Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā

៨. ភរតត្ថេរគាថាវណ្ណនា

8. Bharatattheragāthāvaṇṇanā

ឯហិ , នន្ទក, គច្ឆាមាតិ អាយស្មតោ ភរតត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយំ កិរ អនោមទស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ មនុញ្ញទស្សនំ មុទុសុខសម្ផស្សំ ឧបាហនទ្វយំ គហេត្វា គច្ឆន្តោ សត្ថារំ ចង្កមន្តំ ទិស្វា បសន្នមានសោ ឧបាហនា ឧបនាមេត្វា, ‘‘អភិរុហតុ ភគវា ឧបាហនា, យំ មម អស្ស ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយា’’តិ អាហ។ អភិរុហិ ភគវា តស្ស អនុគ្គណ្ហនត្ថំ ឧបាហនា។ សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ ចម្បានគរេ គហបតិកុលេ និព្ពត្តិ, ភរតោតិស្ស នាមំ អហោសិ។ សោ វិញ្ញុតំ បត្តោ សោណត្ថេរស្ស បព្ពជិតភាវំ សុត្វា ‘‘សោបិ នាម បព្ពជី’’តិ សញ្ជាតសំវេគោ បព្ពជិត្វា កតបុព្ពកិច្ចោ វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តោ នចិរស្សេវ ឆឡភិញ្ញោ អហោសិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៤៨.៧១-៨៩) –

Ehi, nandaka, gacchāmāti āyasmato bharatattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayaṃ kira anomadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ manuññadassanaṃ mudusukhasamphassaṃ upāhanadvayaṃ gahetvā gacchanto satthāraṃ caṅkamantaṃ disvā pasannamānaso upāhanā upanāmetvā, ‘‘abhiruhatu bhagavā upāhanā, yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti āha. Abhiruhi bhagavā tassa anuggaṇhanatthaṃ upāhanā. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde campānagare gahapatikule nibbatti, bharatotissa nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto soṇattherassa pabbajitabhāvaṃ sutvā ‘‘sopi nāma pabbajī’’ti sañjātasaṃvego pabbajitvā katapubbakicco vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva chaḷabhiñño ahosi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.48.71-89) –

‘‘អនោមទស្សី ភគវា, លោកជេដ្ឋោ នរាសភោ;

‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;

ទិវាវិហារា និក្ខម្ម, បថមារុហិ ចក្ខុមា។

Divāvihārā nikkhamma, pathamāruhi cakkhumā.

‘‘បានធិំ សុកតំ គយ្ហ, អទ្ធានំ បដិបជ្ជហំ;

‘‘Pānadhiṃ sukataṃ gayha, addhānaṃ paṭipajjahaṃ;

តត្ថទ្ទសាសិំ សម្ពុទ្ធំ, បត្តិកំ ចារុទស្សនំ។

Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ, pattikaṃ cārudassanaṃ.

‘‘សកំ ចិត្តំ បសាទេត្វា, នីហរិត្វាន បានធិំ;

‘‘Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, nīharitvāna pānadhiṃ;

បាទមូលេ ឋបេត្វាន, ឥទំ វចនមព្រវិំ។

Pādamūle ṭhapetvāna, idaṃ vacanamabraviṃ.

‘‘អភិរូហ មហាវីរ, សុគតិន្ទ វិនាយក;

‘‘Abhirūha mahāvīra, sugatinda vināyaka;

ឥតោ ផលំ លភិស្សាមិ, សោ មេ អត្ថោ សមិជ្ឈតុ។

Ito phalaṃ labhissāmi, so me attho samijjhatu.

‘‘អនោមទស្សី ភគវា, លោកជេដ្ឋោ នរាសភោ;

‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;

បានធិំ អភិរូហិត្វា, ឥទំ វចនមព្រវិ។

Pānadhiṃ abhirūhitvā, idaṃ vacanamabravi.

‘‘យោ បានធិំ មេ អទាសិ, បសន្នោ សេហិ បាណិភិ;

‘‘Yo pānadhiṃ me adāsi, pasanno sehi pāṇibhi;

តមហំ កិត្តយិស្សាមិ, សុណាថ មម ភាសតោ។

Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.

‘‘ពុទ្ធស្ស គិរមញ្ញាយ, សព្ពេ ទេវា សមាគតា;

‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgatā;

ឧទគ្គចិត្តា សុមនា, វេទជាតា កតញ្ជលី។

Udaggacittā sumanā, vedajātā katañjalī.

