Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মহাৰিভঙ্গ-অট্ঠকথা • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā

॥ নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স॥

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

ৰিনযপিটকে

Vinayapiṭake

পারাজিককণ্ড-অট্ঠকথা (পঠমো ভাগো)

Pārājikakaṇḍa-aṭṭhakathā (paṭhamo bhāgo)

গন্থারম্ভকথা

Ganthārambhakathā

যো কপ্পকোটীহিপি অপ্পমেয্যং।

Yo kappakoṭīhipi appameyyaṃ;

কালং করোন্তো অতিদুক্করানি।

Kālaṃ karonto atidukkarāni;

খেদং গতো লোকহিতায নাথো।

Khedaṃ gato lokahitāya nātho;

নমো মহাকারুণিকস্স তস্স॥

Namo mahākāruṇikassa tassa.

অসম্বুধং বুদ্ধনিসেৰিতং যং।

Asambudhaṃ buddhanisevitaṃ yaṃ;

ভৰাভৰং গচ্ছতি জীৰলোকো।

Bhavābhavaṃ gacchati jīvaloko;

নমো অৰিজ্জাদিকিলেসজাল-

Namo avijjādikilesajāla-

ৰিদ্ধংসিনো ধম্মৰরস্স তস্স॥

Viddhaṃsino dhammavarassa tassa.

গুণেহি যো সীলসমাধিপঞ্ঞা-

Guṇehi yo sīlasamādhipaññā-

ৰিমুত্তিঞাণপ্পভুতীহি যুত্তো।

Vimuttiñāṇappabhutīhi yutto;

খেত্তং জনানং কুসলত্থিকানং।

Khettaṃ janānaṃ kusalatthikānaṃ;

তমরিযসঙ্ঘং সিরসা নমামি॥

Tamariyasaṅghaṃ sirasā namāmi.

ইচ্চেৰমচ্চন্তনমস্সনেয্যং।

Iccevamaccantanamassaneyyaṃ;

নমস্সমানো রতনত্তযং যং।

Namassamāno ratanattayaṃ yaṃ;

পুঞ্ঞাভিসন্দং ৰিপুলং অলত্থং।

Puññābhisandaṃ vipulaṃ alatthaṃ;

তস্সানুভাৰেন হতন্তরাযো॥

Tassānubhāvena hatantarāyo.

যস্মিং ঠিতে সাসনমট্ঠিতস্স।

Yasmiṃ ṭhite sāsanamaṭṭhitassa;

পতিট্ঠিতং হোতি সুসণ্ঠিতস্স।

Patiṭṭhitaṃ hoti susaṇṭhitassa;

তং ৰণ্ণযিস্সং ৰিনযং অমিস্সং।

Taṃ vaṇṇayissaṃ vinayaṃ amissaṃ;

নিস্সায পুব্বাচরিযানুভাৰং॥

Nissāya pubbācariyānubhāvaṃ.

কামঞ্চ পুব্বাচরিযাসভেহি।

Kāmañca pubbācariyāsabhehi;

ঞাণম্বুনিদ্ধোতমলাসৰেহি।

Ñāṇambuniddhotamalāsavehi;

ৰিসুদ্ধৰিজ্জাপটিসম্ভিদেহি ।

Visuddhavijjāpaṭisambhidehi ;

সদ্ধম্মসংৰণ্ণনকোৰিদেহি॥

Saddhammasaṃvaṇṇanakovidehi.

সল্লেখিযে নোসুলভূপমেহি।

Sallekhiye nosulabhūpamehi;

মহাৰিহারস্স ধজূপমেহি।

Mahāvihārassa dhajūpamehi;

সংৰণ্ণিতোযং ৰিনযো নযেহি।

Saṃvaṇṇitoyaṃ vinayo nayehi;

চিত্তেহি সম্বুদ্ধৰরন্ৰযেহি॥

Cittehi sambuddhavaranvayehi.

সংৰণ্ণনা সীহল়দীপকেন।

Saṃvaṇṇanā sīhaḷadīpakena;

ৰাক্যেন এসা পন সঙ্খতত্তা।

Vākyena esā pana saṅkhatattā;

ন কিঞ্চি অত্থং অভিসম্ভুণাতি।

Na kiñci atthaṃ abhisambhuṇāti;

দীপন্তরে ভিক্খুজনস্স যস্মা॥

Dīpantare bhikkhujanassa yasmā.

তস্মা ইমং পাল়িনযানুরূপং।

Tasmā imaṃ pāḷinayānurūpaṃ;

সংৰণ্ণনং দানি সমারভিস্সং।

Saṃvaṇṇanaṃ dāni samārabhissaṃ;

অজ্ঝেসনং বুদ্ধসিরিৰ্হযস্স।

Ajjhesanaṃ buddhasirivhayassa;

থেরস্স সম্মা সমনুস্সরন্তো॥

Therassa sammā samanussaranto.

সংৰণ্ণনং তঞ্চ সমারভন্তো।

Saṃvaṇṇanaṃ tañca samārabhanto;

তস্সা মহাঅট্ঠকথং সরীরং।

Tassā mahāaṭṭhakathaṃ sarīraṃ;

কত্ৰা মহাপচ্চরিযং তথেৰ।

Katvā mahāpaccariyaṃ tatheva;

কুরুন্দিনামাদিসু ৰিস্সুতাসু॥

Kurundināmādisu vissutāsu.

ৰিনিচ্ছযো অট্ঠকথাসু ৰুত্তো।

Vinicchayo aṭṭhakathāsu vutto;

যো যুত্তমত্থং অপরিচ্চজন্তো।

Yo yuttamatthaṃ apariccajanto;

ততোপি অন্তোগধথেরৰাদং।

Tatopi antogadhatheravādaṃ;

সংৰণ্ণনং সম্ম সমারভিস্সং॥

Saṃvaṇṇanaṃ samma samārabhissaṃ.

