̣бханд̇арз ад̇д̇аа наама гожи самин̃ж̇знд̇о ваа басаарзнд̇о ваа над̇т̇и, вуд̇д̇аббагааражид̇д̇агирияавааяод̇хаад̇увибпаарзна бана суд̇д̇аагад̣дханавасзна д̣̇ааруяанд̇асса хад̇т̇абаад̣̇алажаланам̣ вияа самин̃ж̇анабасааран̣ам̣ ход̇ийд̇и звам̣ бариж̇аананам̣ банзд̇т̇а асаммохасамбаж̇ан̃н̃анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Abbhantare attā nāma koci samiñjento vā pasārento vā natthi, vuttappakāracittakiriyavāyodhātuvipphārena pana suttākaḍḍhanavasena dāruyantassa hatthapādalacalanaṃ viya samiñjanapasāraṇaṃ hotīti evaṃ parijānanaṃ panettha asammohasampajaññanti veditabbaṃ.
сан̇гхаадибад̇д̇ажийварад̇хааран̣зд̇и зд̇т̇а сан̇гхаадижийвараанам̣ ниваасанабаарубанавасзна бад̇д̇асса бхигкаабадиг̇г̇ахан̣аад̣̇ивасзна барибхог̇о д̇хааран̣ам̣ наама. д̇ад̇т̇а сан̇гхаадижийварад̇хааран̣з д̇аава ниваасзд̇ваа ваа баарубид̇ваа ваа бин̣д̣ааяа жарад̇о аамисалаабхо сийд̇асса бадигхаад̇ааяаад̇иаад̣̇инаа наязна бхаг̇авад̇аа вуд̇д̇аббагаароязва жа ад̇т̇о ад̇т̇о наама. д̇асса васзна саад̇т̇агасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Saṅghāṭipattacīvaradhāraṇeti ettha saṅghāṭicīvarānaṃ nivāsanapārupanavasena pattassa bhikkhāpaṭiggahaṇādivasena paribhogo dhāraṇaṃ nāma. Tattha saṅghāṭicīvaradhāraṇe tāva nivāsetvā vā pārupitvā vā piṇḍāya carato āmisalābho sītassa paṭighātāyātiādinā nayena bhagavatā vuttappakāroyeva ca attho attho nāma. Tassa vasena sātthakasampajaññaṃ veditabbaṃ.
ун̣хабагад̇игасса бана д̣̇уб̣б̣аласса жа жийварам̣ сукумам̣ саббааяам̣, сийд̇аалугасса гханам̣ д̣̇убаддам̣. вибарийд̇ам̣ асаббааяам̣. яасса гассажи ж̇ин̣н̣ам̣ асаббааяамзва, аг̇г̇ал̣аад̣̇ид̣̇аанзна хисса д̇ам̣ балиб̣од̇хагарам̣ ход̇и. д̇ат̇аа баддун̣н̣ад̣̇угуулаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ лобханийяажийварам̣. д̇аад̣̇исан̃хи аран̃н̃з згагасса ниваасанд̇арааяагарам̣ ж̇ийвид̇анд̇арааяагаран̃жааби ход̇и. ниббарияааязна бана яам̣ нимид̇д̇агаммаад̣̇имижчааж̇ийвавасзна уббаннам̣, яан̃жасса сзвамаанасса агусалаа д̇хаммаа абхивад̣дханд̇и, гусалаа д̇хаммаа барихааяанд̇и, д̇ам̣ асаббааяам̣. вибарийд̇ам̣ саббааяам̣. д̇асса васзнзд̇т̇а саббааяасамбаж̇ан̃н̃ам̣. гаммадтаанаавиж̇аханавасзнзва г̇ожарасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Uṇhapakatikassa pana dubbalassa ca cīvaraṃ sukhumaṃ sappāyaṃ, sītālukassa ghanaṃ dupaṭṭaṃ. Viparītaṃ asappāyaṃ. Yassa kassaci jiṇṇaṃ asappāyameva, aggaḷādidānena hissa taṃ palibodhakaraṃ hoti. Tathā paṭṭuṇṇadukūlādibhedaṃ lobhanīyacīvaraṃ. Tādisañhi araññe ekakassa nivāsantarāyakaraṃ jīvitantarāyakarañcāpi hoti. Nippariyāyena pana yaṃ nimittakammādimicchājīvavasena uppannaṃ, yañcassa sevamānassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, taṃ asappāyaṃ. Viparītaṃ sappāyaṃ. Tassa vasenettha sappāyasampajaññaṃ. Kammaṭṭhānāvijahanavaseneva gocarasampajaññaṃ veditabbaṃ.
аб̣бханд̇арз ад̇д̇аа наама гожи жийварам̣ баарубзнд̇о над̇т̇и, вуд̇д̇аббагаарзна жид̇д̇агирияавааяод̇хаад̇увибпаарзнзва бана жийварабаарубанам̣ ход̇и. д̇ад̇т̇а жийварамби ажзд̇анам̣, гааяоби ажзд̇ано. жийварам̣ на ж̇аанаад̇и – ‘‘маяаа гааяо баарубид̇о’’д̇и. гааяоби на ж̇аанаад̇и – ‘‘ахам̣ жийварзна баарубид̇о’’д̇и. д̇хаад̇уяова д̇хаад̇усамуухам̣ бадижчаад̣̇знд̇и бадабилод̇игааяабод̇т̇агаруубабадижчаад̣̇анз вияа. д̇асмаа нзва сунд̣̇арам̣ жийварам̣ лабхид̇ваа соманассам̣ гаад̇аб̣б̣ам̣, на асунд̣̇арам̣ лабхид̇ваа д̣̇оманассам̣.
Abbhantare attā nāma koci cīvaraṃ pārupento natthi, vuttappakārena cittakiriyavāyodhātuvipphāreneva pana cīvarapārupanaṃ hoti. Tattha cīvarampi acetanaṃ, kāyopi acetano. Cīvaraṃ na jānāti – ‘‘mayā kāyo pārupito’’ti. Kāyopi na jānāti – ‘‘ahaṃ cīvarena pārupito’’ti. Dhātuyova dhātusamūhaṃ paṭicchādenti paṭapilotikāyapotthakarūpapaṭicchādane viya. Tasmā neva sundaraṃ cīvaraṃ labhitvā somanassaṃ kātabbaṃ, na asundaraṃ labhitvā domanassaṃ.
нааг̇аваммигажзд̇ияаругкаад̣̇ийсу хи гзжи маалааг̇анд̇хад̇хуумавад̇т̇аад̣̇ийхи саггаарам̣ гаронд̇и, гзжи г̇уут̇амуд̇д̇агад̣̇д̣̇амад̣̇ан̣д̣асад̇т̇аббахаараад̣̇ийхи асаггаарам̣. на д̇зхи нааг̇аваммигаругкаад̣̇аяо соманассам̣ ваа д̣̇оманассам̣ ваа гаронд̇и. звамзва нзва сунд̣̇арам̣ жийварам̣ лабхид̇ваа соманассам̣ гаад̇аб̣б̣ам̣ , на асунд̣̇арам̣ лабхид̇ваа д̣̇оманассанд̇и, звам̣ бавад̇д̇абадисан̇каанавасзнзд̇т̇а асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Nāgavammikacetiyarukkhādīsu hi keci mālāgandhadhūmavatthādīhi sakkāraṃ karonti, keci gūthamuttakaddamadaṇḍasatthappahārādīhi asakkāraṃ. Na tehi nāgavammikarukkhādayo somanassaṃ vā domanassaṃ vā karonti. Evameva neva sundaraṃ cīvaraṃ labhitvā somanassaṃ kātabbaṃ , na asundaraṃ labhitvā domanassanti, evaṃ pavattapaṭisaṅkhānavasenettha asammohasampajaññaṃ veditabbaṃ.
бад̇д̇ад̇хааран̣зби бад̇д̇ам̣ сахасаава аг̇г̇ахзд̇ваа имам̣ г̇ахзд̇ваа бин̣д̣ааяа жарамаано бхигкам̣ лабхиссаамийд̇и, звам̣ бад̇д̇аг̇г̇ахан̣абажжаяаа бадилабхид̇аб̣б̣ам̣ ад̇т̇авасзна саад̇т̇агасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Pattadhāraṇepi pattaṃ sahasāva aggahetvā imaṃ gahetvā piṇḍāya caramāno bhikkhaṃ labhissāmīti, evaṃ pattaggahaṇapaccayā paṭilabhitabbaṃ atthavasena sātthakasampajaññaṃ veditabbaṃ.
гисад̣̇уб̣б̣аласарийрасса бана г̇арубад̇д̇о асаббааяо, яасса гассажи жад̇убан̃жаг̇ан̣тигаахад̇о д̣̇уб̣б̣исод̇ханийяо асаббааяова. д̣̇уд̣̇д̇ход̇абад̇д̇оби на ваддад̇и, д̇ам̣ д̇хованд̇ассзва жасса балиб̣од̇хо ход̇и. ман̣иван̣н̣абад̇д̇о бана лобханийяо, жийварз вуд̇д̇анаязнзва асаббааяо, нимид̇д̇агаммаад̣̇ивасзна лад̣̇д̇хо бана яан̃жасса сзвамаанасса агусалаа д̇хаммаа абхивад̣дханд̇и, гусалаа д̇хаммаа барихааяанд̇и, аяам̣ зганд̇аасаббааяова. вибарийд̇о саббааяо. д̇асса васзнзд̇т̇а саббааяасамбаж̇ан̃н̃ам̣. гаммадтаанаавиж̇аханавасзнзва жа г̇ожарасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Kisadubbalasarīrassa pana garupatto asappāyo, yassa kassaci catupañcagaṇṭhikāhato dubbisodhanīyo asappāyova. Duddhotapattopi na vaṭṭati, taṃ dhovantasseva cassa palibodho hoti. Maṇivaṇṇapatto pana lobhanīyo, cīvare vuttanayeneva asappāyo, nimittakammādivasena laddho pana yañcassa sevamānassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, ayaṃ ekantaasappāyova. Viparīto sappāyo. Tassa vasenettha sappāyasampajaññaṃ. Kammaṭṭhānāvijahanavaseneva ca gocarasampajaññaṃ veditabbaṃ.
аб̣бханд̇арз ад̇д̇аа наама гожи бад̇д̇ам̣ г̇ан̣ханд̇о над̇т̇и, вуд̇д̇аббагаарзна жид̇д̇агирияавааяод̇хаад̇увибпааравасзнзва бад̇д̇аг̇г̇ахан̣ам̣ наама ход̇и. д̇ад̇т̇а бад̇д̇оби ажзд̇ано, хад̇т̇ааби ажзд̇анаа. бад̇д̇о на ж̇аанаад̇и – ‘‘ахам̣ хад̇т̇зхи г̇ахид̇о’’д̇и. хад̇т̇ааби на ж̇аананд̇и – ‘‘амхзхи бад̇д̇о г̇ахид̇о’’д̇и. д̇хаад̇уяова д̇хаад̇усамуухам̣ г̇ан̣ханд̇и, сан̣д̣аасзна аг̇г̇иван̣н̣абад̇д̇аг̇г̇ахан̣з вияаад̇и. звам̣ бавад̇д̇абадисан̇каанавасзнзд̇т̇а асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Abbhantare attā nāma koci pattaṃ gaṇhanto natthi, vuttappakārena cittakiriyavāyodhātuvipphāravaseneva pattaggahaṇaṃ nāma hoti. Tattha pattopi acetano, hatthāpi acetanā. Patto na jānāti – ‘‘ahaṃ hatthehi gahito’’ti. Hatthāpi na jānanti – ‘‘amhehi patto gahito’’ti. Dhātuyova dhātusamūhaṃ gaṇhanti, saṇḍāsena aggivaṇṇapattaggahaṇe viyāti. Evaṃ pavattapaṭisaṅkhānavasenettha asammohasampajaññaṃ veditabbaṃ.
аби жа яат̇аа чиннахад̇т̇абаад̣̇з ван̣амукзхи баг̇гхарид̇абуб̣б̣алохид̇агимигулз нийламагкигасамбаригин̣н̣з анаат̇асаалааяам̣ нибаннз анаат̇амануссз д̣̇исваа, яз д̣̇аяаалугаа бурисаа, д̇з д̇зсам̣ ван̣амад̇д̇ажол̣агаани жзва габаалаад̣̇ийхи жа бхзсаж̇ж̇аани убанаамзнд̇и. д̇ад̇т̇а жол̣агааниби гзсан̃жи сан̣хаани, гзсан̃жи т̇уулаани баабун̣анд̇и. бхзсаж̇ж̇агабаалагааниби гзсан̃жи сусан̣таанаани, гзсан̃жи д̣̇уссан̣таанаани баабун̣анд̇и, на д̇з д̇ад̇т̇а суманаа ваа д̣̇умманаа ваа хонд̇и . ван̣абадижчаад̣̇анамад̇д̇знзва хи жол̣агзна, бхзсаж̇ж̇абадиг̇г̇ахан̣амад̇д̇знзва жа габаалагзна д̇зсам̣ ад̇т̇о. звамзва яо бхигку ван̣ажол̣агам̣ вияа жийварам̣, бхзсаж̇ж̇агабаалагам̣ вияа жа бад̇д̇ам̣, габаалз бхзсаж̇ж̇амива жа бад̇д̇з лад̣̇д̇хам̣ бхигкам̣ саллагкзд̇и, аяам̣ сан̇гхаадибад̇д̇ажийварад̇хааран̣з асаммохасамбаж̇ан̃н̃зна уд̇д̇амасамбаж̇аанагаарийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Api ca yathā chinnahatthapāde vaṇamukhehi paggharitapubbalohitakimikule nīlamakkhikasamparikiṇṇe anāthasālāyaṃ nipanne anāthamanusse disvā, ye dayālukā purisā, te tesaṃ vaṇamattacoḷakāni ceva kapālādīhi ca bhesajjāni upanāmenti. Tattha coḷakānipi kesañci saṇhāni, kesañci thūlāni pāpuṇanti. Bhesajjakapālakānipi kesañci susaṇṭhānāni, kesañci dussaṇṭhānāni pāpuṇanti, na te tattha sumanā vā dummanā vā honti . Vaṇapaṭicchādanamatteneva hi coḷakena, bhesajjapaṭiggahaṇamatteneva ca kapālakena tesaṃ attho. Evameva yo bhikkhu vaṇacoḷakaṃ viya cīvaraṃ, bhesajjakapālakaṃ viya ca pattaṃ, kapāle bhesajjamiva ca patte laddhaṃ bhikkhaṃ sallakkheti, ayaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe asammohasampajaññena uttamasampajānakārīti veditabbo.
асид̇аад̣̇ийсу асид̇зд̇и бин̣д̣абаад̇абхож̇анз. бийд̇зд̇и яааг̇уаад̣̇ибаанз. кааяид̇зд̇и бидтакаж̇ж̇аад̣̇икаад̣̇анз. сааяид̇зд̇и мад̇хупаан̣ид̇аад̣̇исааяанз. д̇ад̇т̇а нзва д̣̇авааяаад̇иаад̣̇инаа наязна вуд̇д̇о адтавид̇хоби ад̇т̇о ад̇т̇о наама. д̇ассзва васзна саад̇т̇агасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Asitādīsu asiteti piṇḍapātabhojane. Pīteti yāguādipāne. Khāyiteti piṭṭhakhajjādikhādane. Sāyiteti madhuphāṇitādisāyane. Tattha neva davāyātiādinā nayena vutto aṭṭhavidhopi attho attho nāma. Tasseva vasena sātthakasampajaññaṃ veditabbaṃ.
луукабан̣ийд̇ад̇ид̇д̇амад̇хурарасаад̣̇ийсу бана язна бхож̇анзна яасса паасу на ход̇и, д̇ам̣ д̇асса асаббааяам̣. яам̣ бана нимид̇д̇агаммаад̣̇ивасзна бадилад̣̇д̇хам̣, яан̃жасса бхун̃ж̇ад̇о агусалаа д̇хаммаа абхивад̣дханд̇и, гусалаа д̇хаммаа барихааяанд̇и, д̇ам̣ зганд̇аасаббааяамзва, вибарийд̇ам̣ саббааяам̣. д̇асса васзнзд̇т̇а саббааяасамбаж̇ан̃н̃ам̣. гаммадтаанаавиж̇аханавасзнзва жа г̇ожарасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Lūkhapaṇītatittamadhurarasādīsu pana yena bhojanena yassa phāsu na hoti, taṃ tassa asappāyaṃ. Yaṃ pana nimittakammādivasena paṭiladdhaṃ, yañcassa bhuñjato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, taṃ ekantaasappāyameva, viparītaṃ sappāyaṃ. Tassa vasenettha sappāyasampajaññaṃ. Kammaṭṭhānāvijahanavaseneva ca gocarasampajaññaṃ veditabbaṃ.
аб̣бханд̇арз ад̇д̇аа наама гожи бхун̃ж̇аго над̇т̇и, вуд̇д̇аббагааражид̇д̇агирияавааяод̇хаад̇увибпаарзнзва бад̇д̇аббадиг̇г̇ахан̣ам̣ наама ход̇и. жид̇д̇агирияавааяод̇хаад̇увибпаарзнзва хад̇т̇асса бад̇д̇з од̇ааран̣ам̣ наама ход̇и. жид̇д̇агирияавааяод̇хаад̇увибпаарзнзва аалобагаран̣ам̣ аалобауд̣̇д̇хааран̣ам̣ мукавиваран̣ан̃жа ход̇и, на гожи гун̃жигааяа яанд̇агзна ваа ханугадтийни виварад̇и. жид̇д̇агирияавааяод̇хаад̇увибпаарзнзва аалобасса мукз табанам̣, убарид̣̇анд̇аанам̣ мусалагижжасаад̇ханам̣, хздтимад̣̇анд̇аанам̣ уд̣̇угкалагижжасаад̇ханам̣, ж̇ивхааяа хад̇т̇агижжасаад̇ханан̃жа ход̇и. ид̇и д̇ад̇т̇а аг̇г̇аж̇ивхааяа д̇анугакзл̣о муулаж̇ивхааяа б̣ахалакзл̣о магкзд̇и. д̇ам̣ хздтаад̣̇анд̇ауд̣̇угкалз ж̇ивхаахад̇т̇абаривад̇д̇агам̣ кзл̣од̣̇агзна д̇змид̇ам̣ убарид̣̇анд̇амусаласан̃жун̣н̣ид̇ам̣ гожи гадажчунаа ваа д̣̇аб̣б̣ияаа ваа анд̇обавзсзнд̇о наама над̇т̇и, вааяод̇хаад̇уяаава бависад̇и. бавидтам̣ бавидтам̣ гожи балааласант̇аарам̣ гад̇ваа д̇хаарзнд̇о наама над̇т̇и, вааяод̇хаад̇увасзнзва д̇идтад̇и. тид̇ам̣ тид̇ам̣ гожи уд̣̇д̇ханам̣ гад̇ваа аг̇г̇им̣ ж̇аалзд̇ваа бажанд̇о наама над̇т̇и, д̇зж̇од̇хаад̇уяаава бажжад̇и. баггам̣ баггам̣ гожи д̣̇ан̣д̣агзна ваа яадтияаа ваа б̣ахи нийхаараго наама над̇т̇и, вааяод̇хаад̇уязва нийхарад̇и. ид̇и вааяод̇хаад̇у бадихарад̇и жа, вийд̇ихарад̇и жа, д̇хаарзд̇и жа, баривад̇д̇зд̇и жа, сан̃жун̣н̣зд̇и жа, висосзд̇и жа, нийхарад̇и жа. бат̇авийд̇хаад̇у д̇хаарзд̇и жа, баривад̇д̇зд̇и жа, сан̃жун̣н̣зд̇и жа, висосзд̇и жа. аабод̇хаад̇у синзхзд̇и жа, аллад̇д̇ан̃жа анубаалзд̇и. д̇зж̇од̇хаад̇у анд̇обавидтам̣ барибаажзд̇и. аагаасад̇хаад̇у ан̃ж̇асо ход̇и. вин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а саммаабаяог̇аманвааяа аабхуж̇ад̇ийд̇и. звам̣ бавад̇д̇абадисан̇каанавасзнзд̇т̇а асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Abbhantare attā nāma koci bhuñjako natthi, vuttappakāracittakiriyavāyodhātuvipphāreneva pattappaṭiggahaṇaṃ nāma hoti. Cittakiriyavāyodhātuvipphāreneva hatthassa patte otāraṇaṃ nāma hoti. Cittakiriyavāyodhātuvipphāreneva ālopakaraṇaṃ ālopauddhāraṇaṃ mukhavivaraṇañca hoti, na koci kuñcikāya yantakena vā hanukaṭṭhīni vivarati. Cittakiriyavāyodhātuvipphāreneva ālopassa mukhe ṭhapanaṃ, uparidantānaṃ musalakiccasādhanaṃ, heṭṭhimadantānaṃ udukkhalakiccasādhanaṃ, jivhāya hatthakiccasādhanañca hoti. Iti tattha aggajivhāya tanukakheḷo mūlajivhāya bahalakheḷo makkheti. Taṃ heṭṭhādantaudukkhale jivhāhatthaparivattakaṃ kheḷodakena temitaṃ uparidantamusalasañcuṇṇitaṃ koci kaṭacchunā vā dabbiyā vā antopavesento nāma natthi, vāyodhātuyāva pavisati. Paviṭṭhaṃ paviṭṭhaṃ koci palālasanthāraṃ katvā dhārento nāma natthi, vāyodhātuvaseneva tiṭṭhati. Ṭhitaṃ ṭhitaṃ koci uddhanaṃ katvā aggiṃ jāletvā pacanto nāma natthi, tejodhātuyāva paccati. Pakkaṃ pakkaṃ koci daṇḍakena vā yaṭṭhiyā vā bahi nīhārako nāma natthi, vāyodhātuyeva nīharati. Iti vāyodhātu paṭiharati ca, vītiharati ca, dhāreti ca, parivatteti ca, sañcuṇṇeti ca, visoseti ca, nīharati ca. Pathavīdhātu dhāreti ca, parivatteti ca, sañcuṇṇeti ca, visoseti ca. Āpodhātu sineheti ca, allattañca anupāleti. Tejodhātu antopaviṭṭhaṃ paripāceti. Ākāsadhātu añjaso hoti. Viññāṇadhātu tattha tattha sammāpayogamanvāya ābhujatīti. Evaṃ pavattapaṭisaṅkhānavasenettha asammohasampajaññaṃ veditabbaṃ.
аби жа г̇аманад̇о бариязсанад̇о барибхог̇ад̇о аасаяад̇о нид̇хаанад̇о абарибаггад̇о барибаггад̇о палад̇о ниссанд̣̇ад̇о саммагканад̇од̇и, звам̣ д̣̇асавид̇хабадигуулабхаавабажжавзгкан̣ад̇о бзд̇т̇а асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. вид̇т̇аарагат̇аа банзд̇т̇а висуд̣̇д̇химаг̇г̇з аахаарабадигууласан̃н̃аанид̣̇д̣̇зсад̇о г̇ахзд̇аб̣б̣аа.
Api ca gamanato pariyesanato paribhogato āsayato nidhānato aparipakkato paripakkato phalato nissandato sammakkhanatoti, evaṃ dasavidhapaṭikūlabhāvapaccavekkhaṇato pettha asammohasampajaññaṃ veditabbaṃ. Vitthārakathā panettha visuddhimagge āhārapaṭikūlasaññāniddesato gahetabbā.
ужжаарабассаавагаммзд̇и ужжаарасса жа бассаавасса жа гаран̣з. д̇ад̇т̇а бад̇д̇агаалз ужжаарабассаавам̣ агаронд̇асса сагаласарийрад̇о сзд̣̇аа мужжанд̇и, агкийни бхаманд̇и, жид̇д̇ам̣ на згаг̇г̇ам̣ ход̇и, ан̃н̃з жа рог̇аа уббаж̇ж̇анд̇и. гаронд̇асса бана саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ на ход̇ийд̇и аяамзд̇т̇а ад̇т̇о. д̇асса васзна саад̇т̇агасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Uccārapassāvakammeti uccārassa ca passāvassa ca karaṇe. Tattha pattakāle uccārapassāvaṃ akarontassa sakalasarīrato sedā muccanti, akkhīni bhamanti, cittaṃ na ekaggaṃ hoti, aññe ca rogā uppajjanti. Karontassa pana sabbaṃ taṃ na hotīti ayamettha attho. Tassa vasena sātthakasampajaññaṃ veditabbaṃ.
адтаанз ужжаарабассаавам̣ гаронд̇асса бана аабад̇д̇и ход̇и, аяасо вад̣дхад̇и, ж̇ийвид̇анд̇арааяо ход̇и, бад̇ируубз таанз гаронд̇асса саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ на ход̇ийд̇и ид̣̇амзд̇т̇а саббааяам̣ д̇асса васзна саббааяасамбаж̇ан̃н̃ам̣. гаммадтаанаавиж̇аханавасзнзва жа г̇ожарасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Aṭṭhāne uccārapassāvaṃ karontassa pana āpatti hoti, ayaso vaḍḍhati, jīvitantarāyo hoti, patirūpe ṭhāne karontassa sabbaṃ taṃ na hotīti idamettha sappāyaṃ tassa vasena sappāyasampajaññaṃ. Kammaṭṭhānāvijahanavaseneva ca gocarasampajaññaṃ veditabbaṃ.
аб̣бханд̇арз ад̇д̇аа наама ужжаарабассаавагаммам̣ гаронд̇о над̇т̇и, жид̇д̇агирияавааяод̇хаад̇увибпаарзнзва бана ужжаарабассаавагаммам̣ ход̇и . яат̇аа ваа бана баггз г̇ан̣д̣з г̇ан̣д̣абхзд̣̇зна буб̣б̣алохид̇ам̣ агаамад̇ааяа нигкамад̇и. яат̇аа жа ад̇ибхарид̇аа уд̣̇агабхааж̇анаа уд̣̇агам̣ агаамад̇ааяа нигкамад̇и. звам̣ баггаасаяамуд̇д̇авад̇т̇ийсу саннижид̇аа ужжаарабассааваа вааяувзг̇асамуббийл̣ид̇аа агаамад̇ааяаби нигкаманд̇и. со банааяам̣ звам̣ нигкаманд̇о ужжаарабассааво нзва д̇асса бхигкуно ад̇д̇ано ход̇и, на барасса, гзвалам̣ сарийраниссанд̣̇ова ход̇и. яат̇аа гим̣? яат̇аа уд̣̇агад̇умб̣ад̇о бураан̣уд̣̇агам̣ чад̣д̣знд̇асса нзва д̇ам̣ ад̇д̇ано ход̇и, на барзсам̣; гзвалам̣ бадиж̇аг̇г̇анамад̇д̇амзва ход̇и; звам̣ бавад̇д̇абадисан̇каанавасзнзд̇т̇а асаммохасамбаж̇ан̃н̃ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Abbhantare attā nāma uccārapassāvakammaṃ karonto natthi, cittakiriyavāyodhātuvipphāreneva pana uccārapassāvakammaṃ hoti . Yathā vā pana pakke gaṇḍe gaṇḍabhedena pubbalohitaṃ akāmatāya nikkhamati. Yathā ca atibharitā udakabhājanā udakaṃ akāmatāya nikkhamati. Evaṃ pakkāsayamuttavatthīsu sannicitā uccārapassāvā vāyuvegasamuppīḷitā akāmatāyapi nikkhamanti. So panāyaṃ evaṃ nikkhamanto uccārapassāvo neva tassa bhikkhuno attano hoti, na parassa, kevalaṃ sarīranissandova hoti. Yathā kiṃ? Yathā udakatumbato purāṇudakaṃ chaḍḍentassa neva taṃ attano hoti, na paresaṃ; kevalaṃ paṭijagganamattameva hoti; evaṃ pavattapaṭisaṅkhānavasenettha asammohasampajaññaṃ veditabbaṃ.
г̇ад̇аад̣̇ийсу г̇ад̇зд̇и г̇аманз. тид̇зд̇и таанз. нисиннзд̇и нисаж̇ж̇ааяа. суд̇д̇зд̇и саяанз. ж̇ааг̇арид̇зд̇и ж̇ааг̇аран̣з. бхаасид̇зд̇и гат̇анз. д̇ун̣хийбхаавзд̇и агат̇анз. ‘‘г̇ажчанд̇о ваа г̇ажчаамийд̇и баж̇аанаад̇и, тид̇о ваа тид̇омхийд̇и баж̇аанаад̇и, нисинно ваа нисинномхийд̇и баж̇аанаад̇и, саяаано ваа саяааномхийд̇и баж̇аанаад̇ий’’д̇и имасмин̃хи суд̇д̇з ад̣̇д̇хаанаирияаабат̇аа гат̇ид̇аа. ‘‘абхигганд̇з бадигганд̇з аалогид̇з вилогид̇з самин̃ж̇ид̇з басаарид̇з’’д̇и имасмим̣ маж̇жхимаа. ‘‘г̇ад̇з тид̇з нисиннз суд̇д̇з ж̇ааг̇арид̇з’’д̇и ид̇ха бана куд̣̇д̣̇агажун̣н̣ияаирияаабат̇аа гат̇ид̇аа. д̇асмаа д̇зсуби вуд̇д̇анаязнзва самбаж̇аанагаарид̇аа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
Gatādīsu gateti gamane. Ṭhiteti ṭhāne. Nisinneti nisajjāya. Sutteti sayane. Jāgariteti jāgaraṇe. Bhāsiteti kathane. Tuṇhībhāveti akathane. ‘‘Gacchanto vā gacchāmīti pajānāti, ṭhito vā ṭhitomhīti pajānāti, nisinno vā nisinnomhīti pajānāti, sayāno vā sayānomhīti pajānātī’’ti imasmiñhi sutte addhānairiyāpathā kathitā. ‘‘Abhikkante paṭikkante ālokite vilokite samiñjite pasārite’’ti imasmiṃ majjhimā. ‘‘Gate ṭhite nisinne sutte jāgarite’’ti idha pana khuddakacuṇṇiyairiyāpathā kathitā. Tasmā tesupi vuttanayeneva sampajānakāritā veditabbā.
д̇ибидагамахаасивад̇т̇зро банааха – яо жирам̣ г̇анд̇ваа ваа жан̇гамид̇ваа ваа абарабхааг̇з тид̇о ид̇и бадисан̃жигкад̇и – ‘‘жан̇гаманагаалз бавад̇д̇аа руубааруубад̇хаммаа зд̇т̇зва нируд̣̇д̇хаа’’д̇и . аяам̣ г̇ад̇з самбаж̇аанагаарий наама.
Tipiṭakamahāsivatthero panāha – yo ciraṃ gantvā vā caṅkamitvā vā aparabhāge ṭhito iti paṭisañcikkhati – ‘‘caṅkamanakāle pavattā rūpārūpadhammā ettheva niruddhā’’ti . Ayaṃ gate sampajānakārī nāma.
яо саж̇жхааяам̣ ваа гаронд̇о, бан̃хам̣ ваа виссаж̇ж̇знд̇о, гаммадтаанам̣ ваа манасигаронд̇о жирам̣ тад̇ваа абарабхааг̇з нисинно ид̇и бадисан̃жигкад̇и – ‘‘тид̇агаалз бавад̇д̇аа руубааруубад̇хаммаа зд̇т̇зва нируд̣̇д̇хаа’’д̇и. аяам̣ тид̇з самбаж̇аанагаарий наама.
Yo sajjhāyaṃ vā karonto, pañhaṃ vā vissajjento, kammaṭṭhānaṃ vā manasikaronto ciraṃ ṭhatvā aparabhāge nisinno iti paṭisañcikkhati – ‘‘ṭhitakāle pavattā rūpārūpadhammā ettheva niruddhā’’ti. Ayaṃ ṭhite sampajānakārī nāma.
яо саж̇жхааяаад̣̇игаран̣авасзнзва жирам̣ нисийд̣̇ид̇ваа абарабхааг̇з удтааяа ид̇и бадисан̃жигкад̇и – ‘‘нисиннагаалз бавад̇д̇аа руубааруубад̇хаммаа зд̇т̇зва нируд̣̇д̇хаа’’д̇и. аяам̣ нисиннз самбаж̇аанагаарий наама.
Yo sajjhāyādikaraṇavaseneva ciraṃ nisīditvā aparabhāge uṭṭhāya iti paṭisañcikkhati – ‘‘nisinnakāle pavattā rūpārūpadhammā ettheva niruddhā’’ti. Ayaṃ nisinne sampajānakārī nāma.
яо бана нибаннаго саж̇жхааяам̣ ваа гаронд̇о гаммадтаанам̣ ваа манасигаронд̇о нид̣̇д̣̇ам̣ оггамид̇ваа абарабхааг̇з удтааяа ид̇и бадисан̃жигкад̇и – ‘‘саяанагаалз бавад̇д̇аа руубааруубад̇хаммаа зд̇т̇зва нируд̣̇д̇хаа’’д̇и. аяам̣ суд̇д̇з ж̇ааг̇арид̇з жа самбаж̇аанагаарий наама. гирияамаяажид̇д̇аанан̃хи аббавад̇д̇анам̣ соббам̣ наама, бавад̇д̇анам̣ ж̇ааг̇арид̇ам̣ наама.
Yo pana nipannako sajjhāyaṃ vā karonto kammaṭṭhānaṃ vā manasikaronto niddaṃ okkamitvā aparabhāge uṭṭhāya iti paṭisañcikkhati – ‘‘sayanakāle pavattā rūpārūpadhammā ettheva niruddhā’’ti. Ayaṃ sutte jāgarite ca sampajānakārī nāma. Kiriyamayacittānañhi appavattanaṃ soppaṃ nāma, pavattanaṃ jāgaritaṃ nāma.
яо бана бхаасамаано – ‘‘аяам̣ сад̣̇д̣̇о наама одтз жа бадижжа, д̣̇анд̇з жа ж̇ивхан̃жа д̇аалун̃жа бадижжа, жид̇д̇асса жа д̇ад̣̇ануруубам̣ баяог̇ам̣ бадижжа ж̇ааяад̇ий’’д̇и сад̇о самбаж̇аанова бхаасад̇и. жирам̣ ваа бана гаалам̣ саж̇жхааяам̣ ваа гад̇ваа, д̇хаммам̣ ваа гат̇зд̇ваа, гаммадтаанам̣ ваа бавад̇д̇зд̇ваа, бан̃хам̣ ваа виссаж̇ж̇зд̇ваа, абарабхааг̇з д̇ун̣хийбхууд̇о ид̇и бадисан̃жигкад̇и – ‘‘бхаасид̇агаалз уббаннаа руубааруубад̇хаммаа зд̇т̇зва нируд̣̇д̇хаа’’д̇и. аяам̣ бхаасид̇з самбаж̇аанагаарий наама.
Yo pana bhāsamāno – ‘‘ayaṃ saddo nāma oṭṭhe ca paṭicca, dante ca jivhañca tāluñca paṭicca, cittassa ca tadanurūpaṃ payogaṃ paṭicca jāyatī’’ti sato sampajānova bhāsati. Ciraṃ vā pana kālaṃ sajjhāyaṃ vā katvā, dhammaṃ vā kathetvā, kammaṭṭhānaṃ vā pavattetvā, pañhaṃ vā vissajjetvā, aparabhāge tuṇhībhūto iti paṭisañcikkhati – ‘‘bhāsitakāle uppannā rūpārūpadhammā ettheva niruddhā’’ti. Ayaṃ bhāsite sampajānakārī nāma.
яо д̇ун̣хийбхууд̇о жирам̣ д̇хаммам̣ ваа гаммадтаанам̣ ваа манасигад̇ваа абарабхааг̇з ид̇и бадисан̃жигкад̇и – ‘‘д̇ун̣хийбхууд̇агаалз бавад̇д̇аа руубааруубад̇хаммаа зд̇т̇зва нируд̣̇д̇хаа’’д̇и. убаад̣̇ааруубаббавад̇д̇ияан̃хи сад̇и бхаасад̇и наама, асад̇и д̇ун̣хий бхавад̇и наамаад̇и. аяам̣ д̇ун̣хийбхаавз самбаж̇аанагаарий наамаад̇и.
Yo tuṇhībhūto ciraṃ dhammaṃ vā kammaṭṭhānaṃ vā manasikatvā aparabhāge iti paṭisañcikkhati – ‘‘tuṇhībhūtakāle pavattā rūpārūpadhammā ettheva niruddhā’’ti. Upādārūpappavattiyañhi sati bhāsati nāma, asati tuṇhī bhavati nāmāti. Ayaṃ tuṇhībhāve sampajānakārī nāmāti.
д̇аяид̣̇ам̣ махаасивад̇т̇зрзна вуд̇д̇ам̣ асаммохад̇хурам̣ махаасад̇ибадтаанасуд̇д̇з ад̇хиббзд̇ам̣. имасмим̣ бана сааман̃н̃апалз саб̣б̣амби жад̇уб̣б̣ид̇хам̣ самбаж̇ан̃н̃ам̣ лаб̣бхад̇и. д̇асмаа вуд̇д̇анаязнзва жзд̇т̇а жад̇уннам̣ самбаж̇ан̃н̃аанам̣ васзна самбаж̇аанагаарид̇аа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. самбаж̇аанагаарийд̇и жа саб̣б̣абад̣̇зсу сад̇исамбаяуд̇д̇ассзва самбаж̇ан̃н̃асса васзна ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. сад̇исамбаж̇ан̃н̃зна саманнааг̇ад̇од̇и зд̇асса хи бад̣̇асса аяам̣ вид̇т̇ааро. вибхан̇г̇аббагаран̣з бана – ‘‘сад̇о самбаж̇аано абхиггамад̇и, сад̇о самбаж̇аано бадиггамад̇ий’’д̇и звам̣ зд̇аани бад̣̇аани вибхад̇д̇аанзва. звам̣, ко махаарааж̇аад̇и звам̣ сад̇исамбаяуд̇д̇асса самбаж̇ан̃н̃асса васзна абхиггамаад̣̇ийни бавад̇д̇знд̇о сад̇исамбаж̇ан̃н̃зна саманнааг̇ад̇о наама ход̇ийд̇и ад̇т̇о.
Tayidaṃ mahāsivattherena vuttaṃ asammohadhuraṃ mahāsatipaṭṭhānasutte adhippetaṃ. Imasmiṃ pana sāmaññaphale sabbampi catubbidhaṃ sampajaññaṃ labbhati. Tasmā vuttanayeneva cettha catunnaṃ sampajaññānaṃ vasena sampajānakāritā veditabbā. Sampajānakārīti ca sabbapadesu satisampayuttasseva sampajaññassa vasena attho veditabbo. Satisampajaññena samannāgatoti etassa hi padassa ayaṃ vitthāro. Vibhaṅgappakaraṇe pana – ‘‘sato sampajāno abhikkamati, sato sampajāno paṭikkamatī’’ti evaṃ etāni padāni vibhattāneva. Evaṃ, kho mahārājāti evaṃ satisampayuttassa sampajaññassa vasena abhikkamādīni pavattento satisampajaññena samannāgato nāma hotīti attho.
санд̇осагат̇аа
Santosakathā
215. ид̇ха, махаарааж̇а, бхигку санд̇удто ход̇ийд̇и зд̇т̇а санд̇удтод̇и ид̇арийд̇арабажжаяасанд̇осзна саманнааг̇ад̇о. со банзса санд̇осо д̣̇ваад̣̇асавид̇хо ход̇и, сзяяат̇ид̣̇ам̣ – жийварз яат̇аалаабхасанд̇осо, яат̇ааб̣аласанд̇осо, яат̇аасааруббасанд̇осод̇и д̇ивид̇хо. звам̣ бин̣д̣абаад̇аад̣̇ийсу. д̇ассааяам̣ бабхзд̣̇аван̣н̣анаа –
215.Idha, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hotīti ettha santuṭṭhoti itarītarapaccayasantosena samannāgato. So panesa santoso dvādasavidho hoti, seyyathidaṃ – cīvare yathālābhasantoso, yathābalasantoso, yathāsāruppasantosoti tividho. Evaṃ piṇḍapātādīsu. Tassāyaṃ pabhedavaṇṇanā –
ид̇ха бхигку жийварам̣ лабхад̇и, сунд̣̇арам̣ ваа асунд̣̇арам̣ ваа. со д̇знзва яаабзд̇и, ан̃н̃ам̣ на бад̇т̇зд̇и, лабханд̇оби на г̇ан̣хад̇и. аяамасса жийварз яат̇аалаабхасанд̇осо. ат̇а бана багад̇ид̣̇уб̣б̣ало ваа ход̇и, ааб̣аад̇хаж̇араабхибхууд̇о ваа, г̇аружийварам̣ баарубанд̇о гиламад̇и. со сабхааг̇зна бхигкунаа сад̣̇д̇хим̣ д̇ам̣ баривад̇д̇зд̇ваа лахугзна яаабзнд̇оби санд̇удтова ход̇и. аяамасса жийварз яат̇ааб̣аласанд̇осо. абаро бан̣ийд̇абажжаяалаабхий ход̇и. со бад̇д̇ажийвараад̣̇ийнам̣ ан̃н̃ад̇арам̣ махаг̇гхабад̇д̇ажийварам̣ б̣ахууни ваа бана бад̇д̇ажийвараани лабхид̇ваа ид̣̇ам̣ т̇зраанам̣ жирабаб̣б̣аж̇ид̇аанам̣, ид̣̇ам̣ б̣ахуссуд̇аанам̣ ануруубам̣, ид̣̇ам̣ г̇илаанаанам̣, ид̣̇ам̣ аббалаабхийнам̣ ход̇ууд̇и д̣̇ад̇ваа д̇зсам̣ бураан̣ажийварам̣ ваа г̇ахзд̇ваа сан̇гаарагуудаад̣̇ид̇о ваа нанд̇агаани ужжинид̇ваа д̇зхи сан̇гхаадим̣ гад̇ваа д̇хаарзнд̇оби санд̇удтова ход̇и. аяамасса жийварз яат̇аасааруббасанд̇осо.
Idha bhikkhu cīvaraṃ labhati, sundaraṃ vā asundaraṃ vā. So teneva yāpeti, aññaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhati. Ayamassa cīvare yathālābhasantoso. Atha pana pakatidubbalo vā hoti, ābādhajarābhibhūto vā, garucīvaraṃ pārupanto kilamati. So sabhāgena bhikkhunā saddhiṃ taṃ parivattetvā lahukena yāpentopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa cīvare yathābalasantoso. Aparo paṇītapaccayalābhī hoti. So pattacīvarādīnaṃ aññataraṃ mahagghapattacīvaraṃ bahūni vā pana pattacīvarāni labhitvā idaṃ therānaṃ cirapabbajitānaṃ, idaṃ bahussutānaṃ anurūpaṃ, idaṃ gilānānaṃ, idaṃ appalābhīnaṃ hotūti datvā tesaṃ purāṇacīvaraṃ vā gahetvā saṅkārakūṭādito vā nantakāni uccinitvā tehi saṅghāṭiṃ katvā dhārentopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa cīvare yathāsāruppasantoso.
ид̇ха бана бхигку бин̣д̣абаад̇ам̣ лабхад̇и луукам̣ ваа бан̣ийд̇ам̣ ваа, со д̇знзва яаабзд̇и, ан̃н̃ам̣ на бад̇т̇зд̇и, лабханд̇оби на г̇ан̣хад̇и. аяамасса бин̣д̣абаад̇з яат̇аалаабхасанд̇осо. яо бана ад̇д̇ано багад̇ивируд̣̇д̇хам̣ ваа б̣яаад̇хивируд̣̇д̇хам̣ ваа бин̣д̣абаад̇ам̣ лабхад̇и, язнасса барибхуд̇д̇зна апаасу ход̇и. со сабхааг̇асса бхигкуно д̇ам̣ д̣̇ад̇ваа д̇асса хад̇т̇ад̇о саббааяабхож̇анам̣ бхун̃ж̇ид̇ваа саман̣ад̇хаммам̣ гаронд̇оби санд̇удтова ход̇и. аяамасса бин̣д̣абаад̇з яат̇ааб̣аласанд̇осо. абаро б̣ахум̣ бан̣ийд̇ам̣ бин̣д̣абаад̇ам̣ лабхад̇и. со д̇ам̣ жийварам̣ вияа т̇зражирабаб̣б̣аж̇ид̇аб̣ахуссуд̇ааббалаабхийг̇илаанаанам̣ д̣̇ад̇ваа д̇зсам̣ ваа сзсагам̣ бин̣д̣ааяа ваа жарид̇ваа миссагаахаарам̣ бхун̃ж̇анд̇оби санд̇удтова ход̇и. аяамасса бин̣д̣абаад̇з яат̇аасааруббасанд̇осо.
Idha pana bhikkhu piṇḍapātaṃ labhati lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā, so teneva yāpeti, aññaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhati. Ayamassa piṇḍapāte yathālābhasantoso. Yo pana attano pakativiruddhaṃ vā byādhiviruddhaṃ vā piṇḍapātaṃ labhati, yenassa paribhuttena aphāsu hoti. So sabhāgassa bhikkhuno taṃ datvā tassa hatthato sappāyabhojanaṃ bhuñjitvā samaṇadhammaṃ karontopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa piṇḍapāte yathābalasantoso. Aparo bahuṃ paṇītaṃ piṇḍapātaṃ labhati. So taṃ cīvaraṃ viya theracirapabbajitabahussutaappalābhīgilānānaṃ datvā tesaṃ vā sesakaṃ piṇḍāya vā caritvā missakāhāraṃ bhuñjantopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa piṇḍapāte yathāsāruppasantoso.
ид̇ха бана бхигку сзнаасанам̣ лабхад̇и, манаабам̣ ваа аманаабам̣ ваа, со д̇зна нзва соманассам̣, на д̣̇оманассам̣ уббаад̣̇зд̇и; анд̇амасо д̇ин̣асант̇аарагзнаби яат̇аалад̣̇д̇хзнзва д̇уссад̇и. аяамасса сзнаасанз яат̇аалаабхасанд̇осо. яо бана ад̇д̇ано багад̇ивируд̣̇д̇хам̣ ваа б̣яаад̇хивируд̣̇д̇хам̣ ваа сзнаасанам̣ лабхад̇и, яад̇т̇асса васад̇о апаасу ход̇и, со д̇ам̣ сабхааг̇асса бхигкуно д̣̇ад̇ваа д̇асса санд̇агз саббааяасзнаасанз васанд̇оби санд̇удтова ход̇и. аяамасса сзнаасанз яат̇ааб̣аласанд̇осо.
Idha pana bhikkhu senāsanaṃ labhati, manāpaṃ vā amanāpaṃ vā, so tena neva somanassaṃ, na domanassaṃ uppādeti; antamaso tiṇasanthārakenapi yathāladdheneva tussati. Ayamassa senāsane yathālābhasantoso. Yo pana attano pakativiruddhaṃ vā byādhiviruddhaṃ vā senāsanaṃ labhati, yatthassa vasato aphāsu hoti, so taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa santake sappāyasenāsane vasantopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa senāsane yathābalasantoso.
абаро махаабун̃н̃о лзн̣аман̣д̣абагуудааг̇аараад̣̇ийни б̣ахууни бан̣ийд̇асзнаасанаани лабхад̇и. со д̇аани жийварам̣ вияа т̇зражирабаб̣б̣аж̇ид̇аб̣ахуссуд̇ааббалаабхийг̇илаанаанам̣ д̣̇ад̇ваа яад̇т̇а гад̇т̇ажи васанд̇оби санд̇удтова ход̇и. аяамасса сзнаасанз яат̇аасааруббасанд̇осо. яоби – ‘‘уд̇д̇амасзнаасанам̣ наама бамаад̣̇адтаанам̣, д̇ад̇т̇а нисиннасса т̇инамид̣̇д̇хам̣ оггамад̇и, нид̣̇д̣̇аабхибхууд̇асса буна бадиб̣уж̇жхад̇о гаамавид̇аггаа баад̇убхаванд̇ий’’д̇и бадисан̃жигкид̇ваа д̇аад̣̇исам̣ сзнаасанам̣ бад̇д̇амби на самбадижчад̇и. со д̇ам̣ бадигкибид̇ваа аб̣бхогаасаругкамуулаад̣̇ийсу васанд̇оби санд̇удтова ход̇и. аяамбисса сзнаасанз яат̇аасааруббасанд̇осо.
Aparo mahāpuñño leṇamaṇḍapakūṭāgārādīni bahūni paṇītasenāsanāni labhati. So tāni cīvaraṃ viya theracirapabbajitabahussutaappalābhīgilānānaṃ datvā yattha katthaci vasantopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa senāsane yathāsāruppasantoso. Yopi – ‘‘uttamasenāsanaṃ nāma pamādaṭṭhānaṃ, tattha nisinnassa thinamiddhaṃ okkamati, niddābhibhūtassa puna paṭibujjhato kāmavitakkā pātubhavantī’’ti paṭisañcikkhitvā tādisaṃ senāsanaṃ pattampi na sampaṭicchati. So taṃ paṭikkhipitvā abbhokāsarukkhamūlādīsu vasantopi santuṭṭhova hoti. Ayampissa senāsane yathāsāruppasantoso.
ид̇ха бана бхигку бхзсаж̇ж̇ам̣ лабхад̇и, луукам̣ ваа бан̣ийд̇ам̣ ваа, со яам̣ лабхад̇и, д̇знзва д̇уссад̇и, ан̃н̃ам̣ на бад̇т̇зд̇и, лабханд̇оби на г̇ан̣хад̇и. аяамасса г̇илаанабажжаяз яат̇аалаабхасанд̇осо. яо бана д̇злзна ад̇т̇иго паан̣ид̇ам̣ лабхад̇и. со д̇ам̣ сабхааг̇асса бхигкуно д̣̇ад̇ваа д̇асса хад̇т̇ад̇о д̇злам̣ г̇ахзд̇ваа ан̃н̃ад̣̇зва ваа бариязсид̇ваа бхзсаж̇ж̇ам̣ гаронд̇оби санд̇удтова ход̇и. аяамасса г̇илаанабажжаяз яат̇ааб̣аласанд̇осо.
Idha pana bhikkhu bhesajjaṃ labhati, lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā, so yaṃ labhati, teneva tussati, aññaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhati. Ayamassa gilānapaccaye yathālābhasantoso. Yo pana telena atthiko phāṇitaṃ labhati. So taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa hatthato telaṃ gahetvā aññadeva vā pariyesitvā bhesajjaṃ karontopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa gilānapaccaye yathābalasantoso.
абаро махаабун̃н̃о б̣ахум̣ д̇зламад̇хупаан̣ид̇аад̣̇ибан̣ийд̇абхзсаж̇ж̇ам̣ лабхад̇и. со д̇ам̣ жийварам̣ вияа т̇зражирабаб̣б̣аж̇ид̇аб̣ахуссуд̇ааббалаабхийг̇илаанаанам̣ д̣̇ад̇ваа д̇зсам̣ аабхад̇зна язна гзнажи яаабзнд̇оби санд̇удтова ход̇и. яо бана згасмим̣ бхааж̇анз муд̇д̇ахарийдагам̣ табзд̇ваа згасмим̣ жад̇умад̇хурам̣ – ‘‘г̇ан̣хаахи, бханд̇з, яад̣̇ижчасий’’д̇и вужжамаано сажасса д̇зсу ан̃н̃ад̇арзнаби рог̇о вуубасаммад̇и, ат̇а муд̇д̇ахарийдагам̣ наама б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийхи ван̣н̣ид̇анд̇и жад̇умад̇хурам̣ бадигкибид̇ваа муд̇д̇ахарийдагзнзва бхзсаж̇ж̇ам̣ гаронд̇о барамасанд̇удтова ход̇и. аяамасса г̇илаанабажжаяз яат̇аасааруббасанд̇осо.
Aparo mahāpuñño bahuṃ telamadhuphāṇitādipaṇītabhesajjaṃ labhati. So taṃ cīvaraṃ viya theracirapabbajitabahussutaappalābhīgilānānaṃ datvā tesaṃ ābhatena yena kenaci yāpentopi santuṭṭhova hoti. Yo pana ekasmiṃ bhājane muttaharīṭakaṃ ṭhapetvā ekasmiṃ catumadhuraṃ – ‘‘gaṇhāhi, bhante, yadicchasī’’ti vuccamāno sacassa tesu aññatarenapi rogo vūpasammati, atha muttaharīṭakaṃ nāma buddhādīhi vaṇṇitanti catumadhuraṃ paṭikkhipitvā muttaharīṭakeneva bhesajjaṃ karonto paramasantuṭṭhova hoti. Ayamassa gilānapaccaye yathāsāruppasantoso.
иминаа бана д̣̇ваад̣̇асавид̇хзна ид̇арийд̇арабажжаяасанд̇осзна саманнааг̇ад̇асса бхигкуно адта баригкаараа вадданд̇и. д̇ийн̣и жийвараани, бад̇д̇о, д̣̇анд̇агадтажчзд̣̇анавааси, згаа суужи, гааяаб̣анд̇ханам̣ бариссаавананд̇и. вуд̇д̇амби жзд̇ам̣ –
Iminā pana dvādasavidhena itarītarapaccayasantosena samannāgatassa bhikkhuno aṭṭha parikkhārā vaṭṭanti. Tīṇi cīvarāni, patto, dantakaṭṭhacchedanavāsi, ekā sūci, kāyabandhanaṃ parissāvananti. Vuttampi cetaṃ –
‘‘д̇ижийваран̃жа бад̇д̇о жа, вааси суужи жа б̣анд̇ханам̣;
‘‘Ticīvarañca patto ca, vāsi sūci ca bandhanaṃ;
бариссааванзна адтзд̇з, яуд̇д̇аяог̇асса бхигкуно’’д̇и.
Parissāvanena aṭṭhete, yuttayogassa bhikkhuno’’ti.
д̇з саб̣б̣з гааяабарихааригааби хонд̇и гужчибарихааригааби. гат̇ам̣? д̇ижийварам̣ д̇аава ниваасзд̇ваа жа баарубид̇ваа жа вижаран̣агаалз гааяам̣ барихарад̇и, босзд̇ийд̇и гааяабарихааригам̣ ход̇и. жийвараган̣н̣зна уд̣̇агам̣ бариссаавзд̇ваа биванагаалз каад̣̇ид̇аб̣б̣апалаапалаг̇ахан̣агаалз жа гужчим̣ барихарад̇и; босзд̇ийд̇и гужчибарихааригам̣ ход̇и.
Te sabbe kāyaparihārikāpi honti kucchiparihārikāpi. Kathaṃ? Ticīvaraṃ tāva nivāsetvā ca pārupitvā ca vicaraṇakāle kāyaṃ pariharati, posetīti kāyaparihārikaṃ hoti. Cīvarakaṇṇena udakaṃ parissāvetvā pivanakāle khāditabbaphalāphalagahaṇakāle ca kucchiṃ pariharati; posetīti kucchiparihārikaṃ hoti.
бад̇д̇оби д̇зна уд̣̇агам̣ уд̣̇д̇харид̇ваа нхаанагаалз гудибарибхан̣д̣агаран̣агаалз жа гааяабарихаариго ход̇и. аахаарам̣ г̇ахзд̇ваа бхун̃ж̇анагаалз гужчибарихаариго.
Pattopi tena udakaṃ uddharitvā nhānakāle kuṭiparibhaṇḍakaraṇakāle ca kāyaparihāriko hoti. Āhāraṃ gahetvā bhuñjanakāle kucchiparihāriko.
ваасиби д̇ааяа д̣̇анд̇агадтажчзд̣̇анагаалз ман̃жабийтаанам̣ ан̇г̇абаад̣̇ажийварагудид̣̇ан̣д̣агасаж̇ж̇анагаалз жа гааяабарихааригаа ход̇и. ужчучзд̣̇ананаал̣игзраад̣̇ид̇ажчанагаалз гужчибарихааригаа.
Vāsipi tāya dantakaṭṭhacchedanakāle mañcapīṭhānaṃ aṅgapādacīvarakuṭidaṇḍakasajjanakāle ca kāyaparihārikā hoti. Ucchuchedananāḷikerāditacchanakāle kucchiparihārikā.
суужиби жийварасиб̣б̣анагаалз гааяабарихааригаа ход̇и. буувам̣ ваа палам̣ ваа виж̇жхид̇ваа каад̣̇анагаалз гужчибарихааригаа.
Sūcipi cīvarasibbanakāle kāyaparihārikā hoti. Pūvaṃ vā phalaṃ vā vijjhitvā khādanakāle kucchiparihārikā.
гааяаб̣анд̇ханам̣ б̣анд̇хид̇ваа вижаран̣агаалз гааяабарихааригам̣. ужчуаад̣̇ийни б̣анд̇хид̇ваа г̇ахан̣агаалз гужчибарихааригам̣.
Kāyabandhanaṃ bandhitvā vicaraṇakāle kāyaparihārikaṃ. Ucchuādīni bandhitvā gahaṇakāle kucchiparihārikaṃ.
бариссааванам̣ д̇зна уд̣̇агам̣ бариссаавзд̇ваа нхаанагаалз, сзнаасанабарибхан̣д̣агаран̣агаалз жа гааяабарихааригам̣. баанийяам̣ бариссааванагаалз, д̇знзва д̇илад̇ан̣д̣улабут̇угаад̣̇ийни г̇ахзд̇ваа каад̣̇анагаалз жа гужчибарихаарияам̣. аяам̣ д̇аава адтабаригкааригасса баригкаарамад̇д̇аа. навабаригкааригасса бана сзяяам̣ бависанд̇асса д̇ад̇радтагам̣ бажжад̇т̇аран̣ам̣ ваа гун̃жигаа ваа ваддад̇и. д̣̇асабаригкааригасса нисийд̣̇анам̣ ваа жаммакан̣д̣ам̣ ваа ваддад̇и. згаад̣̇асабаригкааригасса бана гад̇д̇араяадти ваа д̇зланаал̣игаа ваа ваддад̇и. д̣̇ваад̣̇асабаригкааригасса чад̇д̇ам̣ ваа убааханам̣ ваа ваддад̇и. зд̇зсу жа адтабаригкааригова санд̇удто, ид̇арз асанд̇удтаа махижчаа махаабхаараад̇и на вад̇д̇аб̣б̣аа. зд̇зби хи аббижчаава санд̇удтаава субхараава саллахугавуд̇д̇инова. бхаг̇аваа бана на яимам̣ суд̇д̇ам̣ д̇зсам̣ васзна гат̇зси, адтабаригкааригасса васзна гат̇зси. со хи куд̣̇д̣̇агаваасин̃жа суужин̃жа бариссааванз багкибид̇ваа бад̇д̇асса анд̇о табзд̇ваа бад̇д̇ам̣ ам̣сагуудз лаг̇г̇зд̇ваа д̇ижийварам̣ гааяабадиб̣ад̣̇д̇хам̣ гад̇ваа язнижчагам̣ сукам̣ баггамад̇и. бадинивад̇д̇зд̇ваа г̇ахзд̇аб̣б̣ам̣ наамасса на ход̇и. ид̇и имасса бхигкуно саллахугавуд̇д̇ид̇ам̣ д̣̇ассзнд̇о бхаг̇аваа – ‘‘санд̇удто ход̇и гааяабарихааригзна жийварзнаа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а гааяабарихааригзнаад̇и гааяабарихаран̣амад̇д̇агзна. гужчибарихааригзнаад̇и гужчибарихаран̣амад̇д̇агзна. самаад̣̇ааязва баггамад̇ийд̇и адтабаригкаарамад̇д̇агам̣ саб̣б̣ам̣ г̇ахзд̇ваава гааяабадиб̣ад̣̇д̇хам̣ гад̇ваава г̇ажчад̇и. ‘‘мама вихааро баривзн̣ам̣ убадтааго’’д̇и аасан̇г̇о ваа б̣анд̇хо ваа на ход̇и. со ж̇ияаа муд̇д̇о саро вияа, яуут̇аа абагганд̇о мад̣̇ахад̇т̇ий вияа жа ижчид̇ижчид̇ам̣ сзнаасанам̣ ванасан̣д̣ам̣ ругкамуулам̣ ванабаб̣бхаарам̣ барибхун̃ж̇анд̇о згова д̇идтад̇и, згова нисийд̣̇ад̇и. саб̣б̣ирияаабат̇зсу згова ад̣̇уд̇ияо.
Parissāvanaṃ tena udakaṃ parissāvetvā nhānakāle, senāsanaparibhaṇḍakaraṇakāle ca kāyaparihārikaṃ. Pānīyaṃ parissāvanakāle, teneva tilataṇḍulaputhukādīni gahetvā khādanakāle ca kucchiparihāriyaṃ. Ayaṃ tāva aṭṭhaparikkhārikassa parikkhāramattā. Navaparikkhārikassa pana seyyaṃ pavisantassa tatraṭṭhakaṃ paccattharaṇaṃ vā kuñcikā vā vaṭṭati. Dasaparikkhārikassa nisīdanaṃ vā cammakhaṇḍaṃ vā vaṭṭati. Ekādasaparikkhārikassa pana kattarayaṭṭhi vā telanāḷikā vā vaṭṭati. Dvādasaparikkhārikassa chattaṃ vā upāhanaṃ vā vaṭṭati. Etesu ca aṭṭhaparikkhārikova santuṭṭho, itare asantuṭṭhā mahicchā mahābhārāti na vattabbā. Etepi hi appicchāva santuṭṭhāva subharāva sallahukavuttinova. Bhagavā pana na yimaṃ suttaṃ tesaṃ vasena kathesi, aṭṭhaparikkhārikassa vasena kathesi. So hi khuddakavāsiñca sūciñca parissāvane pakkhipitvā pattassa anto ṭhapetvā pattaṃ aṃsakūṭe laggetvā ticīvaraṃ kāyapaṭibaddhaṃ katvā yenicchakaṃ sukhaṃ pakkamati. Paṭinivattetvā gahetabbaṃ nāmassa na hoti. Iti imassa bhikkhuno sallahukavuttitaṃ dassento bhagavā – ‘‘santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarenā’’tiādimāha. Tattha kāyaparihārikenāti kāyapariharaṇamattakena. Kucchiparihārikenāti kucchipariharaṇamattakena. Samādāyeva pakkamatīti aṭṭhaparikkhāramattakaṃ sabbaṃ gahetvāva kāyapaṭibaddhaṃ katvāva gacchati. ‘‘Mama vihāro pariveṇaṃ upaṭṭhāko’’ti āsaṅgo vā bandho vā na hoti. So jiyā mutto saro viya, yūthā apakkanto madahatthī viya ca icchiticchitaṃ senāsanaṃ vanasaṇḍaṃ rukkhamūlaṃ vanapabbhāraṃ paribhuñjanto ekova tiṭṭhati, ekova nisīdati. Sabbiriyāpathesu ekova adutiyo.
‘‘жаад̇уд̣̇д̣̇исо аббадигхо жа ход̇и,
‘‘Cātuddiso appaṭigho ca hoti,
санд̇уссамаано ид̇арийд̇арзна;
Santussamāno itarītarena;
бариссаяаанам̣ сахид̇аа ачамбхий,
Parissayānaṃ sahitā achambhī,
зго жарз каг̇г̇ависаан̣агаббо’’д̇и. (су. ни. 42);
Eko care khaggavisāṇakappo’’ti. (su. ni. 42);
звам̣ ван̣н̣ид̇ам̣ каг̇г̇ависаан̣агаббад̇ам̣ аабаж̇ж̇ад̇и.
Evaṃ vaṇṇitaṃ khaggavisāṇakappataṃ āpajjati.
ид̣̇аани д̇амад̇т̇ам̣ убамааяа саад̇хзнд̇о – ‘‘сзяяат̇аабий’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а багкий сагун̣од̇и багкаяуд̇д̇о сагун̣о. д̣зд̇ийд̇и уббад̇ад̇и. аяам̣ банзд̇т̇а сан̇кзбад̇т̇о – сагун̣аа наама ‘‘асугасмим̣ бад̣̇зсз ругко барибаггапало’’д̇и н̃ад̇ваа наанаад̣̇исаахи ааг̇анд̇ваа накабад̇д̇ад̇ун̣д̣аад̣̇ийхи д̇асса палаани виж̇жханд̇аа вид̇хунанд̇аа каад̣̇анд̇и. ‘ид̣̇ам̣ аж̇ж̇ад̇анааяа, ид̣̇ам̣ сваад̇анааяа бхависсад̇ий’д̇и д̇зсам̣ на ход̇и. палз бана кийн̣з нзва ругкасса аарагкам̣ табзнд̇и, на д̇ад̇т̇а бад̇д̇ам̣ ваа накам̣ ваа д̇ун̣д̣ам̣ ваа табзнд̇и. ат̇а ко д̇асмим̣ ругкз анабзгко худ̇ваа, яо яам̣ д̣̇исаабхааг̇ам̣ ижчад̇и, со д̇зна сабад̇д̇абхаарова уббад̇ид̇ваа г̇ажчад̇и. звамзва аяам̣ бхигку ниссан̇г̇о нирабзгко язна гаамам̣ баггамад̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘самаад̣̇ааязва баггамад̇ий’’д̇и.
Idāni tamatthaṃ upamāya sādhento – ‘‘seyyathāpī’’tiādimāha. Tattha pakkhī sakuṇoti pakkhayutto sakuṇo. Ḍetīti uppatati. Ayaṃ panettha saṅkhepattho – sakuṇā nāma ‘‘asukasmiṃ padese rukkho paripakkaphalo’’ti ñatvā nānādisāhi āgantvā nakhapattatuṇḍādīhi tassa phalāni vijjhantā vidhunantā khādanti. ‘Idaṃ ajjatanāya, idaṃ svātanāya bhavissatī’ti tesaṃ na hoti. Phale pana khīṇe neva rukkhassa ārakkhaṃ ṭhapenti, na tattha pattaṃ vā nakhaṃ vā tuṇḍaṃ vā ṭhapenti. Atha kho tasmiṃ rukkhe anapekkho hutvā, yo yaṃ disābhāgaṃ icchati, so tena sapattabhārova uppatitvā gacchati. Evameva ayaṃ bhikkhu nissaṅgo nirapekkho yena kāmaṃ pakkamati. Tena vuttaṃ ‘‘samādāyeva pakkamatī’’ti.
нийваран̣аббахаанагат̇аа
Nīvaraṇappahānakathā
216. со иминаа жаад̇иаад̣̇инаа гим̣ д̣̇ассзд̇и? аран̃н̃аваасасса бажжаяасамбад̇д̇им̣ д̣̇ассзд̇и. яасса хи имз жад̇д̇ааро бажжаяаа над̇т̇и, д̇асса аран̃н̃аваасо на иж̇жхад̇и. д̇иражчаанаг̇ад̇зхи ваа ванажарагзхи ваа сад̣̇д̇хим̣ вад̇д̇аб̣б̣ад̇ам̣ аабаж̇ж̇ад̇и. аран̃н̃з ад̇хивад̇т̇аа д̣̇звад̇аа – ‘‘гим̣ зваруубасса баабабхигкуно аран̃н̃аваасзнаа’’д̇и бхзравасад̣̇д̣̇ам̣ саавзнд̇и, хад̇т̇зхи сийсам̣ бахарид̇ваа балааяанаагаарам̣ гаронд̇и. ‘‘асуго бхигку аран̃н̃ам̣ бависид̇ваа ид̣̇ан̃жид̣̇ан̃жа баабагаммам̣ агаасий’’д̇и аяасо бад̇т̇арад̇и. яасса банзд̇з жад̇д̇ааро бажжаяаа ад̇т̇и, д̇асса аран̃н̃аваасо иж̇жхад̇и. со хи ад̇д̇ано сийлам̣ бажжавзгканд̇о гин̃жи гаал̣агам̣ ваа д̇илагам̣ ваа абассанд̇о бийд̇им̣ уббаад̣̇зд̇ваа д̇ам̣ каяаваяад̇о саммасанд̇о арияабхуумим̣ оггамад̇и. аран̃н̃з ад̇хивад̇т̇аа д̣̇звад̇аа ад̇д̇аманаа ван̣н̣ам̣ бхан̣анд̇и. ид̇исса уд̣̇агз багкид̇д̇ад̇злаб̣инд̣̇у вияа яасо вид̇т̇аариго ход̇и.
216.Soiminā cātiādinā kiṃ dasseti? Araññavāsassa paccayasampattiṃ dasseti. Yassa hi ime cattāro paccayā natthi, tassa araññavāso na ijjhati. Tiracchānagatehi vā vanacarakehi vā saddhiṃ vattabbataṃ āpajjati. Araññe adhivatthā devatā – ‘‘kiṃ evarūpassa pāpabhikkhuno araññavāsenā’’ti bheravasaddaṃ sāventi, hatthehi sīsaṃ paharitvā palāyanākāraṃ karonti. ‘‘Asuko bhikkhu araññaṃ pavisitvā idañcidañca pāpakammaṃ akāsī’’ti ayaso pattharati. Yassa panete cattāro paccayā atthi, tassa araññavāso ijjhati. So hi attano sīlaṃ paccavekkhanto kiñci kāḷakaṃ vā tilakaṃ vā apassanto pītiṃ uppādetvā taṃ khayavayato sammasanto ariyabhūmiṃ okkamati. Araññe adhivatthā devatā attamanā vaṇṇaṃ bhaṇanti. Itissa udake pakkhittatelabindu viya yaso vitthāriko hoti.
д̇ад̇т̇а вивид̇д̇анд̇и сун̃н̃ам̣, аббасад̣̇д̣̇ам̣, аббаниг̇гхосанд̇и ад̇т̇о. зд̇ад̣̇зва хи санд̇хааяа вибхан̇г̇з – ‘‘вивид̇д̇анд̇и санд̇игз жзби сзнаасанам̣ ход̇и, д̇ан̃жа анаагин̣н̣ам̣ г̇ахадтзхи баб̣б̣аж̇ид̇зхи. д̇зна д̇ам̣ вивид̇д̇а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. сзд̇и жзва аасад̇и жа зд̇т̇аад̇и сзнаасанам̣ ман̃жабийтаад̣̇ийнамзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. д̇знааха – ‘‘сзнаасананд̇и ман̃жоби сзнаасанам̣ , бийтамби, бхисиби, б̣имб̣оханамби, вихаароби, ад̣дхаяог̇оби, баасаад̣̇оби, хаммияамби, г̇ухааби, аддоби, маал̣оби лзн̣амби, взл̣уг̇умб̣оби, ругкамууламби, ман̣д̣абоби, сзнаасанам̣, яад̇т̇а ваа бана бхигкуу бадиггаманд̇и, саб̣б̣амзд̇ам̣ сзнаасана’’нд̇и (вибха. 527).
Tattha vivittanti suññaṃ, appasaddaṃ, appanigghosanti attho. Etadeva hi sandhāya vibhaṅge – ‘‘vivittanti santike cepi senāsanaṃ hoti, tañca anākiṇṇaṃ gahaṭṭhehi pabbajitehi. Tena taṃ vivitta’’nti vuttaṃ. Seti ceva āsati ca etthāti senāsanaṃ mañcapīṭhādīnametaṃ adhivacanaṃ. Tenāha – ‘‘senāsananti mañcopi senāsanaṃ , pīṭhampi, bhisipi, bimbohanampi, vihāropi, aḍḍhayogopi, pāsādopi, hammiyampi, guhāpi, aṭṭopi, māḷopi leṇampi, veḷugumbopi, rukkhamūlampi, maṇḍapopi, senāsanaṃ, yattha vā pana bhikkhū paṭikkamanti, sabbametaṃ senāsana’’nti (vibha. 527).
аби жа – ‘‘вихааро ад̣дхаяог̇о баасаад̣̇о хаммияам̣ г̇ухаа’’д̇и ид̣̇ам̣ вихаарасзнаасанам̣ наама. ‘‘ман̃жо бийтам̣ бхиси б̣имб̣охана’’нд̇и ид̣̇ам̣ ман̃жабийтасзнаасанам̣ наама. ‘‘жимилигаа жаммакан̣д̣о д̇ин̣асант̇ааро бан̣н̣асант̇ааро’’д̇и ид̣̇ам̣ сант̇ад̇асзнаасанам̣ наама. ‘‘яад̇т̇а ваа бана бхигкуу бадиггаманд̇ий’’д̇и ид̣̇ам̣ огаасасзнаасанам̣ наамаад̇и. звам̣ жад̇уб̣б̣ид̇хам̣ сзнаасанам̣ ход̇и, д̇ам̣ саб̣б̣ам̣ сзнаасанаг̇г̇ахан̣зна сан̇г̇ахид̇амзва.
Api ca – ‘‘vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṃ guhā’’ti idaṃ vihārasenāsanaṃ nāma. ‘‘Mañco pīṭhaṃ bhisi bimbohana’’nti idaṃ mañcapīṭhasenāsanaṃ nāma. ‘‘Cimilikā cammakhaṇḍo tiṇasanthāro paṇṇasanthāro’’ti idaṃ santhatasenāsanaṃ nāma. ‘‘Yattha vā pana bhikkhū paṭikkamantī’’ti idaṃ okāsasenāsanaṃ nāmāti. Evaṃ catubbidhaṃ senāsanaṃ hoti, taṃ sabbaṃ senāsanaggahaṇena saṅgahitameva.
ид̇ха банасса сагун̣асад̣̇исасса жаад̇уд̣̇д̣̇исасса бхигкуно анужчавигасзнаасанам̣ д̣̇ассзнд̇о аран̃н̃ам̣ ругкамууланд̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а аран̃н̃анд̇и нигкамид̇ваа б̣ахи инд̣̇акийлаа саб̣б̣амзд̇ам̣ аран̃н̃анд̇и. ид̣̇ам̣ бхигкунийнам̣ васзна ааг̇ад̇ам̣. ‘‘ааран̃н̃агам̣ наама сзнаасанам̣ бан̃жад̇ханусад̇игам̣ бажчима’’нд̇и (баараа. 654) ид̣̇ам̣ бана имасса бхигкуно ануруубам̣. д̇асса лагкан̣ам̣ висуд̣̇д̇химаг̇г̇з д̇худ̇ан̇г̇анид̣̇д̣̇зсз вуд̇д̇ам̣. ругкамууланд̇и яам̣ гин̃жи санд̣̇ажчааяам̣ вивид̇д̇аругкамуулам̣. баб̣б̣ад̇анд̇и сзлам̣. д̇ад̇т̇а хи уд̣̇агасон̣д̣ийсу уд̣̇агагижжам̣ гад̇ваа сийд̇ааяа ругкажчааяааяа нисиннасса наанаад̣̇исаасу кааяамаанаасу сийд̇зна ваад̇зна б̣ийж̇ияамаанасса жид̇д̇ам̣ згаг̇г̇ам̣ ход̇и. ганд̣̇аранд̇и гам̣ вужжад̇и уд̣̇агам̣, д̇зна д̣̇аарид̇ам̣, уд̣̇агзна бхиннам̣ баб̣б̣ад̇абад̣̇зсам̣. яам̣ над̣̇ийд̇умб̣анд̇иби, над̣̇ийгун̃ж̇анд̇иби вад̣̇анд̇и. д̇ад̇т̇а хи раж̇ад̇абаддасад̣̇исаа ваалигаа ход̇и, мад̇т̇агз ман̣ивид̇аанам̣ вияа ванаг̇ахан̣ам̣, ман̣иканд̇хасад̣̇исам̣ уд̣̇агам̣ санд̣̇ад̇и. зваруубам̣ ганд̣̇арам̣ оруяха баанийяам̣ бивид̇ваа г̇ад̇д̇аани сийд̇аани гад̇ваа ваалигам̣ уссаабзд̇ваа бам̣сугуулажийварам̣ бан̃н̃абзд̇ваа нисиннасса саман̣ад̇хаммам̣ гарод̇о жид̇д̇ам̣ згаг̇г̇ам̣ ход̇и. г̇ириг̇уханд̇и д̣̇виннам̣ баб̣б̣ад̇аанам̣ анд̇арз, згасмим̣язва ваа умаг̇г̇асад̣̇исам̣ махаавиварам̣ сусааналагкан̣ам̣ висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇ам̣. ванабад̇т̇анд̇и г̇ааманд̇ам̣ ад̇иггамид̇ваа мануссаанам̣ анубажаарадтаанам̣, яад̇т̇а на гасанд̇и на вабанд̇и, д̇знзвааха – ‘‘ванабад̇т̇анд̇и д̣̇уураанамзд̇ам̣ сзнаасанаанам̣ ад̇хиважана’’нд̇иаад̣̇и. аб̣бхогаасанд̇и ажчаннам̣. ааган̇камаано банзд̇т̇а жийварагудим̣ гад̇ваа васад̇и. балаалабун̃ж̇анд̇и балааларааси. махаабалаалабун̃ж̇ад̇о хи балаалам̣ ниггад̣дхид̇ваа баб̣бхааралзн̣асад̣̇исз аалаяз гаронд̇и, г̇ажчаг̇умбхаад̣̇ийнамби убари балаалам̣ багкибид̇ваа хздтаа нисиннаа саман̣ад̇хаммам̣ гаронд̇и. д̇ам̣ санд̇хааязд̇ам̣ вуд̇д̇ам̣.
Idha panassa sakuṇasadisassa cātuddisassa bhikkhuno anucchavikasenāsanaṃ dassento araññaṃ rukkhamūlantiādimāha. Tattha araññanti nikkhamitvā bahi indakhīlā sabbametaṃ araññanti. Idaṃ bhikkhunīnaṃ vasena āgataṃ. ‘‘Āraññakaṃ nāma senāsanaṃ pañcadhanusatikaṃ pacchima’’nti (pārā. 654) idaṃ pana imassa bhikkhuno anurūpaṃ. Tassa lakkhaṇaṃ visuddhimagge dhutaṅganiddese vuttaṃ. Rukkhamūlanti yaṃ kiñci sandacchāyaṃ vivittarukkhamūlaṃ. Pabbatanti selaṃ. Tattha hi udakasoṇḍīsu udakakiccaṃ katvā sītāya rukkhacchāyāya nisinnassa nānādisāsu khāyamānāsu sītena vātena bījiyamānassa cittaṃ ekaggaṃ hoti. Kandaranti kaṃ vuccati udakaṃ, tena dāritaṃ, udakena bhinnaṃ pabbatapadesaṃ. Yaṃ nadītumbantipi, nadīkuñjantipi vadanti. Tattha hi rajatapaṭṭasadisā vālikā hoti, matthake maṇivitānaṃ viya vanagahaṇaṃ, maṇikhandhasadisaṃ udakaṃ sandati. Evarūpaṃ kandaraṃ oruyha pānīyaṃ pivitvā gattāni sītāni katvā vālikaṃ ussāpetvā paṃsukūlacīvaraṃ paññapetvā nisinnassa samaṇadhammaṃ karoto cittaṃ ekaggaṃ hoti. Giriguhanti dvinnaṃ pabbatānaṃ antare, ekasmiṃyeva vā umaggasadisaṃ mahāvivaraṃ susānalakkhaṇaṃ visuddhimagge vuttaṃ. Vanapatthanti gāmantaṃ atikkamitvā manussānaṃ anupacāraṭṭhānaṃ, yattha na kasanti na vapanti, tenevāha – ‘‘vanapatthanti dūrānametaṃ senāsanānaṃ adhivacana’’ntiādi. Abbhokāsanti acchannaṃ. Ākaṅkhamāno panettha cīvarakuṭiṃ katvā vasati. Palālapuñjanti palālarāsi. Mahāpalālapuñjato hi palālaṃ nikkaḍḍhitvā pabbhāraleṇasadise ālaye karonti, gacchagumbhādīnampi upari palālaṃ pakkhipitvā heṭṭhā nisinnā samaṇadhammaṃ karonti. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.
бажчаабхад̇д̇анд̇и бхад̇д̇асса бажчад̇о. бин̣д̣абаад̇абадигганд̇од̇и бин̣д̣абаад̇абариязсанад̇о бадигганд̇о. баллан̇ганд̇и саманд̇ад̇о ууруб̣ад̣̇д̇хаасанам̣. аабхуж̇ид̇ваад̇и б̣анд̇хид̇ваа. уж̇ум̣ гааяам̣ бан̣ид̇хааяаад̇и убаримам̣ сарийрам̣ уж̇ум̣ табзд̇ваа адтаараса бидтиган̣дагадтигз годияаа годим̣ бадибаад̣̇зд̇ваа. зван̃хи нисиннасса жаммамам̣санхаарууни на бан̣аманд̇и. ат̇асса яаа д̇зсам̣ бан̣аманабажжаяаа кан̣з кан̣з взд̣̇анаа уббаж̇ж̇зяяум̣, д̇аа нуббаж̇ж̇анд̇и. д̇аасу ануббаж̇ж̇амаанаасу жид̇д̇ам̣ згаг̇г̇ам̣ ход̇и, гаммадтаанам̣ на барибад̇ад̇и, вуд̣дхим̣ паад̇им̣ взбуллам̣ убаг̇ажчад̇и. баримукам̣ сад̇им̣ убадтабзд̇ваад̇и гаммадтаанаабхимукам̣ сад̇им̣ табаяид̇ваа. мукасамийбз ваа гад̇ваад̇и ад̇т̇о. д̇знзва вибхан̇г̇з вуд̇д̇ам̣ – ‘‘аяам̣ сад̇и убадтид̇аа ход̇и суубадтид̇аа наасигаг̇г̇з ваа муканимид̇д̇з ваа, д̇зна вужжад̇и баримукам̣ сад̇им̣ убадтабзд̇ваа’’д̇и (вибха. 537). ат̇аваа барийд̇и бариг̇г̇ахадто. муканд̇и нияяаанадто. сад̇ийд̇и убадтаанадто. д̇зна вужжад̇и – ‘‘баримукам̣ сад̇и’’нд̇и. звам̣ бадисамбхид̣̇ааяам̣ вуд̇д̇анаязнабзд̇т̇а ад̇т̇о д̣̇адтаб̣б̣о. д̇ад̇рааяам̣ сан̇кзбо – ‘‘бариг̇г̇ахид̇анияяаанасад̇им̣ гад̇ваа’’д̇и.
Pacchābhattanti bhattassa pacchato. Piṇḍapātapaṭikkantoti piṇḍapātapariyesanato paṭikkanto. Pallaṅkanti samantato ūrubaddhāsanaṃ. Ābhujitvāti bandhitvā. Ujuṃ kāyaṃ paṇidhāyāti uparimaṃ sarīraṃ ujuṃ ṭhapetvā aṭṭhārasa piṭṭhikaṇṭakaṭṭhike koṭiyā koṭiṃ paṭipādetvā. Evañhi nisinnassa cammamaṃsanhārūni na paṇamanti. Athassa yā tesaṃ paṇamanapaccayā khaṇe khaṇe vedanā uppajjeyyuṃ, tā nuppajjanti. Tāsu anuppajjamānāsu cittaṃ ekaggaṃ hoti, kammaṭṭhānaṃ na paripatati, vuḍḍhiṃ phātiṃ vepullaṃ upagacchati. Parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvāti kammaṭṭhānābhimukhaṃ satiṃ ṭhapayitvā. Mukhasamīpe vā katvāti attho. Teneva vibhaṅge vuttaṃ – ‘‘ayaṃ sati upaṭṭhitā hoti sūpaṭṭhitā nāsikagge vā mukhanimitte vā, tena vuccati parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā’’ti (vibha. 537). Athavā parīti pariggahaṭṭho. Mukhanti niyyānaṭṭho. Satīti upaṭṭhānaṭṭho. Tena vuccati – ‘‘parimukhaṃ sati’’nti. Evaṃ paṭisambhidāyaṃ vuttanayenapettha attho daṭṭhabbo. Tatrāyaṃ saṅkhepo – ‘‘pariggahitaniyyānasatiṃ katvā’’ti.
217. абхиж̇жхам̣ логзд̇и зд̇т̇а луж̇ж̇анабалуж̇ж̇анадтзна бан̃жубаад̣̇аанагканд̇хаа лого, д̇асмаа бан̃жасу убаад̣̇аанагканд̇хзсу рааг̇ам̣ бахааяа гаамажчанд̣̇ам̣ вигкамбхзд̇ваад̇и аяамзд̇т̇ад̇т̇о. виг̇ад̇аабхиж̇жхзнаад̇и вигкамбханавасзна бахийнад̇д̇аа виг̇ад̇аабхиж̇жхзна, на жагкувин̃н̃аан̣асад̣̇исзнаад̇и ад̇т̇о. абхиж̇жхааяа жид̇д̇ам̣ барисод̇хзд̇ийд̇и абхиж̇жхаад̇о жид̇д̇ам̣ бариможзд̇и. яат̇аа д̇ам̣ саа мун̃жад̇и жзва, мун̃жид̇ваа жа на буна г̇ан̣хад̇и, звам̣ гарод̇ийд̇и ад̇т̇о. б̣яаабаад̣̇абад̣̇осам̣ бахааяаад̇иаад̣̇ийсуби зсзва наяо. б̣яаабаж̇ж̇ад̇и иминаа жид̇д̇ам̣ бууд̇игуммаасаад̣̇аяо вияа буримабагад̇им̣ виж̇ахад̇ийд̇и б̣яаабаад̣̇о. вигаараабад̇д̇ияаа бад̣̇уссад̇и, барам̣ ваа бад̣̇уусзд̇и винаасзд̇ийд̇и бад̣̇осо. убхаяамзд̇ам̣ год̇хассзваад̇хиважанам̣ . т̇инам̣ жид̇д̇аг̇злан̃н̃ам̣. мид̣̇д̇хам̣ жзд̇асигаг̇злан̃н̃ам̣, т̇инан̃жа мид̣̇д̇хан̃жа т̇инамид̣̇д̇хам̣. аалогасан̃н̃ийд̇и рад̇д̇имби д̣̇иваад̣̇идтаалогасан̃ж̇аананасамад̇т̇ааяа виг̇ад̇анийваран̣ааяа барисуд̣̇д̇хааяа сан̃н̃ааяа саманнааг̇ад̇о. сад̇о самбаж̇аанод̇и сад̇ияаа жа н̃аан̣зна жа саманнааг̇ад̇о. ид̣̇ам̣ убхаяам̣ аалогасан̃н̃ааяа убагаарад̇д̇аа вуд̇д̇ам̣. уд̣̇д̇хажжан̃жа гуггужжан̃жа уд̣̇д̇хажжагуггужжам̣. д̇ин̣н̣авижигижчод̇и вижигижчам̣ д̇арид̇ваа ад̇иггамид̇ваа тид̇о. ‘‘гат̇амид̣̇ам̣ гат̇амид̣̇а’’нд̇и звам̣ наббавад̇д̇ад̇ийд̇и агат̇ам̣гат̇ий. гусалзсу д̇хаммзсууд̇и анаваж̇ж̇зсу д̇хаммзсу. ‘‘имз ну ко гусалаа гат̇амимз гусалаа’’д̇и звам̣ на вижигижчад̇и. на ган̇кад̇ийд̇и ад̇т̇о. аяамзд̇т̇а сан̇кзбо. имзсу бана нийваран̣зсу важанад̇т̇алагкан̣аад̣̇ибхзд̣̇ад̇о яам̣ вад̇д̇аб̣б̣ам̣ сияаа, д̇ам̣ саб̣б̣ам̣ висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇ам̣.
217.Abhijjhaṃ loketi ettha lujjanapalujjanaṭṭhena pañcupādānakkhandhā loko, tasmā pañcasu upādānakkhandhesu rāgaṃ pahāya kāmacchandaṃ vikkhambhetvāti ayametthattho. Vigatābhijjhenāti vikkhambhanavasena pahīnattā vigatābhijjhena, na cakkhuviññāṇasadisenāti attho. Abhijjhāya cittaṃ parisodhetīti abhijjhāto cittaṃ parimoceti. Yathā taṃ sā muñcati ceva, muñcitvā ca na puna gaṇhati, evaṃ karotīti attho. Byāpādapadosaṃ pahāyātiādīsupi eseva nayo. Byāpajjati iminā cittaṃ pūtikummāsādayo viya purimapakatiṃ vijahatīti byāpādo. Vikārāpattiyā padussati, paraṃ vā padūseti vināsetīti padoso. Ubhayametaṃ kodhassevādhivacanaṃ . Thinaṃ cittagelaññaṃ. Middhaṃ cetasikagelaññaṃ, thinañca middhañca thinamiddhaṃ. Ālokasaññīti rattimpi divādiṭṭhālokasañjānanasamatthāya vigatanīvaraṇāya parisuddhāya saññāya samannāgato. Sato sampajānoti satiyā ca ñāṇena ca samannāgato. Idaṃ ubhayaṃ ālokasaññāya upakārattā vuttaṃ. Uddhaccañca kukkuccañca uddhaccakukkuccaṃ. Tiṇṇavicikicchoti vicikicchaṃ taritvā atikkamitvā ṭhito. ‘‘Kathamidaṃ kathamida’’nti evaṃ nappavattatīti akathaṃkathī. Kusalesu dhammesūti anavajjesu dhammesu. ‘‘Ime nu kho kusalā kathamime kusalā’’ti evaṃ na vicikicchati. Na kaṅkhatīti attho. Ayamettha saṅkhepo. Imesu pana nīvaraṇesu vacanatthalakkhaṇādibhedato yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ visuddhimagge vuttaṃ.
218. яаа банааяам̣ сзяяат̇ааби махаарааж̇аад̇и убамаа вуд̇д̇аа. д̇ад̇т̇а ин̣ам̣ аад̣̇ааяаад̇и вад̣дхияаа д̇ханам̣ г̇ахзд̇ваа. б̣яанд̇им̣ гарзяяаад̇и виг̇ад̇анд̇ам̣ гарзяяа , яат̇аа д̇зсам̣ гааган̣игамад̇д̇оби барияанд̇о наама наавасиссад̇и, звам̣ гарзяяа; саб̣б̣асо бадинияяаад̇зяяаад̇и ад̇т̇о. д̇ад̇о нид̣̇аананд̇и аан̣ан̣яанид̣̇аанам̣. со хи ‘‘ан̣ан̣омхий’’д̇и ааваж̇ж̇анд̇о б̣алавабаамож̇ж̇ам̣ лабхад̇и, соманассам̣ ад̇хиг̇ажчад̇и, д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘лабхзт̇а баамож̇ж̇ам̣, ад̇хиг̇ажчзяяа соманасса’’нд̇и.
218. Yā panāyaṃ seyyathāpi mahārājāti upamā vuttā. Tattha iṇaṃ ādāyāti vaḍḍhiyā dhanaṃ gahetvā. Byantiṃ kareyyāti vigatantaṃ kareyya , yathā tesaṃ kākaṇikamattopi pariyanto nāma nāvasissati, evaṃ kareyya; sabbaso paṭiniyyāteyyāti attho. Tato nidānanti āṇaṇyanidānaṃ. So hi ‘‘aṇaṇomhī’’ti āvajjanto balavapāmojjaṃ labhati, somanassaṃ adhigacchati, tena vuttaṃ – ‘‘labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassa’’nti.
219. висабхааг̇авзд̣̇ануббад̇д̇ияаа гагажзнзва жад̇уирияаабат̇ам̣ чинд̣̇анд̇о ааб̣аад̇хад̇ийд̇и ааб̣аад̇хо, сваасса ад̇т̇ийд̇и ааб̣аад̇хиго. д̇ам̣ самудтаанзна д̣̇угкзна д̣̇угкид̇о. ад̇химад̇д̇аг̇илаанод̇и б̣аал̣хаг̇илаано. нажчаад̣̇зяяаад̇и ад̇химад̇д̇аб̣яаад̇хибарзд̇ад̇ааяа на ружжзяяа. б̣аламад̇д̇аад̇и б̣аламзва, б̣алан̃жасса гааяз на бхавзяяаад̇и ад̇т̇о. д̇ад̇онид̣̇аананд̇и аарог̇яанид̣̇аанам̣. д̇асса хи – ‘‘арог̇омхий’’д̇и ааваж̇ж̇аяад̇о д̇ад̣̇убхаяам̣ ход̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘лабхзт̇а баамож̇ж̇ам̣, ад̇хиг̇ажчзяяа соманасса’’нд̇и.
219. Visabhāgavedanuppattiyā kakaceneva catuiriyāpathaṃ chindanto ābādhatīti ābādho, svāssa atthīti ābādhiko. Taṃ samuṭṭhānena dukkhena dukkhito. Adhimattagilānoti bāḷhagilāno. Nacchādeyyāti adhimattabyādhiparetatāya na rucceyya. Balamattāti balameva, balañcassa kāye na bhaveyyāti attho. Tatonidānanti ārogyanidānaṃ. Tassa hi – ‘‘arogomhī’’ti āvajjayato tadubhayaṃ hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassa’’nti.
220. на жасса гин̃жи бхог̇аанам̣ ваяод̇и гааган̣игамад̇д̇амби бхог̇аанам̣ ваяо на бхавзяяа. д̇ад̇онид̣̇аананд̇и б̣анд̇ханаамогканид̣̇аанам̣. сзсам̣ вуд̇д̇анаязнзва саб̣б̣абад̣̇зсу яож̇зд̇аб̣б̣ам̣.
220.Na cassa kiñci bhogānaṃ vayoti kākaṇikamattampi bhogānaṃ vayo na bhaveyya. Tatonidānanti bandhanāmokkhanidānaṃ. Sesaṃ vuttanayeneva sabbapadesu yojetabbaṃ.
221-222. анад̇д̇аад̇хийнод̇и на ад̇д̇ани ад̇хийно, ад̇д̇ано ружияаа гин̃жи гаад̇ум̣ на лабхад̇и. бараад̇хийнод̇и барзсу ад̇хийно барассзва ружияаа вад̇д̇ад̇и. на язна гаамам̣ г̇амод̇и язна д̣̇исаабхааг̇знасса г̇анд̇угаамад̇аа ход̇и, ижчаа уббаж̇ж̇ад̇и г̇аманааяа, д̇зна г̇анд̇ум̣ на лабхад̇и. д̣̇аасаб̣яаад̇и д̣̇аасабхааваа. бхуж̇иссод̇и ад̇д̇ано санд̇аго. д̇ад̇онид̣̇аананд̇и бхуж̇иссанид̣̇аанам̣. ганд̇аарад̣̇д̇хаанамаг̇г̇анд̇и ганд̇аарам̣ ад̣̇д̇хаанамаг̇г̇ам̣, нируд̣̇агам̣ д̣̇ийгхамаг̇г̇анд̇и ад̇т̇о. д̇ад̇онид̣̇аананд̇и кзманд̇абхууминид̣̇аанам̣.
221-222.Anattādhīnoti na attani adhīno, attano ruciyā kiñci kātuṃ na labhati. Parādhīnoti paresu adhīno parasseva ruciyā vattati. Na yena kāmaṃ gamoti yena disābhāgenassa gantukāmatā hoti, icchā uppajjati gamanāya, tena gantuṃ na labhati. Dāsabyāti dāsabhāvā. Bhujissoti attano santako. Tatonidānanti bhujissanidānaṃ. Kantāraddhānamagganti kantāraṃ addhānamaggaṃ, nirudakaṃ dīghamagganti attho. Tatonidānanti khemantabhūminidānaṃ.
223. имз бан̃жа нийваран̣з аббахийнзд̇и зд̇т̇а бхаг̇аваа аббахийнагаамажчанд̣̇анийваран̣ам̣ ин̣асад̣̇исам̣, сзсаани рог̇аад̣̇исад̣̇исаани гад̇ваа д̣̇ассзд̇и. д̇ад̇рааяам̣ сад̣̇исад̇аа. яо хи барзсам̣ ин̣ам̣ г̇ахзд̇ваа винаасзд̇и, со д̇зхи ин̣ам̣ д̣̇зхийд̇и вужжамааноби парусам̣ вужжамааноби б̣аж̇жхамааноби вад̇хийяамааноби гин̃жи бадиб̣аахид̇ум̣ на саггод̇и, саб̣б̣ам̣ д̇ид̇игкад̇и. д̇ид̇игкаагааран̣ам̣ хисса д̇ам̣ ин̣ам̣ ход̇и. звамзва яо яамхи гаамажчанд̣̇зна раж̇ж̇ад̇и, д̇ан̣хаасахаг̇ад̇зна д̇ам̣ вад̇т̇ум̣ г̇ан̣хад̇и, со д̇зна парусам̣ вужжамааноби б̣аж̇жхамааноби вад̇хийяамааноби саб̣б̣ам̣ д̇ид̇игкад̇и, д̇ид̇игкаагааран̣ам̣ хисса со гаамажчанд̣̇о ход̇и, гхарасаамигзхи вад̇хийяамаанаанам̣ ид̇т̇ийнам̣ вияаад̇и, звам̣ ин̣ам̣ вияа гаамажчанд̣̇о д̣̇адтаб̣б̣о.
223.Ime pañca nīvaraṇe appahīneti ettha bhagavā appahīnakāmacchandanīvaraṇaṃ iṇasadisaṃ, sesāni rogādisadisāni katvā dasseti. Tatrāyaṃ sadisatā. Yo hi paresaṃ iṇaṃ gahetvā vināseti, so tehi iṇaṃ dehīti vuccamānopi pharusaṃ vuccamānopi bajjhamānopi vadhīyamānopi kiñci paṭibāhituṃ na sakkoti, sabbaṃ titikkhati. Titikkhākāraṇaṃ hissa taṃ iṇaṃ hoti. Evameva yo yamhi kāmacchandena rajjati, taṇhāsahagatena taṃ vatthuṃ gaṇhati, so tena pharusaṃ vuccamānopi bajjhamānopi vadhīyamānopi sabbaṃ titikkhati, titikkhākāraṇaṃ hissa so kāmacchando hoti, gharasāmikehi vadhīyamānānaṃ itthīnaṃ viyāti, evaṃ iṇaṃ viya kāmacchando daṭṭhabbo.
яат̇аа бана бид̇д̇арог̇аад̇уро мад̇хусаггараад̣̇ийсуби д̣̇иннзсу бид̇д̇арог̇аад̇урад̇ааяа д̇зсам̣ расам̣ на винд̣̇ад̇и, ‘‘д̇ид̇д̇агам̣ д̇ид̇д̇ага’’нд̇и уг̇г̇ирад̇иязва. звамзва б̣яаабаннажид̇д̇о хид̇агаамзхи аажарияубаж̇жхааязхи аббамад̇д̇агамби овад̣̇ияамаано оваад̣̇ам̣ на г̇ан̣хад̇и. ‘‘ад̇и вияа мз д̇умхз убад̣̇д̣̇авзт̇аа’’д̇иаад̣̇ийни вад̇ваа виб̣бхамад̇и. бид̇д̇арог̇аад̇урад̇ааяа со бурисо мад̇хусаггараад̣̇ийнам̣ вияа год̇хаад̇урад̇ааяа жхаанасукаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ саасанарасам̣ на винд̣̇ад̇ийд̇и. звам̣ рог̇о вияа б̣яаабаад̣̇о д̣̇адтаб̣б̣о.
Yathā pana pittarogāturo madhusakkarādīsupi dinnesu pittarogāturatāya tesaṃ rasaṃ na vindati, ‘‘tittakaṃ tittaka’’nti uggiratiyeva. Evameva byāpannacitto hitakāmehi ācariyupajjhāyehi appamattakampi ovadiyamāno ovādaṃ na gaṇhati. ‘‘Ati viya me tumhe upaddavethā’’tiādīni vatvā vibbhamati. Pittarogāturatāya so puriso madhusakkarādīnaṃ viya kodhāturatāya jhānasukhādibhedaṃ sāsanarasaṃ na vindatīti. Evaṃ rogo viya byāpādo daṭṭhabbo.
яат̇аа бана нагкад̇д̇ад̣̇ивасз б̣анд̇ханааг̇аарз б̣ад̣̇д̇хо бурисо нагкад̇д̇асса нзва аад̣̇им̣ на маж̇жхам̣ на барияосаанам̣ бассад̇и. со д̣̇уд̇ияад̣̇ивасз муд̇д̇о ахо хияяо нагкад̇д̇ам̣ манаабам̣, ахо нажжам̣, ахо г̇ийд̇анд̇иаад̣̇ийни суд̇вааби бадиважанам̣ на д̣̇зд̇и. гим̣ гааран̣аа? нагкад̇д̇асса ананубхууд̇ад̇д̇аа. звамзва т̇инамид̣̇д̇хаабхибхууд̇о бхигку вижид̇д̇анаязби д̇хаммассаванз бавад̇д̇амаанз нзва д̇асса аад̣̇им̣ на маж̇жхам̣ на барияосаанам̣ ж̇аанаад̇и. соби удтид̇з д̇хаммассаванз ахо д̇хаммассаванам̣, ахо гааран̣ам̣, ахо убамаад̇и д̇хаммассаванасса ван̣н̣ам̣ бхан̣амаанаанам̣ суд̇вааби бадиважанам̣ на д̣̇зд̇и. гим̣ гааран̣аа? т̇инамид̣̇д̇хавасзна д̇хаммагат̇ааяа ананубхууд̇ад̇д̇аа. звам̣ б̣анд̇ханааг̇аарам̣ вияа т̇инамид̣̇д̇хам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
Yathā pana nakkhattadivase bandhanāgāre baddho puriso nakkhattassa neva ādiṃ na majjhaṃ na pariyosānaṃ passati. So dutiyadivase mutto aho hiyyo nakkhattaṃ manāpaṃ, aho naccaṃ, aho gītantiādīni sutvāpi paṭivacanaṃ na deti. Kiṃ kāraṇā? Nakkhattassa ananubhūtattā. Evameva thinamiddhābhibhūto bhikkhu vicittanayepi dhammassavane pavattamāne neva tassa ādiṃ na majjhaṃ na pariyosānaṃ jānāti. Sopi uṭṭhite dhammassavane aho dhammassavanaṃ, aho kāraṇaṃ, aho upamāti dhammassavanassa vaṇṇaṃ bhaṇamānānaṃ sutvāpi paṭivacanaṃ na deti. Kiṃ kāraṇā? Thinamiddhavasena dhammakathāya ananubhūtattā. Evaṃ bandhanāgāraṃ viya thinamiddhaṃ daṭṭhabbaṃ.
яат̇аа бана нагкад̇д̇ам̣ гийл̣анд̇оби д̣̇аасо – ‘‘ид̣̇ам̣ наама ажжааяигам̣ гаран̣ийяам̣ ад̇т̇и, сийгхам̣ д̇ад̇т̇а г̇ажчаахи. но жз г̇ажчаси, хад̇т̇абаад̣̇ам̣ ваа д̇з чинд̣̇аами ган̣н̣анаасам̣ ваа’’д̇и вуд̇д̇о сийгхам̣ г̇ажчад̇иязва . нагкад̇д̇асса аад̣̇имаж̇жхабарияосаанам̣ анубхавид̇ум̣ на лабхад̇и, гасмаа? бараад̇хийнад̇ааяа, звамзва винаяз абагад̇ан̃н̃унаа вивзгад̇т̇ааяа аран̃н̃ам̣ бавидтзнааби гисмин̃жид̣̇зва анд̇амасо габбияамам̣сзби агаббияамам̣сасан̃н̃ааяа уббаннааяа вивзгам̣ бахааяа сийлависод̇ханад̇т̇ам̣ винаяад̇харасса санд̇игам̣ г̇анд̇аб̣б̣ам̣ ход̇и, вивзгасукам̣ анубхавид̇ум̣ на лабхад̇и, гасмаа? уд̣̇д̇хажжагуггужжаабхибхууд̇ад̇ааяаад̇и. звам̣ д̣̇аасаб̣яам̣ вияа уд̣̇д̇хажжагуггужжам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
Yathā pana nakkhattaṃ kīḷantopi dāso – ‘‘idaṃ nāma accāyikaṃ karaṇīyaṃ atthi, sīghaṃ tattha gacchāhi. No ce gacchasi, hatthapādaṃ vā te chindāmi kaṇṇanāsaṃ vā’’ti vutto sīghaṃ gacchatiyeva . Nakkhattassa ādimajjhapariyosānaṃ anubhavituṃ na labhati, kasmā? Parādhīnatāya, evameva vinaye apakataññunā vivekatthāya araññaṃ paviṭṭhenāpi kismiñcideva antamaso kappiyamaṃsepi akappiyamaṃsasaññāya uppannāya vivekaṃ pahāya sīlavisodhanatthaṃ vinayadharassa santikaṃ gantabbaṃ hoti, vivekasukhaṃ anubhavituṃ na labhati, kasmā? Uddhaccakukkuccābhibhūtatāyāti. Evaṃ dāsabyaṃ viya uddhaccakukkuccaṃ daṭṭhabbaṃ.
яат̇аа бана ганд̇аарад̣̇д̇хаанамаг̇г̇аббадибанно бурисо жорзхи мануссаанам̣ вилуд̇д̇огаасам̣ бахад̇огаасан̃жа д̣̇исваа д̣̇ан̣д̣агасад̣̇д̣̇знаби сагун̣асад̣̇д̣̇знаби ‘‘жораа ааг̇ад̇аа’’д̇и уссан̇гид̇абарисан̇гид̇ова ход̇и, г̇ажчад̇иби д̇идтад̇иби нивад̇д̇ад̇иби, г̇ад̇адтаанад̇о аг̇ад̇адтаанамзва б̣ахуд̇арам̣ ход̇и. со гижчзна гасирзна кзманд̇абхуумим̣ баабун̣аад̇и ваа на ваа баабун̣аад̇и. звамзва яасса адтасу таанзсу вижигижчаа уббаннаа ход̇и, со – ‘‘б̣уд̣̇д̇хо ну ко, но ну ко б̣уд̣̇д̇хо’’д̇иаад̣̇инаа наязна вижигижчанд̇о ад̇химужжид̇ваа сад̣̇д̇хааяа г̇ан̣хид̇ум̣ на саггод̇и. асаггонд̇о маг̇г̇ам̣ ваа палам̣ ваа на баабун̣аад̇ийд̇и. яат̇аа ганд̇аарад̣̇д̇хаанамаг̇г̇з – ‘‘жораа ад̇т̇и над̇т̇ий’’д̇и бунаббунам̣ аасаббанабарисаббанам̣ абарияог̇ааханам̣ чамбхид̇ад̇д̇ам̣ жид̇д̇асса уббаад̣̇знд̇о кзманд̇абад̇д̇ияаа анд̇арааяам̣ гарод̇и, звам̣ вижигижчааби – ‘‘б̣уд̣̇д̇хо ну ко, на б̣уд̣̇д̇хо’’д̇иаад̣̇инаа наязна бунаббунам̣ аасаббанабарисаббанам̣ абарияог̇ааханам̣ чамбхид̇ад̇д̇ам̣ жид̇д̇асса уббаад̣̇аяамаанаа арияабхуумиббад̇д̇ияаа анд̇арааяам̣ гарод̇ийд̇и ганд̇аарад̣̇д̇хаанамаг̇г̇о вияа вижигижчаа д̣̇адтаб̣б̣аа.
Yathā pana kantāraddhānamaggappaṭipanno puriso corehi manussānaṃ viluttokāsaṃ pahatokāsañca disvā daṇḍakasaddenapi sakuṇasaddenapi ‘‘corā āgatā’’ti ussaṅkitaparisaṅkitova hoti, gacchatipi tiṭṭhatipi nivattatipi, gataṭṭhānato agataṭṭhānameva bahutaraṃ hoti. So kicchena kasirena khemantabhūmiṃ pāpuṇāti vā na vā pāpuṇāti. Evameva yassa aṭṭhasu ṭhānesu vicikicchā uppannā hoti, so – ‘‘buddho nu kho, no nu kho buddho’’tiādinā nayena vicikicchanto adhimuccitvā saddhāya gaṇhituṃ na sakkoti. Asakkonto maggaṃ vā phalaṃ vā na pāpuṇātīti. Yathā kantāraddhānamagge – ‘‘corā atthi natthī’’ti punappunaṃ āsappanaparisappanaṃ apariyogāhanaṃ chambhitattaṃ cittassa uppādento khemantapattiyā antarāyaṃ karoti, evaṃ vicikicchāpi – ‘‘buddho nu kho, na buddho’’tiādinā nayena punappunaṃ āsappanaparisappanaṃ apariyogāhanaṃ chambhitattaṃ cittassa uppādayamānā ariyabhūmippattiyā antarāyaṃ karotīti kantāraddhānamaggo viya vicikicchā daṭṭhabbā.
224. ид̣̇аани – ‘‘сзяяат̇ааби, махаарааж̇а, аан̣ан̣яа’’нд̇и зд̇т̇а бхаг̇аваа бахийнагаамажчанд̣̇анийваран̣ам̣ аан̣ан̣яасад̣̇исам̣, сзсаани аарог̇яаад̣̇исад̣̇исаани гад̇ваа д̣̇ассзд̇и. д̇ад̇рааяам̣ сад̣̇исад̇аа, яат̇аа хи бурисо ин̣ам̣ аад̣̇ааяа гамманд̇з баяож̇зд̇ваа самид̣̇д̇хад̇ам̣ бад̇д̇о – ‘‘ид̣̇ам̣ ин̣ам̣ наама балиб̣од̇хамуула’’нд̇и жинд̇зд̇ваа савад̣дхигам̣ ин̣ам̣ нияяаад̇зд̇ваа бан̣н̣ам̣ паалаабзяяа. ат̇асса д̇ад̇о бадтааяа нзва гожи д̣̇ууд̇ам̣ бзсзд̇и, на бан̣н̣ам̣. со ин̣асаамигз д̣̇исвааби сажз ижчад̇и, аасанаа удтахад̇и, но жз на удтахад̇и, гасмаа? д̇зхи сад̣̇д̇хим̣ ниллзбад̇ааяа алаг̇г̇ад̇ааяа. звамзва бхигку – ‘‘аяам̣ гаамажчанд̣̇о наама балиб̣од̇хамуула’’нд̇и жинд̇зд̇ваа ча д̇хаммз бхаавзд̇ваа гаамажчанд̣̇анийваран̣ам̣ баж̇ахад̇и. д̇з бана ча д̇хаммз махаасад̇ибадтаанз ван̣н̣аяиссаама. д̇ассзвам̣ бахийнагаамажчанд̣̇асса яат̇аа ин̣амуд̇д̇асса бурисасса ин̣ассаамигз д̣̇исваа нзва бхаяам̣ на чамбхид̇ад̇д̇ам̣ ход̇и. звамзва баравад̇т̇умхи нзва сан̇г̇о на б̣ад̣̇д̇хо ход̇и. д̣̇иб̣б̣ааниби руубаани бассад̇о гилзсо на самуд̣̇аажарад̇и. д̇асмаа бхаг̇аваа аан̣ан̣яамива гаамажчанд̣̇аббахаанам̣ ааха.
224. Idāni – ‘‘seyyathāpi, mahārāja, āṇaṇya’’nti ettha bhagavā pahīnakāmacchandanīvaraṇaṃ āṇaṇyasadisaṃ, sesāni ārogyādisadisāni katvā dasseti. Tatrāyaṃ sadisatā, yathā hi puriso iṇaṃ ādāya kammante payojetvā samiddhataṃ patto – ‘‘idaṃ iṇaṃ nāma palibodhamūla’’nti cintetvā savaḍḍhikaṃ iṇaṃ niyyātetvā paṇṇaṃ phālāpeyya. Athassa tato paṭṭhāya neva koci dūtaṃ peseti, na paṇṇaṃ. So iṇasāmike disvāpi sace icchati, āsanā uṭṭhahati, no ce na uṭṭhahati, kasmā? Tehi saddhiṃ nillepatāya alaggatāya. Evameva bhikkhu – ‘‘ayaṃ kāmacchando nāma palibodhamūla’’nti cintetvā cha dhamme bhāvetvā kāmacchandanīvaraṇaṃ pajahati. Te pana cha dhamme mahāsatipaṭṭhāne vaṇṇayissāma. Tassevaṃ pahīnakāmacchandassa yathā iṇamuttassa purisassa iṇassāmike disvā neva bhayaṃ na chambhitattaṃ hoti. Evameva paravatthumhi neva saṅgo na baddho hoti. Dibbānipi rūpāni passato kileso na samudācarati. Tasmā bhagavā āṇaṇyamiva kāmacchandappahānaṃ āha.
яат̇аа бана со бид̇д̇арог̇аад̇уро бурисо бхзсаж̇ж̇агирияааяа д̇ам̣ рог̇ам̣ вуубасамзд̇ваа д̇ад̇о бадтааяа мад̇хусаггараад̣̇ийнам̣ расам̣ винд̣̇ад̇и. звамзва бхигку ‘‘аяам̣ б̣яаабаад̣̇о наама махаа анад̇т̇агаро’’д̇и ча д̇хаммз бхаавзд̇ваа б̣яаабаад̣̇анийваран̣ам̣ баж̇ахад̇и. саб̣б̣анийваран̣зсу ча д̇хаммз махаасад̇ибадтаанзязва ван̣н̣аяиссаама. на гзвалан̃жа д̇зязва, язби т̇инамид̣̇д̇хаад̣̇ийнам̣ бахаанааяа бхаавзд̇аб̣б̣аа, д̇зби саб̣б̣з д̇ад̇т̇зва ван̣н̣аяиссаама. со звам̣ бахийнаб̣яаабаад̣̇о яат̇аа бид̇д̇арог̇авимуд̇д̇о бурисо мад̇хусаггараад̣̇ийнам̣ расам̣ самбияааяамаано бадисзвад̇и, звамзва аажаарабан̣н̣ад̇д̇иаад̣̇ийни сигкаабад̣̇аани сирасаа самбадижчид̇ваа самбияааяамаано сигкад̇и. д̇асмаа бхаг̇аваа аарог̇яамива б̣яаабаад̣̇аббахаанам̣ ааха.
Yathā pana so pittarogāturo puriso bhesajjakiriyāya taṃ rogaṃ vūpasametvā tato paṭṭhāya madhusakkarādīnaṃ rasaṃ vindati. Evameva bhikkhu ‘‘ayaṃ byāpādo nāma mahā anatthakaro’’ti cha dhamme bhāvetvā byāpādanīvaraṇaṃ pajahati. Sabbanīvaraṇesu cha dhamme mahāsatipaṭṭhāneyeva vaṇṇayissāma. Na kevalañca teyeva, yepi thinamiddhādīnaṃ pahānāya bhāvetabbā, tepi sabbe tattheva vaṇṇayissāma. So evaṃ pahīnabyāpādo yathā pittarogavimutto puriso madhusakkarādīnaṃ rasaṃ sampiyāyamāno paṭisevati, evameva ācārapaṇṇattiādīni sikkhāpadāni sirasā sampaṭicchitvā sampiyāyamāno sikkhati. Tasmā bhagavā ārogyamiva byāpādappahānaṃ āha.
яат̇аа со нагкад̇д̇ад̣̇ивасз б̣анд̇ханааг̇аарам̣ бавзсид̇о бурисо абарасмим̣ нагкад̇д̇ад̣̇ивасз – ‘‘буб̣б̣зби ахам̣ бамаад̣̇ад̣̇осзна б̣ад̣̇д̇хо, д̇зна нагкад̇д̇ам̣ наанубхавим̣. ид̣̇аани аббамад̇д̇о бхависсаамий’’д̇и яат̇аасса бажжад̇т̇игаа огаасам̣ на лабханд̇и, звам̣ аббамад̇д̇о худ̇ваа нагкад̇д̇ам̣ анубхавид̇ваа – ‘ахо нагкад̇д̇ам̣, ахо нагкад̇д̇а’нд̇и уд̣̇аанам̣ уд̣̇аанзси, звамзва бхигку – ‘‘ид̣̇ам̣ т̇инамид̣̇д̇хам̣ наама махааанад̇т̇агара’’нд̇и ча д̇хаммз бхаавзд̇ваа т̇инамид̣̇д̇ханийваран̣ам̣ баж̇ахад̇и, со звам̣ бахийнат̇инамид̣̇д̇хо яат̇аа б̣анд̇ханаа муд̇д̇о бурисо сад̇д̇аахамби нагкад̇д̇асса аад̣̇имаж̇жхабарияосаанам̣ анубхавад̇и, звамзва д̇хамманагкад̇д̇асса аад̣̇имаж̇жхабарияосаанам̣ анубхаванд̇о саха бадисамбхид̣̇аахи арахад̇д̇ам̣ баабун̣аад̇и. д̇асмаа бхаг̇аваа б̣анд̇ханаа могкамива т̇инамид̣̇д̇хаббахаанам̣ ааха.
Yathā so nakkhattadivase bandhanāgāraṃ pavesito puriso aparasmiṃ nakkhattadivase – ‘‘pubbepi ahaṃ pamādadosena baddho, tena nakkhattaṃ nānubhaviṃ. Idāni appamatto bhavissāmī’’ti yathāssa paccatthikā okāsaṃ na labhanti, evaṃ appamatto hutvā nakkhattaṃ anubhavitvā – ‘aho nakkhattaṃ, aho nakkhatta’nti udānaṃ udānesi, evameva bhikkhu – ‘‘idaṃ thinamiddhaṃ nāma mahāanatthakara’’nti cha dhamme bhāvetvā thinamiddhanīvaraṇaṃ pajahati, so evaṃ pahīnathinamiddho yathā bandhanā mutto puriso sattāhampi nakkhattassa ādimajjhapariyosānaṃ anubhavati, evameva dhammanakkhattassa ādimajjhapariyosānaṃ anubhavanto saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇāti. Tasmā bhagavā bandhanā mokkhamiva thinamiddhappahānaṃ āha.
яат̇аа бана д̣̇аасо гин̃жид̣̇зва мид̇д̇ам̣ убаниссааяа саамигаанам̣ д̇ханам̣ д̣̇ад̇ваа ад̇д̇аанам̣ бхуж̇иссам̣ гад̇ваа д̇ад̇о бадтааяа яам̣ ижчад̇и, д̇ам̣ гарод̇и. звамзва бхигку – ‘‘ид̣̇ам̣ уд̣̇д̇хажжагуггужжам̣ наама махаа анад̇т̇агара’’нд̇и ча д̇хаммз бхаавзд̇ваа уд̣̇д̇хажжагуггужжам̣ баж̇ахад̇и. со звам̣ бахийнауд̣̇д̇хажжагуггужжо яат̇аа бхуж̇иссо бурисо яам̣ ижчад̇и, д̇ам̣ гарод̇и, на д̇ам̣ гожи б̣алаггаарзна д̇ад̇о нивад̇д̇зд̇и , звамзва яат̇аа сукам̣ нзгкаммабадибад̣̇ам̣ бадибаж̇ж̇ад̇и, на д̇ам̣ уд̣̇д̇хажжагуггужжам̣ б̣алаггаарзна д̇ад̇о нивад̇д̇зд̇и. д̇асмаа бхаг̇аваа бхуж̇иссам̣ вияа уд̣̇д̇хажжагуггужжаббахаанам̣ ааха.
Yathā pana dāso kiñcideva mittaṃ upanissāya sāmikānaṃ dhanaṃ datvā attānaṃ bhujissaṃ katvā tato paṭṭhāya yaṃ icchati, taṃ karoti. Evameva bhikkhu – ‘‘idaṃ uddhaccakukkuccaṃ nāma mahā anatthakara’’nti cha dhamme bhāvetvā uddhaccakukkuccaṃ pajahati. So evaṃ pahīnauddhaccakukkucco yathā bhujisso puriso yaṃ icchati, taṃ karoti, na taṃ koci balakkārena tato nivatteti , evameva yathā sukhaṃ nekkhammapaṭipadaṃ paṭipajjati, na taṃ uddhaccakukkuccaṃ balakkārena tato nivatteti. Tasmā bhagavā bhujissaṃ viya uddhaccakukkuccappahānaṃ āha.
яат̇аа б̣алаваа бурисо хад̇т̇асаарам̣ г̇ахзд̇ваа саж̇ж̇аавуд̇хо сабаривааро ганд̇аарам̣ бадибаж̇ж̇зяяа, д̇ам̣ жораа д̣̇уурад̇ова д̣̇исваа балааязяяум̣. со сод̇т̇инаа д̇ам̣ ганд̇аарам̣ нид̇т̇арид̇ваа кзманд̇ам̣ бад̇д̇о хадтад̇удто асса. звамзва бхигку ‘‘аяам̣ вижигижчаа наама махаа анад̇т̇агааригаа’’д̇и ча д̇хаммз бхаавзд̇ваа вижигижчам̣ баж̇ахад̇и . со звам̣ бахийнавижигижчо яат̇аа б̣алаваа бурисо саж̇ж̇аавуд̇хо сабаривааро ниб̣бхаяо жорз д̇ин̣ам̣ вияа аг̇ан̣зд̇ваа сод̇т̇инаа нигкамид̇ваа кзманд̇абхуумим̣ баабун̣аад̇и, звамзва бхигку д̣̇ужжарид̇аганд̇аарам̣ нид̇т̇арид̇ваа барамам̣ кзманд̇абхуумим̣ амад̇ам̣ махааниб̣б̣аанам̣ баабун̣аад̇и. д̇асмаа бхаг̇аваа кзманд̇абхуумим̣ вияа вижигижчаабахаанам̣ ааха.
Yathā balavā puriso hatthasāraṃ gahetvā sajjāvudho saparivāro kantāraṃ paṭipajjeyya, taṃ corā dūratova disvā palāyeyyuṃ. So sotthinā taṃ kantāraṃ nittharitvā khemantaṃ patto haṭṭhatuṭṭho assa. Evameva bhikkhu ‘‘ayaṃ vicikicchā nāma mahā anatthakārikā’’ti cha dhamme bhāvetvā vicikicchaṃ pajahati . So evaṃ pahīnavicikiccho yathā balavā puriso sajjāvudho saparivāro nibbhayo core tiṇaṃ viya agaṇetvā sotthinā nikkhamitvā khemantabhūmiṃ pāpuṇāti, evameva bhikkhu duccaritakantāraṃ nittharitvā paramaṃ khemantabhūmiṃ amataṃ mahānibbānaṃ pāpuṇāti. Tasmā bhagavā khemantabhūmiṃ viya vicikicchāpahānaṃ āha.
225. баамож̇ж̇ам̣ ж̇ааяад̇ийд̇и д̇удтаагааро ж̇ааяад̇и. бамуд̣̇ид̇асса бийд̇и ж̇ааяад̇ийд̇и д̇удтасса сагаласарийрам̣ кобхаяамаанаа бийд̇и ж̇ааяад̇и. бийд̇иманасса гааяо бассамбхад̇ийд̇и бийд̇исамбаяуд̇д̇ажид̇д̇асса буг̇г̇аласса наамагааяо бассамбхад̇и, виг̇ад̇ад̣̇арат̇о ход̇и. сукам̣ взд̣̇зд̇ийд̇и гааяигамби жзд̇асигамби сукам̣ взд̣̇аяад̇и. жид̇д̇ам̣ самаад̇хияад̇ийд̇и иминаа нзгкаммасукзна сукид̇асса убажааравасзнаби аббанаавасзнаби жид̇д̇ам̣ самаад̇хияад̇и.
225.Pāmojjaṃ jāyatīti tuṭṭhākāro jāyati. Pamuditassa pīti jāyatīti tuṭṭhassa sakalasarīraṃ khobhayamānā pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhatīti pītisampayuttacittassa puggalassa nāmakāyo passambhati, vigatadaratho hoti. Sukhaṃ vedetīti kāyikampi cetasikampi sukhaṃ vedayati. Cittaṃ samādhiyatīti iminā nekkhammasukhena sukhitassa upacāravasenapi appanāvasenapi cittaṃ samādhiyati.
батамаж̇жхаанагат̇аа
Paṭhamajjhānakathā
226. со вивижжзва гаамзхи…бз… батамам̣ жхаанам̣ убасамбаж̇ж̇а вихарад̇ийд̇иаад̣̇и бана убажаарасамаад̇хинаа самаахид̇з жид̇д̇з убаривисзсад̣̇ассанад̇т̇ам̣ аббанаасамаад̇хинаа самаахид̇з жид̇д̇з д̇асса самаад̇хино бабхзд̣̇ад̣̇ассанад̇т̇ам̣ вуд̇д̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. имамзва гааяанд̇и имам̣ гараж̇агааяам̣. абхисанд̣̇зд̇ийд̇и д̇змзд̇и снзхзд̇и, саб̣б̣ад̇т̇а бавад̇д̇абийд̇исукам̣ гарод̇и. барисанд̣̇зд̇ийд̇и саманд̇ад̇о санд̣̇зд̇и. барибуурзд̇ийд̇и вааяунаа бхасд̇ам̣ вияа буурзд̇и. барибпарад̇ийд̇и саманд̇ад̇о пусад̇и. саб̣б̣аавад̇о гааяассаад̇и асса бхигкуно саб̣б̣агодтаасавад̇о гааяасса гин̃жи убаад̣̇иннагасанд̇ад̇ибавад̇д̇идтаанз чавимам̣салохид̇аануг̇ад̇ам̣ ан̣умад̇д̇амби таанам̣ батамаж̇жхаанасукзна апудам̣ наама на ход̇и.
226.So vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharatītiādi pana upacārasamādhinā samāhite citte uparivisesadassanatthaṃ appanāsamādhinā samāhite citte tassa samādhino pabhedadassanatthaṃ vuttanti veditabbaṃ. Imameva kāyanti imaṃ karajakāyaṃ. Abhisandetīti temeti sneheti, sabbattha pavattapītisukhaṃ karoti. Parisandetīti samantato sandeti. Paripūretīti vāyunā bhastaṃ viya pūreti. Parippharatīti samantato phusati. Sabbāvato kāyassāti assa bhikkhuno sabbakoṭṭhāsavato kāyassa kiñci upādinnakasantatipavattiṭṭhāne chavimaṃsalohitānugataṃ aṇumattampi ṭhānaṃ paṭhamajjhānasukhena aphuṭaṃ nāma na hoti.
227. д̣̇агкод̇и чзго бадиб̣ало нхаанийяажун̣н̣аани гаад̇ун̃жзва баяож̇зд̇ун̃жа саннзд̇ун̃жа. гам̣сат̇аалзд̇и язна гзнажи лохзна гад̇абхааж̇анз. мад̇д̇игабхааж̇анам̣ бана т̇ирам̣ на ход̇и. саннзнд̇асса бхиж̇ж̇ад̇и. д̇асмаа д̇ам̣ на д̣̇ассзд̇и. барибпосагам̣ барибпосаганд̇и син̃жид̇ваа син̃жид̇ваа. саннзяяаад̇и ваамахад̇т̇зна гам̣сат̇аалам̣ г̇ахзд̇ваа д̣̇агкин̣ахад̇т̇зна бамаан̣аяуд̇д̇ам̣ уд̣̇агам̣ син̃жид̇ваа син̃жид̇ваа баримад̣̇д̣̇анд̇о бин̣д̣ам̣ гарзяяа. снзхаануг̇ад̇аад̇и уд̣̇агасинзхзна ануг̇ад̇аа. снзхабарзд̇аад̇и уд̣̇агасинзхзна бариг̇г̇ахид̇аа. санд̇араб̣аахираад̇и сад̣̇д̇хим̣ анд̇обад̣̇зсзна жзва б̣ахибад̣̇зсзна жа саб̣б̣ад̇т̇агамзва уд̣̇агасинзхзна пудаад̇и ад̇т̇о. на жа баг̇гхаран̣ийд̇и на жа б̣инд̣̇у б̣инд̣̇у уд̣̇агам̣ баг̇гхарад̇и, саггаа ход̇и хад̇т̇знаби д̣̇вийхиби д̇ийхиби ан̇г̇улийхи г̇ахзд̇ум̣ оваддигааяаби гаад̇унд̇и ад̇т̇о.
227.Dakkhoti cheko paṭibalo nhānīyacuṇṇāni kātuñceva payojetuñca sannetuñca. Kaṃsathāleti yena kenaci lohena katabhājane. Mattikabhājanaṃ pana thiraṃ na hoti. Sannentassa bhijjati. Tasmā taṃ na dasseti. Paripphosakaṃparipphosakanti siñcitvā siñcitvā. Sanneyyāti vāmahatthena kaṃsathālaṃ gahetvā dakkhiṇahatthena pamāṇayuttaṃ udakaṃ siñcitvā siñcitvā parimaddanto piṇḍaṃ kareyya. Snehānugatāti udakasinehena anugatā. Snehaparetāti udakasinehena pariggahitā. Santarabāhirāti saddhiṃ antopadesena ceva bahipadesena ca sabbatthakameva udakasinehena phuṭāti attho. Na ca paggharaṇīti na ca bindu bindu udakaṃ paggharati, sakkā hoti hatthenapi dvīhipi tīhipi aṅgulīhi gahetuṃ ovaṭṭikāyapi kātunti attho.
д̣̇уд̇ияаж̇жхаанагат̇аа
Dutiyajjhānakathā
228-229. д̣̇уд̇ияаж̇жхаанасукуубамааяам̣ уб̣бхид̣̇од̣̇агод̇и уб̣бхиннауд̣̇аго, на хздтаа уб̣бхиж̇ж̇ид̇ваа уг̇г̇ажчанагауд̣̇аго. анд̇оязва бана уб̣бхиж̇ж̇анагауд̣̇агод̇и ад̇т̇о. ааяамуканд̇и ааг̇аманамаг̇г̇о. д̣̇звод̇и мзгхо. гаалзна гааланд̇и гаалз гаалз, анвад̣̇д̇хамаасам̣ ваа ануд̣̇асаахам̣ ваад̇и ад̇т̇о. д̇хааранд̇и вудтим̣. на ануббавзжчзяяаад̇и на жа бавзсзяяа, на вассзяяаад̇и ад̇т̇о. сийд̇аа ваарид̇хаараа уб̣бхиж̇ж̇ид̇ваад̇и сийд̇ам̣ д̇хаарам̣ уг̇г̇анд̇ваа рахад̣̇ам̣ буураяамаанам̣ уб̣бхиж̇ж̇ид̇ваа. хздтаа уг̇г̇ажчанауд̣̇аган̃хи уг̇г̇анд̇ваа уг̇г̇анд̇ваа бхиж̇ж̇анд̇ам̣ уд̣̇агам̣ кобхзд̇и, жад̇уухи д̣̇исаахи бависанауд̣̇агам̣ бураан̣абан̣н̣ад̇ин̣агадтад̣̇ан̣д̣агаад̣̇ийхи уд̣̇агам̣ кобхзд̇и, вудтиуд̣̇агам̣ д̇хаараанибаад̇абуб̣б̣ул̣агзхи уд̣̇агам̣ кобхзд̇и. саннисиннамзва бана худ̇ваа ид̣̇д̇хиниммид̇амива уббаж̇ж̇амаанам̣ уд̣̇агам̣ имам̣ бад̣̇зсам̣ парад̇и, имам̣ бад̣̇зсам̣ на парад̇ийд̇и над̇т̇и, д̇зна апудогаасо наама на ход̇ийд̇и. д̇ад̇т̇а рахад̣̇о вияа гараж̇агааяо. уд̣̇агам̣ вияа д̣̇уд̇ияаж̇жхаанасукам̣. сзсам̣ буриманаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
228-229. Dutiyajjhānasukhūpamāyaṃ ubbhidodakoti ubbhinnaudako, na heṭṭhā ubbhijjitvā uggacchanakaudako. Antoyeva pana ubbhijjanakaudakoti attho. Āyamukhanti āgamanamaggo. Devoti megho. Kālena kālanti kāle kāle, anvaddhamāsaṃ vā anudasāhaṃ vāti attho. Dhāranti vuṭṭhiṃ. Na anuppaveccheyyāti na ca paveseyya, na vasseyyāti attho. Sītā vāridhārā ubbhijjitvāti sītaṃ dhāraṃ uggantvā rahadaṃ pūrayamānaṃ ubbhijjitvā. Heṭṭhā uggacchanaudakañhi uggantvā uggantvā bhijjantaṃ udakaṃ khobheti, catūhi disāhi pavisanaudakaṃ purāṇapaṇṇatiṇakaṭṭhadaṇḍakādīhi udakaṃ khobheti, vuṭṭhiudakaṃ dhārānipātapubbuḷakehi udakaṃ khobheti. Sannisinnameva pana hutvā iddhinimmitamiva uppajjamānaṃ udakaṃ imaṃ padesaṃ pharati, imaṃ padesaṃ na pharatīti natthi, tena aphuṭokāso nāma na hotīti. Tattha rahado viya karajakāyo. Udakaṃ viya dutiyajjhānasukhaṃ. Sesaṃ purimanayeneva veditabbaṃ.
д̇ад̇ияаж̇жхаанагат̇аа
Tatiyajjhānakathā
230-231. д̇ад̇ияаж̇жхаанасукуубамааяам̣ уббалаани зд̇т̇а санд̇ийд̇и уббалиний. сзсабад̣̇ад̣̇ваязби зсзва наяо. зд̇т̇а жа сзд̇арад̇д̇анийлзсу яам̣ гин̃жи уббалам̣ уббаламзва. уунагасад̇абад̇д̇ам̣ бун̣д̣арийгам̣, сад̇абад̇д̇ам̣ бад̣̇умам̣. бад̇д̇анияамам̣ ваа винааби сзд̇ам̣ бад̣̇умам̣, рад̇д̇ам̣ бун̣д̣арийганд̇и аяамзд̇т̇а винижчаяо. уд̣̇агаануг̇г̇ад̇аанийд̇и уд̣̇агад̇о на уг̇г̇ад̇аани. анд̇о нимуг̇г̇абосийнийд̇и уд̣̇агад̇аласса анд̇о нимуг̇г̇ааниязва худ̇ваа босийни, вад̣дхийнийд̇и ад̇т̇о. сзсам̣ буриманаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
230-231. Tatiyajjhānasukhūpamāyaṃ uppalāni ettha santīti uppalinī. Sesapadadvayepi eseva nayo. Ettha ca setarattanīlesu yaṃ kiñci uppalaṃ uppalameva. Ūnakasatapattaṃ puṇḍarīkaṃ, satapattaṃ padumaṃ. Pattaniyamaṃ vā vināpi setaṃ padumaṃ, rattaṃ puṇḍarīkanti ayamettha vinicchayo. Udakānuggatānīti udakato na uggatāni. Anto nimuggaposīnīti udakatalassa anto nimuggāniyeva hutvā posīni, vaḍḍhīnīti attho. Sesaṃ purimanayeneva veditabbaṃ.
жад̇уд̇т̇аж̇жхаанагат̇аа
Catutthajjhānakathā
232-233. жад̇уд̇т̇аж̇жхаанасукуубамааяам̣ барисуд̣̇д̇хзна жзд̇асаа барияод̣̇аад̇знаад̇и зд̇т̇а нирубаггилзсадтзна барисуд̣̇д̇хам̣, бабхассарадтзна барияод̣̇аад̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. од̣̇аад̇зна вад̇т̇знаад̇и ид̣̇ам̣ уд̇упаран̣ад̇т̇ам̣ вуд̇д̇ам̣. гилидтавад̇т̇зна хи уд̇упаран̣ам̣ на ход̇и, д̇ан̇кан̣ад̇ход̇абарисуд̣̇д̇хзна уд̇упаран̣ам̣ б̣алавам̣ ход̇и. имиссааяа хи убамааяа вад̇т̇ам̣ вияа гараж̇агааяо, уд̇упаран̣ам̣ вияа жад̇уд̇т̇аж̇жхаанасукам̣. д̇асмаа яат̇аа сунхаад̇асса бурисасса барисуд̣̇д̇хам̣ вад̇т̇ам̣ сасийсам̣ баарубид̇ваа нисиннасса сарийрад̇о уд̇у саб̣б̣амзва вад̇т̇ам̣ парад̇и. на гожи вад̇т̇асса апудогаасо ход̇и. звам̣ жад̇уд̇т̇аж̇жхаанасукзна бхигкуно гараж̇агааяасса на гожи огаасо апудо ход̇ийд̇и. звамзд̇т̇а ад̇т̇о д̣̇адтаб̣б̣о. имзсам̣ бана жад̇уннам̣ жхаанаанам̣ анубад̣̇аван̣н̣анаа жа бхааванаанаяо жа висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇од̇и ид̇ха на вид̇т̇аарид̇о.
232-233. Catutthajjhānasukhūpamāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātenāti ettha nirupakkilesaṭṭhena parisuddhaṃ, pabhassaraṭṭhena pariyodātanti veditabbaṃ. Odātena vatthenāti idaṃ utupharaṇatthaṃ vuttaṃ. Kiliṭṭhavatthena hi utupharaṇaṃ na hoti, taṅkhaṇadhotaparisuddhena utupharaṇaṃ balavaṃ hoti. Imissāya hi upamāya vatthaṃ viya karajakāyo, utupharaṇaṃ viya catutthajjhānasukhaṃ. Tasmā yathā sunhātassa purisassa parisuddhaṃ vatthaṃ sasīsaṃ pārupitvā nisinnassa sarīrato utu sabbameva vatthaṃ pharati. Na koci vatthassa aphuṭokāso hoti. Evaṃ catutthajjhānasukhena bhikkhuno karajakāyassa na koci okāso aphuṭo hotīti. Evamettha attho daṭṭhabbo. Imesaṃ pana catunnaṃ jhānānaṃ anupadavaṇṇanā ca bhāvanānayo ca visuddhimagge vuttoti idha na vitthārito.
зд̇д̇аавад̇аа жзса руубаж̇жхааналаабхийязва, на аруубаж̇жхааналаабхийд̇и на взд̣̇ид̇аб̣б̣о. на хи адтасу самаабад̇д̇ийсу жуд̣̇д̣̇асахаагаарзхи жин̣н̣авасийбхаавам̣ винаа убари абхин̃н̃аад̇хиг̇амо ход̇и. баал̣ияам̣ бана руубаж̇жхаанааниязва ааг̇ад̇аани. аруубаж̇жхаанаани аахарид̇ваа гат̇зд̇аб̣б̣аани.
Ettāvatā cesa rūpajjhānalābhīyeva, na arūpajjhānalābhīti na veditabbo. Na hi aṭṭhasu samāpattīsu cuddasahākārehi ciṇṇavasībhāvaṃ vinā upari abhiññādhigamo hoti. Pāḷiyaṃ pana rūpajjhānāniyeva āgatāni. Arūpajjhānāni āharitvā kathetabbāni.
вибассанаан̃аан̣агат̇аа
Vipassanāñāṇakathā
234. со звам̣ самаахид̇з жид̇д̇з…бз… аанзн̃ж̇аббад̇д̇зд̇и со жуд̣̇д̣̇асахаагаарзхи адтасу самаабад̇д̇ийсу жин̣н̣авасийбхааво бхигкууд̇и д̣̇ассзд̇и . сзсамзд̇т̇а висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇анаязна взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. н̃аан̣ад̣̇ассанааяа жид̇д̇ам̣ абхинийхарад̇ийд̇и зд̇т̇а н̃аан̣ад̣̇ассананд̇и маг̇г̇ан̃аан̣амби, вужжад̇и палан̃аан̣амби, саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣амби, бажжавзгкан̣ан̃аан̣амби, вибассанаан̃аан̣амби. ‘‘гим̣ ну ко, аавусо, н̃аан̣ад̣̇ассанависуд̣̇д̇хад̇т̇ам̣ бхаг̇авад̇и б̣рахмажарияам̣ вуссад̇ий’’д̇и (махаани. 1.257) зд̇т̇а хи маг̇г̇ан̃аан̣ам̣ н̃аан̣ад̣̇ассананд̇и вуд̇д̇ам̣. ‘‘аяаман̃н̃о уд̇д̇аримануссад̇хаммо аламарияан̃аан̣ад̣̇ассанависзсо ад̇хиг̇ад̇о паасувихааро’’д̇и (ма. ни. 1.328) зд̇т̇а палан̃аан̣ам̣. ‘‘бхаг̇авад̇оби ко н̃аан̣ад̣̇ассанам̣ уд̣̇абаад̣̇и сад̇д̇аахагаалан̇гад̇о аал̣ааро гаалаамо’’д̇и (махаава. 10) зд̇т̇а саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣. ‘‘н̃аан̣ан̃жа бана мз д̣̇ассанам̣ уд̣̇абаад̣̇и агуббаа мз вимуд̇д̇и, аяаманд̇имаа ж̇аад̇ий’’д̇и (махаава. 16) зд̇т̇а бажжавзгкан̣ан̃аан̣ам̣ ид̇ха бана н̃аан̣ад̣̇ассанааяа жид̇д̇анд̇и ид̣̇ам̣ вибассанаан̃аан̣ам̣ н̃аан̣ад̣̇ассананд̇и вуд̇д̇анд̇и.
234.So evaṃ samāhite citte…pe… āneñjappatteti so cuddasahākārehi aṭṭhasu samāpattīsu ciṇṇavasībhāvo bhikkhūti dasseti . Sesamettha visuddhimagge vuttanayena veditabbaṃ. Ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharatīti ettha ñāṇadassananti maggañāṇampi, vuccati phalañāṇampi, sabbaññutaññāṇampi, paccavekkhaṇañāṇampi, vipassanāñāṇampi. ‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, ñāṇadassanavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti (mahāni. 1.257) ettha hi maggañāṇaṃ ñāṇadassananti vuttaṃ. ‘‘Ayamañño uttarimanussadhammo alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro’’ti (ma. ni. 1.328) ettha phalañāṇaṃ. ‘‘Bhagavatopi kho ñāṇadassanaṃ udapādi sattāhakālaṅkato āḷāro kālāmo’’ti (mahāva. 10) ettha sabbaññutaññāṇaṃ. ‘‘Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi akuppā me vimutti, ayamantimā jātī’’ti (mahāva. 16) ettha paccavekkhaṇañāṇaṃ idha pana ñāṇadassanāya cittanti idaṃ vipassanāñāṇaṃ ñāṇadassananti vuttanti.
абхинийхарад̇ийд̇и вибассанаан̃аан̣асса ниб̣б̣ад̇д̇анад̇т̇ааяа д̇анниннам̣ д̇аббон̣ам̣ д̇аббаб̣бхаарам̣ гарод̇и. руубийд̇и аад̣̇ийнамад̇т̇о вуд̇д̇оязва. од̣̇анагуммаасуубажаяод̇и од̣̇анзна жзва гуммаасзна жа убажид̇о вад̣дхид̇о. анижжужчаад̣̇анабаримад̣̇д̣̇анабхзд̣̇анавид̣̇д̇хам̣санад̇хаммод̇и худ̇ваа абхаавадтзна анижжад̇хаммо. д̣̇уг̇г̇анд̇хавигхаад̇ад̇т̇ааяа д̇анувилзбанзна ужчаад̣̇анад̇хаммо. ан̇г̇абажжан̇г̇ааб̣аад̇хавинод̣̇анад̇т̇ааяа куд̣̇д̣̇агасамб̣ааханзна баримад̣̇д̣̇анад̇хаммо. д̣̇ахарагаалз ваа ууруусу саяаабзд̇ваа г̇аб̣бхааваасзна д̣̇уссан̣тид̇аанам̣ д̇зсам̣ д̇зсам̣ ан̇г̇аанам̣ сан̣таанасамбаад̣̇анад̇т̇ам̣ ан̃чанабийл̣анаад̣̇ивасзна баримад̣̇д̣̇анад̇хаммо. звам̣ барихарид̇оби бхзд̣̇анавид̣̇д̇хам̣санад̇хаммо бхиж̇ж̇ад̇и жзва вигирад̇и жа, звам̣ сабхаавод̇и ад̇т̇о. д̇ад̇т̇а руубий жаад̇умахаабхууд̇игод̇иаад̣̇ийсу чахи бад̣̇зхи самуд̣̇аяо гат̇ид̇о. анижжабад̣̇зна сад̣̇д̇хим̣ бажчимзхи д̣̇вийхи ад̇т̇ан̇г̇амо. зд̇т̇а сид̇ам̣ зд̇т̇а бадиб̣ад̣̇д̇ханд̇и зд̇т̇а жаад̇умахаабхууд̇игз гааяз ниссид̇ан̃жа бадиб̣ад̣̇д̇хан̃жа.
Abhinīharatīti vipassanāñāṇassa nibbattanatthāya tanninnaṃ tappoṇaṃ tappabbhāraṃ karoti. Rūpīti ādīnamattho vuttoyeva. Odanakummāsūpacayoti odanena ceva kummāsena ca upacito vaḍḍhito. Aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammoti hutvā abhāvaṭṭhena aniccadhammo. Duggandhavighātatthāya tanuvilepanena ucchādanadhammo. Aṅgapaccaṅgābādhavinodanatthāya khuddakasambāhanena parimaddanadhammo. Daharakāle vā ūrūsu sayāpetvā gabbhāvāsena dussaṇṭhitānaṃ tesaṃ tesaṃ aṅgānaṃ saṇṭhānasampādanatthaṃ añchanapīḷanādivasena parimaddanadhammo. Evaṃ pariharitopi bhedanaviddhaṃsanadhammo bhijjati ceva vikirati ca, evaṃ sabhāvoti attho. Tattha rūpī cātumahābhūtikotiādīsu chahi padehi samudayo kathito. Aniccapadena saddhiṃ pacchimehi dvīhi atthaṅgamo. Ettha sitaṃ ettha paṭibaddhanti ettha cātumahābhūtike kāye nissitañca paṭibaddhañca.
235. субход̇и сунд̣̇аро. ж̇аад̇имаад̇и барисуд̣̇д̇хаагарасамудтид̇о. субаригаммагад̇од̇и судту гад̇абаригаммо абанийд̇абаасаан̣асагкаро. ажчод̇и д̇анужчави. виббасаннод̇и судту басанно. саб̣б̣аагаарасамбаннод̇и д̇хованавзд̇ханаад̣̇ийхи саб̣б̣зхи аагаарзхи самбанно. нийланд̇иаад̣̇ийхи ван̣н̣асамбад̇д̇им̣ д̣̇ассзд̇и. д̇аад̣̇исан̃хи аавуд̇ам̣ баагадам̣ ход̇и. звамзва код̇и зд̇т̇а звам̣ убамаасам̣санд̣̇анам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ман̣и вияа хи гараж̇агааяо. аавуд̇асуд̇д̇ам̣ вияа вибассанаан̃аан̣ам̣. жагкумаа бурисо вияа вибассанаалаабхий бхигку, хад̇т̇з гарид̇ваа бажжавзгкад̇о аяам̣ ко ман̣ийд̇и ман̣ино аавибхууд̇агаало вияа вибассанаан̃аан̣ам̣, абхинийхарид̇ваа нисиннасса бхигкуно жаад̇умахаабхууд̇игагааяасса аавибхууд̇агаало, д̇ад̇рид̣̇ам̣ суд̇д̇ам̣ аавуд̇анд̇и суд̇д̇ассаавибхууд̇агаало вияа вибассанаан̃аан̣ам̣, абхинийхарид̇ваа нисиннасса бхигкуно д̇ад̣̇аарамман̣аанам̣ пассабан̃жамагаанам̣ ваа саб̣б̣ажид̇д̇ажзд̇асигаанам̣ ваа вибассанаан̃аан̣ассзва ваа аавибхууд̇агаалод̇и.
235.Subhoti sundaro. Jātimāti parisuddhākarasamuṭṭhito. Suparikammakatoti suṭṭhu kataparikammo apanītapāsāṇasakkharo. Acchoti tanucchavi. Vippasannoti suṭṭhu pasanno. Sabbākārasampannoti dhovanavedhanādīhi sabbehi ākārehi sampanno. Nīlantiādīhi vaṇṇasampattiṃ dasseti. Tādisañhi āvutaṃ pākaṭaṃ hoti. Evameva khoti ettha evaṃ upamāsaṃsandanaṃ veditabbaṃ. Maṇi viya hi karajakāyo. Āvutasuttaṃ viya vipassanāñāṇaṃ. Cakkhumā puriso viya vipassanālābhī bhikkhu, hatthe karitvā paccavekkhato ayaṃ kho maṇīti maṇino āvibhūtakālo viya vipassanāñāṇaṃ, abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno cātumahābhūtikakāyassa āvibhūtakālo, tatridaṃ suttaṃ āvutanti suttassāvibhūtakālo viya vipassanāñāṇaṃ, abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno tadārammaṇānaṃ phassapañcamakānaṃ vā sabbacittacetasikānaṃ vā vipassanāñāṇasseva vā āvibhūtakāloti.
ид̣̇ан̃жа вибассанаан̃аан̣ам̣ маг̇г̇ан̃аан̣аананд̇арам̣. звам̣ санд̇зби яасмаа абхин̃н̃ааваарз аарад̣̇д̇хз зд̇асса анд̇араавааро над̇т̇и д̇асмаа ид̇хзва д̣̇ассид̇ам̣. яасмаа жа анижжаад̣̇ивасзна агад̇асаммасанасса д̣̇иб̣б̣ааяа сод̇ад̇хаад̇уяаа бхзравам̣ сад̣̇д̣̇ам̣ сун̣ад̇о, буб̣б̣зниваасаануссад̇ияаа бхзравз канд̇хз ануссарад̇о, д̣̇иб̣б̣зна жагкунаа бхзравамби руубам̣ бассад̇о бхаяасанд̇аасо уббаж̇ж̇ад̇и, на анижжаад̣̇ивасзна гад̇асаммасанасса д̇асмаа абхин̃н̃ам̣ бад̇д̇асса бхаяавинод̣̇анахзд̇усамбаад̣̇анад̇т̇амби ид̣̇ам̣ ид̇хзва д̣̇ассид̇ам̣. аби жа яасмаа вибассанаасукам̣ наамзд̇ам̣ маг̇г̇апаласукасамбаад̣̇агам̣ баадиязггам̣ санд̣̇идтигам̣ сааман̃н̃апалам̣ д̇асмааби аад̣̇ид̇ова ид̣̇ам̣ ид̇ха д̣̇ассид̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Idañca vipassanāñāṇaṃ maggañāṇānantaraṃ. Evaṃ santepi yasmā abhiññāvāre āraddhe etassa antarāvāro natthi tasmā idheva dassitaṃ. Yasmā ca aniccādivasena akatasammasanassa dibbāya sotadhātuyā bheravaṃ saddaṃ suṇato, pubbenivāsānussatiyā bherave khandhe anussarato, dibbena cakkhunā bheravampi rūpaṃ passato bhayasantāso uppajjati, na aniccādivasena katasammasanassa tasmā abhiññaṃ pattassa bhayavinodanahetusampādanatthampi idaṃ idheva dassitaṃ. Api ca yasmā vipassanāsukhaṃ nāmetaṃ maggaphalasukhasampādakaṃ pāṭiyekkaṃ sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ tasmāpi āditova idaṃ idha dassitanti veditabbaṃ.
маномаяид̣̇д̇хин̃аан̣агат̇аа
Manomayiddhiñāṇakathā
236-237. маномаяанд̇и манзна ниб̣б̣ад̇д̇ид̇ам̣. саб̣б̣ан̇г̇абажжан̇г̇инд̇и саб̣б̣зхи ан̇г̇зхи жа бажжан̇г̇зхи жа саманнааг̇ад̇ам̣. ахийнинд̣̇рияанд̇и сан̣таанавасзна авигалинд̣̇рияам̣. ид̣̇д̇химад̇аа ниммид̇аруубан̃хи сажз ид̣̇д̇химаа од̣̇аад̇о д̇амби од̣̇аад̇ам̣. сажз авид̣̇д̇хаган̣н̣о д̇амби авид̣̇д̇хаган̣н̣анд̇и звам̣ саб̣б̣аагаарзхи д̇зна сад̣̇исамзва ход̇и. мун̃ж̇амхаа ийсиганд̇иаад̣̇и убамаад̇д̇аяамби хи сад̣̇исабхаавад̣̇ассанад̇т̇амзва вуд̇д̇ам̣. мун̃ж̇асад̣̇исаа зва хи д̇асса анд̇о ийсигаа ход̇и. госисад̣̇исоязва аси, ваддааяа госияаа ваддам̣ асимзва багкибанд̇и, бад̇т̇адааяа бад̇т̇адам̣ . гаран̣д̣аад̇и ид̣̇амби ахиган̃жугасса наамам̣, на вилийвагаран̣д̣агасса. ахиган̃жуго хи ахинаа сад̣̇исова ход̇и. д̇ад̇т̇а гин̃жааби ‘‘бурисо ахим̣ гаран̣д̣аа уд̣̇д̇харзяяаа’’д̇и хад̇т̇зна уд̣̇д̇харамаано вияа д̣̇ассид̇о, ат̇а ко жид̇д̇знзвасса уд̣̇д̇харан̣ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. аяан̃хи ахи наама саж̇аад̇ияам̣ тид̇о, гадтанд̇арам̣ ваа ругканд̇арам̣ ваа ниссааяа, д̇ажад̇о сарийрам̣ ниггад̣дханаббаяог̇асан̇каад̇зна т̇аамзна, сарийрам̣ каад̣̇аяамаанам̣ вияа бураан̣ад̇ажам̣ ж̇иг̇ужчанд̇од̇и имзхи жад̇уухи гааран̣зхи саяамзва ган̃жугам̣ баж̇ахад̇и, на саггаа д̇ад̇о ан̃н̃зна уд̣̇д̇харид̇ум̣, д̇асмаа жид̇д̇зна уд̣̇д̇харан̣ам̣ санд̇хааяа ид̣̇ам̣ вуд̇д̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ид̇и мун̃ж̇аад̣̇исад̣̇исам̣ имасса бхигкуно сарийрам̣, ийсигаад̣̇исад̣̇исам̣ ниммид̇аруубанд̇и. ид̣̇амзд̇т̇а обаммасам̣санд̣̇анам̣. ниммаанавид̇хаанам̣ банзд̇т̇а барад̇о жа ид̣̇д̇хивид̇хаад̣̇ибан̃жаабхин̃н̃аагат̇аа саб̣б̣аагаарзна висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вид̇т̇аарид̇аад̇и д̇ад̇т̇а вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. убамаамад̇д̇амзва хи ид̇ха ад̇хигам̣.
236-237.Manomayanti manena nibbattitaṃ. Sabbaṅgapaccaṅginti sabbehi aṅgehi ca paccaṅgehi ca samannāgataṃ. Ahīnindriyanti saṇṭhānavasena avikalindriyaṃ. Iddhimatā nimmitarūpañhi sace iddhimā odāto tampi odātaṃ. Sace aviddhakaṇṇo tampi aviddhakaṇṇanti evaṃ sabbākārehi tena sadisameva hoti. Muñjamhā īsikantiādi upamāttayampi hi sadisabhāvadassanatthameva vuttaṃ. Muñjasadisā eva hi tassa anto īsikā hoti. Kosisadisoyeva asi, vaṭṭāya kosiyā vaṭṭaṃ asimeva pakkhipanti, patthaṭāya patthaṭaṃ . Karaṇḍāti idampi ahikañcukassa nāmaṃ, na vilīvakaraṇḍakassa. Ahikañcuko hi ahinā sadisova hoti. Tattha kiñcāpi ‘‘puriso ahiṃ karaṇḍā uddhareyyā’’ti hatthena uddharamāno viya dassito, atha kho cittenevassa uddharaṇaṃ veditabbaṃ. Ayañhi ahi nāma sajātiyaṃ ṭhito, kaṭṭhantaraṃ vā rukkhantaraṃ vā nissāya, tacato sarīraṃ nikkaḍḍhanappayogasaṅkhātena thāmena, sarīraṃ khādayamānaṃ viya purāṇatacaṃ jigucchantoti imehi catūhi kāraṇehi sayameva kañcukaṃ pajahati, na sakkā tato aññena uddharituṃ, tasmā cittena uddharaṇaṃ sandhāya idaṃ vuttanti veditabbaṃ. Iti muñjādisadisaṃ imassa bhikkhuno sarīraṃ, īsikādisadisaṃ nimmitarūpanti. Idamettha opammasaṃsandanaṃ. Nimmānavidhānaṃ panettha parato ca iddhividhādipañcaabhiññākathā sabbākārena visuddhimagge vitthāritāti tattha vuttanayeneva veditabbā. Upamāmattameva hi idha adhikaṃ.
ид̣̇д̇хивид̇хан̃аан̣аад̣̇игат̇аа
Iddhividhañāṇādikathā
238-239. д̇ад̇т̇а чзгагумбхагаараад̣̇аяо вияа ид̣̇д̇хивид̇хан̃аан̣алаабхий бхигку д̣̇адтаб̣б̣о. субаригаммагад̇амад̇д̇игаад̣̇аяо вияа ид̣̇д̇хивид̇хан̃аан̣ам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣. ижчид̇ижчид̇абхааж̇анавигад̇иаад̣̇игаран̣ам̣ вияа д̇асса бхигкуно вигуб̣б̣анам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
238-239. Tattha chekakumbhakārādayo viya iddhividhañāṇalābhī bhikkhu daṭṭhabbo. Suparikammakatamattikādayo viya iddhividhañāṇaṃ daṭṭhabbaṃ. Icchiticchitabhājanavikatiādikaraṇaṃ viya tassa bhikkhuno vikubbanaṃ daṭṭhabbaṃ.
240-241. д̣̇иб̣б̣асод̇ад̇хаад̇уубамааяам̣ яасмаа ганд̇аарад̣̇д̇хаанамаг̇г̇о саасан̇го ход̇и саббадибхаяо. д̇ад̇т̇а уссан̇гид̇абарисан̇гид̇зна ‘аяам̣ бхзрисад̣̇д̣̇о’, ‘аяам̣ муд̣̇ин̇г̇асад̣̇д̣̇о’д̇и на саггаа вавад̇т̇абзд̇ум̣, д̇асмаа ганд̇аараг̇г̇ахан̣ам̣ агад̇ваа кзмамаг̇г̇ам̣ д̣̇ассзнд̇о ад̣̇д̇хаанамаг̇г̇аббадибаннод̇и ааха. аббадибхаяан̃хи кзмамаг̇г̇ам̣ сийсз саадагам̣ гад̇ваа сан̣игам̣ бадибанно вуд̇д̇аббагаарз сад̣̇д̣̇з сукам̣ вавад̇т̇абзд̇и. д̇асса саванзна д̇зсам̣ д̇зсам̣ сад̣̇д̣̇аанам̣ аавибхууд̇агаало вияа яог̇ино д̣̇уурасанд̇игабхзд̣̇аанам̣ д̣̇иб̣б̣аанан̃жзва маануссагаанан̃жа сад̣̇д̣̇аанам̣ аавибхууд̇агаало взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
240-241. Dibbasotadhātuupamāyaṃ yasmā kantāraddhānamaggo sāsaṅko hoti sappaṭibhayo. Tattha ussaṅkitaparisaṅkitena ‘ayaṃ bherisaddo’, ‘ayaṃ mudiṅgasaddo’ti na sakkā vavatthapetuṃ, tasmā kantāraggahaṇaṃ akatvā khemamaggaṃ dassento addhānamaggappaṭipannoti āha. Appaṭibhayañhi khemamaggaṃ sīse sāṭakaṃ katvā saṇikaṃ paṭipanno vuttappakāre sadde sukhaṃ vavatthapeti. Tassa savanena tesaṃ tesaṃ saddānaṃ āvibhūtakālo viya yogino dūrasantikabhedānaṃ dibbānañceva mānussakānañca saddānaṃ āvibhūtakālo veditabbo.