‘‘បានធីនំ បទានេន, សុខិតោយំ ភវិស្សតិ;

‘‘Pānadhīnaṃ padānena, sukhitoyaṃ bhavissati;

បញ្ចបញ្ញាសក្ខត្តុញ្ច, ទេវរជ្ជំ ករិស្សតិ។

Pañcapaññāsakkhattuñca, devarajjaṃ karissati.

‘‘សហស្សក្ខត្តុំ រាជា ច, ចក្កវត្តី ភវិស្សតិ;

‘‘Sahassakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī bhavissati;

បទេសរជ្ជំ វិបុលំ, គណនាតោ អសង្ខិយំ។

Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.

‘‘អបរិមេយ្យេ ឥតោ កប្បេ, ឱក្កាកកុលសម្ភវោ;

‘‘Aparimeyye ito kappe, okkākakulasambhavo;

គោតមោ នាម គោត្តេន, សត្ថា លោកេ ភវិស្សតិ។

Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.

‘‘តស្ស ធម្មេសុ ទាយាទោ, ឱរសោ ធម្មនិម្មិតោ;

‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;

សព្ពាសវេ បរិញ្ញាយ, និព្ពាយិស្សតិនាសវោ។

Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.

‘‘ទេវលោកេ មនុស្សេ វា, និព្ពត្តិស្សតិ បុញ្ញវា;

‘‘Devaloke manusse vā, nibbattissati puññavā;

ទេវយានបដិភាគំ, យានំ បដិលភិស្សតិ។

Devayānapaṭibhāgaṃ, yānaṃ paṭilabhissati.

‘‘បាសាទា សិវិកា វយ្ហំ, ហត្ថិនោ សមលង្កតា;

‘‘Pāsādā sivikā vayhaṃ, hatthino samalaṅkatā;

រថា វាជញ្ញសំយុត្តា, សទា បាតុភវន្តិ មេ។

Rathā vājaññasaṃyuttā, sadā pātubhavanti me.

‘‘អគារា និក្ខមន្តោបិ, រថេន និក្ខមិំ អហំ;

‘‘Agārā nikkhamantopi, rathena nikkhamiṃ ahaṃ;

កេសេសុ ឆិជ្ជមានេសុ, អរហត្តមបាបុណិំ។

Kesesu chijjamānesu, arahattamapāpuṇiṃ.

‘‘លាភា មយ្ហំ សុលទ្ធំ មេ, វាណិជ្ជំ សុប្បយោជិតំ;

‘‘Lābhā mayhaṃ suladdhaṃ me, vāṇijjaṃ suppayojitaṃ;

ទត្វាន បានធិំ ឯកំ, បត្តោម្ហិ អចលំ បទំ។

Datvāna pānadhiṃ ekaṃ, pattomhi acalaṃ padaṃ.

‘‘អបរិមេយ្យេ ឥតោ កប្បេ, យំ បានធិមទាសហំ;

‘‘Aparimeyye ito kappe, yaṃ pānadhimadāsahaṃ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បានធិស្ស ឥទំ ផលំ។

Duggatiṃ nābhijānāmi, pānadhissa idaṃ phalaṃ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

ឆឡភិញ្ញោ បន ហុត្វា អត្តនោ កនិដ្ឋភាតិកេន នន្ទកត្ថេរេន ហេដ្ឋា វុត្តនយេន អញ្ញាព្យាករណេ កតេ ‘‘ឥទានិ នន្ទកោបិ អរហា ជាតោ, ហន្ទ មយំ ឧភោបិ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា វុសិតព្រហ្មចរិយតំ និវេទេស្សាមាតិ ឧប្បន្នំ បរិវិតក្កំ នន្ទកត្ថេរស្ស កថេន្តោ –

Chaḷabhiñño pana hutvā attano kaniṭṭhabhātikena nandakattherena heṭṭhā vuttanayena aññābyākaraṇe kate ‘‘idāni nandakopi arahā jāto, handa mayaṃ ubhopi satthu santikaṃ gantvā vusitabrahmacariyataṃ nivedessāmāti uppannaṃ parivitakkaṃ nandakattherassa kathento –

១៧៥.

175.

‘‘ឯហិ នន្ទក គច្ឆាម, ឧបជ្ឈាយស្ស សន្តិកំ;

‘‘Ehi nandaka gacchāma, upajjhāyassa santikaṃ;

សីហនាទំ នទិស្សាម, ពុទ្ធសេដ្ឋស្ស សម្មុខា។

Sīhanādaṃ nadissāma, buddhaseṭṭhassa sammukhā.

១៧៦.

176.

‘‘យាយ នោ អនុកម្បាយ, អម្ហេ បព្ពាជយី មុនិ;

‘‘Yāya no anukampāya, amhe pabbājayī muni;

សោ នោ អត្ថោ អនុប្បត្តោ, សព្ពសំយោជនក្ខយោ’’តិ។ – គាថាទ្វយំ អភាសិ;

So no attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti. – gāthādvayaṃ abhāsi;

តត្ថ នន្ទកាតិ អាលបនំ។ ឯហីតិ តស្ស អត្តនោ សន្តិកករណំ។ គច្ឆាមាតិ តេន អត្តនា ច ឯកជ្ឈំ កាតព្ពកិរិយាវចនំ, ឧបជ្ឈាយស្សាតិ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស, សម្មាសម្ពុទ្ធោ ហិ សមន្តចក្ខុនា ពុទ្ធចក្ខុនា ច សត្តានំ អាសយានុសយចរិតាទីនំ យថាភូតវិលោកនេន សទេវកស្ស លោកស្ស វជ្ជាវជ្ជំ ឧបនិជ្ឈាយតីតិ វិសេសតោ ឧបជ្ឈាយោតិ វត្តព្ពតំ អរហតិ។ យទត្ថំ គមនំ, តំ ទស្សេតុំ ‘‘សីហនាទំ នទិស្សាម, ពុទ្ធសេដ្ឋស្ស សម្មុខា’’តិ អាហ។ យថាភុច្ចគុណាភិព្យាហារតាយ អភីតនាទភាវតោ សីហនាទំ ពុទ្ធស្ស សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស តតោ ឯវ សព្ពសត្តុត្តមតាយ សេដ្ឋស្ស, ពុទ្ធានំ វា សាវកពុទ្ធាទីនំ សេដ្ឋស្ស សម្មុខា បុរតោ នទិស្សាមាតិ អត្ថោ។

Tattha nandakāti ālapanaṃ. Ehīti tassa attano santikakaraṇaṃ. Gacchāmāti tena attanā ca ekajjhaṃ kātabbakiriyāvacanaṃ, upajjhāyassāti sammāsambuddhassa, sammāsambuddho hi samantacakkhunā buddhacakkhunā ca sattānaṃ āsayānusayacaritādīnaṃ yathābhūtavilokanena sadevakassa lokassa vajjāvajjaṃ upanijjhāyatīti visesato upajjhāyoti vattabbataṃ arahati. Yadatthaṃ gamanaṃ, taṃ dassetuṃ ‘‘sīhanādaṃ nadissāma, buddhaseṭṭhassa sammukhā’’ti āha. Yathābhuccaguṇābhibyāhāratāya abhītanādabhāvato sīhanādaṃ buddhassa sammāsambuddhassa tato eva sabbasattuttamatāya seṭṭhassa, buddhānaṃ vā sāvakabuddhādīnaṃ seṭṭhassa sammukhā purato nadissāmāti attho.

យថា បន សីហនាទំ នទិតុកាមោ, តំ ទស្សេន្តោ ‘‘យាយា’’តិ គាថមាហ។ តត្ថ យាយាតិ យទត្ថំ, យាយ យទត្ថានុប្បត្តិយាតិ អត្ថោ។ នោតិ អម្ហាកំ។ អនុកម្បាយាតិ អនុគ្គណ្ហនេន អម្ហេ ទ្វេបិ បព្ពាជយិ បព្ពាជេសិ។ មុនីតិ ភគវា។ សោ នោ អត្ថោ អនុប្បត្តោតិ សោ អត្ថោ សព្ពេសំ សំយោជនានំ ខយភូតំ អរហត្តផលំ នោ អម្ហេហិ អនុប្បត្តោ, អធិគតោតិ អត្ថោ។

Yathā pana sīhanādaṃ naditukāmo, taṃ dassento ‘‘yāyā’’ti gāthamāha. Tattha yāyāti yadatthaṃ, yāya yadatthānuppattiyāti attho. Noti amhākaṃ. Anukampāyāti anuggaṇhanena amhe dvepi pabbājayi pabbājesi. Munīti bhagavā. So no attho anuppattoti so attho sabbesaṃ saṃyojanānaṃ khayabhūtaṃ arahattaphalaṃ no amhehi anuppatto, adhigatoti attho.

ភរតត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Bharatattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ៨. ភរតត្ថេរគាថា • 8. Bharatattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact