Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[৪০৫] ১০. বকজাতকৰণ্ণনা

[405] 10. Bakajātakavaṇṇanā

দ্ৰাসত্ততীতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো বকব্রহ্মানং আরব্ভ কথেসি। তস্স হি ‘‘ইদং নিচ্চং ধুৰং সস্সতং অচৰনধম্মং, ইতো অঞ্ঞং লোকনিস্সরণং নিব্বানং নাম নত্থী’’তি এৰং দিট্ঠি উপ্পজ্জি। হেট্ঠূপপত্তিকো কিরেস ব্রহ্মা পুব্বে ঝানং ভাৰেত্ৰা ৰেহপ্ফলেসু নিব্বত্তো, তত্থ পঞ্চকপ্পসতপরিমাণং আযুং খেপেত্ৰা সুভকিণ্হেসু নিব্বত্তিত্ৰা চতুসট্ঠিকপ্পং খেপেত্ৰা ততো চুতো অট্ঠকপ্পাযুকেসু আভস্সরেসু নিব্বত্তি, তত্রস্স এসা দিট্ঠি উপ্পজ্জি। সো হি নেৰ উপরিব্রহ্মলোকতো চুতিং, ন তত্থ উপপত্তিং অনুস্সরি, তদুভযম্পি অপস্সন্তো এৰং দিট্ঠিং গণ্হি। ভগৰা তস্স চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৰমেৰ জেতৰনে অন্তরহিতো তস্মিং ব্রহ্মলোকে পাতুরহোসি। অথ ব্রহ্মা ভগৰন্তং দিস্ৰা ‘‘এহি খো, মারিস, স্ৰাগতং মারিস, চিরস্সং খো, মারিস, ইমং পরিযাযমকাসি, যদিদং ইধাগমনায। ইদঞ্হি মারিস, নিচ্চং ইদং ধুৰং ইদং সস্সতং ইদং কেৰলং ইদং অচৰনধম্মং, ইদঞ্হি ন চ জাযতি ন জীযতি ন মীযতি ন চৰতি ন উপপজ্জতি, ইতো চ পনঞ্ঞং উত্তরি নিস্সরণং নত্থী’’তি আহ।

Dvāsattatīti idaṃ satthā jetavane viharanto bakabrahmānaṃ ārabbha kathesi. Tassa hi ‘‘idaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ acavanadhammaṃ, ito aññaṃ lokanissaraṇaṃ nibbānaṃ nāma natthī’’ti evaṃ diṭṭhi uppajji. Heṭṭhūpapattiko kiresa brahmā pubbe jhānaṃ bhāvetvā vehapphalesu nibbatto, tattha pañcakappasataparimāṇaṃ āyuṃ khepetvā subhakiṇhesu nibbattitvā catusaṭṭhikappaṃ khepetvā tato cuto aṭṭhakappāyukesu ābhassaresu nibbatti, tatrassa esā diṭṭhi uppajji. So hi neva uparibrahmalokato cutiṃ, na tattha upapattiṃ anussari, tadubhayampi apassanto evaṃ diṭṭhiṃ gaṇhi. Bhagavā tassa cetasā cetoparivitakkamaññāya seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha brahmā bhagavantaṃ disvā ‘‘ehi kho, mārisa, svāgataṃ mārisa, cirassaṃ kho, mārisa, imaṃ pariyāyamakāsi, yadidaṃ idhāgamanāya. Idañhi mārisa, niccaṃ idaṃ dhuvaṃ idaṃ sassataṃ idaṃ kevalaṃ idaṃ acavanadhammaṃ, idañhi na ca jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, ito ca panaññaṃ uttari nissaraṇaṃ natthī’’ti āha.