তং মে নিসামেন্তু পসন্নচিত্তা।

Taṃ me nisāmentu pasannacittā;

থেরা চ ভিক্খূ নৰমজ্ঝিমা চ।

Therā ca bhikkhū navamajjhimā ca;

ধম্মপ্পদীপস্স তথাগতস্স।

Dhammappadīpassa tathāgatassa;

সক্কচ্চ ধম্মং পতিমানযন্তা॥

Sakkacca dhammaṃ patimānayantā.

বুদ্ধেন ধম্মো ৰিনযো চ ৰুত্তো।

Buddhena dhammo vinayo ca vutto;

যো তস্স পুত্তেহি তথেৰ ঞাতো।

Yo tassa puttehi tatheva ñāto;

সো যেহি তেসং মতিমচ্চজন্তা।

So yehi tesaṃ matimaccajantā;

যস্মা পুরে অট্ঠকথা অকংসু॥

Yasmā pure aṭṭhakathā akaṃsu.

তস্মা হি যং অট্ঠকথাসু ৰুত্তং।

Tasmā hi yaṃ aṭṭhakathāsu vuttaṃ;

তং ৰজ্জযিত্ৰান পমাদলেখং।

Taṃ vajjayitvāna pamādalekhaṃ;

সব্বম্পি সিক্খাসু সগারৰানং।

Sabbampi sikkhāsu sagāravānaṃ;

যস্মা পমাণং ইধ পণ্ডিতানং॥

Yasmā pamāṇaṃ idha paṇḍitānaṃ.

ততো চ ভাসন্তরমেৰ হিত্ৰা।

Tato ca bhāsantarameva hitvā;

ৰিত্থারমগ্গঞ্চ সমাসযিত্ৰা।

Vitthāramaggañca samāsayitvā;

ৰিনিচ্ছযং সব্বমসেসযিত্ৰা।

Vinicchayaṃ sabbamasesayitvā;

তন্তিক্কমং কিঞ্চি অৰোক্কমিত্ৰা॥

Tantikkamaṃ kiñci avokkamitvā.

সুত্তন্তিকানং ৰচনানমত্থং।

Suttantikānaṃ vacanānamatthaṃ;

সুত্তানুরূপং পরিদীপযন্তী।

Suttānurūpaṃ paridīpayantī;

যস্মা অযং হেস্সতি ৰণ্ণনাপি।

Yasmā ayaṃ hessati vaṇṇanāpi;

সক্কচ্চ তস্মা অনুসিক্খিতব্বাতি॥

Sakkacca tasmā anusikkhitabbāti.

বাহিরনিদানকথা

Bāhiranidānakathā

তত্থ তং ৰণ্ণযিস্সং ৰিনযন্তি ৰুত্তত্তা ৰিনযো তাৰ ৰৰত্থপেতব্বো। তেনেতং ৰুচ্চতি – ‘‘ৰিনযো নাম ইধ সকলং ৰিনযপিটকং অধিপ্পেত’’ন্তি। সংৰণ্ণনত্থং পনস্স অযং মাতিকা

Tattha taṃ vaṇṇayissaṃ vinayanti vuttattā vinayo tāva vavatthapetabbo. Tenetaṃ vuccati – ‘‘vinayo nāma idha sakalaṃ vinayapiṭakaṃ adhippeta’’nti. Saṃvaṇṇanatthaṃ panassa ayaṃ mātikā

ৰুত্তং যেন যদা যস্মা, ধারিতং যেন চাভতং।

Vuttaṃ yena yadā yasmā, dhāritaṃ yena cābhataṃ;

যত্থপ্পতিট্ঠিতচেতমেতং ৰত্ৰা ৰিধিং ততো॥

Yatthappatiṭṭhitacetametaṃ vatvā vidhiṃ tato.

তেনাতিআদিপাঠস্স, অত্থং নানপ্পকারতো।

Tenātiādipāṭhassa, atthaṃ nānappakārato;

দস্সযন্তো করিস্সামি, ৰিনযস্সত্থৰণ্ণনন্তি॥

Dassayanto karissāmi, vinayassatthavaṇṇananti.

তত্থ ৰুত্তং যেন যদা যস্মাতি ইদং তাৰ ৰচনং ‘‘তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা ৰেরঞ্জাযং ৰিহরতী’’তি এৰমাদিৰচনং সন্ধায ৰুত্তং। ইদঞ্হি বুদ্ধস্স ভগৰতো অত্তপচ্চক্খৰচনং ন হোতি, তস্মা ৰত্তব্বমেতং ‘‘ইদং ৰচনং কেন ৰুত্তং, কদা ৰুত্তং, কস্মা চ ৰুত্ত’’ন্তি? আযস্মতা উপালিত্থেরেন ৰুত্তং, তঞ্চ পন পঠমমহাসঙ্গীতিকালে।

Tattha vuttaṃ yena yadā yasmāti idaṃ tāva vacanaṃ ‘‘tena samayena buddho bhagavā verañjāyaṃ viharatī’’ti evamādivacanaṃ sandhāya vuttaṃ. Idañhi buddhassa bhagavato attapaccakkhavacanaṃ na hoti, tasmā vattabbametaṃ ‘‘idaṃ vacanaṃ kena vuttaṃ, kadā vuttaṃ, kasmā ca vutta’’nti? Āyasmatā upālittherena vuttaṃ, tañca pana paṭhamamahāsaṅgītikāle.





© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact