| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā |
ពិម្ពិសារសមាគមកថា
Bimbisārasamāgamakathā
៥៥. លដ្ឋិវនេតិ តាលុយ្យានេ។ សុប្បតិដ្ឋេ ចេតិយេតិ អញ្ញតរស្មិំ វដរុក្ខេ; តស្ស កិរេតំ នាមំ។ ទ្វាទសនហុតេហីតិ ឯត្ថ ឯកំ នហុតំ ទសសហស្សានិ។ អជ្ឈភាសីតិ តេសំ កង្ខាច្ឆេទនត្ថំ អភាសិ។
55.Laṭṭhivaneti tāluyyāne. Suppatiṭṭhe cetiyeti aññatarasmiṃ vaṭarukkhe; tassa kiretaṃ nāmaṃ. Dvādasanahutehīti ettha ekaṃ nahutaṃ dasasahassāni. Ajjhabhāsīti tesaṃ kaṅkhācchedanatthaṃ abhāsi.
កិសកោវទានោតិ តាបសចរិយាយ កិសសរីរត្តា ‘‘កិសកោ’’តិ លទ្ធនាមានំ តាបសានំ ឱវាទកោ អនុសាសកោ សមានោតិ អត្ថោ។ អថ វា សយំ កិសកោ តាបសោ សមានោ វទានោ ច អញ្ញេ ឱវទន្តោ អនុសាសន្តោតិបិ អត្ថោ។ កថំ បហីនន្តិ កេន ការណេន បហីនំ។ ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – ‘‘ត្វំ ឧរុវេលវាសិអគ្គិបរិចារកានំ តាបសានំ សយំ ឱវាទាចរិយោ សមានោ កិំ ទិស្វា បហាសិ, បុច្ឆាមិ តំ ឯតមត្ថំ កេន ការណេន តវ អគ្គិហុត្តំ បហីន’’ន្តិ។
Kisakovadānoti tāpasacariyāya kisasarīrattā ‘‘kisako’’ti laddhanāmānaṃ tāpasānaṃ ovādako anusāsako samānoti attho. Atha vā sayaṃ kisako tāpaso samāno vadāno ca aññe ovadanto anusāsantotipi attho. Kathaṃ pahīnanti kena kāraṇena pahīnaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘tvaṃ uruvelavāsiaggiparicārakānaṃ tāpasānaṃ sayaṃ ovādācariyo samāno kiṃ disvā pahāsi, pucchāmi taṃ etamatthaṃ kena kāraṇena tava aggihuttaṃ pahīna’’nti.
ទុតិយគាថាយ អយមត្ថោ – ឯតេ រូបាទិកេ កាមេ ឥត្ថិយោ ច យញ្ញា អភិវទន្តិ, ស្វាហំ ឯតំ សព្ពម្បិ រូបាទិកំ កាមប្បភេទំ ខន្ធុបធីសុ មលន្តិ ញត្វា យស្មា ឥមេ យិដ្ឋហុតប្បភេទា យញ្ញា មលមេវ វទន្តិ, តស្មា ន យិដ្ឋេ ន ហុតេ អរញ្ជិំ; យិដ្ឋេ វា ហុតេ វា នាភិរមិន្តិ អត្ថោ។
Dutiyagāthāya ayamattho – ete rūpādike kāme itthiyo ca yaññā abhivadanti, svāhaṃ etaṃ sabbampi rūpādikaṃ kāmappabhedaṃ khandhupadhīsu malanti ñatvā yasmā ime yiṭṭhahutappabhedā yaññā malameva vadanti, tasmā na yiṭṭhe na hute arañjiṃ; yiṭṭhe vā hute vā nābhiraminti attho.
តតិយគាថាយ – អថ កោចរហីតិ អថ ក្វចរហិ។ សេសំ ឧត្តានមេវ។
Tatiyagāthāya – atha kocarahīti atha kvacarahi. Sesaṃ uttānameva.
ចតុត្ថគាថាយ – បទន្តិ និព្ពានបទំ។ សន្តសភាវតាយ សន្តំ។ ឧបធីនំ អភាវេន អនុបធិកំ។ រាគកិញ្ចនាទីនំ អភាវេន អកិញ្ចនំ។ តីសុ ភវេសុ អលគ្គតាយ យំ កាមភវំ យញ្ញា វទន្តិ, តស្មិម្បិ កាមភវេ អសត្តំ។ ជាតិជរាមរណានំ អភាវេន អនញ្ញថាភាវិំ។ អត្តនា ភាវិតេន មគ្គេនេវ អធិគន្តព្ពំ, ន អញ្ញេន កេនចិ អធិគមេតព្ពន្តិ អនញ្ញនេយ្យំ។ យស្មា ឦទិសំ បទមទ្ទសំ, តស្មា ន យិដ្ឋេ ន ហុតេ អរញ្ជិំ។ តេន កិំ ទស្សេតិ? យោ អហំ ទេវមនុស្សលោកសម្បត្តិសាធកេ ន យិដ្ឋេ ន ហុតេ អរញ្ជិំ, សោ កិំ វក្ខាមិ ‘‘ឯត្ថ នាម មេ ទេវមនុស្សលោកេ រតោ មនោ’’តិ។
Catutthagāthāya – padanti nibbānapadaṃ. Santasabhāvatāya santaṃ. Upadhīnaṃ abhāvena anupadhikaṃ. Rāgakiñcanādīnaṃ abhāvena akiñcanaṃ. Tīsu bhavesu alaggatāya yaṃ kāmabhavaṃ yaññā vadanti, tasmimpi kāmabhave asattaṃ. Jātijarāmaraṇānaṃ abhāvena anaññathābhāviṃ. Attanā bhāvitena maggeneva adhigantabbaṃ, na aññena kenaci adhigametabbanti anaññaneyyaṃ. Yasmā īdisaṃ padamaddasaṃ, tasmā na yiṭṭhe na hute arañjiṃ. Tena kiṃ dasseti? Yo ahaṃ devamanussalokasampattisādhake na yiṭṭhe na hute arañjiṃ, so kiṃ vakkhāmi ‘‘ettha nāma me devamanussaloke rato mano’’ti.
៥៦. ឯវំ សព្ពលោកេ អនភិរតិភាវំ បកាសេត្វា អថ ខោ អាយស្មា ឧរុវេលកស្សបោ ‘‘សាវកោហមស្មី’’តិ ឯវំ ភគវតោ សាវកភាវំ បកាសេសិ។ តញ្ច ខោ អាកាសេ វិវិធានិ បាដិហារិយានិ ទស្សេត្វា។ ធម្មចក្ខុន្តិ សោតាបត្តិមគ្គញាណំ។
56. Evaṃ sabbaloke anabhiratibhāvaṃ pakāsetvā atha kho āyasmā uruvelakassapo ‘‘sāvakohamasmī’’ti evaṃ bhagavato sāvakabhāvaṃ pakāsesi. Tañca kho ākāse vividhāni pāṭihāriyāni dassetvā. Dhammacakkhunti sotāpattimaggañāṇaṃ.
៥៧. អស្សាសកាតិ អាសីសនា; បត្ថនាតិ អត្ថោ។ ឯសាហំ ភន្តេតិ ឯត្ថ បន កិញ្ចាបិ មគ្គប្បដិវេធេនេវស្ស សិទ្ធំ សរណគមនំ, តត្ថ បន និច្ឆយគមនមេវ គតោ, ឥទានិ វាចាយ អត្តសន្និយ្យាតនំ ករោតិ។ មគ្គវសេនេវាយំ និយតសរណតំ បត្តោ, តំ បរេសំ វាចាយ បាកដំ ករោន្តោ បណិបាតគមនញ្ច គច្ឆន្តោ ឯវំ វទតិ។
57.Assāsakāti āsīsanā; patthanāti attho. Esāhaṃ bhanteti ettha pana kiñcāpi maggappaṭivedhenevassa siddhaṃ saraṇagamanaṃ, tattha pana nicchayagamanameva gato, idāni vācāya attasanniyyātanaṃ karoti. Maggavasenevāyaṃ niyatasaraṇataṃ patto, taṃ paresaṃ vācāya pākaṭaṃ karonto paṇipātagamanañca gacchanto evaṃ vadati.
៥៨. សិង្គីនិក្ខសវណ្ណោតិ សិង្គីសុវណ្ណនិក្ខេន សមានវណ្ណោ។ ទសវាសោតិ ទសសុ អរិយវាសេសុ វុត្ថវាសោ។ ទសធម្មវិទូតិ ទសកម្មបថវិទូ។ ទសភិ ចុបេតោតិ ទសហិ អសេក្ខេហិ អង្គេហិ ឧបេតោ។ សព្ពធិទន្តោតិ សព្ពេសុ ទន្តោ; ភគវតោ ហិ ចក្ខុអាទីសុ កិញ្ចិ អទន្តំ នាម នត្ថិ។
58.Siṅgīnikkhasavaṇṇoti siṅgīsuvaṇṇanikkhena samānavaṇṇo. Dasavāsoti dasasu ariyavāsesu vutthavāso. Dasadhammavidūti dasakammapathavidū. Dasabhi cupetoti dasahi asekkhehi aṅgehi upeto. Sabbadhidantoti sabbesu danto; bhagavato hi cakkhuādīsu kiñci adantaṃ nāma natthi.
៥៩. ភគវន្តំ ភុត្តាវិំ ឱនីតបត្តបាណិំ ឯកមន្តំ និសីទីតិ ភគវន្តំ ភុត្តវន្តំ បត្តតោ ច អបនីតបាណិំ សល្លក្ខេត្វា ឯកស្មិំ បទេសេ និសីទីតិ អត្ថោ។ អត្ថិកានន្តិ ពុទ្ធាភិវាទនគមនេន ច ធម្មសវនេន ច អត្ថិកានំ។ អភិក្កមនីយន្តិ អភិគន្តុំ សក្កុណេយ្យំ។ អប្បាកិណ្ណន្តិ អនាកិណ្ណំ។ អប្បសទ្ទន្តិ វចនសទ្ទេន អប្បសទ្ទំ។ អប្បនិគ្ឃោសន្តិ នគរនិគ្ឃោសសទ្ទេន អប្បនិគ្ឃោសំ។ វិជនវាតន្តិ អនុសញ្ចរណជនស្ស សរីរវាតេន វិរហិតំ។ ‘‘វិជនវាទ’’ន្តិបិ បាឋោ; អន្តោ ជនវាទេន រហិតន្តិ អត្ថោ។ ‘‘វិជនបាត’’ន្តិបិ បាឋោ; ជនសញ្ចារវិរហិតន្តិ អត្ថោ។ មនុស្សរាហសេយ្យកន្តិ មនុស្សានំ រហស្សកិរិយដ្ឋានិយំ។ បដិសល្លានសារុប្បន្តិ វិវេកានុរូបំ។
59.Bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ ekamantaṃ nisīdīti bhagavantaṃ bhuttavantaṃ pattato ca apanītapāṇiṃ sallakkhetvā ekasmiṃ padese nisīdīti attho. Atthikānanti buddhābhivādanagamanena ca dhammasavanena ca atthikānaṃ. Abhikkamanīyanti abhigantuṃ sakkuṇeyyaṃ. Appākiṇṇanti anākiṇṇaṃ. Appasaddanti vacanasaddena appasaddaṃ. Appanigghosanti nagaranigghosasaddena appanigghosaṃ. Vijanavātanti anusañcaraṇajanassa sarīravātena virahitaṃ. ‘‘Vijanavāda’’ntipi pāṭho; anto janavādena rahitanti attho. ‘‘Vijanapāta’’ntipi pāṭho; janasañcāravirahitanti attho. Manussarāhaseyyakanti manussānaṃ rahassakiriyaṭṭhāniyaṃ. Paṭisallānasāruppanti vivekānurūpaṃ.
វិម្វិសារសមាគមកថា និដ្ឋិតា។
Vimvisārasamāgamakathā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ១៣. ពិម្ពិសារសមាគមកថា • 13. Bimbisārasamāgamakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ពិម្ពិសារសមាគមកថាវណ្ណនា • Bimbisārasamāgamakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ពិម្ពិសារសមាគមកថាវណ្ណនា • Bimbisārasamāgamakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ពិម្ពិសារសមាគមកថាវណ្ណនា • Bimbisārasamāgamakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ១៣. ពិម្ពិសារសមាគមកថា • 13. Bimbisārasamāgamakathā