এৰং ৰুত্তে ভগৰা বকং ব্রহ্মানং এতদৰোচ ‘‘অৰিজ্জাগতো ৰত ভো বকো ব্রহ্মা, অৰিজ্জাগতো ৰত ভো বকো ব্রহ্মা, যত্র হি নাম অনিচ্চঞ্ঞেৰ সমানং নিচ্চন্তি ৰক্খতি…পে॰… সন্তঞ্চ পনঞ্ঞং উত্তরি নিস্সরণং, নত্থঞ্ঞং উত্তরি নিস্সরণন্তি ৰক্খতী’’তি (সং॰ নি॰ ১.১৭৫)। তং সুত্ৰা ব্রহ্মা ‘‘ত্ৰং এৰং কথেসি, ত্ৰং এৰং কথেসি, ইতি মং এস অনুযুঞ্জন্তো অনুবন্ধতী’’তি চিন্তেত্ৰা যথা নাম দুব্বলো চোরো কতিপযে পহারে লভিত্ৰা ‘‘কিং অহমেৰ চোরো, অসুকোপি চোরো অসুকোপি চোরো’’তি সব্বেপি সহাযকে আচিক্খতি, তথেৰ ভগৰতো অনুযোগভযেন ভীতো অঞ্ঞেপি অত্তনো সহাযকে আচিক্খন্তো পঠমং গাথমাহ –

Evaṃ vutte bhagavā bakaṃ brahmānaṃ etadavoca ‘‘avijjāgato vata bho bako brahmā, avijjāgato vata bho bako brahmā, yatra hi nāma aniccaññeva samānaṃ niccanti vakkhati…pe… santañca panaññaṃ uttari nissaraṇaṃ, natthaññaṃ uttari nissaraṇanti vakkhatī’’ti (saṃ. ni. 1.175). Taṃ sutvā brahmā ‘‘tvaṃ evaṃ kathesi, tvaṃ evaṃ kathesi, iti maṃ esa anuyuñjanto anubandhatī’’ti cintetvā yathā nāma dubbalo coro katipaye pahāre labhitvā ‘‘kiṃ ahameva coro, asukopi coro asukopi coro’’ti sabbepi sahāyake ācikkhati, tatheva bhagavato anuyogabhayena bhīto aññepi attano sahāyake ācikkhanto paṭhamaṃ gāthamāha –

৬৮.

68.

‘‘দ্ৰাসত্ততি গোতম পুঞ্ঞকম্মা, ৰসৰত্তিনো জাতিজরং অতীতা।

‘‘Dvāsattati gotama puññakammā, vasavattino jātijaraṃ atītā;

অযমন্তিমা ৰেদগূ ব্রহ্মপত্তি, অস্মাভিজপ্পন্তি জনা অনেকা’’তি॥ (সং॰ নি॰ ১.১৭৫)।

Ayamantimā vedagū brahmapatti, asmābhijappanti janā anekā’’ti. (saṃ. ni. 1.175);

তত্থ দ্ৰাসত্ততীতি ন কেৰলং ভো গোতম, অহমেৰ, অথ খো ইমস্মিং ব্রহ্মলোকে মযং দ্ৰাসত্ততি জনা পুঞ্ঞকম্মা অঞ্ঞেসং উপরি অত্থনো ৰসং ৰত্তনেন ৰসৰত্তিনো জাতিঞ্চ জরঞ্চ অতীতা, অযং নো ৰেদেহি গতত্তা ৰেদগূ, অযং ভো গোতম অন্তিমা ব্রহ্মপত্তি, পচ্ছিমকোটিপ্পত্তি সেট্ঠভাৰপ্পত্তি। অস্মাভিজপ্পন্তি জনা অনেকাতি অম্হে অঞ্ঞে বহূ জনা পঞ্জলিকা হুত্ৰা – ‘‘অযং খো ভৰং ব্রহ্মা মহাব্রহ্মা’’তিআদীনি ৰদন্তা নমস্সন্তি পত্থেন্তি পিহযন্তি, ‘‘অহো ৰত মযম্পি এৰরূপা ভৰেয্যামা’’তি ইচ্ছন্তীতি অত্থো।

Tattha dvāsattatīti na kevalaṃ bho gotama, ahameva, atha kho imasmiṃ brahmaloke mayaṃ dvāsattati janā puññakammā aññesaṃ upari atthano vasaṃ vattanena vasavattino jātiñca jarañca atītā, ayaṃ no vedehi gatattā vedagū, ayaṃ bho gotama antimā brahmapatti, pacchimakoṭippatti seṭṭhabhāvappatti. Asmābhijappanti janā anekāti amhe aññe bahū janā pañjalikā hutvā – ‘‘ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā’’tiādīni vadantā namassanti patthenti pihayanti, ‘‘aho vata mayampi evarūpā bhaveyyāmā’’ti icchantīti attho.

তস্স ৰচনং সুত্ৰা সত্থা দুতিযং গাথমাহ –

Tassa vacanaṃ sutvā satthā dutiyaṃ gāthamāha –

৬৯.

69.

‘‘অপ্পং হি এতং ন হি দীঘমাযু, যং ত্ৰং বক মঞ্ঞসি দীঘমাযুং।

‘‘Appaṃ hi etaṃ na hi dīghamāyu, yaṃ tvaṃ baka maññasi dīghamāyuṃ;

সতং সহস্সানি নিরব্বুদানং, আযুং পজানামি তৰাহ ব্রহ্মে’’তি॥ (সং॰ নি॰ ১.১৭৫)।

Sataṃ sahassāni nirabbudānaṃ, āyuṃ pajānāmi tavāha brahme’’ti. (saṃ. ni. 1.175);

তত্থ সতং সহস্সানি নিরব্বুদানন্তি নিরব্বুদসঙ্খাতানং গণনানং সতসহস্সানি। ৰস্সানঞ্হি দসদসকং সতং, দস সতানং সহস্সং, সতং সহস্সানং সতসহস্সং, সতং সতসহস্সানং কোটি নাম, সতং কোটিসতসহস্সানং পকোটি নাম, সতং পকোটিসতসহস্সানং কোটিপকোটি নাম, সতং কোটিপকোটিসতসহস্সানং একং নহুতং নাম, সতং নহুতসতসহস্সানং একং নিন্নহুতং নাম। ছেকো গণকো এত্তকং গণেতুং সক্কোতি, ততো পরং গণনা নাম বুদ্ধানমেৰ ৰিসযো। তত্থ সতং নিন্নহুতসতসহস্সানং একং অব্বুদং, ৰীসতি অব্বুদানি একং নিরব্বুদং, তেসং নিরব্বুদসতসহস্সানং একং অহহং নাম, এত্তকং বকস্স ব্রহ্মুনো তস্মিং ভৰে অৰসিট্ঠং আযু, তং সন্ধায ভগৰা এৰমাহ।

Tattha sataṃ sahassāni nirabbudānanti nirabbudasaṅkhātānaṃ gaṇanānaṃ satasahassāni. Vassānañhi dasadasakaṃ sataṃ, dasa satānaṃ sahassaṃ, sataṃ sahassānaṃ satasahassaṃ, sataṃ satasahassānaṃ koṭi nāma, sataṃ koṭisatasahassānaṃ pakoṭi nāma, sataṃ pakoṭisatasahassānaṃ koṭipakoṭi nāma, sataṃ koṭipakoṭisatasahassānaṃ ekaṃ nahutaṃ nāma, sataṃ nahutasatasahassānaṃ ekaṃ ninnahutaṃ nāma. Cheko gaṇako ettakaṃ gaṇetuṃ sakkoti, tato paraṃ gaṇanā nāma buddhānameva visayo. Tattha sataṃ ninnahutasatasahassānaṃ ekaṃ abbudaṃ, vīsati abbudāni ekaṃ nirabbudaṃ, tesaṃ nirabbudasatasahassānaṃ ekaṃ ahahaṃ nāma, ettakaṃ bakassa brahmuno tasmiṃ bhave avasiṭṭhaṃ āyu, taṃ sandhāya bhagavā evamāha.

তং সুত্ৰা বকো ততিযং গাথমাহ –

Taṃ sutvā bako tatiyaṃ gāthamāha –

৭০.

70.

‘‘অনন্তদস্সী ভগৰাহমস্মি, জাতিজ্জরং সোকমুপাতিৰত্তো।

‘‘Anantadassī bhagavāhamasmi, jātijjaraṃ sokamupātivatto;

কিং মে পুরাণং ৰতসীলৰত্তং, আচিক্খ মে তং যমহং ৰিজঞ্ঞ’’ন্তি॥ (সং॰ নি॰ ১.১৭৫)।

Kiṃ me purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, ācikkha me taṃ yamahaṃ vijañña’’nti. (saṃ. ni. 1.175);

তত্থ ভগৰাতি ভগৰা তুম্হে ‘‘আযুং পজানামি তৰাহ’’ন্তি ৰদন্তা ‘‘অহং অনন্তদস্সী জাতিজরঞ্চ সোকঞ্চ উপাতিৰত্তোস্মী’’তি ৰদথ। ৰতসীলৰত্তন্তি ৰতসমাদানঞ্চ সীলৰত্তঞ্চ। ইদং ৰুত্তং হোতি – যদি তুম্হে সব্বঞ্ঞুবুদ্ধা, এৰং সন্তে কিং ময্হং পুরাণং ৰতঞ্চ সীলৰত্তঞ্চ, আচিক্খ মে তং, যমহং তযা আচিক্খিতং যাথাৰসরসতো ৰিজানেয্যন্তি।

Tattha bhagavāti bhagavā tumhe ‘‘āyuṃ pajānāmi tavāha’’nti vadantā ‘‘ahaṃ anantadassī jātijarañca sokañca upātivattosmī’’ti vadatha. Vatasīlavattanti vatasamādānañca sīlavattañca. Idaṃ vuttaṃ hoti – yadi tumhe sabbaññubuddhā, evaṃ sante kiṃ mayhaṃ purāṇaṃ vatañca sīlavattañca, ācikkha me taṃ, yamahaṃ tayā ācikkhitaṃ yāthāvasarasato vijāneyyanti.

অথস্স ভগৰা অতীতানি ৰত্থূনি আহরিত্ৰা আচিক্খন্তো চতস্সো গাথা অভাসি –

Athassa bhagavā atītāni vatthūni āharitvā ācikkhanto catasso gāthā abhāsi –

৭১.

71.

‘‘যং ত্ৰং অপাযেসি বহূ মনুস্সে, পিপাসিতে ঘম্মনি সম্পরেতে।

‘‘Yaṃ tvaṃ apāyesi bahū manusse, pipāsite ghammani samparete;

তং তে পুরাণং ৰতসীলৰত্তং, সুত্তপ্পবুদ্ধোৰ অনুস্সরামি॥

Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi.

৭২.

72.

‘‘যং এণিকূলস্মি জনং গহীতং, অমোচযী গয্হক নীযমানং।

‘‘Yaṃ eṇikūlasmi janaṃ gahītaṃ, amocayī gayhaka nīyamānaṃ;

তং তে পুরাণং ৰতসীলৰত্তং, সুত্তপ্পবুদ্ধোৰ অনুস্সরামি॥

Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi.

৭৩.

73.

‘‘গঙ্গায সোতস্মিং গহীতনাৰং, লুদ্দেন নাগেন মনুস্সকপ্পা।

‘‘Gaṅgāya sotasmiṃ gahītanāvaṃ, luddena nāgena manussakappā;

অমোচযি ত্ৰং বলসা পসয্হ, তং তে পুরাণং ৰতসীলৰত্তং।

Amocayi tvaṃ balasā pasayha, taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ;

সুত্তপ্পবুদ্ধোৰ অনুস্সরামি॥

Suttappabuddhova anussarāmi.

৭৪.

74.

‘‘কপ্পো চ তে বদ্ধচরো অহোসিং, সম্বুদ্ধিমন্তং ৰতিনং অমঞ্ঞং।

‘‘Kappo ca te baddhacaro ahosiṃ, sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññaṃ;

তং তে পুরাণং ৰতসীলৰত্তং, সুত্তপ্পবুদ্ধোৰ অনুস্সরামী’’তি॥ (সং॰ নি॰ ১.১৭৫)।

Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmī’’ti. (saṃ. ni. 1.175);

তত্থ অপাযেসীতি পাযেসি। ঘম্মনি সম্পরেতেতি ঘম্মেন সম্পরেতে অতিৰিয ফুট্ঠে ঘম্মকিলন্তে। সুত্তপ্পবুদ্ধোৰাতি পচ্চূসকালে সুপন্তো সুপিনং পস্সিত্ৰা তং সুপিনকং ৰিয অনুস্সরামি। সো কির বকব্রহ্মা একস্মিং কপ্পে তাপসো হুত্ৰা মরুকন্তারে ৰসন্তো বহূনং কন্তারপটিপন্নানং পানীযং আহরিত্ৰা অদাসি। অথেকদিৰসং একো সত্থৰাহো পঞ্চহি সকটসতেহি মরুকন্তারং পটিপজ্জি। মনুস্সা দিসা ৰৰত্থপেতুং অসক্কোন্তা সত্ত দিৰসানি আহিণ্ডিত্ৰা খীণদারুদকা নিরাহারা উণ্হাভিভূতা ‘‘ইদানি নো জীৰিতং নত্থী’’তি সকটে পরিৰত্তেত্ৰা গোণে মোচেত্ৰা হেট্ঠাসকটেসু নিপজ্জিংসু। তদা তাপসো আৰজ্জেন্তো তে দিস্ৰা ‘‘মযি পস্সন্তে মা নস্সিংসূ’’তি চিন্তেত্ৰা অত্তনো ইদ্ধানুভাৰেন গঙ্গাসোতং উব্বত্তেত্ৰা সত্থৰাহাভিমুখং অকাসি, অৰিদূরে চ একং ৰনসণ্ডং মাপেসি। মনুস্সা পানীযং পিৰিত্ৰা ন্হত্ৰা গোণে সন্তপ্পেত্ৰা ৰনসণ্ডতো তিণং লাযিত্ৰা দারূনি গহেত্ৰা দিসং সল্লক্খেত্ৰা অরোগা কন্তারং অতিক্কমিংসু, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং।

Tattha apāyesīti pāyesi. Ghammani sampareteti ghammena samparete ativiya phuṭṭhe ghammakilante. Suttappabuddhovāti paccūsakāle supanto supinaṃ passitvā taṃ supinakaṃ viya anussarāmi. So kira bakabrahmā ekasmiṃ kappe tāpaso hutvā marukantāre vasanto bahūnaṃ kantārapaṭipannānaṃ pānīyaṃ āharitvā adāsi. Athekadivasaṃ eko satthavāho pañcahi sakaṭasatehi marukantāraṃ paṭipajji. Manussā disā vavatthapetuṃ asakkontā satta divasāni āhiṇḍitvā khīṇadārudakā nirāhārā uṇhābhibhūtā ‘‘idāni no jīvitaṃ natthī’’ti sakaṭe parivattetvā goṇe mocetvā heṭṭhāsakaṭesu nipajjiṃsu. Tadā tāpaso āvajjento te disvā ‘‘mayi passante mā nassiṃsū’’ti cintetvā attano iddhānubhāvena gaṅgāsotaṃ ubbattetvā satthavāhābhimukhaṃ akāsi, avidūre ca ekaṃ vanasaṇḍaṃ māpesi. Manussā pānīyaṃ pivitvā nhatvā goṇe santappetvā vanasaṇḍato tiṇaṃ lāyitvā dārūni gahetvā disaṃ sallakkhetvā arogā kantāraṃ atikkamiṃsu, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.

এণিকূলস্মিন্তি এণিযা নাম নদিযা কূলে। গয্হক নীযমানন্তি করমরগাহং গহেত্ৰা নীযমানং। সো কির তাপসো অপরস্মিং কালে একং পচ্চন্তগামং নিস্সায নদীতীরে ৰনসণ্ডে ৰিহাসি। অথেকস্মিং দিৰসে পব্বততো চোরা ওতরিত্ৰা তং গামং পহরিত্ৰা মহাজনং গহেত্ৰা পব্বতং আরোপেত্ৰা অন্তরামগ্গে চারকমনুস্সে ঠপেত্ৰা পব্বতবিলং পৰিসিত্ৰা আহারং পচাপেন্তা নিসীদিংসু। তাপসো গোমহিংসাদীনঞ্চেৰ দারকদারিকাদীনঞ্চ মহন্তং অট্টস্সরং সুত্ৰা ‘‘মযি পস্সন্তে মা নস্সিংসূ’’তি ইদ্ধানুভাৰেন অত্তভাৰং জহিত্ৰা চতুরঙ্গিনিযা সেনায পরিৰুতো রাজা হুত্ৰা যুদ্ধভেরিং আকোটাপেন্তো তং ঠানং অগমাসি। চারকমনুস্সা তং দিস্ৰা চোরানং আরোচেসুং। চোরা ‘‘রঞ্ঞা সদ্ধিং ৰিগ্গহো নাম ন যুত্তো’’তি সব্বং গহিতগহিতং ভণ্ডকং ছড্ডেত্ৰা ভত্তং অভুঞ্জিত্ৰাৰ পলাযিংসু। তাপসো তে সব্বে আনেত্ৰা সকগামেযেৰ পতিট্ঠাপেসি, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং।