242-243. жзд̇обарияан̃аан̣уубамааяам̣ д̣̇ахарод̇и д̇арун̣о. яуваад̇и яоб̣б̣аннзна саманнааг̇ад̇о. ман̣д̣анагаж̇аад̇игод̇и яувааби самаано на ааласияо на гилидтавад̇т̇асарийро, ат̇а ко ман̣д̣анабагад̇иго, д̣̇ивасасса д̣̇вз д̇аяо ваарз нхааяид̇ваа суд̣̇д̇хавад̇т̇абарид̣̇аханаалан̇гаарагаран̣асийлод̇и ад̇т̇о. саган̣иганд̇и гаал̣ад̇илагаван̇г̇амукад̣̇уусибийл̣агаад̣̇ийнам̣ ан̃н̃ад̇арзна сад̣̇осам̣. д̇ад̇т̇а яат̇аа д̇асса муканимид̇д̇ам̣ бажжавзгкад̇о мукз д̣̇осо баагадо ход̇и, звам̣ жзд̇обарияан̃аан̣ааяа жид̇д̇ам̣ абхинийхарид̇ваа нисиннасса бхигкуно барзсам̣ сол̣асавид̇хам̣ жид̇д̇ам̣ баагадам̣ ход̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
242-243. Cetopariyañāṇūpamāyaṃ daharoti taruṇo. Yuvāti yobbannena samannāgato. Maṇḍanakajātikoti yuvāpi samāno na ālasiyo na kiliṭṭhavatthasarīro, atha kho maṇḍanapakatiko, divasassa dve tayo vāre nhāyitvā suddhavatthaparidahanaalaṅkārakaraṇasīloti attho. Sakaṇikanti kāḷatilakavaṅgamukhadūsipīḷakādīnaṃ aññatarena sadosaṃ. Tattha yathā tassa mukhanimittaṃ paccavekkhato mukhe doso pākaṭo hoti, evaṃ cetopariyañāṇāya cittaṃ abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno paresaṃ soḷasavidhaṃ cittaṃ pākaṭaṃ hotīti veditabbaṃ.
244-245. буб̣б̣зниваасан̃аан̣уубамааяам̣ д̇ам̣ д̣̇ивасам̣ гад̇агирияаа баагадаа ход̇ийд̇и д̇ам̣ д̣̇ивасам̣ г̇ад̇аг̇аамад̇д̇аяамзва г̇ахид̇ам̣. д̇ад̇т̇а г̇аамад̇д̇аяаг̇ад̇абурисо вияа буб̣б̣зниваасан̃аан̣алаабхий д̣̇адтаб̣б̣о, д̇аяо г̇аамаа вияа д̇аяо бхаваа д̣̇адтаб̣б̣аа, д̇асса бурисасса д̇ийсу г̇аамзсу д̇ам̣ д̣̇ивасам̣ гад̇агирияааяа аавибхааво вияа буб̣б̣зниваасааяа жид̇д̇ам̣ абхинийхарид̇ваа нисиннасса бхигкуно д̇ийсу бхавзсу гад̇агирияааяа баагадабхааво д̣̇адтаб̣б̣о.
244-245. Pubbenivāsañāṇūpamāyaṃ taṃ divasaṃ katakiriyā pākaṭā hotīti taṃ divasaṃ gatagāmattayameva gahitaṃ. Tattha gāmattayagatapuriso viya pubbenivāsañāṇalābhī daṭṭhabbo, tayo gāmā viya tayo bhavā daṭṭhabbā, tassa purisassa tīsu gāmesu taṃ divasaṃ katakiriyāya āvibhāvo viya pubbenivāsāya cittaṃ abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno tīsu bhavesu katakiriyāya pākaṭabhāvo daṭṭhabbo.
246-247. д̣̇иб̣б̣ажагкуубамааяам̣ вийт̇им̣ сан̃жаранд̇зд̇и абараабарам̣ сан̃жаранд̇з. вийт̇им̣ жаранд̇зд̇иби баато. аяамзвад̇т̇о. д̇ад̇т̇а наг̇арамаж̇жхз син̇гхаадагамхи баасаад̣̇о вияа имасса бхигкуно гараж̇агааяо д̣̇адтаб̣б̣о, баасаад̣̇з тид̇о жагкумаа бурисо вияа аяамзва д̣̇иб̣б̣ажагкум̣ бад̇ваа тид̇о бхигку, г̇зхам̣ бависанд̇аа вияа бадисанд̇хивасзна маад̇угужчияам̣ бависанд̇аа, г̇зхаа нигкаманд̇аа вияа маад̇угужчид̇о нигкаманд̇аа, рат̇игааяа вийт̇им̣ сан̃жаранд̇аа вияа абараабарам̣ сан̃жаран̣агасад̇д̇аа, бурад̇о аб̣бхогаасадтаанз маж̇жхз син̇гхаадагз нисиннаа вияа д̇ийсу бхавзсу д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а ниб̣б̣ад̇д̇асад̇д̇аа, баасаад̣̇ад̇алз тид̇абурисасса д̇зсам̣ мануссаанам̣ аавибхууд̇агаало вияа д̣̇иб̣б̣ажагкун̃аан̣ааяа жид̇д̇ам̣ абхинийхарид̇ваа нисиннасса бхигкуно д̇ийсу бхавзсу ниб̣б̣ад̇д̇асад̇д̇аанам̣ аавибхууд̇агаало д̣̇адтаб̣б̣о. ид̣̇ан̃жа д̣̇зсанаасукад̇т̇амзва вуд̇д̇ам̣. ааруббз бана д̣̇иб̣б̣ажагкусса г̇ожаро над̇т̇ийд̇и.
246-247. Dibbacakkhūpamāyaṃ vīthiṃ sañcaranteti aparāparaṃ sañcarante. Vīthiṃ carantetipi pāṭho. Ayamevattho. Tattha nagaramajjhe siṅghāṭakamhi pāsādo viya imassa bhikkhuno karajakāyo daṭṭhabbo, pāsāde ṭhito cakkhumā puriso viya ayameva dibbacakkhuṃ patvā ṭhito bhikkhu, gehaṃ pavisantā viya paṭisandhivasena mātukucchiyaṃ pavisantā, gehā nikkhamantā viya mātukucchito nikkhamantā, rathikāya vīthiṃ sañcarantā viya aparāparaṃ sañcaraṇakasattā, purato abbhokāsaṭṭhāne majjhe siṅghāṭake nisinnā viya tīsu bhavesu tattha tattha nibbattasattā, pāsādatale ṭhitapurisassa tesaṃ manussānaṃ āvibhūtakālo viya dibbacakkhuñāṇāya cittaṃ abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno tīsu bhavesu nibbattasattānaṃ āvibhūtakālo daṭṭhabbo. Idañca desanāsukhatthameva vuttaṃ. Āruppe pana dibbacakkhussa gocaro natthīti.
аасавагкаяан̃аан̣агат̇аа
Āsavakkhayañāṇakathā
248. со звам̣ самаахид̇з жид̇д̇зд̇и ид̇ха вибассанаабаад̣̇агам̣ жад̇уд̇т̇аж̇жхаанажид̇д̇ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. аасаваанам̣ каяан̃аан̣ааяаад̇и аасаваанам̣ каяан̃аан̣аниб̣б̣ад̇д̇анад̇т̇ааяа. зд̇т̇а жа аасаваанам̣ каяо наама маг̇г̇оби паламби ниб̣б̣аанамби бхан̇г̇оби вужжад̇и. ‘‘каяз н̃аан̣ам̣, ануббаад̣̇з н̃аан̣а’’нд̇и зд̇т̇а хи маг̇г̇о аасаваанам̣ каяод̇и вуд̇д̇о. ‘‘аасаваанам̣ каяаа саман̣о ход̇ий’’д̇и (ма. ни. 1.438) зд̇т̇а палам̣.
248.So evaṃ samāhite citteti idha vipassanāpādakaṃ catutthajjhānacittaṃ veditabbaṃ. Āsavānaṃ khayañāṇāyāti āsavānaṃ khayañāṇanibbattanatthāya. Ettha ca āsavānaṃ khayo nāma maggopi phalampi nibbānampi bhaṅgopi vuccati. ‘‘Khaye ñāṇaṃ, anuppāde ñāṇa’’nti ettha hi maggo āsavānaṃ khayoti vutto. ‘‘Āsavānaṃ khayā samaṇo hotī’’ti (ma. ni. 1.438) ettha phalaṃ.
‘‘бараваж̇ж̇аанубассисса, нижжам̣ уж̇жхаанасан̃н̃ино;
‘‘Paravajjānupassissa, niccaṃ ujjhānasaññino;
аасаваа д̇асса вад̣дханд̇и, аараа со аасавагкаяаа’’д̇и. (д̇ха. ба. 253);
Āsavā tassa vaḍḍhanti, ārā so āsavakkhayā’’ti. (dha. pa. 253);
зд̇т̇а ниб̣б̣аанам̣. ‘‘аасаваанам̣ каяо ваяо бхзд̣̇о анижжад̇аа анд̇арад̇хаана’’нд̇и зд̇т̇а бхан̇г̇о. ид̇ха бана ниб̣б̣аанам̣ ад̇хиббзд̇ам̣. арахад̇д̇амаг̇г̇оби ваддад̇иязва.
Ettha nibbānaṃ. ‘‘Āsavānaṃ khayo vayo bhedo aniccatā antaradhāna’’nti ettha bhaṅgo. Idha pana nibbānaṃ adhippetaṃ. Arahattamaggopi vaṭṭatiyeva.
жид̇д̇ам̣ абхинийхарад̇ийд̇и вибассанаа жид̇д̇ам̣ д̇анниннам̣ д̇аббон̣ам̣ д̇аббаб̣бхаарам̣ гарод̇и. со ид̣̇ам̣ д̣̇угканд̇иаад̣̇ийсу ‘‘зд̇д̇агам̣ д̣̇угкам̣, на ид̇о бхияяо’’д̇и саб̣б̣амби д̣̇угкасажжам̣ сарасалагкан̣абадивзд̇хзна яат̇аабхууд̇ам̣ баж̇аанаад̇ийд̇и ад̇т̇о. д̇асса жа д̣̇угкасса ниб̣б̣ад̇д̇игам̣ д̇ан̣хам̣ ‘‘аяам̣ д̣̇угкасамуд̣̇аяо’’д̇и. д̇ад̣̇убхаяамби яам̣ таанам̣ бад̇ваа нируж̇жхад̇и, д̇ам̣ д̇зсам̣ аббавад̇д̇им̣ ниб̣б̣аанам̣ ‘‘аяам̣ д̣̇угканирод̇хо’’д̇и; д̇асса жа самбаабагам̣ арияамаг̇г̇ам̣ ‘‘аяам̣ д̣̇угканирод̇хаг̇ааминий бадибад̣̇аа’’д̇и сарасалагкан̣абадивзд̇хзна яат̇аабхууд̇ам̣ баж̇аанаад̇ийд̇и ад̇т̇о.
Cittaṃabhinīharatīti vipassanā cittaṃ tanninnaṃ tappoṇaṃ tappabbhāraṃ karoti. So idaṃ dukkhantiādīsu ‘‘ettakaṃ dukkhaṃ, na ito bhiyyo’’ti sabbampi dukkhasaccaṃ sarasalakkhaṇapaṭivedhena yathābhūtaṃ pajānātīti attho. Tassa ca dukkhassa nibbattikaṃ taṇhaṃ ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti. Tadubhayampi yaṃ ṭhānaṃ patvā nirujjhati, taṃ tesaṃ appavattiṃ nibbānaṃ ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti; tassa ca sampāpakaṃ ariyamaggaṃ ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti sarasalakkhaṇapaṭivedhena yathābhūtaṃ pajānātīti attho.
звам̣ саруубад̇о сажжаани д̣̇ассзд̇ваа буна гилзсавасзна барияааяад̇о д̣̇ассзнд̇о ‘‘имз аасаваа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇асса звам̣ ж̇аанад̇о звам̣ бассад̇од̇и д̇асса бхигкуно звам̣ ж̇аананд̇асса звам̣ бассанд̇асса, саха вибассанааяа годиббад̇д̇ам̣ маг̇г̇ам̣ гат̇зси. гаамаасаваад̇и гаамаасавад̇о. вимужжад̇ийд̇и иминаа маг̇г̇агкан̣ам̣ д̣̇ассзд̇и. вимуд̇д̇асминд̇и иминаа палагкан̣ам̣. вимуд̇д̇амид̇и н̃аан̣ам̣ ход̇ийд̇и иминаа бажжавзгкан̣ан̃аан̣ам̣. кийн̣аа ж̇аад̇ийд̇иаад̣̇ийхи д̇асса бхуумим̣. д̇зна хи н̃аан̣зна кийн̣аасаво бажжавзгканд̇о кийн̣аа ж̇аад̇ийд̇иаад̣̇ийни баж̇аанаад̇и.
Evaṃ sarūpato saccāni dassetvā puna kilesavasena pariyāyato dassento ‘‘ime āsavā’’tiādimāha. Tassa evaṃ jānato evaṃ passatoti tassa bhikkhuno evaṃ jānantassa evaṃ passantassa, saha vipassanāya koṭippattaṃ maggaṃ kathesi. Kāmāsavāti kāmāsavato. Vimuccatīti iminā maggakkhaṇaṃ dasseti. Vimuttasminti iminā phalakkhaṇaṃ. Vimuttamiti ñāṇaṃ hotīti iminā paccavekkhaṇañāṇaṃ. Khīṇā jātītiādīhi tassa bhūmiṃ. Tena hi ñāṇena khīṇāsavo paccavekkhanto khīṇā jātītiādīni pajānāti.
гад̇амаа банасса ж̇аад̇и кийн̣аа? гат̇ан̃жа нам̣ баж̇аанаад̇ийд̇и? на д̇аавасса ад̇ийд̇аа ж̇аад̇и кийн̣аа, буб̣б̣зва кийн̣ад̇д̇аа. на анааг̇ад̇аа, анааг̇ад̇з вааяаамаабхаавад̇о. на бажжуббаннаа, виж̇ж̇амаанад̇д̇аа. яаа бана маг̇г̇асса абхаавид̇ад̇д̇аа уббаж̇ж̇зяяа згажад̇убан̃жавогаарабхавзсу згажад̇убан̃жагканд̇хаббабхзд̣̇аа ж̇аад̇и, саа маг̇г̇асса бхаавид̇ад̇д̇аа ааяад̇им̣ ануббаад̣̇ад̇хаммад̇ам̣ аабаж̇ж̇анзна кийн̣аа. д̇ам̣ со маг̇г̇абхааванааяа бахийнагилзсз бажжавзгкид̇ваа ‘‘гилзсаабхаавз виж̇ж̇амаанамби гаммам̣ ааяад̇им̣ аббадисанд̇хигам̣ва ход̇ий’’д̇и ж̇аананд̇о баж̇аанаад̇и.
Katamā panassa jāti khīṇā? Kathañca naṃ pajānātīti? Na tāvassa atītā jāti khīṇā, pubbeva khīṇattā. Na anāgatā, anāgate vāyāmābhāvato. Na paccuppannā, vijjamānattā. Yā pana maggassa abhāvitattā uppajjeyya ekacatupañcavokārabhavesu ekacatupañcakkhandhappabhedā jāti, sā maggassa bhāvitattā āyatiṃ anuppādadhammataṃ āpajjanena khīṇā. Taṃ so maggabhāvanāya pahīnakilese paccavekkhitvā ‘‘kilesābhāve vijjamānampi kammaṃ āyatiṃ appaṭisandhikaṃva hotī’’ti jānanto pajānāti.
вусид̇анд̇и вуд̇т̇ам̣ баривуд̇т̇ам̣. б̣рахмажарияанд̇и маг̇г̇аб̣рахмажарияам̣. бут̇уж̇ж̇анагаляаан̣агзна хи сад̣̇д̇хим̣ сад̇д̇а сзгкаа б̣рахмажарияаваасам̣ васанд̇и наама, кийн̣аасаво вуд̇т̇аваасо, д̇асмаа со ад̇д̇ано б̣рахмажарияаваасам̣ бажжавзгканд̇о вусид̇ам̣ б̣рахмажарияанд̇и баж̇аанаад̇и. гад̇ам̣ гаран̣ийяанд̇и жад̇уусу сажжзсу жад̇уухи маг̇г̇зхи барин̃н̃аабахаанасажчигирияаабхааванаавасзна сол̣асавид̇хам̣ гижжам̣ нидтаабид̇ам̣. д̇зна д̇зна маг̇г̇зна бахаад̇аб̣б̣агилзсаа бахийнаа, д̣̇угкамуулам̣ самужчиннанд̇и ад̇т̇о. бут̇уж̇ж̇анагаляаан̣агаад̣̇аяо хи д̇ам̣ гижжам̣ гаронд̇и, кийн̣аасаво гад̇агаран̣ийяо. д̇асмаа со ад̇д̇ано гаран̣ийяам̣ бажжавзгканд̇о гад̇ам̣ гаран̣ийяанд̇и баж̇аанаад̇и. наабарам̣ ид̇т̇ад̇д̇ааяаад̇и ид̣̇аани буна ид̇т̇абхаавааяа звам̣ сол̣асагижжабхаавааяа гилзсагкаяабхаавааяа ваа гад̇д̇аб̣б̣ам̣ маг̇г̇абхааванаагижжам̣ мз над̇т̇ийд̇и баж̇аанаад̇и. ат̇а ваа ид̇т̇ад̇д̇ааяаад̇и ид̇т̇абхаавад̇о имасмаа звам̣ багаараа. ид̣̇аани вад̇д̇амаанаканд̇хасанд̇аанаа абарам̣ канд̇хасанд̇аанам̣ маяхам̣ над̇т̇и. имз бана бан̃жагканд̇хаа барин̃н̃аад̇аа д̇идтанд̇и чиннамуулагаа ругкаа вияа, д̇з жаримагажид̇д̇анирод̇хзна анубаад̣̇аано вияа ж̇аад̇авзд̣̇о ниб̣б̣ааяиссанд̇и абан̣н̣ад̇д̇игабхааван̃жа г̇амиссанд̇ийд̇и баж̇аанаад̇и.
Vusitanti vutthaṃ parivutthaṃ. Brahmacariyanti maggabrahmacariyaṃ. Puthujjanakalyāṇakena hi saddhiṃ satta sekkhā brahmacariyavāsaṃ vasanti nāma, khīṇāsavo vutthavāso, tasmā so attano brahmacariyavāsaṃ paccavekkhanto vusitaṃ brahmacariyanti pajānāti. Kataṃkaraṇīyanti catūsu saccesu catūhi maggehi pariññāpahānasacchikiriyābhāvanāvasena soḷasavidhaṃ kiccaṃ niṭṭhāpitaṃ. Tena tena maggena pahātabbakilesā pahīnā, dukkhamūlaṃ samucchinnanti attho. Puthujjanakalyāṇakādayo hi taṃ kiccaṃ karonti, khīṇāsavo katakaraṇīyo. Tasmā so attano karaṇīyaṃ paccavekkhanto kataṃ karaṇīyanti pajānāti. Nāparaṃ itthattāyāti idāni puna itthabhāvāya evaṃ soḷasakiccabhāvāya kilesakkhayabhāvāya vā kattabbaṃ maggabhāvanākiccaṃ me natthīti pajānāti. Atha vā itthattāyāti itthabhāvato imasmā evaṃ pakārā. Idāni vattamānakhandhasantānā aparaṃ khandhasantānaṃ mayhaṃ natthi. Ime pana pañcakkhandhā pariññātā tiṭṭhanti chinnamūlakā rukkhā viya, te carimakacittanirodhena anupādāno viya jātavedo nibbāyissanti apaṇṇattikabhāvañca gamissantīti pajānāti.
249. баб̣б̣ад̇асан̇кзбзд̇и баб̣б̣ад̇амад̇т̇агз. анаавилод̇и ниггад̣̇д̣̇амо. сиббияо жа самб̣угаа жа сиббисамб̣угам̣. сагкараа жа гат̇алаани жа сагкарагат̇алам̣. мажчаанам̣ г̇умб̣аа гхадаад̇и мажчаг̇умб̣ам̣. д̇идтанд̇амби жаранд̇амбийд̇и зд̇т̇а сагкарагат̇алам̣ д̇идтад̇иязва, ид̇араани жаранд̇иби д̇идтанд̇иби. яат̇аа бана анд̇аранд̇араа тид̇аасуби нисиннаасуби виж̇ж̇амаанаасуби ‘‘зд̇аа г̇ааво жаранд̇ий’’д̇и жаранд̇ияо убаад̣̇ааяа ид̇арааби жаранд̇ийд̇и вужжанд̇и. звам̣ д̇идтанд̇амзва сагкарагат̇алам̣ убаад̣̇ааяа ид̇арамби д̣̇ваяам̣ д̇идтанд̇анд̇и вуд̇д̇ам̣. ид̇аран̃жа д̣̇ваяам̣ жаранд̇ам̣ убаад̣̇ааяа сагкарагат̇аламби жаранд̇анд̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а жагкумад̇о бурисасса д̇ийрз тад̇ваа бассад̇о сиббигасамб̣угаад̣̇ийнам̣ вибхууд̇агаало вияа аасаваанам̣ каяааяа жид̇д̇ам̣ абхинийхарид̇ваа нисиннасса бхигкуно жад̇уннам̣ сажжаанам̣ вибхууд̇агаало д̣̇адтаб̣б̣од̇и.
249.Pabbatasaṅkhepeti pabbatamatthake. Anāviloti nikkaddamo. Sippiyo ca sambukā ca sippisambukaṃ. Sakkharā ca kathalāni ca sakkharakathalaṃ. Macchānaṃ gumbā ghaṭāti macchagumbaṃ. Tiṭṭhantampi carantampīti ettha sakkharakathalaṃ tiṭṭhatiyeva, itarāni carantipi tiṭṭhantipi. Yathā pana antarantarā ṭhitāsupi nisinnāsupi vijjamānāsupi ‘‘etā gāvo carantī’’ti carantiyo upādāya itarāpi carantīti vuccanti. Evaṃ tiṭṭhantameva sakkharakathalaṃ upādāya itarampi dvayaṃ tiṭṭhantanti vuttaṃ. Itarañca dvayaṃ carantaṃ upādāya sakkharakathalampi carantanti vuttaṃ. Tattha cakkhumato purisassa tīre ṭhatvā passato sippikasambukādīnaṃ vibhūtakālo viya āsavānaṃ khayāya cittaṃ abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno catunnaṃ saccānaṃ vibhūtakālo daṭṭhabboti.
зд̇д̇аавад̇аа вибассанаан̃аан̣ам̣, маномаяан̃аан̣ам̣, ид̣̇д̇хивид̇хан̃аан̣ам̣, д̣̇иб̣б̣асод̇ан̃аан̣ам̣, жзд̇обарияан̃аан̣ам̣, буб̣б̣зниваасан̃аан̣ам̣, д̣̇иб̣б̣ажагкувасзна нибпаннам̣ анааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣аяат̇аагаммуубаг̇ан̃аан̣ад̣̇ваяам̣, д̣̇иб̣б̣ажагкун̃аан̣ам̣, аасавагкаяан̃аан̣анд̇и д̣̇аса н̃аан̣аани нид̣̇д̣̇идтаани хонд̇и. д̇зсам̣ аарамман̣авибхааг̇о ж̇аанид̇аб̣б̣о – д̇ад̇т̇а вибассанаан̃аан̣ам̣ барид̇д̇амахаг̇г̇ад̇аад̇ийд̇аанааг̇ад̇абажжуббаннааж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаавасзна сад̇д̇авид̇хаарамман̣ам̣. маномаяан̃аан̣ам̣ ниммид̇аб̣б̣аруубааяад̇анамад̇д̇амзва аарамман̣ам̣ гарод̇ийд̇и барид̇д̇абажжуббаннаб̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ам̣. аасавагкаяан̃аан̣ам̣ аббамаан̣аб̣ахид̣̇д̇хаанавад̇д̇аб̣б̣аарамман̣ам̣. авасзсаанам̣ аарамман̣абхзд̣̇о висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вуд̇д̇о. уд̇д̇арид̇арам̣ ваа бан̣ийд̇ад̇арам̣ ваад̇и язна гзнажи барияааязна ид̇о сздтад̇арам̣ сааман̃н̃апалам̣ наама над̇т̇ийд̇и бхаг̇аваа арахад̇д̇анигуудзна д̣̇зсанам̣ нидтаабзси.
Ettāvatā vipassanāñāṇaṃ, manomayañāṇaṃ, iddhividhañāṇaṃ, dibbasotañāṇaṃ, cetopariyañāṇaṃ, pubbenivāsañāṇaṃ, dibbacakkhuvasena nipphannaṃ anāgataṃsañāṇayathākammūpagañāṇadvayaṃ, dibbacakkhuñāṇaṃ, āsavakkhayañāṇanti dasa ñāṇāni niddiṭṭhāni honti. Tesaṃ ārammaṇavibhāgo jānitabbo – tattha vipassanāñāṇaṃ parittamahaggataatītānāgatapaccuppannaajjhattabahiddhāvasena sattavidhārammaṇaṃ. Manomayañāṇaṃ nimmitabbarūpāyatanamattameva ārammaṇaṃ karotīti parittapaccuppannabahiddhārammaṇaṃ. Āsavakkhayañāṇaṃ appamāṇabahiddhānavattabbārammaṇaṃ. Avasesānaṃ ārammaṇabhedo visuddhimagge vutto. Uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vāti yena kenaci pariyāyena ito seṭṭhataraṃ sāmaññaphalaṃ nāma natthīti bhagavā arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpesi.
аж̇аад̇асад̇д̇уубаасагад̇д̇абадивзд̣̇анаагат̇аа
Ajātasattuupāsakattapaṭivedanākathā
250. рааж̇аа д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а саад̇хугаарам̣ бавад̇д̇знд̇о аад̣̇имаж̇жхабарияосаанам̣ саггажжам̣ суд̇ваа ‘‘жирам̣ вад̇амхи имз бан̃хз бут̇уу саман̣аб̣раахман̣з бужчанд̇о, т̇усз годдзнд̇о вияа гин̃жи саарам̣ наалад̇т̇ам̣, ахо вад̇а бхаг̇авад̇о г̇ун̣асамбад̣̇аа, яо мз д̣̇ийбасахассам̣ ж̇аалзнд̇о вияа маханд̇ам̣ аалогам̣ гад̇ваа имз бан̃хз виссаж̇ж̇зси. сужирам̣ вад̇амхи д̣̇асаб̣аласса г̇ун̣аанубхаавам̣ аж̇аананд̇о ван̃жид̇о’’д̇и жинд̇зд̇ваа б̣уд̣̇д̇хаг̇ун̣аануссаран̣асамбхууд̇ааяа бан̃жавид̇хааяа бийд̇ияаа пудасарийро ад̇д̇ано басаад̣̇ам̣ аавигаронд̇о убаасагад̇д̇ам̣ бадивзд̣̇зси. д̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘звам̣ вуд̇д̇з рааж̇аа’’д̇иаад̣̇и аарад̣̇д̇хам̣.
250. Rājā tattha tattha sādhukāraṃ pavattento ādimajjhapariyosānaṃ sakkaccaṃ sutvā ‘‘ciraṃ vatamhi ime pañhe puthū samaṇabrāhmaṇe pucchanto, thuse koṭṭento viya kiñci sāraṃ nālatthaṃ, aho vata bhagavato guṇasampadā, yo me dīpasahassaṃ jālento viya mahantaṃ ālokaṃ katvā ime pañhe vissajjesi. Suciraṃ vatamhi dasabalassa guṇānubhāvaṃ ajānanto vañcito’’ti cintetvā buddhaguṇānussaraṇasambhūtāya pañcavidhāya pītiyā phuṭasarīro attano pasādaṃ āvikaronto upāsakattaṃ paṭivedesi. Taṃ dassetuṃ ‘‘evaṃ vutte rājā’’tiādi āraddhaṃ.
д̇ад̇т̇а абхигганд̇ам̣, бханд̇зд̇и аяам̣ абхигганд̇асад̣̇д̣̇о каяасунд̣̇араабхируубааб̣бханумод̣̇анзсу д̣̇иссад̇и. ‘‘абхигганд̇аа бханд̇з, рад̇д̇и, нигканд̇о батамо яаамо, жиранисинно бхигкусан̇гхо’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 8.20) хи каяз д̣̇иссад̇и. ‘‘аяам̣ мз буг̇г̇ало камад̇и, имзсам̣ жад̇уннам̣ буг̇г̇алаанам̣ абхигганд̇ад̇аро жа бан̣ийд̇ад̇аро жаа’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 4.100) сунд̣̇арз.
Tattha abhikkantaṃ, bhanteti ayaṃ abhikkantasaddo khayasundarābhirūpaabbhanumodanesu dissati. ‘‘Abhikkantā bhante, ratti, nikkhanto paṭhamo yāmo, ciranisinno bhikkhusaṅgho’’tiādīsu (a. ni. 8.20) hi khaye dissati. ‘‘Ayaṃ me puggalo khamati, imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’tiādīsu (a. ni. 4.100) sundare.
‘‘го мз ванд̣̇ад̇и баад̣̇аани, ид̣̇д̇хияаа яасасаа ж̇алам̣;
‘‘Ko me vandati pādāni, iddhiyā yasasā jalaṃ;
абхигганд̇зна ван̣н̣зна, саб̣б̣аа обхаасаяам̣ д̣̇исаа’’д̇и. (ви. ва. 857);
Abhikkantena vaṇṇena, sabbā obhāsayaṃ disā’’ti. (vi. va. 857);
аад̣̇ийсу абхируубз. ‘‘абхигганд̇ам̣ бхо, г̇од̇амаа’’д̇иаад̣̇ийсу (баараа. 15) аб̣бханумод̣̇анз. ид̇хааби аб̣бханумод̣̇анзязва. яасмаа жа аб̣бханумод̣̇анз, д̇асмаа ‘саад̇ху саад̇ху бханд̇з’д̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Ādīsu abhirūpe. ‘‘Abhikkantaṃ bho, gotamā’’tiādīsu (pārā. 15) abbhanumodane. Idhāpi abbhanumodaneyeva. Yasmā ca abbhanumodane, tasmā ‘sādhu sādhu bhante’ti vuttaṃ hotīti veditabbo.
бхаяз год̇хз басам̣сааяам̣, д̇урид̇з год̇уухалажчарз;
Bhaye kodhe pasaṃsāyaṃ, turite kotūhalacchare;
хаасз согз басаад̣̇з жа, гарз аамзд̣ид̇ам̣ б̣уд̇ход̇и.
Hāse soke pasāde ca, kare āmeḍitaṃ budhoti.
иминаа жа лагкан̣зна ид̇ха басаад̣̇авасзна, басам̣саавасзна жааяам̣ д̣̇вигкад̇д̇ум̣ вуд̇д̇од̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ат̇аваа абхигганд̇анд̇и абхиганд̇ам̣ ад̇иидтам̣ ад̇иманаабам̣ ад̇исунд̣̇аранд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и.
Iminā ca lakkhaṇena idha pasādavasena, pasaṃsāvasena cāyaṃ dvikkhattuṃ vuttoti veditabbo. Athavā abhikkantanti abhikantaṃ atiiṭṭhaṃ atimanāpaṃ atisundaranti vuttaṃ hoti.
зд̇т̇а згзна абхигганд̇асад̣̇д̣̇зна д̣̇зсанам̣ т̇омзд̇и, згзна ад̇д̇ано басаад̣̇ам̣. аяан̃хзд̇т̇а ад̇хиббааяо, абхигганд̇ам̣ бханд̇з, яад̣̇ид̣̇ам̣ бхаг̇авад̇о д̇хаммад̣̇зсанаа, ‘абхигганд̇ам̣’ яад̣̇ид̣̇ам̣ бхаг̇авад̇о д̇хаммад̣̇зсанам̣ ааг̇амма мама басаад̣̇од̇и. бхаг̇авад̇оязва ваа важанам̣ д̣̇вз д̣̇вз ад̇т̇з санд̇хааяа т̇омзд̇и. бхаг̇авад̇о важанам̣ абхигганд̇ам̣ д̣̇осанаасанад̇о, абхигганд̇ам̣ г̇ун̣аад̇хиг̇аманад̇о. д̇ат̇аа сад̣̇д̇хааж̇ананад̇о, бан̃н̃ааж̇ананад̇о, саад̇т̇ад̇о, саб̣яан̃ж̇анад̇о, уд̇д̇аанабад̣̇ад̇о, г̇амбхийрад̇т̇ад̇о, ган̣н̣асукад̇о, хад̣̇аяан̇г̇амад̇о, анад̇д̇уггам̣санад̇о , абаравамбханад̇о, гарун̣аасийд̇алад̇о, бан̃н̃аавад̣̇аад̇ад̇о, аабаат̇араман̣ийяад̇о, вимад̣̇д̣̇агкамад̇о, суяяамаанасукад̇о, виймам̣сияамаанахид̇ад̇од̇и звамаад̣̇ийхи яож̇зд̇аб̣б̣ам̣.
Ettha ekena abhikkantasaddena desanaṃ thometi, ekena attano pasādaṃ. Ayañhettha adhippāyo, abhikkantaṃ bhante, yadidaṃ bhagavato dhammadesanā, ‘abhikkantaṃ’ yadidaṃ bhagavato dhammadesanaṃ āgamma mama pasādoti. Bhagavatoyeva vā vacanaṃ dve dve atthe sandhāya thometi. Bhagavato vacanaṃ abhikkantaṃ dosanāsanato, abhikkantaṃ guṇādhigamanato. Tathā saddhājananato, paññājananato, sātthato, sabyañjanato, uttānapadato, gambhīratthato, kaṇṇasukhato, hadayaṅgamato, anattukkaṃsanato , aparavambhanato, karuṇāsītalato, paññāvadātato, āpātharamaṇīyato, vimaddakkhamato, suyyamānasukhato, vīmaṃsiyamānahitatoti evamādīhi yojetabbaṃ.
д̇ад̇о барамби жад̇уухи убамаахи д̣̇зсанам̣язва т̇омзд̇и. д̇ад̇т̇а ниггуж̇ж̇ид̇анд̇и ад̇хомукатабид̇ам̣ хздтаамукаж̇аад̇ам̣ ваа. уггуж̇ж̇зяяаад̇и убари мукам̣ гарзяяа. бадижчаннанд̇и д̇ин̣абан̣н̣аад̣̇ичаад̣̇ид̇ам̣. виварзяяаад̇и уг̇гхаадзяяа. муул̣хасса ваад̇и д̣̇исаамуул̣хасса. маг̇г̇ам̣ аажигкзяяаад̇и хад̇т̇з г̇ахзд̇ваа ‘‘зса маг̇г̇о’’д̇и вад̣̇зяяа, анд̇хагаарзд̇и гаал̣абагкажаад̇уд̣̇д̣̇асий ад̣дхарад̇д̇агханаванасан̣д̣амзгхабадалзхи жад̇уран̇г̇з д̇амз. аяам̣ д̇аава ануд̇д̇аанабад̣̇ад̇т̇о. аяам̣ бана саад̇хиббааяаяож̇анаа. яат̇аа гожи ниггуж̇ж̇ид̇ам̣ уггуж̇ж̇зяяа, звам̣ сад̣̇д̇хаммавимукам̣ асад̣̇д̇хаммз бад̇ид̇ам̣ мам̣ асад̣̇д̇хаммаа вудтаабзнд̇ана. яат̇аа бадижчаннам̣ виварзяяа, звам̣ гассабасса бхаг̇авад̇о саасананд̇арад̇хаанаа бабхуд̇и мижчаад̣̇идтиг̇аханабадижчаннам̣ саасанам̣ виваранд̇зна, яат̇аа муул̣хасса маг̇г̇ам̣ аажигкзяяа, звам̣ гуммаг̇г̇амижчаамаг̇г̇аббадибаннасса мз саг̇г̇амогкамаг̇г̇ам̣ аавигаронд̇зна, яат̇аа анд̇хагаарз д̇злабаж̇ж̇од̇ам̣ д̇хаарзяяа, звам̣ моханд̇хагааранимуг̇г̇асса мз б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ирад̇анаруубаани абассад̇о д̇аббадижчаад̣̇агамоханд̇хагааравид̣̇д̇хам̣сагад̣̇зсанаабаж̇ж̇од̇ад̇хаарагзна маяхам̣ бхаг̇авад̇аа зд̇зхи барияааязхи багаасид̇ад̇д̇аа анзгабарияааязна д̇хаммо багаасид̇од̇и.
Tato parampi catūhi upamāhi desanaṃyeva thometi. Tattha nikkujjitanti adhomukhaṭhapitaṃ heṭṭhāmukhajātaṃ vā. Ukkujjeyyāti upari mukhaṃ kareyya. Paṭicchannanti tiṇapaṇṇādichāditaṃ. Vivareyyāti ugghāṭeyya. Mūḷhassa vāti disāmūḷhassa. Maggaṃ ācikkheyyāti hatthe gahetvā ‘‘esa maggo’’ti vadeyya, andhakāreti kāḷapakkhacātuddasī aḍḍharattaghanavanasaṇḍameghapaṭalehi caturaṅge tame. Ayaṃ tāva anuttānapadattho. Ayaṃ pana sādhippāyayojanā. Yathā koci nikkujjitaṃ ukkujjeyya, evaṃ saddhammavimukhaṃ asaddhamme patitaṃ maṃ asaddhammā vuṭṭhāpentana. Yathā paṭicchannaṃ vivareyya, evaṃ kassapassa bhagavato sāsanantaradhānā pabhuti micchādiṭṭhigahanapaṭicchannaṃ sāsanaṃ vivarantena, yathā mūḷhassa maggaṃ ācikkheyya, evaṃ kummaggamicchāmaggappaṭipannassa me saggamokkhamaggaṃ āvikarontena, yathā andhakāre telapajjotaṃ dhāreyya, evaṃ mohandhakāranimuggassa me buddhādiratanarūpāni apassato tappaṭicchādakamohandhakāraviddhaṃsakadesanāpajjotadhārakena mayhaṃ bhagavatā etehi pariyāyehi pakāsitattā anekapariyāyena dhammo pakāsitoti.
звам̣ д̣̇зсанам̣ т̇омзд̇ваа имааяа д̣̇зсанааяа рад̇анад̇д̇аяз басаннажид̇д̇о басаннаагаарам̣ гаронд̇о зсааханд̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а зсааханд̇и зсо ахам̣ . бхаг̇аванд̇ам̣ саран̣ам̣ г̇ажчаамийд̇и бхаг̇аваа мз саран̣ам̣, барааяанам̣, агхасса д̇аад̇аа, хид̇асса жа вид̇хаад̇аад̇и. иминаа ад̇хиббааязна бхаг̇аванд̇ам̣ г̇ажчаами бхаж̇аами сзваами баяирубаасаами, звам̣ ваа ж̇аанаами б̣уж̇жхаамийд̇и. язсан̃хи д̇хаад̇уунам̣ г̇ад̇иад̇т̇о, б̣уд̣̇д̇хиби д̇зсам̣ ад̇т̇о. д̇асмаа г̇ажчаамийд̇и имасса ж̇аанаами б̣уж̇жхаамийд̇и аяамби ад̇т̇о вуд̇д̇о. д̇хамман̃жа бхигкусан̇гхан̃жаад̇и зд̇т̇а бана ад̇хиг̇ад̇амаг̇г̇з сажчигад̇анирод̇хз яат̇аанусидтам̣ бадибаж̇ж̇амаанз жад̇уусу абааязсу абад̇амаанз д̇хаарзд̇ийд̇и д̇хаммо, со ад̇т̇ад̇о арияамаг̇г̇о жзва ниб̣б̣аанан̃жа. вуд̇д̇ан̃жзд̇ам̣ – ‘‘яаавад̇аа, бхигкавз, д̇хаммаа сан̇кад̇аа, арияо адтан̇г̇иго маг̇г̇о д̇зсам̣ аг̇г̇амагкааяад̇ий’’д̇и (а. ни. 4.34) вид̇т̇ааро. на гзвалан̃жа арияамаг̇г̇о жзва ниб̣б̣аанан̃жа. аби жа ко арияапалзхи сад̣̇д̇хим̣ барияад̇д̇ид̇хаммоби . вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ чад̇д̇амаан̣авагавимаанз –
Evaṃ desanaṃ thometvā imāya desanāya ratanattaye pasannacitto pasannākāraṃ karonto esāhantiādimāha. Tattha esāhanti eso ahaṃ . Bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmīti bhagavā me saraṇaṃ, parāyanaṃ, aghassa tātā, hitassa ca vidhātāti. Iminā adhippāyena bhagavantaṃ gacchāmi bhajāmi sevāmi payirupāsāmi, evaṃ vā jānāmi bujjhāmīti. Yesañhi dhātūnaṃ gatiattho, buddhipi tesaṃ attho. Tasmā gacchāmīti imassa jānāmi bujjhāmīti ayampi attho vutto. Dhammañca bhikkhusaṅghañcāti ettha pana adhigatamagge sacchikatanirodhe yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjamāne catūsu apāyesu apatamāne dhāretīti dhammo, so atthato ariyamaggo ceva nibbānañca. Vuttañcetaṃ – ‘‘yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo tesaṃ aggamakkhāyatī’’ti (a. ni. 4.34) vitthāro. Na kevalañca ariyamaggo ceva nibbānañca. Api ca kho ariyaphalehi saddhiṃ pariyattidhammopi . Vuttañhetaṃ chattamāṇavakavimāne –
‘‘рааг̇авирааг̇аманзж̇амасогам̣, д̇хаммамасан̇кад̇амаббадигуулам̣;
‘‘Rāgavirāgamanejamasokaṃ, dhammamasaṅkhatamappaṭikūlaṃ;
мад̇хурамимам̣ баг̇ун̣ам̣ сувибхад̇д̇ам̣, д̇хаммамимам̣ саран̣ад̇т̇амубзхий’’д̇и. (ви. ва. 887);
Madhuramimaṃ paguṇaṃ suvibhattaṃ, dhammamimaṃ saraṇatthamupehī’’ti. (vi. va. 887);
зд̇т̇а хи рааг̇авирааг̇од̇и маг̇г̇о гат̇ид̇о. анзж̇амасоганд̇и палам̣. д̇хаммамасан̇кад̇анд̇и ниб̣б̣аанам̣. аббадигуулам̣ мад̇хурамимам̣ баг̇ун̣ам̣ сувибхад̇д̇анд̇и бидагад̇д̇аязна вибхад̇д̇аа д̇хаммагканд̇хаад̇и. д̣̇идтисийласам̣гхаад̇зна сам̣хад̇од̇и сан̇гхо, со ад̇т̇ад̇о адта арияабуг̇г̇аласамуухо. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ д̇асмин̃н̃зва вимаанз –
Ettha hi rāgavirāgoti maggo kathito. Anejamasokanti phalaṃ. Dhammamasaṅkhatanti nibbānaṃ. Appaṭikūlaṃ madhuramimaṃ paguṇaṃ suvibhattanti piṭakattayena vibhattā dhammakkhandhāti. Diṭṭhisīlasaṃghātena saṃhatoti saṅgho, so atthato aṭṭha ariyapuggalasamūho. Vuttañhetaṃ tasmiññeva vimāne –
‘‘яад̇т̇а жа д̣̇иннамахабпаламааху, жад̇уусу сужийсу бурийсаяуг̇зсу;
‘‘Yattha ca dinnamahapphalamāhu, catūsu sucīsu purīsayugesu;
адта жа буг̇г̇алад̇хаммад̣̇асаа д̇з, сан̇гхамимам̣ саран̣ад̇т̇амубзхий’’д̇и. (ви. ва. 888);
Aṭṭha ca puggaladhammadasā te, saṅghamimaṃ saraṇatthamupehī’’ti. (vi. va. 888);
бхигкуунам̣ сан̇гхо бхигкусан̇гхо. зд̇д̇аавад̇аа рааж̇аа д̇ийн̣и саран̣аг̇аманаани бадивзд̣̇зси.
Bhikkhūnaṃ saṅgho bhikkhusaṅgho. Ettāvatā rājā tīṇi saraṇagamanāni paṭivedesi.
саран̣аг̇аманагат̇аа
Saraṇagamanakathā
ид̣̇аани д̇зсу саран̣аг̇аманзсу госаллад̇т̇ам̣ саран̣ам̣, саран̣аг̇аманам̣, яо жа саран̣ам̣ г̇ажчад̇и, саран̣аг̇аманаббабхзд̣̇о, саран̣аг̇аманапалам̣, сан̇гилзсо, бхзд̣̇од̇и, аяам̣ вид̇хи взд̣̇ид̇аб̣б̣о. сзяяат̇ид̣̇ам̣ – саран̣ад̇т̇ад̇о д̇аава хим̣сад̇ийд̇и саран̣ам̣. саран̣аг̇ад̇аанам̣ д̇знзва саран̣аг̇аманзна бхаяам̣ санд̇аасам̣ д̣̇угкам̣ д̣̇уг̇г̇ад̇ибаригилзсам̣ ханад̇и винаасзд̇ийд̇и ад̇т̇о, рад̇анад̇д̇аяассзвзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣.
Idāni tesu saraṇagamanesu kosallatthaṃ saraṇaṃ, saraṇagamanaṃ, yo ca saraṇaṃ gacchati, saraṇagamanappabhedo, saraṇagamanaphalaṃ, saṅkileso, bhedoti, ayaṃ vidhi veditabbo. Seyyathidaṃ – saraṇatthato tāva hiṃsatīti saraṇaṃ. Saraṇagatānaṃ teneva saraṇagamanena bhayaṃ santāsaṃ dukkhaṃ duggatiparikilesaṃ hanati vināsetīti attho, ratanattayassevetaṃ adhivacanaṃ.
ат̇а ваа хид̇з бавад̇д̇анзна ахид̇аа жа нивад̇д̇анзна сад̇д̇аанам̣ бхаяам̣ хим̣сад̇и б̣уд̣̇д̇хо. бхаваганд̇аараа уд̇д̇ааран̣зна ассаасад̣̇аанзна жа д̇хаммо; аббагаанамби гаараанам̣ вибулапалабадилаабхагаран̣зна сан̇гхо . д̇асмаа иминааби барияааязна рад̇анад̇д̇аяам̣ саран̣ам̣. д̇аббасаад̣̇ад̇аг̇г̇аруд̇аахи вихад̇агилзсо д̇аббарааяан̣ад̇аагаараббавад̇д̇о жид̇д̇уббаад̣̇о саран̣аг̇аманам̣. д̇ам̣ саман̇г̇ийсад̇д̇о саран̣ам̣ г̇ажчад̇и. вуд̇д̇аббагаарзна жид̇д̇уббаад̣̇зна зд̇аани мз д̇ийн̣и рад̇анаани саран̣ам̣, зд̇аани барааяан̣анд̇и звам̣ убзд̇ийд̇и ад̇т̇о. звам̣ д̇аава саран̣ам̣, саран̣аг̇аманам̣, яо жа саран̣ам̣ г̇ажчад̇и, ид̣̇ам̣ д̇аяам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Atha vā hite pavattanena ahitā ca nivattanena sattānaṃ bhayaṃ hiṃsati buddho. Bhavakantārā uttāraṇena assāsadānena ca dhammo; appakānampi kārānaṃ vipulaphalapaṭilābhakaraṇena saṅgho . Tasmā imināpi pariyāyena ratanattayaṃ saraṇaṃ. Tappasādataggarutāhi vihatakileso tapparāyaṇatākārappavatto cittuppādo saraṇagamanaṃ. Taṃ samaṅgīsatto saraṇaṃ gacchati. Vuttappakārena cittuppādena etāni me tīṇi ratanāni saraṇaṃ, etāni parāyaṇanti evaṃ upetīti attho. Evaṃ tāva saraṇaṃ, saraṇagamanaṃ, yo ca saraṇaṃ gacchati, idaṃ tayaṃ veditabbaṃ.
саран̣аг̇аманаббабхзд̣̇з бана д̣̇увид̇хам̣ саран̣аг̇аманам̣ – логуд̇д̇арам̣ логияан̃жа. д̇ад̇т̇а логуд̇д̇арам̣ д̣̇идтасажжаанам̣ маг̇г̇агкан̣з саран̣аг̇аманубаггилзсасамужчзд̣̇зна аарамман̣ад̇о ниб̣б̣аанаарамман̣ам̣ худ̇ваа гижжад̇о сагалзби рад̇анад̇д̇аяз иж̇жхад̇и. логияам̣ бут̇уж̇ж̇анаанам̣ саран̣аг̇аманубаггилзсавигкамбханзна аарамман̣ад̇о б̣уд̣̇д̇хаад̣̇иг̇ун̣аарамман̣ам̣ худ̇ваа иж̇жхад̇и. д̇ам̣ ад̇т̇ад̇о б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийсу вад̇т̇уусу сад̣̇д̇хаабадилаабхо сад̣̇д̇хаамуулигаа жа саммаад̣̇идти д̣̇асасу бун̃н̃агирияавад̇т̇уусу д̣̇идтиж̇угамманд̇и вужжад̇и. д̇аяид̣̇ам̣ жад̇уд̇хаа вад̇д̇ад̇и – ад̇д̇асаннияяаад̇анзна, д̇аббарааяан̣ад̇ааяа, сиссабхаавуубаг̇аманзна, бан̣ибаад̇знаад̇и.
Saraṇagamanappabhede pana duvidhaṃ saraṇagamanaṃ – lokuttaraṃ lokiyañca. Tattha lokuttaraṃ diṭṭhasaccānaṃ maggakkhaṇe saraṇagamanupakkilesasamucchedena ārammaṇato nibbānārammaṇaṃ hutvā kiccato sakalepi ratanattaye ijjhati. Lokiyaṃ puthujjanānaṃ saraṇagamanupakkilesavikkhambhanena ārammaṇato buddhādiguṇārammaṇaṃ hutvā ijjhati. Taṃ atthato buddhādīsu vatthūsu saddhāpaṭilābho saddhāmūlikā ca sammādiṭṭhi dasasu puññakiriyavatthūsu diṭṭhijukammanti vuccati. Tayidaṃ catudhā vattati – attasanniyyātanena, tapparāyaṇatāya, sissabhāvūpagamanena, paṇipātenāti.
д̇ад̇т̇а ад̇д̇асаннияяаад̇анам̣ наама – ‘‘аж̇ж̇аад̣̇им̣ гад̇ваа ахам̣ ад̇д̇аанам̣ б̣уд̣̇д̇хасса нияяаад̇зми, д̇хаммасса, сан̇гхассаа’’д̇и звам̣ б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийнам̣ ад̇д̇абарижжаж̇анам̣. д̇аббарааяан̣ад̇аа наама ‘‘аж̇ж̇аад̣̇им̣ гад̇ваа ‘ахам̣ б̣уд̣̇д̇хабарааяан̣о, д̇хаммабарааяан̣о, сан̇гхабарааяан̣о’д̇и. мам̣ д̇хаарзт̇аа’’д̇и звам̣ д̇аббарааяан̣абхааво. сиссабхаавуубаг̇аманам̣ наама – ‘‘аж̇ж̇аад̣̇им̣ гад̇ваа – ‘ахам̣ б̣уд̣̇д̇хасса анд̇зваасиго, д̇хаммасса, сан̇гхасса анд̇зваасиго’д̇и мам̣ д̇хаарзт̇аа’’д̇и звам̣ сиссабхаавуубаг̇амо. бан̣ибаад̇о наама – ‘‘аж̇ж̇аад̣̇им̣ гад̇ваа ахам̣ абхиваад̣̇анабажжудтаанаан̃ж̇алигаммасаамийжигаммам̣ б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийнам̣язва д̇ин̣н̣ам̣ вад̇т̇уунам̣ гаромий’д̇и мам̣ д̇хаарзт̇аа’’д̇и звам̣ б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийсу бараманибажжаагааро. имзсан̃хи жад̇уннам̣ аагаараанам̣ ан̃н̃ад̇арамби гаронд̇зна г̇ахид̇ам̣язва ход̇и саран̣ам̣.
Tattha attasanniyyātanaṃ nāma – ‘‘ajjādiṃ katvā ahaṃ attānaṃ buddhassa niyyātemi, dhammassa, saṅghassā’’ti evaṃ buddhādīnaṃ attapariccajanaṃ. Tapparāyaṇatā nāma ‘‘ajjādiṃ katvā ‘ahaṃ buddhaparāyaṇo, dhammaparāyaṇo, saṅghaparāyaṇo’ti. Maṃ dhārethā’’ti evaṃ tapparāyaṇabhāvo. Sissabhāvūpagamanaṃ nāma – ‘‘ajjādiṃ katvā – ‘ahaṃ buddhassa antevāsiko, dhammassa, saṅghassa antevāsiko’ti maṃ dhārethā’’ti evaṃ sissabhāvūpagamo. Paṇipāto nāma – ‘‘ajjādiṃ katvā ahaṃ abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammaṃ buddhādīnaṃyeva tiṇṇaṃ vatthūnaṃ karomī’ti maṃ dhārethā’’ti evaṃ buddhādīsu paramanipaccākāro. Imesañhi catunnaṃ ākārānaṃ aññatarampi karontena gahitaṃyeva hoti saraṇaṃ.
аби жа бхаг̇авад̇о ад̇д̇аанам̣ барижжаж̇аами, д̇хаммасса, сан̇гхасса, ад̇д̇аанам̣ барижжаж̇аами, ж̇ийвид̇ам̣ барижжаж̇аами, барижжад̇д̇оязва мз ад̇д̇аа, барижжад̇д̇ам̣язва ж̇ийвид̇ам̣, ж̇ийвид̇абарияанд̇игам̣ б̣уд̣̇д̇хам̣ саран̣ам̣ г̇ажчаами, б̣уд̣̇д̇хо мз саран̣ам̣ лзн̣ам̣ д̇аан̣анд̇и ; звамби ад̇д̇асаннияяаад̇анам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ‘‘сад̇т̇ааран̃жа вад̇аахам̣ бассзяяам̣, бхаг̇аванд̇амзва бассзяяам̣, суг̇ад̇ан̃жа вад̇аахам̣ бассзяяам̣, бхаг̇аванд̇амзва бассзяяам̣, саммаасамб̣уд̣̇д̇хан̃жа вад̇аахам̣ бассзяяам̣, бхаг̇аванд̇амзва бассзяяа’’нд̇и (сам̣. ни. 2.154). звамби махаагассабасса саран̣аг̇аманам̣ вияа сиссабхаавуубаг̇аманам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Api ca bhagavato attānaṃ pariccajāmi, dhammassa, saṅghassa, attānaṃ pariccajāmi, jīvitaṃ pariccajāmi, pariccattoyeva me attā, pariccattaṃyeva jīvitaṃ, jīvitapariyantikaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, buddho me saraṇaṃ leṇaṃ tāṇanti ; evampi attasanniyyātanaṃ veditabbaṃ. ‘‘Satthārañca vatāhaṃ passeyyaṃ, bhagavantameva passeyyaṃ, sugatañca vatāhaṃ passeyyaṃ, bhagavantameva passeyyaṃ, sammāsambuddhañca vatāhaṃ passeyyaṃ, bhagavantameva passeyya’’nti (saṃ. ni. 2.154). Evampi mahākassapassa saraṇagamanaṃ viya sissabhāvūpagamanaṃ veditabbaṃ.
‘‘со ахам̣ вижариссаами, г̇аамаа г̇аамам̣ бураа бурам̣;
‘‘So ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;
намассамаано самб̣уд̣̇д̇хам̣, д̇хаммасса жа суд̇хаммад̇а’’нд̇и. (су. ни. 194);
Namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammata’’nti. (su. ni. 194);
звамби аал̣авагаад̣̇ийнам̣ саран̣аг̇аманам̣ вияа д̇аббарааяан̣ад̇аа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. ат̇а ко б̣рахмааяу б̣раахман̣о удтааяаасанаа згам̣сам̣ уд̇д̇араасан̇г̇ам̣ гарид̇ваа бхаг̇авад̇о баад̣̇зсу сирасаа нибад̇ид̇ваа бхаг̇авад̇о баад̣̇аани мукзна жа барижумб̣ад̇и, баан̣ийхи жа барисамб̣аахад̇и, нааман̃жа саавзд̇и – ‘‘б̣рахмааяу ахам̣, бхо г̇од̇ама б̣раахман̣о, б̣рахмааяу ахам̣, бхо г̇од̇ама б̣раахман̣о’’д̇и (ма. ни. 2.394) звамби бан̣ибаад̇о д̣̇адтаб̣б̣о.
Evampi āḷavakādīnaṃ saraṇagamanaṃ viya tapparāyaṇatā veditabbā. Atha kho brahmāyu brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘‘brahmāyu ahaṃ, bho gotama brāhmaṇo, brahmāyu ahaṃ, bho gotama brāhmaṇo’’ti (ma. ni. 2.394) evampi paṇipāto daṭṭhabbo.
со банзса н̃аад̇ибхаяаажарияад̣̇агкин̣зяяавасзна жад̇уб̣б̣ид̇хо ход̇и. д̇ад̇т̇а д̣̇агкин̣зяяабан̣ибаад̇зна саран̣аг̇аманам̣ ход̇и, на ид̇арзхи. сздтавасзнзва хи саран̣ам̣ г̇ан̣хаад̇и, сздтавасзна жа бхиж̇ж̇ад̇и. д̇асмаа яо саагияо ваа голияо ваа – ‘‘б̣уд̣̇д̇хо амхаагам̣ н̃аад̇аго’’д̇и ванд̣̇ад̇и, аг̇г̇ахид̇амзва ход̇и саран̣ам̣. яо ваа – ‘‘саман̣о г̇од̇амо рааж̇абууж̇ид̇о махаанубхааво аванд̣̇ийяамаано анад̇т̇амби гарзяяаа’’д̇и бхаязна ванд̣̇ад̇и, аг̇г̇ахид̇амзва ход̇и саран̣ам̣. яо ваа б̣од̇хисад̇д̇агаалз бхаг̇авад̇о санд̇игз гин̃жи уг̇г̇ахид̇ам̣ сарамаано б̣уд̣̇д̇хагаалз ваа –
So panesa ñātibhayācariyadakkhiṇeyyavasena catubbidho hoti. Tattha dakkhiṇeyyapaṇipātena saraṇagamanaṃ hoti, na itarehi. Seṭṭhavaseneva hi saraṇaṃ gaṇhāti, seṭṭhavasena ca bhijjati. Tasmā yo sākiyo vā koliyo vā – ‘‘buddho amhākaṃ ñātako’’ti vandati, aggahitameva hoti saraṇaṃ. Yo vā – ‘‘samaṇo gotamo rājapūjito mahānubhāvo avandīyamāno anatthampi kareyyā’’ti bhayena vandati, aggahitameva hoti saraṇaṃ. Yo vā bodhisattakāle bhagavato santike kiñci uggahitaṃ saramāno buddhakāle vā –
‘‘жад̇уд̇хаа вибхаж̇з бхог̇з, бан̣д̣ид̇о гхарамаавасам̣;
‘‘Catudhā vibhaje bhoge, paṇḍito gharamāvasaṃ;
згзна бхог̇ам̣ бхун̃ж̇зяяа, д̣̇вийхи гаммам̣ баяож̇аяз;
Ekena bhogaṃ bhuñjeyya, dvīhi kammaṃ payojaye;
жад̇уд̇т̇ан̃жа нид̇хаабзяяа, аабад̣̇аасу бхависсад̇ий’’д̇и. (д̣̇ий. ни. 3.265);
Catutthañca nidhāpeyya, āpadāsu bhavissatī’’ti. (dī. ni. 3.265);
зваруубам̣ анусаасаним̣ уг̇г̇ахзд̇ваа – ‘‘аажарияо мз’’д̇и ванд̣̇ад̇и, аг̇г̇ахид̇амзва ход̇и саран̣ам̣. яо бана – ‘‘аяам̣ логз аг̇г̇ад̣̇агкин̣зяяо’’д̇и ванд̣̇ад̇и, д̇знзва г̇ахид̇ам̣ ход̇и саран̣ам̣.
Evarūpaṃ anusāsaniṃ uggahetvā – ‘‘ācariyo me’’ti vandati, aggahitameva hoti saraṇaṃ. Yo pana – ‘‘ayaṃ loke aggadakkhiṇeyyo’’ti vandati, teneva gahitaṃ hoti saraṇaṃ.
звам̣ г̇ахид̇асаран̣асса жа убаасагасса ваа убаасигааяа ваа ан̃н̃ад̇ид̇т̇иязсу баб̣б̣аж̇ид̇амби н̃аад̇им̣ – ‘‘н̃аад̇аго мз аяа’’нд̇и ванд̣̇ад̇о саран̣аг̇аманам̣ на бхиж̇ж̇ад̇и, баг̇зва абаб̣б̣аж̇ид̇ам̣. д̇ат̇аа рааж̇аанам̣ бхаяавасзна ванд̣̇ад̇о. со хи радтабууж̇ид̇ад̇д̇аа аванд̣̇ийяамаано анад̇т̇амби гарзяяаад̇и. д̇ат̇аа яам̣ гин̃жи сиббам̣ сигкаабагам̣ д̇ид̇т̇ияамби – ‘‘аажарияо мз аяа’’нд̇и ванд̣̇ад̇оби на бхиж̇ж̇ад̇и, звам̣ саран̣аг̇аманаббабхзд̣̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Evaṃ gahitasaraṇassa ca upāsakassa vā upāsikāya vā aññatitthiyesu pabbajitampi ñātiṃ – ‘‘ñātako me aya’’nti vandato saraṇagamanaṃ na bhijjati, pageva apabbajitaṃ. Tathā rājānaṃ bhayavasena vandato. So hi raṭṭhapūjitattā avandīyamāno anatthampi kareyyāti. Tathā yaṃ kiñci sippaṃ sikkhāpakaṃ titthiyampi – ‘‘ācariyo me aya’’nti vandatopi na bhijjati, evaṃ saraṇagamanappabhedo veditabbo.
зд̇т̇а жа логуд̇д̇арасса саран̣аг̇аманасса жад̇д̇аари сааман̃н̃апалаани вибаагапалам̣, саб̣б̣ад̣̇угкагкаяо аанисам̣сапалам̣. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ –
Ettha ca lokuttarassa saraṇagamanassa cattāri sāmaññaphalāni vipākaphalaṃ, sabbadukkhakkhayo ānisaṃsaphalaṃ. Vuttañhetaṃ –
‘‘яо жа б̣уд̣̇д̇хан̃жа д̇хамман̃жа, сан̇гхан̃жа саран̣ам̣ г̇ад̇о;
‘‘Yo ca buddhañca dhammañca, saṅghañca saraṇaṃ gato;
жад̇д̇аари арияасажжаани, саммаббан̃н̃ааяа бассад̇и.
Cattāri ariyasaccāni, sammappaññāya passati.
д̣̇угкам̣ д̣̇угкасамуббаад̣̇ам̣, д̣̇угкасса жа ад̇иггамам̣;
Dukkhaṃ dukkhasamuppādaṃ, dukkhassa ca atikkamaṃ;
арияам̣ адтан̇г̇игам̣ маг̇г̇ам̣, д̣̇угкуубасамаг̇ааминам̣.
Ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ.
зд̇ам̣ ко саран̣ам̣ кзмам̣, зд̇ам̣ саран̣амуд̇д̇амам̣;
Etaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ, etaṃ saraṇamuttamaṃ;
зд̇ам̣ саран̣амааг̇амма, саб̣б̣ад̣̇угкаа бамужжад̇ий’’д̇и. (д̇ха. ба. 192);
Etaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccatī’’ti. (dha. pa. 192);
аби жа нижжаад̣̇ид̇о анубаг̇аманаад̣̇ивасзна бзд̇асса аанисам̣сапалам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ – ‘‘адтаанамзд̇ам̣ анавагаасо, яам̣ д̣̇идтисамбанно буг̇г̇ало ган̃жи сан̇каарам̣ нижжад̇о убаг̇ажчзяяа…бз… ган̃жи сан̇каарам̣ сукад̇о…бз… ган̃жи д̇хаммам̣ ад̇д̇ад̇о убаг̇ажчзяяа…бз… маад̇арам̣ ж̇ийвид̇аа воробзяяа…бз… бид̇арам̣…бз… араханд̇ам̣…бз… бад̣̇удтажид̇д̇о д̇ат̇ааг̇ад̇асса лохид̇ам̣ уббаад̣̇зяяа…бз…. сан̇гхам̣ бхинд̣̇зяяа…бз… ан̃н̃ам̣ сад̇т̇аарам̣ уд̣̇д̣̇исзяяа, нзд̇ам̣ таанам̣ виж̇ж̇ад̇ий’’д̇и (а. ни. 1.290). логияасса бана саран̣аг̇аманасса бхавасамбад̣̇ааби бхог̇асамбад̣̇ааби паламзва. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ –
Api ca niccādito anupagamanādivasena petassa ānisaṃsaphalaṃ veditabbaṃ. Vuttañhetaṃ – ‘‘aṭṭhānametaṃ anavakāso, yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañci saṅkhāraṃ niccato upagaccheyya…pe… kañci saṅkhāraṃ sukhato…pe… kañci dhammaṃ attato upagaccheyya…pe… mātaraṃ jīvitā voropeyya…pe… pitaraṃ…pe… arahantaṃ…pe… paduṭṭhacitto tathāgatassa lohitaṃ uppādeyya…pe…. saṅghaṃ bhindeyya…pe… aññaṃ satthāraṃ uddiseyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti (a. ni. 1.290). Lokiyassa pana saraṇagamanassa bhavasampadāpi bhogasampadāpi phalameva. Vuttañhetaṃ –
‘‘яз гзжи б̣уд̣̇д̇хам̣ саран̣ам̣ г̇ад̇аасз, на д̇з г̇амиссанд̇и абааяабхуумим̣;
‘‘Ye keci buddhaṃ saraṇaṃ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṃ;
бахааяа маанусам̣ д̣̇зхам̣, д̣̇звагааяам̣ барибуурзссанд̇ий’’д̇и. (сам̣. ни. 1.37);
Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāyaṃ paripūressantī’’ti. (saṃ. ni. 1.37);
абарамби вуд̇д̇ам̣ – ‘‘ат̇а ко сагго д̣̇зваанаминд̣̇о асийд̇ияаа д̣̇звад̇аасахассзхи сад̣̇д̇хим̣ язнааяасмаа махаамог̇г̇аллаано д̇знубасан̇гами…бз… згаманд̇ам̣ тид̇ам̣ ко саггам̣ д̣̇зваанаминд̣̇ам̣ ааяасмаа махаамог̇г̇аллаано зд̇ад̣̇авожа – ‘‘саад̇ху ко, д̣̇зваанаминд̣̇а, б̣уд̣̇д̇хам̣ саран̣аг̇аманам̣ ход̇и. б̣уд̣̇д̇хам̣ саран̣аг̇аманахзд̇у ко, д̣̇зваанаминд̣̇а, звамид̇хзгажжз сад̇д̇аа гааяасса бхзд̣̇аа барам̣ маран̣аа суг̇ад̇им̣ саг̇г̇ам̣ логам̣ убабаж̇ж̇анд̇и…бз… д̇з ан̃н̃з д̣̇звз д̣̇асахи таанзхи ад̇хиг̇ан̣ханд̇и – д̣̇иб̣б̣зна ааяунаа, д̣̇иб̣б̣зна ван̣н̣зна, д̣̇иб̣б̣зна сукзна, д̣̇иб̣б̣зна яасзна, д̣̇иб̣б̣зна аад̇хибад̇зяязна, д̣̇иб̣б̣зхи руубзхи сад̣̇д̣̇зхи г̇анд̇хзхи расзхи подтаб̣б̣зхий’’д̇и (сам̣. ни. 4.341). зса наяо д̇хаммз жа сан̇гхз жа. аби жа взлаамасуд̇д̇аад̣̇ийнам̣ васзнааби саран̣аг̇аманасса палависзсо взд̣̇ид̇аб̣б̣о. звам̣ саран̣аг̇аманасса палам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Aparampi vuttaṃ – ‘‘atha kho sakko devānamindo asītiyā devatāsahassehi saddhiṃ yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ ṭhitaṃ kho sakkaṃ devānamindaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca – ‘‘sādhu kho, devānaminda, buddhaṃ saraṇagamanaṃ hoti. Buddhaṃ saraṇagamanahetu kho, devānaminda, evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti…pe… te aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhanti – dibbena āyunā, dibbena vaṇṇena, dibbena sukhena, dibbena yasena, dibbena ādhipateyyena, dibbehi rūpehi saddehi gandhehi rasehi phoṭṭhabbehī’’ti (saṃ. ni. 4.341). Esa nayo dhamme ca saṅghe ca. Api ca velāmasuttādīnaṃ vasenāpi saraṇagamanassa phalaviseso veditabbo. Evaṃ saraṇagamanassa phalaṃ veditabbaṃ.
д̇ад̇т̇а жа логияасаран̣аг̇аманам̣ д̇ийсу вад̇т̇уусу ан̃н̃аан̣асам̣саяамижчаан̃аан̣аад̣̇ийхи сам̣гилиссад̇и, на махааж̇уд̇игам̣ ход̇и, на махаавибпаарам̣. логуд̇д̇арасса над̇т̇и сам̣гилзсо. логияасса жа саран̣аг̇аманасса д̣̇увид̇хо бхзд̣̇о – сааваж̇ж̇о жа анаваж̇ж̇о жа. д̇ад̇т̇а сааваж̇ж̇о ан̃н̃асад̇т̇аараад̣̇ийсу ад̇д̇асаннияяаад̇анаад̣̇ийхи ход̇и, со жа анидтапало ход̇и. анаваж̇ж̇о гаалагирияааяа ход̇и, со авибаагад̇д̇аа апало. логуд̇д̇арасса бана нзвад̇т̇и бхзд̣̇о. бхаванд̇арзби хи арияасааваго ан̃н̃ам̣ сад̇т̇аарам̣ на уд̣̇д̣̇исад̇ийд̇и. звам̣ саран̣аг̇аманасса сам̣гилзсо жа бхзд̣̇о жа взд̣̇ид̇аб̣б̣од̇и.
Tattha ca lokiyasaraṇagamanaṃ tīsu vatthūsu aññāṇasaṃsayamicchāñāṇādīhi saṃkilissati, na mahājutikaṃ hoti, na mahāvipphāraṃ. Lokuttarassa natthi saṃkileso. Lokiyassa ca saraṇagamanassa duvidho bhedo – sāvajjo ca anavajjo ca. Tattha sāvajjo aññasatthārādīsu attasanniyyātanādīhi hoti, so ca aniṭṭhaphalo hoti. Anavajjo kālakiriyāya hoti, so avipākattā aphalo. Lokuttarassa pana nevatthi bhedo. Bhavantarepi hi ariyasāvako aññaṃ satthāraṃ na uddisatīti. Evaṃ saraṇagamanassa saṃkileso ca bhedo ca veditabboti.
убаасагам̣ мам̣ бханд̇з бхаг̇аваа д̇хаарзд̇ууд̇и мам̣ бхаг̇аваа ‘‘убаасаго аяа’’нд̇и звам̣ д̇хаарзд̇у, ж̇аанаад̇ууд̇и ад̇т̇о. убаасагавид̇хигосаллад̇т̇ам̣ банзд̇т̇а – го убаасаго? гасмаа убаасагод̇и вужжад̇и ? гимасса сийлам̣? го ааж̇ийво? гаа вибад̇д̇и? гаа самбад̇д̇ийд̇и? ид̣̇ам̣ багин̣н̣агам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Upāsakaṃ maṃ bhante bhagavā dhāretūti maṃ bhagavā ‘‘upāsako aya’’nti evaṃ dhāretu, jānātūti attho. Upāsakavidhikosallatthaṃ panettha – ko upāsako? Kasmā upāsakoti vuccati ? Kimassa sīlaṃ? Ko ājīvo? Kā vipatti? Kā sampattīti? Idaṃ pakiṇṇakaṃ veditabbaṃ.
д̇ад̇т̇а го убаасагод̇и яо гожи саран̣аг̇ад̇о г̇ахадто. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ – ‘‘яад̇о ко, махаанаама, б̣уд̣̇д̇хам̣ саран̣ам̣ г̇ад̇о ход̇и, д̇хаммам̣ саран̣ам̣ г̇ад̇о ход̇и, сан̇гхам̣ саран̣ам̣ г̇ад̇о ход̇и. зд̇д̇аавад̇аа ко, махаанаама, убаасаго ход̇ий’’д̇и (сам̣. ни. 5.1033).
Tattha ko upāsakoti yo koci saraṇagato gahaṭṭho. Vuttañhetaṃ – ‘‘yato kho, mahānāma, buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti. Ettāvatā kho, mahānāma, upāsako hotī’’ti (saṃ. ni. 5.1033).
гасмаа убаасагод̇и рад̇анад̇д̇аяам̣ убаасанад̇о. со хи б̣уд̣̇д̇хам̣ убаасад̇ийд̇и убаасаго, д̇ат̇аа д̇хаммам̣ сам̣гхам̣.
Kasmā upāsakoti ratanattayaṃ upāsanato. So hi buddhaṃ upāsatīti upāsako, tathā dhammaṃ saṃghaṃ.
гимасса сийланд̇и бан̃жа взраман̣ияо. яат̇ааха – ‘‘яад̇о ко, махаанаама, убаасаго баан̣аад̇ибаад̇аа бадивирад̇о ход̇и, ад̣̇иннаад̣̇аанаа… гаамзсумижчаажаараа… мусааваад̣̇аа… сураамзраяамаж̇ж̇абамаад̣̇адтаанаа бадивирад̇о ход̇и, зд̇д̇аавад̇аа ко, махаанаама, убаасаго сийлаваа ход̇ий’’д̇и (сам̣. ни. 5.1033).
Kimassasīlanti pañca veramaṇiyo. Yathāha – ‘‘yato kho, mahānāma, upāsako pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā… kāmesumicchācārā… musāvādā… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, ettāvatā kho, mahānāma, upāsako sīlavā hotī’’ti (saṃ. ni. 5.1033).
го ааж̇ийвод̇и бан̃жа мижчааван̣иж̇ж̇аа бахааяа д̇хаммзна самзна ж̇ийвид̇агаббанам̣. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ – ‘‘бан̃жимаа, бхигкавз, ван̣иж̇ж̇аа убаасагзна агаран̣ийяаа. гад̇амаа бан̃жа? сад̇т̇аван̣иж̇ж̇аа, сад̇д̇аван̣иж̇ж̇аа, мам̣саван̣иж̇ж̇аа, маж̇ж̇аван̣иж̇ж̇аа, висаван̣иж̇ж̇аа. имаа ко, бхигкавз, бан̃жа ван̣иж̇ж̇аа убаасагзна агаран̣ийяаа’’д̇и (а. ни. 5.177).
Koājīvoti pañca micchāvaṇijjā pahāya dhammena samena jīvitakappanaṃ. Vuttañhetaṃ – ‘‘pañcimā, bhikkhave, vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā. Katamā pañca? Satthavaṇijjā, sattavaṇijjā, maṃsavaṇijjā, majjavaṇijjā, visavaṇijjā. Imā kho, bhikkhave, pañca vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā’’ti (a. ni. 5.177).
гаа вибад̇д̇ийд̇и яаа д̇ассзва сийласса жа ааж̇ийвасса жа вибад̇д̇и, аяамасса вибад̇д̇и. аби жа яааяа зса жан̣д̣аало жзва ход̇и, малан̃жа бад̇игудто жа, саабисса вибад̇д̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. д̇з жа ад̇т̇ад̇о ассад̣̇д̇хияаад̣̇аяо бан̃жа д̇хаммаа хонд̇и. яат̇ааха – ‘‘бан̃жахи, бхигкавз, д̇хаммзхи саманнааг̇ад̇о убаасаго убаасагажан̣д̣аало жа ход̇и, убаасагамалан̃жа, убаасагабад̇игудто жа. гад̇амзхи бан̃жахи? ассад̣̇д̇хо ход̇и, д̣̇уссийло ход̇и, год̇уухаламан̇г̇алиго ход̇и, ман̇г̇алам̣ бажжзд̇и, но гаммам̣, ид̇о жа б̣ахид̣̇д̇хаа д̣̇агкин̣зяяам̣ бариязсад̇и, д̇ад̇т̇а жа буб̣б̣агаарам̣ гарод̇ий’’д̇и (а. ни. 5.175).
Kā vipattīti yā tasseva sīlassa ca ājīvassa ca vipatti, ayamassa vipatti. Api ca yāya esa caṇḍālo ceva hoti, malañca patikuṭṭho ca, sāpissa vipattīti veditabbā. Te ca atthato assaddhiyādayo pañca dhammā honti. Yathāha – ‘‘pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako upāsakacaṇḍālo ca hoti, upāsakamalañca, upāsakapatikuṭṭho ca. Katamehi pañcahi? Assaddho hoti, dussīlo hoti, kotūhalamaṅgaliko hoti, maṅgalaṃ pacceti, no kammaṃ, ito ca bahiddhā dakkhiṇeyyaṃ pariyesati, tattha ca pubbakāraṃ karotī’’ti (a. ni. 5.175).
гаа самбад̇д̇ийд̇и яаа жасса сийласамбад̣̇аа жзва ааж̇ийвасамбад̣̇аа жа, саа самбад̇д̇и; яз жасса рад̇анабхааваад̣̇игараа сад̣̇д̇хаад̣̇аяо бан̃жа д̇хаммаа. яат̇ааха – ‘‘бан̃жахи, бхигкавз, д̇хаммзхи саманнааг̇ад̇о убаасаго убаасагарад̇анан̃жа ход̇и, убаасагабад̣̇уман̃жа, убаасагабун̣д̣арийган̃жа. гад̇амзхи бан̃жахи? сад̣̇д̇хо ход̇и, сийлаваа ход̇и, на год̇уухаламан̇г̇алиго ход̇и, гаммам̣ бажжзд̇и, но ман̇г̇алам̣, на ид̇о б̣ахид̣̇д̇хаа д̣̇агкин̣зяяам̣ г̇авзсад̇и, ид̇ха жа буб̣б̣агаарам̣ гарод̇ий’’д̇и (а. ни. 5.175).
Kā sampattīti yā cassa sīlasampadā ceva ājīvasampadā ca, sā sampatti; ye cassa ratanabhāvādikarā saddhādayo pañca dhammā. Yathāha – ‘‘pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako upāsakaratanañca hoti, upāsakapadumañca, upāsakapuṇḍarīkañca. Katamehi pañcahi? Saddho hoti, sīlavā hoti, na kotūhalamaṅgaliko hoti, kammaṃ pacceti, no maṅgalaṃ, na ito bahiddhā dakkhiṇeyyaṃ gavesati, idha ca pubbakāraṃ karotī’’ti (a. ni. 5.175).
аж̇ж̇ад̇аг̇г̇зд̇и зд̇т̇ааяам̣ аг̇г̇асад̣̇д̣̇о аад̣̇игодигодтаасасздтзсу д̣̇иссад̇и. ‘‘аж̇ж̇ад̇аг̇г̇з, самма д̣̇оваарига, аавараами д̣̇ваарам̣ ниг̇ан̣таанам̣ ниг̇ан̣тийна’’нд̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 2.70) хи аад̣̇имхи д̣̇иссад̇и. ‘‘д̇знзва ан̇г̇улаг̇г̇зна д̇ам̣ ан̇г̇улаг̇г̇ам̣ бараамасзяяа . ужчаг̇г̇ам̣ взл̣аг̇г̇а’’нд̇иаад̣̇ийсу (гат̇аа. 281) годияам̣. ‘‘амб̣илаг̇г̇ам̣ ваа мад̇хураг̇г̇ам̣ ваа д̇ид̇д̇агаг̇г̇ам̣ ваа вихаараг̇г̇зна ваа баривзн̣аг̇г̇зна ваа бхааж̇зд̇у’’нд̇иаад̣̇ийсу (жуул̣ава. 317) годтаасз. ‘‘яаавад̇аа, бхигкавз, сад̇д̇аа абад̣̇аа ваа…бз… д̇ат̇ааг̇ад̇о д̇зсам̣ аг̇г̇амагкааяад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 4.34) сздтз. ид̇ха банааяам̣ аад̣̇имхи д̣̇адтаб̣б̣о. д̇асмаа аж̇ж̇ад̇аг̇г̇зд̇и аж̇ж̇ад̇ам̣ аад̣̇им̣ гад̇ваад̇и звамзд̇т̇ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. аж̇ж̇ад̇анд̇и аж̇ж̇абхаавам̣. аж̇ж̇ад̣̇аг̇г̇зд̇и ваа баато, д̣̇агааро бад̣̇асанд̇хигаро. аж̇ж̇а аг̇г̇анд̇и ад̇т̇о.
Ajjataggeti etthāyaṃ aggasaddo ādikoṭikoṭṭhāsaseṭṭhesu dissati. ‘‘Ajjatagge, samma dovārika, āvarāmi dvāraṃ nigaṇṭhānaṃ nigaṇṭhīna’’ntiādīsu (ma. ni. 2.70) hi ādimhi dissati. ‘‘Teneva aṅgulaggena taṃ aṅgulaggaṃ parāmaseyya . Ucchaggaṃ veḷagga’’ntiādīsu (kathā. 281) koṭiyaṃ. ‘‘Ambilaggaṃ vā madhuraggaṃ vā tittakaggaṃ vā vihāraggena vā pariveṇaggena vā bhājetu’’ntiādīsu (cūḷava. 317) koṭṭhāse. ‘‘Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā…pe… tathāgato tesaṃ aggamakkhāyatī’’tiādīsu (a. ni. 4.34) seṭṭhe. Idha panāyaṃ ādimhi daṭṭhabbo. Tasmā ajjataggeti ajjataṃ ādiṃ katvāti evametthattho veditabbo. Ajjatanti ajjabhāvaṃ. Ajjadaggeti vā pāṭho, dakāro padasandhikaro. Ajja agganti attho.
баан̣убзд̇анд̇и баан̣зхи убзд̇ам̣. яаава мз ж̇ийвид̇ам̣ бавад̇д̇ад̇и, д̇аава убзд̇ам̣ анан̃н̃асад̇т̇угам̣ д̇ийхи саран̣аг̇аманзхи саран̣ам̣ г̇ад̇ам̣ убаасагам̣ габбияагаарагам̣ мам̣ бхаг̇аваа д̇хаарзд̇у ж̇аанаад̇у. ахан̃хи сажзби мз д̇икин̣зна асинаа сийсам̣ чинд̣̇зяяа, нзва б̣уд̣̇д̇хам̣ ‘‘на б̣уд̣̇д̇хо’’д̇и ваа, д̇хаммам̣ ‘‘на д̇хаммо’’д̇и ваа, сан̇гхам̣ ‘‘на сан̇гхо’’д̇и ваа вад̣̇зяяанд̇и.
Pāṇupetanti pāṇehi upetaṃ. Yāva me jīvitaṃ pavattati, tāva upetaṃ anaññasatthukaṃ tīhi saraṇagamanehi saraṇaṃ gataṃ upāsakaṃ kappiyakārakaṃ maṃ bhagavā dhāretu jānātu. Ahañhi sacepi me tikhiṇena asinā sīsaṃ chindeyya, neva buddhaṃ ‘‘na buddho’’ti vā, dhammaṃ ‘‘na dhammo’’ti vā, saṅghaṃ ‘‘na saṅgho’’ti vā vadeyyanti.
звам̣ ад̇д̇асаннияяаад̇анзна саран̣ам̣ г̇анд̇ваа ад̇д̇анаа гад̇ам̣ абараад̇хам̣ багаасзнд̇о ажжаяо мам̣, бханд̇зд̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а ажжаяод̇и абараад̇хо. мам̣ ажжаг̇амаад̇и мам̣ ад̇иггамма абхибхавид̇ваа бавад̇д̇о. д̇хаммигам̣ д̇хаммарааж̇аананд̇и зд̇т̇а д̇хаммам̣ жарад̇ийд̇и д̇хаммиго. д̇хаммзнзва рааж̇аа ж̇аад̇о, на бид̇угхаад̇анаад̣̇инаа ад̇хаммзнаад̇и д̇хаммарааж̇аа. ж̇ийвид̇аа воробзсинд̇и ж̇ийвид̇аа вияож̇зсим̣. бадиг̇г̇ан̣хаад̇ууд̇и камад̇у. ааяад̇им̣ сам̣варааяаад̇и анааг̇ад̇з сам̣варад̇т̇ааяа. буна зваруубасса абараад̇хасса д̣̇осасса калид̇асса агаран̣ад̇т̇ааяа.
Evaṃ attasanniyyātanena saraṇaṃ gantvā attanā kataṃ aparādhaṃ pakāsento accayo maṃ, bhantetiādimāha. Tattha accayoti aparādho. Maṃ accagamāti maṃ atikkamma abhibhavitvā pavatto. Dhammikaṃ dhammarājānanti ettha dhammaṃ caratīti dhammiko. Dhammeneva rājā jāto, na pitughātanādinā adhammenāti dhammarājā. Jīvitā voropesinti jīvitā viyojesiṃ. Paṭiggaṇhātūti khamatu. Āyatiṃ saṃvarāyāti anāgate saṃvaratthāya. Puna evarūpassa aparādhassa dosassa khalitassa akaraṇatthāya.
251. д̇аг̇гхаад̇и згам̣сз нибаад̇о. яат̇аа д̇хаммам̣ бадигаросийд̇и яат̇аа д̇хаммо тид̇о д̇ат̇зва гароси, камаабзсийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. д̇ам̣ д̇з маяам̣ бадиг̇г̇ан̣хаамаад̇и д̇ам̣ д̇ава абараад̇хам̣ маяам̣ камаама. вуд̣дхихзсаа, махаарааж̇а арияасса винаязд̇и зсаа, махаарааж̇а, арияасса винаяз б̣уд̣̇д̇хасса бхаг̇авад̇о саасанз вуд̣дхи наама. гад̇амаа? яааяам̣ ажжаяам̣ ажжаяад̇о д̣̇исваа яат̇аад̇хаммам̣ бадигарид̇ваа ааяад̇им̣ сам̣вараабаж̇ж̇анаа, д̣̇зсанам̣ бана буг̇г̇алаад̇хидтаанам̣ гаронд̇о – ‘‘яо ажжаяам̣ ажжаяад̇о д̣̇исваа яат̇аад̇хаммам̣ бадигарод̇и, ааяад̇им̣ сам̣варам̣ аабаж̇ж̇ад̇ий’’д̇и ааха.
251.Tagghāti ekaṃse nipāto. Yathā dhammaṃ paṭikarosīti yathā dhammo ṭhito tatheva karosi, khamāpesīti vuttaṃ hoti. Taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāmāti taṃ tava aparādhaṃ mayaṃ khamāma. Vuḍḍhihesā, mahārāja ariyassa vinayeti esā, mahārāja, ariyassa vinaye buddhassa bhagavato sāsane vuḍḍhi nāma. Katamā? Yāyaṃ accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaritvā āyatiṃ saṃvarāpajjanā, desanaṃ pana puggalādhiṭṭhānaṃ karonto – ‘‘yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti, āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjatī’’ti āha.
252. звам̣ вуд̇д̇зд̇и звам̣ бхаг̇авад̇аа вуд̇д̇з. ханд̣̇а жа д̣̇аани маяам̣ бханд̇зд̇и зд̇т̇а ханд̣̇аад̇и важасааяад̇т̇з нибаад̇о. со хи г̇аманаважасааяам̣ гад̇ваа звамааха. б̣ахугижжаад̇и б̣алавагижжаа. б̣ахугаран̣ийяаад̇и д̇ассзва взважанам̣. яассад̣̇аани д̇ванд̇и яасса ид̣̇аани д̇вам̣ махаарааж̇а г̇аманасса гаалам̣ ман̃н̃аси ж̇аанааси, д̇асса гаалам̣ д̇вамзва ж̇аанаасийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. бад̣̇агкин̣ам̣ гад̇ваа баггаамийд̇и д̇игкад̇д̇ум̣ бад̣̇агкин̣ам̣ гад̇ваа д̣̇асанакасамод̇хаанасамуж̇ж̇алам̣ ан̃ж̇алим̣ сираси бад̇идтабзд̇ваа яаава д̣̇ассанависаяам̣ бхаг̇авад̇о абхимукова бадиггамид̇ваа д̣̇ассанавиж̇аханадтаанабхуумияам̣ бан̃жабад̇идтид̇зна ванд̣̇ид̇ваа баггаами.
252.Evaṃ vutteti evaṃ bhagavatā vutte. Handa ca dāni mayaṃ bhanteti ettha handāti vacasāyatthe nipāto. So hi gamanavacasāyaṃ katvā evamāha. Bahukiccāti balavakiccā. Bahukaraṇīyāti tasseva vevacanaṃ. Yassadāni tvanti yassa idāni tvaṃ mahārāja gamanassa kālaṃ maññasi jānāsi, tassa kālaṃ tvameva jānāsīti vuttaṃ hoti. Padakkhiṇaṃ katvā pakkāmīti tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā dasanakhasamodhānasamujjalaṃ añjaliṃ sirasi patiṭṭhapetvā yāva dassanavisayaṃ bhagavato abhimukhova paṭikkamitvā dassanavijahanaṭṭhānabhūmiyaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā pakkāmi.
253. кад̇ааяам̣, бхигкавз, рааж̇аад̇и кад̇о аяам̣, бхигкавз, рааж̇аа. убахад̇ааяанд̇и убахад̇о аяам̣. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – аяам̣, бхигкавз, рааж̇аа кад̇о убахад̇о бхиннабад̇идто ж̇аад̇о, д̇ат̇аанзна ад̇д̇анаава ад̇д̇аа кад̇о, яат̇аа ад̇д̇ано бад̇идтаа на ж̇аад̇аад̇и. вираж̇анд̇и рааг̇араж̇аад̣̇ивирахид̇ам̣. рааг̇амалаад̣̇ийнам̣язва виг̇ад̇ад̇д̇аа вийд̇амалам̣. д̇хаммажагкунд̇и д̇хаммзсу ваа жагкум̣, д̇хаммамаяам̣ ваа жагкум̣, ан̃н̃зсу таанзсу д̇ин̣н̣ам̣ маг̇г̇аанамзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. ид̇ха бана сод̇аабад̇д̇имаг̇г̇ассзва. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – сажз иминаа бид̇аа гхаад̇ид̇о наабхависса, ид̣̇аани ид̇хзваасанз нисинно сод̇аабад̇д̇имаг̇г̇ам̣ бад̇д̇о абхависса, баабамид̇д̇асам̣саг̇г̇зна банасса анд̇арааяо ж̇аад̇о. звам̣ санд̇зби яасмаа аяам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇ам̣ убасан̇гамид̇ваа рад̇анад̇д̇аяам̣ саран̣ам̣ г̇ад̇о, д̇асмаа мама саасанамаханд̇ад̇ааяа яат̇аа наама гожи бурисасса вад̇хам̣ гад̇ваа бубпамудтимад̇д̇зна д̣̇ан̣д̣зна мужжзяяа, звамзва лохагумбхияам̣ ниб̣б̣ад̇д̇ид̇ваа д̇им̣савассасахассаани ад̇хо бад̇анд̇о хздтимад̇алам̣ бад̇ваа д̇им̣савассасахассаани уд̣̇д̇хам̣ г̇ажчанд̇о бунаби убаримад̇алам̣ баабун̣ид̇ваа мужжиссад̇ийд̇и ид̣̇амби гира бхаг̇авад̇аа вуд̇д̇амзва, баал̣ияам̣ бана на ааруул̣хам̣.
253.Khatāyaṃ, bhikkhave, rājāti khato ayaṃ, bhikkhave, rājā. Upahatāyanti upahato ayaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – ayaṃ, bhikkhave, rājā khato upahato bhinnapatiṭṭho jāto, tathānena attanāva attā khato, yathā attano patiṭṭhā na jātāti. Virajanti rāgarajādivirahitaṃ. Rāgamalādīnaṃyeva vigatattā vītamalaṃ. Dhammacakkhunti dhammesu vā cakkhuṃ, dhammamayaṃ vā cakkhuṃ, aññesu ṭhānesu tiṇṇaṃ maggānametaṃ adhivacanaṃ. Idha pana sotāpattimaggasseva. Idaṃ vuttaṃ hoti – sace iminā pitā ghātito nābhavissa, idāni idhevāsane nisinno sotāpattimaggaṃ patto abhavissa, pāpamittasaṃsaggena panassa antarāyo jāto. Evaṃ santepi yasmā ayaṃ tathāgataṃ upasaṅkamitvā ratanattayaṃ saraṇaṃ gato, tasmā mama sāsanamahantatāya yathā nāma koci purisassa vadhaṃ katvā pupphamuṭṭhimattena daṇḍena mucceyya, evameva lohakumbhiyaṃ nibbattitvā tiṃsavassasahassāni adho patanto heṭṭhimatalaṃ patvā tiṃsavassasahassāni uddhaṃ gacchanto punapi uparimatalaṃ pāpuṇitvā muccissatīti idampi kira bhagavatā vuttameva, pāḷiyaṃ pana na ārūḷhaṃ.
ид̣̇ам̣ бана суд̇д̇ам̣ суд̇ваа ран̃н̃аа гожи аанисам̣со лад̣̇д̇ход̇и? махаааанисам̣со лад̣̇д̇хо. аяан̃хи бид̇у маарид̇агаалад̇о бадтааяа нзва рад̇д̇им̣ на д̣̇иваа нид̣̇д̣̇ам̣ лабхад̇и, сад̇т̇аарам̣ бана убасан̇гамид̇ваа имааяа мад̇хурааяа ож̇аванд̇ияаа д̇хаммад̣̇зсанааяа суд̇агаалад̇о бадтааяа нид̣̇д̣̇ам̣ лабхи. д̇ин̣н̣ам̣ рад̇анаанам̣ махаасаггаарам̣ агааси. бот̇уж̇ж̇анигааяа сад̣̇д̇хааяа саманнааг̇ад̇о наама иминаа ран̃н̃аа сад̣̇исо наахоси. анааг̇ад̇з бана виж̇ид̇аавий наама бажжзгаб̣уд̣̇д̇хо худ̇ваа бариниб̣б̣ааяиссад̇ийд̇и . ид̣̇амавожа бхаг̇аваа. ад̇д̇аманаа д̇з бхигкуу бхаг̇авад̇о бхаасид̇ам̣ абхинанд̣̇унд̇и.
Idaṃ pana suttaṃ sutvā raññā koci ānisaṃso laddhoti? Mahāānisaṃso laddho. Ayañhi pitu māritakālato paṭṭhāya neva rattiṃ na divā niddaṃ labhati, satthāraṃ pana upasaṅkamitvā imāya madhurāya ojavantiyā dhammadesanāya sutakālato paṭṭhāya niddaṃ labhi. Tiṇṇaṃ ratanānaṃ mahāsakkāraṃ akāsi. Pothujjanikāya saddhāya samannāgato nāma iminā raññā sadiso nāhosi. Anāgate pana vijitāvī nāma paccekabuddho hutvā parinibbāyissatīti . Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
ид̇и суман̇г̇алавилаасинияаа д̣̇ийгханигааяадтагат̇ааяам̣
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ
сааман̃н̃апаласуд̇д̇аван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Sāmaññaphalasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / д̣̇ийгханигааяа • Dīghanikāya / 2. сааман̃н̃апаласуд̇д̇ам̣ • 2. Sāmaññaphalasuttaṃ
дийгаа • Tīkā / суд̇д̇абидага (дийгаа) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / д̣̇ийгханигааяа (дийгаа) • Dīghanikāya (ṭīkā) / 2. сааман̃н̃апаласуд̇д̇аван̣н̣анаа • 2. Sāmaññaphalasuttavaṇṇanā