Eṇikūlasminti eṇiyā nāma nadiyā kūle. Gayhaka nīyamānanti karamaragāhaṃ gahetvā nīyamānaṃ. So kira tāpaso aparasmiṃ kāle ekaṃ paccantagāmaṃ nissāya nadītīre vanasaṇḍe vihāsi. Athekasmiṃ divase pabbatato corā otaritvā taṃ gāmaṃ paharitvā mahājanaṃ gahetvā pabbataṃ āropetvā antarāmagge cārakamanusse ṭhapetvā pabbatabilaṃ pavisitvā āhāraṃ pacāpentā nisīdiṃsu. Tāpaso gomahiṃsādīnañceva dārakadārikādīnañca mahantaṃ aṭṭassaraṃ sutvā ‘‘mayi passante mā nassiṃsū’’ti iddhānubhāvena attabhāvaṃ jahitvā caturaṅginiyā senāya parivuto rājā hutvā yuddhabheriṃ ākoṭāpento taṃ ṭhānaṃ agamāsi. Cārakamanussā taṃ disvā corānaṃ ārocesuṃ. Corā ‘‘raññā saddhiṃ viggaho nāma na yutto’’ti sabbaṃ gahitagahitaṃ bhaṇḍakaṃ chaḍḍetvā bhattaṃ abhuñjitvāva palāyiṃsu. Tāpaso te sabbe ānetvā sakagāmeyeva patiṭṭhāpesi, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.

গহীতনাৰন্তি নিগ্গহিতনাৰং। লুদ্দেনাতি কক্খল়েন। মনুস্সকপ্পাতি মনুস্সে ৰিনাসেতুকামতায। বলসাতি বলেন। পসয্হাতি অভিভৰিত্ৰা। অপরস্মিং কালে সো তাপসো গঙ্গাতীরে ৰিহাসি। তদা মনুস্সা দ্ৰে তযো নাৰাসঙ্ঘাটে বন্ধিত্ৰা সঙ্ঘাটমত্থকে পুপ্ফমণ্ডপং কারেত্ৰা সঙ্ঘাটে নিসীদিত্ৰা খাদন্তা পিৰন্তা সম্বন্ধকুলং গচ্ছন্তি। তে পীতাৰসেসং সুরং ভুত্তখাদিতাৰসেসানি ভত্তমচ্ছমংসতম্বুলাদীনি গঙ্গাযমেৰ পাতেন্তি। গঙ্গেয্যো নাগরাজা ‘‘ইমে উচ্ছিট্ঠকং মম উপরি খিপন্তী’’তি কুজ্ঝিত্ৰা ‘‘সব্বে তে জনে গহেত্ৰা গঙ্গায ওসীদাপেস্সামী’’তি মহন্তং একদোণিকনাৰপ্পমাণং অত্তভাৰং মাপেত্ৰা উদকং ভিন্দিত্ৰা ফণং ধারযমানো তেসং অভিমুখো পাযাসি। তে নাগরাজানং দিস্ৰা মরণভযতজ্জিতা একপ্পহারেনেৰ মহাসদ্দং করিংসু। তাপসো তেসং পরিদেৰিতসদ্দং সুত্ৰা নাগরাজস্স চ কুদ্ধভাৰং ঞত্ৰা ‘‘মযি পস্সন্তে মা নস্সিংসূ’’তি খিপ্পনিসন্তিযা অত্তনো আনুভাৰেন খিপ্পং সুপণ্ণৰণ্ণং অত্তানং মাপেত্ৰা অগমাসি । নাগরাজা তং দিস্ৰা মরণভযতজ্জিতো উদকে নিমুজ্জি। মনুস্সা সোত্থিভাৰং পত্ৰা অগমংসু, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং।

Gahītanāvanti niggahitanāvaṃ. Luddenāti kakkhaḷena. Manussakappāti manusse vināsetukāmatāya. Balasāti balena. Pasayhāti abhibhavitvā. Aparasmiṃ kāle so tāpaso gaṅgātīre vihāsi. Tadā manussā dve tayo nāvāsaṅghāṭe bandhitvā saṅghāṭamatthake pupphamaṇḍapaṃ kāretvā saṅghāṭe nisīditvā khādantā pivantā sambandhakulaṃ gacchanti. Te pītāvasesaṃ suraṃ bhuttakhāditāvasesāni bhattamacchamaṃsatambulādīni gaṅgāyameva pātenti. Gaṅgeyyo nāgarājā ‘‘ime ucchiṭṭhakaṃ mama upari khipantī’’ti kujjhitvā ‘‘sabbe te jane gahetvā gaṅgāya osīdāpessāmī’’ti mahantaṃ ekadoṇikanāvappamāṇaṃ attabhāvaṃ māpetvā udakaṃ bhinditvā phaṇaṃ dhārayamāno tesaṃ abhimukho pāyāsi. Te nāgarājānaṃ disvā maraṇabhayatajjitā ekappahāreneva mahāsaddaṃ kariṃsu. Tāpaso tesaṃ paridevitasaddaṃ sutvā nāgarājassa ca kuddhabhāvaṃ ñatvā ‘‘mayi passante mā nassiṃsū’’ti khippanisantiyā attano ānubhāvena khippaṃ supaṇṇavaṇṇaṃ attānaṃ māpetvā agamāsi . Nāgarājā taṃ disvā maraṇabhayatajjito udake nimujji. Manussā sotthibhāvaṃ patvā agamaṃsu, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.

বদ্ধচরোতি অন্তেৰাসিকো। সম্বুদ্ধিমন্তং ৰতিনং অমঞ্ঞন্তি বুদ্ধিসম্পন্নো চেৰ ৰতসম্পন্নো চ তাপসোতি তং মঞ্ঞমানো। ইমিনা কিং দস্সেতি? মহাব্রহ্মে অহং অতীতে তৰ কেসৰতাপসকালে কপ্পো নাম অন্তেৰাসিকো ৰেয্যাৰচ্চকরো হুত্ৰা তুয্হং নারদেন নাম অমচ্চেন বারাণসিতো হিমৰন্তং আনীতস্স রোগং ৰূপসমেসিং। অথ নং নারদো দুতিযৰারে আগন্ত্ৰা নিরোগং দিস্ৰা ইমং গাথং অভাসি –

Baddhacaroti antevāsiko. Sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññanti buddhisampanno ceva vatasampanno ca tāpasoti taṃ maññamāno. Iminā kiṃ dasseti? Mahābrahme ahaṃ atīte tava kesavatāpasakāle kappo nāma antevāsiko veyyāvaccakaro hutvā tuyhaṃ nāradena nāma amaccena bārāṇasito himavantaṃ ānītassa rogaṃ vūpasamesiṃ. Atha naṃ nārado dutiyavāre āgantvā nirogaṃ disvā imaṃ gāthaṃ abhāsi –

‘‘মনুস্সিন্দং জহিত্ৰান, সব্বকামসমিদ্ধিনং।

‘‘Manussindaṃ jahitvāna, sabbakāmasamiddhinaṃ;

কথং নু ভগৰা কেসি, কপ্পস্স রমতি অস্সমে’’তি॥ (জা॰ ১.৪.১৮১)।

Kathaṃ nu bhagavā kesi, kappassa ramati assame’’ti. (jā. 1.4.181);

তমেনং ত্ৰং এতদৰোচ –

Tamenaṃ tvaṃ etadavoca –

‘‘সাদূনি রমণীযানি, সন্তি ৰক্খা মনোরমা।

‘‘Sādūni ramaṇīyāni, santi vakkhā manoramā;

সুভাসিতানি কপ্পস্স, নারদ রমযন্তি ম’’ন্তি॥ (জা॰ ১.৪.১৮২)।

Subhāsitāni kappassa, nārada ramayanti ma’’nti. (jā. 1.4.182);

ইতিস্স ভগৰা ইমং অত্তনা অন্তেৰাসিকেন হুত্ৰা রোগস্স ৰূপসমিতভাৰং দীপেন্তো এৰমাহ। তঞ্চ পন ব্রহ্মুনা মনুস্সলোকে কতকম্মং সব্বং মহাব্রহ্মানং সল্লক্খাপেন্তোৰ কথেসি।

Itissa bhagavā imaṃ attanā antevāsikena hutvā rogassa vūpasamitabhāvaṃ dīpento evamāha. Tañca pana brahmunā manussaloke katakammaṃ sabbaṃ mahābrahmānaṃ sallakkhāpentova kathesi.

সো সত্থু ৰচনেন অত্তনা কতকম্মং সরিত্ৰা তথাগতস্স থুতিং করোন্তো ওসানগাথমাহ –

So satthu vacanena attanā katakammaṃ saritvā tathāgatassa thutiṃ karonto osānagāthamāha –

৭৫.

75.

‘‘অদ্ধা পজানাসি মমেতমাযুং, অঞ্ঞম্পি জানাসি তথা হি বুদ্ধো।

‘‘Addhā pajānāsi mametamāyuṃ, aññampi jānāsi tathā hi buddho;

তথা হি তাযং জলিতানুভাৰো, ওভাসযং তিট্ঠতি ব্রহ্মলোক’’ন্তি॥

Tathā hi tāyaṃ jalitānubhāvo, obhāsayaṃ tiṭṭhati brahmaloka’’nti.

তত্থ তথা হি বুদ্ধোতি তথা হি ত্ৰং বুদ্ধো। বুদ্ধানঞ্হি অঞ্ঞাতং নাম নত্থি, সব্বধম্মানং বুদ্ধত্তাযেৰ হি তে বুদ্ধা নামাতি দস্সেতি। তথা হি তাযন্তি বুদ্ধত্তাযেৰ চ পন তৰ অযং জলিতো সরীরপ্পভানুভাৰো। ওভাসযং তিট্ঠতীতি ইমং সকলম্পি ব্রহ্মলোকং ওভাসেন্তো তিট্ঠতি।

Tattha tathā hi buddhoti tathā hi tvaṃ buddho. Buddhānañhi aññātaṃ nāma natthi, sabbadhammānaṃ buddhattāyeva hi te buddhā nāmāti dasseti. Tathā hi tāyanti buddhattāyeva ca pana tava ayaṃ jalito sarīrappabhānubhāvo. Obhāsayaṃ tiṭṭhatīti imaṃ sakalampi brahmalokaṃ obhāsento tiṭṭhati.

এৰং সত্থা অত্তনো বুদ্ধগুণং জানাপেন্তো ধম্মং দেসেত্ৰা সচ্চানি পকাসেসি, সচ্চপরিযোসানে সম্পত্তানং দসমত্তানং ব্রহ্মসহস্সানং অনুপাদায আসৰেহি চিত্তানি ৰিমুচ্চিংসু। ইতি ভগৰা বহূনং ব্রহ্মানং অৰস্সযো হুত্ৰা ব্রহ্মলোকা জেতৰনং আগন্ত্ৰা তত্থ কথিতনিযামেনেৰ তং ধম্মদেসনং ভিক্খূনং কথেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা কেসৰতাপসো বকব্রহ্মা অহোসি, কপ্পমাণৰো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।

Evaṃ satthā attano buddhaguṇaṃ jānāpento dhammaṃ desetvā saccāni pakāsesi, saccapariyosāne sampattānaṃ dasamattānaṃ brahmasahassānaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsu. Iti bhagavā bahūnaṃ brahmānaṃ avassayo hutvā brahmalokā jetavanaṃ āgantvā tattha kathitaniyāmeneva taṃ dhammadesanaṃ bhikkhūnaṃ kathetvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā kesavatāpaso bakabrahmā ahosi, kappamāṇavo pana ahameva ahosi’’nti.

বকজাতকৰণ্ণনা দসমা।

Bakajātakavaṇṇanā dasamā.

কুক্কুৰগ্গো পঠমো।

Kukkuvaggo paṭhamo.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৪০৫. বকজাতকং • 405. Bakajātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact