| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[೫೧೦] ೧೪. ಅಯೋಘರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[510] 14. Ayogharajātakavaṇṇanā
ಯಮೇಕರತ್ತಿಂ ಪಠಮನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಞ್ಞೇವ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ತದಾಪಿ ಹಿ ಸೋ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತಥಾಗತೋ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖನ್ತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
Yamekarattiṃ paṭhamanti idaṃ satthā jetavane viharanto mahābhinikkhamanaññeva ārabbha kathesi. Tadāpi hi so ‘‘na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ti vatvā atītaṃ āhari.
ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಗಬ್ಭಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಗಬ್ಭಪರಿಹಾರಾ ಪರಿಣತಗಬ್ಭಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮನನ್ತರೇ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ। ತಸ್ಸಾ ಪುರಿಮತ್ತಭಾವೇ ಏಕಾ ಸಪತ್ತಿಕಾ ‘‘ತವ ಜಾತಂ ಜಾತಂ ಪಜಂ ಖಾದಿತುಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ। ಸಾ ಕಿರ ಸಯಂ ವಞ್ಝಾ ಹುತ್ವಾ ಪುತ್ತಮಾತುಕೋಧೇನ ತಂ ಪತ್ಥನಂ ಕತ್ವಾ ಯಕ್ಖಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ಇತರಾ ರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಹುತ್ವಾ ಇಮಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ। ಸಾ ಯಕ್ಖಿನೀ ತದಾ ಓಕಾಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ದೇವಿಯಾ ಪಸ್ಸನ್ತಿಯಾವ ಬೀಭಚ್ಛರೂಪಾ ಹುತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ದಾರಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಲಾಯಿ। ದೇವೀ ‘‘ಯಕ್ಖಿನೀ ಮೇ ಪುತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಲಾಯೀ’’ತಿ ಮಹಾಸದ್ದೇನ ವಿರವಿ। ಇತರಾಪಿ ದಾರಕಂ ಮೂಲಕನ್ದಂ ವಿಯ ಮುರುಂ ಮುರುಂ ಕರೋನ್ತೀ ಖಾದಿತ್ವಾ ದೇವಿಯಾ ಹತ್ಥವಿಕಾರಾದೀಹಿ ಭೇರವಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ರಾಜಾ ತಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಸಕ್ಕಾ ಯಕ್ಖಿನಿಯಾ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ। ಪುನ ದೇವಿಯಾ ವಿಜಾಯನಕಾಲೇ ದಳ್ಹಂ ಆರಕ್ಖಮಕಾಸಿ। ದೇವೀ ಪುತ್ತಂ ಪುನ ವಿಜಾಯಿ। ಯಕ್ಖಿನೀ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಮ್ಪಿ ಖಾದಿತ್ವಾ ಗತಾ। ತತಿಯವಾರೇ ತಸ್ಸಾ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ। ರಾಜಾ ಮಹಾಜನಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ‘‘ದೇವಿಯಾ ಜಾತಂ ಜಾತಂ ಪಜಂ ಏಕಾ ಯಕ್ಖಿನೀ ಖಾದತಿ , ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ। ಅಥೇಕೋ ‘‘ಯಕ್ಖಾ ನಾಮ ತಾಲಪಣ್ಣಸ್ಸ ಭಾಯನ್ತಿ, ದೇವಿಯಾ ಹತ್ಥಪಾದೇಸು ತಾಲಪಣ್ಣಂ ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ। ಅಥೇಕೋ ‘‘ಅಯೋಘರಸ್ಸ ಭಾಯನ್ತಿ, ಅಯೋಘರಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ। ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ವಿಜಿತೇ ಕಮ್ಮಾರೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯೋಘರಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಆಯುತ್ತಕೇ ಅದಾಸಿ। ಅನ್ತೋನಗರೇಯೇವ ರಮಣೀಯೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಗೇಹಂ ಪಟ್ಠಪೇಸುಂ, ಥಮ್ಭೇ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಗೇಹಸಮ್ಭಾರಾ ಅಯೋಮಯಾವ ಅಹೇಸುಂ, ನವಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ಅಯೋಮಯಂ ಮಹನ್ತಂ ಚತುರಸ್ಸಸಾಲಂ ನಿಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ। ತಂ ನಿಚ್ಚಂ ಪಜ್ಜಲಿತಪದೀಪಮೇವ ಹೋತಿ।
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente brahmadattassa rañño aggamahesī gabbhaṃ paṭilabhitvā laddhagabbhaparihārā pariṇatagabbhā paccūsasamanantare puttaṃ vijāyi. Tassā purimattabhāve ekā sapattikā ‘‘tava jātaṃ jātaṃ pajaṃ khādituṃ labhissāmī’’ti patthanaṃ paṭṭhapesi. Sā kira sayaṃ vañjhā hutvā puttamātukodhena taṃ patthanaṃ katvā yakkhayoniyaṃ nibbatti. Itarā rañño aggamahesī hutvā imaṃ puttaṃ vijāyi. Sā yakkhinī tadā okāsaṃ labhitvā deviyā passantiyāva bībhaccharūpā hutvā āgantvā taṃ dārakaṃ gahetvā palāyi. Devī ‘‘yakkhinī me puttaṃ gahetvā palāyī’’ti mahāsaddena viravi. Itarāpi dārakaṃ mūlakandaṃ viya muruṃ muruṃ karontī khāditvā deviyā hatthavikārādīhi bheravaṃ pakāsetvā tajjetvā pakkāmi. Rājā taṃ vacanaṃ sutvā ‘‘kiṃ sakkā yakkhiniyā kātu’’nti tuṇhī ahosi. Puna deviyā vijāyanakāle daḷhaṃ ārakkhamakāsi. Devī puttaṃ puna vijāyi. Yakkhinī āgantvā tampi khāditvā gatā. Tatiyavāre tassā kucchiyaṃ mahāsatto paṭisandhiṃ gaṇhi. Rājā mahājanaṃ sannipātetvā ‘‘deviyā jātaṃ jātaṃ pajaṃ ekā yakkhinī khādati , kiṃ nu kho kātabba’’nti pucchi. Atheko ‘‘yakkhā nāma tālapaṇṇassa bhāyanti, deviyā hatthapādesu tālapaṇṇaṃ bandhituṃ vaṭṭatī’’ti āha. Atheko ‘‘ayogharassa bhāyanti, ayogharaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti āha. Rājā ‘‘sādhū’’ti attano vijite kammāre sannipātetvā ‘‘ayogharaṃ karothā’’ti āṇāpetvā āyuttake adāsi. Antonagareyeva ramaṇīye bhūmibhāge gehaṃ paṭṭhapesuṃ, thambhe ādiṃ katvā sabbagehasambhārā ayomayāva ahesuṃ, navahi māsehi ayomayaṃ mahantaṃ caturassasālaṃ niṭṭhānaṃ agamāsi. Taṃ niccaṃ pajjalitapadīpameva hoti.
ರಾಜಾ ದೇವಿಯಾ ಗಬ್ಭಪರಿಪಾಕಂ ಞತ್ವಾ ಅಯೋಘರಂ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಆದಾಯ ಅಯೋಘರಂ ಪಾವಿಸಿ। ಸಾ ತತ್ಥ ಧಞ್ಞಪುಞ್ಞಲಕ್ಖಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ, ‘‘ಅಯೋಘರಕುಮಾರೋ’’ತ್ವೇವಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು। ತಂ ಧಾತೀನಂ ದತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಆರಕ್ಖಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ರಾಜಾ ದೇವಿಂ ಆದಾಯ ನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತಪಾಸಾದತಲಮೇವ ಅಭಿರುಹಿ। ಯಕ್ಖಿನೀಪಿ ಉದಕವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವೇಸ್ಸವಣಸ್ಸ ಉದಕಂ ವಹನ್ತೀ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತಾ। ಮಹಾಸತ್ತೋ ಅಯೋಘರೇಯೇವ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ತತ್ಥೇವ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪಾನಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿ। ರಾಜಾ ‘‘ಕೋ ಮೇ ಪುತ್ತಸ್ಸ ವಯಪ್ಪದೇಸೋ’’ತಿ ಅಮಚ್ಚೇ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸೋಳಸವಸ್ಸೋ, ದೇವ, ಸೂರೋ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋ ಯಕ್ಖಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಪಟಿಬಾಹಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ರಜ್ಜಮಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಸಕಲನಗರಂ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಅಯೋಘರತೋ ತಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಆನೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ಅಮಚ್ಚಾ ‘‘ಸಾಧು, ದೇವಾ’’ತಿ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಂ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರವಿಭೂಸಿತಂ ಮಙ್ಗಲವಾರಣಂ ಆದಾಯ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಕುಮಾರಂ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಕುಲಸನ್ತಕಂ ಅಲಙ್ಕತನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಿತರಂ ಕಾಸಿರಾಜಾನಂ ವನ್ದಥ, ಅಜ್ಜೇವ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಲಭಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು।
Rājā deviyā gabbhaparipākaṃ ñatvā ayogharaṃ alaṅkārāpetvā taṃ ādāya ayogharaṃ pāvisi. Sā tattha dhaññapuññalakkhaṇasampannaṃ puttaṃ vijāyi, ‘‘ayogharakumāro’’tvevassa nāmaṃ kariṃsu. Taṃ dhātīnaṃ datvā mahantaṃ ārakkhaṃ saṃvidahitvā rājā deviṃ ādāya nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā alaṅkatapāsādatalameva abhiruhi. Yakkhinīpi udakavāraṃ gantvā vessavaṇassa udakaṃ vahantī jīvitakkhayaṃ pattā. Mahāsatto ayoghareyeva vaḍḍhitvā viññutaṃ patto tattheva sabbasippāni uggaṇhi. Rājā ‘‘ko me puttassa vayappadeso’’ti amacce pucchitvā ‘‘soḷasavasso, deva, sūro thāmasampanno yakkhasahassampi paṭibāhituṃ samattho’’ti sutvā ‘‘rajjamassa dassāmi, sakalanagaraṃ alaṅkaritvā ayogharato taṃ nīharitvā ānethā’’ti āha. Amaccā ‘‘sādhu, devā’’ti dvādasayojanikaṃ bārāṇasiṃ alaṅkaritvā sabbālaṅkāravibhūsitaṃ maṅgalavāraṇaṃ ādāya tattha gantvā kumāraṃ alaṅkārāpetvā hatthikkhandhe nisīdāpetvā ‘‘deva, kulasantakaṃ alaṅkatanagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā pitaraṃ kāsirājānaṃ vandatha, ajjeva setacchattaṃ labhissathā’’ti āhaṃsu.
ಮಹಾಸತ್ತೋ ನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕರೋನ್ತೋ ಆರಾಮರಾಮಣೇಯ್ಯಕವನಪೋಕ್ಖರಣಿಭೂಮಿರಾಮಣೇಯ್ಯಕಪಾಸಾದರಾಮಣೇಯ್ಯಕಾದೀನಿ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಮಮ ಪಿತಾ ಮಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಬನ್ಧನಾಗಾರೇ ವಸಾಪೇಸಿ। ಏವರೂಪಂ ಅಲಙ್ಕತನಗರಂ ದಟ್ಠುಂ ನಾದಾಸಿ, ಕೋ ನು ಖೋ ಮಯ್ಹಂ ದೋಸೋ’’ತಿ ಅಮಚ್ಚೇ ಪುಚ್ಛಿ। ‘‘ದೇವ, ನತ್ಥಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದೋಸೋ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ದ್ವೇಭಾತಿಕೇ ಏಕಾ ಯಕ್ಖಿನೀ ಖಾದಿ, ತೇನ ವೋ ಪಿತಾ ಅಯೋಘರೇ ವಸಾಪೇಸಿ, ಅಯೋಘರೇನ ಜೀವಿತಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ। ಸೋ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಹಂ ದಸ ಮಾಸೇ ಲೋಹಕುಮ್ಭಿನಿರಯೇ ವಿಯ ಚ ಗೂಥನಿರಯೇ ವಿಯ ಚ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ವಸಿತ್ವಾ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೋಳಸ ವಸ್ಸಾನಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಬನ್ಧನಾಗಾರೇ ವಸಿಂ, ಬಹಿ ಓಲೋಕೇತುಮ್ಪಿ ನ ಲಭಿಂ, ಉಸ್ಸದನಿರಯೇ ಖಿತ್ತೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿಂ, ಯಕ್ಖಿನಿಯಾ ಹತ್ಥತೋ ಮುತ್ತೋಪಿ ಪನಾಹಂ ನೇವ ಅಜರೋ, ನ ಅಮರೋ ಹೋಮಿ, ಕಿಂ ಮೇ ರಜ್ಜೇನ, ರಜ್ಜೇ ಠಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದುನ್ನಿಕ್ಖಮನಂ ಹೋತಿ, ಅಜ್ಜೇವ ಮಮ ಪಿತರಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸೋ ನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ರಾಜಕುಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ।
Mahāsatto nagaraṃ padakkhiṇaṃ karonto ārāmarāmaṇeyyakavanapokkharaṇibhūmirāmaṇeyyakapāsādarāmaṇeyyakādīni disvā cintesi ‘‘mama pitā maṃ ettakaṃ kālaṃ bandhanāgāre vasāpesi. Evarūpaṃ alaṅkatanagaraṃ daṭṭhuṃ nādāsi, ko nu kho mayhaṃ doso’’ti amacce pucchi. ‘‘Deva, natthi tumhākaṃ doso, tumhākaṃ pana dvebhātike ekā yakkhinī khādi, tena vo pitā ayoghare vasāpesi, ayogharena jīvitaṃ tumhākaṃ laddha’’nti. So tesaṃ vacanaṃ sutvā cintesi ‘‘ahaṃ dasa māse lohakumbhiniraye viya ca gūthaniraye viya ca mātukucchimhi vasitvā mātukucchito nikkhantakālato paṭṭhāya soḷasa vassāni etasmiṃ bandhanāgāre vasiṃ, bahi oloketumpi na labhiṃ, ussadaniraye khitto viya ahosiṃ, yakkhiniyā hatthato muttopi panāhaṃ neva ajaro, na amaro homi, kiṃ me rajjena, rajje ṭhitakālato paṭṭhāya dunnikkhamanaṃ hoti, ajjeva mama pitaraṃ pabbajjaṃ anujānāpetvā himavantaṃ pavisitvā pabbajissāmī’’ti. So nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā rājakulaṃ pavisitvā rājānaṃ vanditvā aṭṭhāsi.
ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಸರೀರಸೋಭಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಬಲವಸಿನೇಹೇನ ಅಮಚ್ಚೇ ಓಲೋಕೇಸಿ। ತೇ ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಮ, ದೇವಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು। ಪುತ್ತಂ ಮೇ ರತನರಾಸಿಮ್ಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ತೀಹಿ ಸಙ್ಖೇಹಿ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಕಞ್ಚನಮಾಲಂ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಉಸ್ಸಾಪೇಥಾತಿ। ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪಿತರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ರಜ್ಜೇನತ್ಥೋ, ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಮೇ ಅನುಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ತಾತ ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಿಂಕಾರಣಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಸೀತಿ। ‘‘ದೇವ ಅಹಂ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ದಸ ಮಾಸೇ ಗೂಥನಿರಯೇ ವಿಯ ವಸಿತ್ವಾ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಯಕ್ಖಿನಿಭಯೇನ ಸೋಳಸ ವಸ್ಸಾನಿ ಬನ್ಧನಾಗಾರೇ ವಸನ್ತೋ ಬಹಿ ಓಲೋಕೇತುಮ್ಪಿ ನ ಅಲಭಿಂ, ಉಸ್ಸದನಿರಯೇ ಖಿತ್ತೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿಂ, ಯಕ್ಖಿನಿಯಾ ಹತ್ಥತೋ ಮುತ್ತೋಮ್ಹೀತಿಪಿ ಅಜರೋ ಅಮರೋ ನ ಹೋಮಿ। ಮಚ್ಚು ನಾಮೇಸ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಜಿನಿತುಂ, ಭವೇ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಮ್ಹಿ, ಯಾವ ಮೇ ಬ್ಯಾಧಿಜರಾಮರಣಾನಿ ನಾಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಾವದೇವ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಲಂ ಮೇ ರಜ್ಜೇನ, ಅನುಜಾನಾಥ ಮಂ, ದೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಿತು ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಆಹ –
Rājā tassa sarīrasobhaṃ oloketvā balavasinehena amacce olokesi. Te ‘‘kiṃ karoma, devā’’ti vadiṃsu. Puttaṃ me ratanarāsimhi ṭhapetvā tīhi saṅkhehi abhisiñcitvā kañcanamālaṃ setacchattaṃ ussāpethāti. Mahāsatto pitaraṃ vanditvā ‘‘na mayhaṃ rajjenattho, ahaṃ pabbajissāmi, pabbajjaṃ me anujānāthā’’ti āha. Tāta rajjaṃ paṭikkhipitvā kiṃkāraṇā pabbajissasīti. ‘‘Deva ahaṃ mātukucchimhi dasa māse gūthaniraye viya vasitvā mātukucchito nikkhanto yakkhinibhayena soḷasa vassāni bandhanāgāre vasanto bahi oloketumpi na alabhiṃ, ussadaniraye khitto viya ahosiṃ, yakkhiniyā hatthato muttomhītipi ajaro amaro na homi. Maccu nāmesa na sakkā kenaci jinituṃ, bhave ukkaṇṭhitomhi, yāva me byādhijarāmaraṇāni nāgacchanti, tāvadeva pabbajitvā dhammaṃ carissāmi, alaṃ me rajjena, anujānātha maṃ, devā’’ti vatvā pitu dhammaṃ desento āha –
೩೬೩.
363.
‘‘ಯಮೇಕರತ್ತಿಂ ಪಠಮಂ, ಗಬ್ಭೇ ವಸತಿ ಮಾಣವೋ।
‘‘Yamekarattiṃ paṭhamaṃ, gabbhe vasati māṇavo;
ಅಬ್ಭುಟ್ಠಿತೋವ ಸೋ ಯಾತಿ, ಸ ಗಚ್ಛಂ ನ ನಿವತ್ತತಿ॥
Abbhuṭṭhitova so yāti, sa gacchaṃ na nivattati.
೩೬೪.
364.
‘‘ನ ಯುಜ್ಝಮಾನಾ ನ ಬಲೇನವಸ್ಸಿತಾ, ನರಾ ನ ಜೀರನ್ತಿ ನ ಚಾಪಿ ಮೀಯರೇ।
‘‘Na yujjhamānā na balenavassitā, narā na jīranti na cāpi mīyare;
ಸಬ್ಬಂ ಹಿದಂ ಜಾತಿಜರಾಯುಪದ್ದುತಂ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Sabbaṃ hidaṃ jātijarāyupaddutaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೬೫.
365.
‘‘ಚತುರಙ್ಗಿನಿಂ ಸೇನಂ ಸುಭಿಂಸರೂಪಂ, ಜಯನ್ತಿ ರಟ್ಠಾಧಿಪತೀ ಪಸಯ್ಹ।
‘‘Caturaṅginiṃ senaṃ subhiṃsarūpaṃ, jayanti raṭṭhādhipatī pasayha;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ಜಯಿತುಮುಸ್ಸಹನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno jayitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೬೬.
366.
‘‘ಹತ್ಥೀಹಿ ಅಸ್ಸೇಹಿ ರಥೇಹಿ ಪತ್ತಿಭಿ, ಪರಿವಾರಿತಾ ಮುಚ್ಚರೇ ಏಕಚ್ಚೇಯ್ಯಾ।
‘‘Hatthīhi assehi rathehi pattibhi, parivāritā muccare ekacceyyā;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ಮುಚ್ಚಿತುಮುಸ್ಸಹನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno muccitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೬೭.
367.
‘‘ಹತ್ಥೀಹಿ ಅಸ್ಸೇಹಿ ರಥೇಹಿ ಪತ್ತಿಭಿ, ಸೂರಾ ಪಭಞ್ಜನ್ತಿ ಪಧಂಸಯನ್ತಿ।
‘‘Hatthīhi assehi rathehi pattibhi, sūrā pabhañjanti padhaṃsayanti;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ಭಞ್ಜಿತುಮುಸ್ಸಹನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno bhañjitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೬೮.
368.
‘‘ಮತ್ತಾ ಗಜಾ ಭಿನ್ನಗಳಾ ಪಭಿನ್ನಾ, ನಗರಾನಿ ಮದ್ದನ್ತಿ ಜನಂ ಹನನ್ತಿ।
‘‘Mattā gajā bhinnagaḷā pabhinnā, nagarāni maddanti janaṃ hananti;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ಮದ್ದಿತುಮುಸ್ಸಹನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno madditumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೬೯.
369.
‘‘ಇಸ್ಸಾಸಿನೋ ಕತಹತ್ಥಾಪಿ ವೀರಾ, ದೂರೇಪಾತೀ ಅಕ್ಖಣವೇಧಿನೋಪಿ।
‘‘Issāsino katahatthāpi vīrā, dūrepātī akkhaṇavedhinopi;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ವಿಜ್ಝಿತುಮುಸ್ಸಹನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno vijjhitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೭೦.
370.
‘‘ಸರಾನಿ ಖೀಯನ್ತಿ ಸಸೇಲಕಾನನಾ, ಸಬ್ಬಂ ಹಿದಂ ಖೀಯತಿ ದೀಘಮನ್ತರಂ।
‘‘Sarāni khīyanti saselakānanā, sabbaṃ hidaṃ khīyati dīghamantaraṃ;
ಸಬ್ಬಂ ಹಿದಂ ಭಞ್ಜರೇ ಕಾಲಪರಿಯಾಯಂ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Sabbaṃ hidaṃ bhañjare kālapariyāyaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೭೧.
371.
‘‘ಸಬ್ಬೇಸಮೇವಞ್ಹಿ ನರಾನ ನಾರಿನಂ, ಚಲಾಚಲಂ ಪಾಣಭುನೋಧ ಜೀವಿತಂ।
‘‘Sabbesamevañhi narāna nārinaṃ, calācalaṃ pāṇabhunodha jīvitaṃ;
ಪಟೋವ ಧುತ್ತಸ್ಸ, ದುಮೋವ ಕೂಲಜೋ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Paṭova dhuttassa, dumova kūlajo, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೭೨.
372.
‘‘ದುಮಪ್ಫಲಾನೇವ ಪತನ್ತಿ ಮಾಣವಾ, ದಹರಾ ಚ ವುದ್ಧಾ ಚ ಸರೀರಭೇದಾ।
‘‘Dumapphalāneva patanti māṇavā, daharā ca vuddhā ca sarīrabhedā;
ನಾರಿಯೋ ನರಾ ಮಜ್ಝಿಮಪೋರಿಸಾ ಚ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Nāriyo narā majjhimaporisā ca, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೭೩.
373.
‘‘ನಾಯಂ ವಯೋ ತಾರಕರಾಜಸನ್ನಿಭೋ, ಯದಬ್ಭತೀತಂ ಗತಮೇವ ದಾನಿ ತಂ।
‘‘Nāyaṃ vayo tārakarājasannibho, yadabbhatītaṃ gatameva dāni taṃ;
ಜಿಣ್ಣಸ್ಸ ಹೀ ನತ್ಥಿ ರತೀ ಕುತೋ ಸುಖಂ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Jiṇṇassa hī natthi ratī kuto sukhaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೭೪.
374.
‘‘ಯಕ್ಖಾ ಪಿಸಾಚಾ ಅಥವಾಪಿ ಪೇತಾ, ಕುಪಿತಾ ತೇ ಅಸ್ಸಸನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸೇ।
‘‘Yakkhā pisācā athavāpi petā, kupitā te assasanti manusse;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ಅಸ್ಸಸಿತುಸ್ಸಹನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno assasitussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೭೫.
375.
‘‘ಯಕ್ಖೇ ಪಿಸಾಚೇ ಅಥವಾಪಿ ಪೇತೇ, ಕುಪಿತೇಪಿ ತೇ ನಿಜ್ಝಪನಂ ಕರೋನ್ತಿ।
‘‘Yakkhe pisāce athavāpi pete, kupitepi te nijjhapanaṃ karonti;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ನಿಜ್ಝಪನಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno nijjhapanaṃ karonti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೭೬.
376.
‘‘ಅಪರಾಧಕೇ ದೂಸಕೇ ಹೇಠಕೇ ಚ, ರಾಜಾನೋ ದಣ್ಡೇನ್ತಿ ವಿದಿತ್ವಾನ ದೋಸಂ।
‘‘Aparādhake dūsake heṭhake ca, rājāno daṇḍenti viditvāna dosaṃ;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ದಣ್ಡಯಿತುಸ್ಸಹನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno daṇḍayitussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೭೭.
377.
‘‘ಅಪರಾಧಕಾ ದೂಸಕಾ ಹೇಠಕಾ ಚ, ಲಭನ್ತಿ ತೇ ರಾಜಿನೋ ನಿಜ್ಝಪೇತುಂ।
‘‘Aparādhakā dūsakā heṭhakā ca, labhanti te rājino nijjhapetuṃ;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ನಿಜ್ಝಪನಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno nijjhapanaṃ karonti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೭೮.
378.
‘‘ನ ಖತ್ತಿಯೋತಿ ನ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ, ನ ಅಡ್ಢಕಾ ಬಲವಾ ತೇಜವಾಪಿ।
‘‘Na khattiyoti na ca brāhmaṇoti, na aḍḍhakā balavā tejavāpi;
ನ ಮಚ್ಚುರಾಜಸ್ಸ ಅಪೇಕ್ಖಮತ್ಥಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccurājassa apekkhamatthi, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೭೯.
379.
‘‘ಸೀಹಾ ಚ ಬ್ಯಗ್ಘಾ ಚ ಅಥೋಪಿ ದೀಪಿಯೋ, ಪಸಯ್ಹ ಖಾದನ್ತಿ ವಿಪ್ಫನ್ದಮಾನಂ।
‘‘Sīhā ca byagghā ca athopi dīpiyo, pasayha khādanti vipphandamānaṃ;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ಖಾದಿತುಮುಸ್ಸಹನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno khāditumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೮೦.
380.
‘‘ಮಾಯಾಕಾರಾ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಕರೋನ್ತಾ, ಮೋಹೇನ್ತಿ ಚಕ್ಖೂನಿ ಜನಸ್ಸ ತಾವದೇ।
‘‘Māyākārā raṅgamajjhe karontā, mohenti cakkhūni janassa tāvade;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ಮೋಹಯಿತುಸ್ಸಹನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno mohayitussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೮೧.
381.
‘‘ಆಸೀವಿಸಾ ಕುಪಿತಾ ಉಗ್ಗತೇಜಾ, ಡಂಸನ್ತಿ ಮಾರೇನ್ತಿಪಿ ತೇ ಮನುಸ್ಸೇ।
‘‘Āsīvisā kupitā uggatejā, ḍaṃsanti mārentipi te manusse;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ಡಂಸಿತುಮುಸ್ಸಹನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno ḍaṃsitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೮೨.
382.
‘‘ಆಸೀವಿಸಾ ಕುಪಿತಾ ಯಂ ಡಂಸನ್ತಿ, ತಿಕಿಚ್ಛಕಾ ತೇಸ ವಿಸಂ ಹನನ್ತಿ।
‘‘Āsīvisā kupitā yaṃ ḍaṃsanti, tikicchakā tesa visaṃ hananti;
ನ ಮಚ್ಚುನೋ ದಟ್ಠವಿಸಂ ಹನನ್ತಿ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccuno daṭṭhavisaṃ hananti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೮೩.
383.
‘‘ಧಮ್ಮನ್ತರೀ ವೇತ್ತರಣೀ ಚ ಭೋಜೋ, ವಿಸಾನಿ ಹನ್ತ್ವಾನ ಭುಜಙ್ಗಮಾನಂ।
‘‘Dhammantarī vettaraṇī ca bhojo, visāni hantvāna bhujaṅgamānaṃ;
ಸುಯ್ಯನ್ತಿ ತೇ ಕಾಲಕತಾ ತಥೇವ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Suyyanti te kālakatā tatheva, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೮೪.
384.
‘‘ವಿಜ್ಜಾಧರಾ ಘೋರಮಧೀಯಮಾನಾ, ಅದಸ್ಸನಂ ಓಸಧೇಹಿ ವಜನ್ತಿ।
‘‘Vijjādharā ghoramadhīyamānā, adassanaṃ osadhehi vajanti;
ನ ಮಚ್ಚುರಾಜಸ್ಸ ವಜನ್ತದಸ್ಸನಂ, ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತಿ ಚರಾಮಿ ಧಮ್ಮಂ॥
Na maccurājassa vajantadassanaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ.
೩೮೫.
385.
‘‘ಧಮ್ಮೋ ಹವೇ ರಕ್ಖತಿ ಧಮ್ಮಚಾರಿಂ, ಧಮ್ಮೋ ಸುಚಿಣ್ಣೋ ಸುಖಮಾವಹಾತಿ।
‘‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti;
ಏಸಾನಿಸಂಸೋ ಧಮ್ಮೇ ಸುಚಿಣ್ಣೇ, ನ ದುಗ್ಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ ಧಮ್ಮಚಾರೀ॥
Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī.
೩೮೬.
386.
‘‘ನ ಹಿ ಧಮ್ಮೋ ಅಧಮ್ಮೋ ಚ, ಉಭೋ ಸಮವಿಪಾಕಿನೋ।
‘‘Na hi dhammo adhammo ca, ubho samavipākino;
ಅಧಮ್ಮೋ ನಿರಯಂ ನೇತಿ, ಧಮ್ಮೋ ಪಾಪೇತಿ ಸುಗ್ಗತಿ’’ನ್ತಿ॥
Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggati’’nti.
ತತ್ಥ ಯಮೇಕರತ್ತಿನ್ತಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಸತ್ತಾ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ರತ್ತಿಯಂಯೇವ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ। ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಯಂ ಏಕರತ್ತಿಂ ವಾ ದಿವಾ ವಾ ಪಠಮಮೇವ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸಙ್ಖಾತೇ ಗಬ್ಭೇ ವಸತಿ। ಮಾಣವೋತಿ ಸತ್ತೋ ಕಲಲಭಾವೇನ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ। ಅಬ್ಭುಟ್ಠಿತೋವ ಸೋ ಯಾತೀತಿ ಸೋ ಮಾಣವೋ ಯಥಾ ನಾಮ ವಲಾಹಕಸಙ್ಖಾತೋ ಅಬ್ಭೋ ಉಟ್ಠಿತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಾಯುವೇಗಾಹತೋ ಪಟಿಗಚ್ಛತಿ, ತಥೇವ –
Tattha yamekarattinti yebhuyyena sattā mātukucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhantā rattiyaṃyeva gaṇhanti, tasmā evamāha. Ayaṃ panettha attho – yaṃ ekarattiṃ vā divā vā paṭhamameva paṭisandhiṃ gaṇhitvā mātukucchisaṅkhāte gabbhe vasati. Māṇavoti satto kalalabhāvena patiṭṭhāti. Abbhuṭṭhitova so yātīti so māṇavo yathā nāma valāhakasaṅkhāto abbho uṭṭhito nibbatto vāyuvegāhato paṭigacchati, tatheva –
‘‘ಪಠಮಂ ಕಲಲಂ ಹೋತಿ, ಕಲಲಾ ಹೋತಿ ಅಬ್ಬುದಂ।
‘‘Paṭhamaṃ kalalaṃ hoti, kalalā hoti abbudaṃ;
ಅಬ್ಬುದಾ ಜಾಯತೇ ಪೇಸಿ, ಪೇಸಿ ನಿಬ್ಬತ್ತತೀ ಘನೋ।
Abbudā jāyate pesi, pesi nibbattatī ghano;
ಘನಾ ಪಸಾಖಾ ಜಾಯನ್ತಿ, ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ ನಖಾಪಿ ಚ॥
Ghanā pasākhā jāyanti, kesā lomā nakhāpi ca.
‘‘ಯಞ್ಚಸ್ಸ ಭುಞ್ಜತೀ ಮಾತಾ, ಅನ್ನಂ ಪಾನಞ್ಚ ಭೋಜನಂ।
‘‘Yañcassa bhuñjatī mātā, annaṃ pānañca bhojanaṃ;
ತೇನ ಸೋ ತತ್ಥ ಯಾಪೇತಿ, ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತೋ ನರೋತಿ॥ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೧.೨೩೫)।
Tena so tattha yāpeti, mātukucchigato naroti. (saṃ. ni. 1.235);
ಇಮಂ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಯಂ ಕಲಲಾದಿಭಾವಂ, ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ಚ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಮನ್ದದಸಕಾದಿಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜಮಾನೋ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಸ ಗಚ್ಛಂ ನ ನಿವತ್ತತೀತಿ ಸಚಾಯಂ ಏವಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪುನ ಅಬ್ಬುದತೋ ಕಲಲಭಾವಂ, ಪೇಸಿಆದಿತೋ ವಾ ಅಬ್ಬುದಾದಿಭಾವಂ, ಖಿಡ್ಡಾದಸಕತೋ ಮನ್ದದಸಕಭಾವಂ, ವಣ್ಣದಸಕಾದಿತೋ ವಾ ಖಿಡ್ಡಾದಸಕಾದಿಭಾವಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ನಿವತ್ತತಿ। ಯಥಾ ಪನ ಸೋ ವಲಾಹಕೋ ವಾತವೇಗೇನ ಸಂಚುಣ್ಣಿಯಮಾನೋ ‘‘ಅಹಂ ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ನಾಮ ಉಟ್ಠಿತೋ ಪುನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಕತಿಭಾವೇನ ಠಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನ ಲಭತಿ, ಯಂ ದಿಸಂ ಗತಂ, ತಂ ಗತಮೇವ, ಯಂ ಅನ್ತರಹಿತಂ, ತಂ ಅನ್ತರಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಸೋಪಿ ಕಲಲಾದಿಭಾವೇನ ಗಚ್ಛಮಾನೋ ಗಚ್ಛತೇವ, ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಪುರಿಮಾನಂ ಪುರಿಮಾನಂ ಪಚ್ಚಯಾ ಹುತ್ವಾ ಪಚ್ಛತೋ ಅನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಜರಾಕಾಲೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಏಸ ಪುಬ್ಬೇ ಯುವಾ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋ ಕತೋ, ಪುನ ನಂ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನ ಲಭನ್ತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ಅನ್ತರಧಾಯನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ।
Imaṃ mātukucchiyaṃ kalalādibhāvaṃ, mātukucchito ca nikkhanto mandadasakādibhāvaṃ āpajjamāno satataṃ samitaṃ gacchati. Sa gacchaṃ na nivattatīti sacāyaṃ evaṃ gacchanto puna abbudato kalalabhāvaṃ, pesiādito vā abbudādibhāvaṃ, khiḍḍādasakato mandadasakabhāvaṃ, vaṇṇadasakādito vā khiḍḍādasakādibhāvaṃ pāpuṇituṃ na nivattati. Yathā pana so valāhako vātavegena saṃcuṇṇiyamāno ‘‘ahaṃ asukaṭṭhāne nāma uṭṭhito puna nivattitvā tattheva gantvā pakatibhāvena ṭhassāmī’’ti na labhati, yaṃ disaṃ gataṃ, taṃ gatameva, yaṃ antarahitaṃ, taṃ antarahitameva hoti, tathā sopi kalalādibhāvena gacchamāno gacchateva, tasmiṃ tasmiṃ koṭṭhāse saṅkhārā purimānaṃ purimānaṃ paccayā hutvā pacchato anivattitvā tattha tattheva bhijjanti, jarākāle saṅkhārā ‘‘amhehi esa pubbe yuvā thāmasampanno kato, puna naṃ nivattitvā tattheva karissāmā’’ti na labhanti, tattha tattheva antaradhāyantīti dasseti.
ನ ಯುಜ್ಝಮಾನಾತಿ ಉಭತೋ ಬ್ಯೂಳ್ಹೇ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಯುಜ್ಝನ್ತಾ। ನ ಬಲೇನವಸ್ಸಿತಾತಿ ನ ಕಾಯಬಲೇನ ವಾ ಯೋಧಬಲೇನ ವಾ ಉಪಗತಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ। ನ ಜೀರನ್ತೀತಿ ಪುರಿಮ-ನ-ಕಾರಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಏವರೂಪಾಪಿ ನರಾ ನ ಜೀರನ್ತಿ ನ ಚಾಪಿ ನ ಮೀಯರೇತಿ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಸಬ್ಬಂ ಹಿದನ್ತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಸಬ್ಬಮೇವ ಇದಂ ಪಾಣಮಣ್ಡಲಂ ಮಹಾಯನ್ತೇನ ಪೀಳಿಯಮಾನಾ ಉಚ್ಛುಘಟಿಕಾ ವಿಯ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಜರಾಯ ಚ ಉಪದ್ದುತಂ ನಿಚ್ಚಂ ಪೀಳಿತಂ। ತಂ ಮೇ ಮತೀ ಹೋತೀತಿ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಮಮ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಚರಾಮೀ’’ತಿ ಮತಿ ಹೋತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ।
Nayujjhamānāti ubhato byūḷhe saṅgāme yujjhantā. Na balenavassitāti na kāyabalena vā yodhabalena vā upagatā samannāgatā. Na jīrantīti purima-na-kāraṃ āharitvā evarūpāpi narā na jīranti na cāpi na mīyareti attho veditabbo. Sabbaṃ hidanti mahārāja, sabbameva idaṃ pāṇamaṇḍalaṃ mahāyantena pīḷiyamānā ucchughaṭikā viya jātiyā ca jarāya ca upaddutaṃ niccaṃ pīḷitaṃ. Taṃ me matī hotīti tena kāraṇena mama ‘‘pabbajitvā dhammaṃ carāmī’’ti mati hoti cittaṃ uppajjati.
ಚತುರಙ್ಗಿನಿನ್ತಿ ಹತ್ಥಿಆದೀಹಿ ಚತುರಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ। ಸೇನಂ ಸುಭಿಂಸರೂಪನ್ತಿ ಸುಟ್ಠು ಭಿಂಸನಕಜಾತಿಕಂ ಸೇನಂ। ಜಯನ್ತೀತಿ ಕದಾಚಿ ಏಕಚ್ಚೇ ರಾಜಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಸೇನಾಯ ಜಯನ್ತಿ। ನ ಮಚ್ಚುನೋತಿ ತೇಪಿ ರಾಜಾನೋ ಮಹಾಸೇನಸ್ಸ ಮಚ್ಚುನೋ ಸೇನಂ ಜಯಿತುಂ ನ ಉಸ್ಸಹನ್ತಿ, ನ ಬ್ಯಾಧಿಜರಾಮರಣಾನಿ ಮದ್ದಿತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ಮುಚ್ಚರೇ ಏಕಚ್ಚೇಯ್ಯಾತಿ ಏತೇಹಿ ಹತ್ಥಿಆದೀಹಿ ಪರಿವಾರಿತಾ ಏಕಚ್ಚೇ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಾನಂ ಹತ್ಥತೋ ಮುಚ್ಚನ್ತಿ, ಮಚ್ಚುನೋ ಪನ ಸನ್ತಿಕಾ ಮುಚ್ಚಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ಪಭಞ್ಜನ್ತೀತಿ ಏತೇಹಿ ಹತ್ಥಿಆದೀಹಿ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕರಾಜೂನಂ ನಗರಾನಿ ಪಭಞ್ಜನ್ತಿ। ಪಧಂಸಯನ್ತೀತಿ ಮಹಾಜನಂ ಧಂಸೇನ್ತಾ ಪಧಂಸೇನ್ತಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇನ್ತಿ। ನ ಮಚ್ಚುನೋತಿ ತೇಪಿ ಮರಣಕಾಲೇ ಪತ್ತೇ ಮಚ್ಚುನೋ ಭಞ್ಜಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ।
Caturaṅgininti hatthiādīhi caturaṅgehi samannāgataṃ. Senaṃ subhiṃsarūpanti suṭṭhu bhiṃsanakajātikaṃ senaṃ. Jayantīti kadāci ekacce rājāno attano senāya jayanti. Na maccunoti tepi rājāno mahāsenassa maccuno senaṃ jayituṃ na ussahanti, na byādhijarāmaraṇāni maddituṃ sakkonti. Muccare ekacceyyāti etehi hatthiādīhi parivāritā ekacce paccāmittānaṃ hatthato muccanti, maccuno pana santikā muccituṃ na sakkonti. Pabhañjantīti etehi hatthiādīhi paccatthikarājūnaṃ nagarāni pabhañjanti. Padhaṃsayantīti mahājanaṃ dhaṃsentā padhaṃsentā jīvitakkhayaṃ pāpenti. Na maccunoti tepi maraṇakāle patte maccuno bhañjituṃ na sakkonti.
ಭಿನ್ನಗಳಾ ಪಭಿನ್ನಾತಿ ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಪಭಿನ್ನಾ ಹುತ್ವಾ ಮದಂ ಗಳನ್ತಾ, ಪಗ್ಘರಿತಮದಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ನ ಮಚ್ಚುನೋತಿ ತೇಪಿ ಮಹಾಮಚ್ಚುಂ ಮದ್ದಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ಇಸ್ಸಾಸಿನೋತಿ ಇಸ್ಸಾಸಾ ಧನುಗ್ಗಹಾ। ಕತಹತ್ಥಾತಿ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾ। ದೂರೇಪಾತೀತಿ ಸರಂ ದೂರೇ ಪಾತೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾ। ಅಕ್ಖಣವೇಧಿನೋತಿ ಅವಿರದ್ಧವೇಧಿನೋ, ವಿಜ್ಜುಆಲೋಕೇನ ವಿಜ್ಝನಸಮತ್ಥಾ ವಾ। ಸರಾನೀತಿ ಅನೋತತ್ತಾದೀನಿ ಮಹಾಸರಾನಿ ಖೀಯನ್ತಿಯೇವ। ಸಸೇಲಕಾನನಾತಿ ಸಪಬ್ಬತವನಸಣ್ಡಾ ಮಹಾಪಥವೀಪಿ ಖೀಯತಿ। ಸಬ್ಬಂ ಹಿದನ್ತಿ ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಸಙ್ಖಾರಗತಂ ದೀಘಮನ್ತರಂ ಠತ್ವಾ ಖೀಯತೇವ। ಕಪ್ಪುಟ್ಠಾನಗ್ಗಿಂ ಪತ್ವಾ ಮಹಾಸಿನೇರುಪಿ ಅಗ್ಗಿಮುಖೇ ಮಧುಸಿತ್ಥಕಂ ವಿಯ ವಿಲೀಯತೇವ, ಅಣುಮತ್ತೋಪಿ ಸಙ್ಖಾರೋ ಠಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ। ಕಾಲಪರಿಯಾಯನ್ತಿ ಕಾಲಪರಿಯಾಯಂ ನಸ್ಸನಕಾಲವಾರಂ ಪತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಭಞ್ಜರೇ, ಸಬ್ಬಂ ಸಙ್ಖಾರಗತಂ ಭಿಜ್ಜತೇವ। ತಸ್ಸ ಪಕಾಸನತ್ಥಂ ಸತ್ತಸೂರಿಯಸುತ್ತಂ (ಅ॰ ನಿ॰ ೭.೬೬) ಆಹರಿತಬ್ಬಂ।
Bhinnagaḷā pabhinnāti tīsu ṭhānesu pabhinnā hutvā madaṃ gaḷantā, paggharitamadāti attho. Na maccunoti tepi mahāmaccuṃ maddituṃ na sakkonti. Issāsinoti issāsā dhanuggahā. Katahatthāti susikkhitā. Dūrepātīti saraṃ dūre pātetuṃ samatthā. Akkhaṇavedhinoti aviraddhavedhino, vijjuālokena vijjhanasamatthā vā. Sarānīti anotattādīni mahāsarāni khīyantiyeva. Saselakānanāti sapabbatavanasaṇḍā mahāpathavīpi khīyati. Sabbaṃ hidanti sabbamidaṃ saṅkhāragataṃ dīghamantaraṃ ṭhatvā khīyateva. Kappuṭṭhānaggiṃ patvā mahāsinerupi aggimukhe madhusitthakaṃ viya vilīyateva, aṇumattopi saṅkhāro ṭhātuṃ na sakkoti. Kālapariyāyanti kālapariyāyaṃ nassanakālavāraṃ patvā sabbaṃ bhañjare, sabbaṃ saṅkhāragataṃ bhijjateva. Tassa pakāsanatthaṃ sattasūriyasuttaṃ (a. ni. 7.66) āharitabbaṃ.
ಚಲಾಚಲನ್ತಿ ಚಞ್ಚಲಂ ಸಕಭಾವೇನ ಠಾತುಂ ಅಸಮತ್ಥಂ ನಾನಾಭಾವವಿನಾಭಾವಸಭಾವಮೇವ। ಪಾಣಭುನೋಧ ಜೀವಿತನ್ತಿ ಇಧ ಲೋಕೇ ಇಮೇಸಂ ಪಾಣಭೂತಾನಂ ಜೀವಿತಂ । ಪಟೋವ ಧುತ್ತಸ್ಸ, ದುಮೋವ ಕೂಲಜೋತಿ ಸುರಧುತ್ತೋ ಹಿ ಸುರಂ ದಿಸ್ವಾವ ಉದರೇ ಬದ್ಧಂ ಸಾಟಕಂ ದತ್ವಾ ಪಿವತೇವ, ನದೀಕೂಲೇ ಜಾತದುಮೋವ ಕೂಲೇ ಲುಜ್ಜಮಾನೇ ಲುಜ್ಜತಿ, ಯಥಾ ಏಸ ಪಟೋ ಚ ದುಮೋ ಚ ಚಞ್ಚಲೋ, ಏವಂ ಸತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತಂ, ದೇವಾತಿ। ದುಮಪ್ಫಲಾನೇವಾತಿ ಯಥಾ ಪಕ್ಕಾನಿ ಫಲಾನಿ ವಾತಾಹತಾನಿ ದುಮಗ್ಗತೋ ಭೂಮಿಯಂ ಪತನ್ತಿ, ತಥೇವಿಮೇ ಮಾಣವಾ ಜರಾವಾತಾಹತಾ ಜೀವಿತಾ ಗಳಿತ್ವಾ ಮರಣಪಥವಿಯಂ ಪತನ್ತಿ। ದಹರಾತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಕಲಲಭಾವೇ ಠಿತಾಪಿ। ಮಜ್ಝಿಮಪೋರಿಸಾತಿ ನಾರೀನರಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಠಿತಾ ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಕನಪುಂಸಕಾ।
Calācalanti cañcalaṃ sakabhāvena ṭhātuṃ asamatthaṃ nānābhāvavinābhāvasabhāvameva. Pāṇabhunodhajīvitanti idha loke imesaṃ pāṇabhūtānaṃ jīvitaṃ . Paṭova dhuttassa, dumova kūlajoti suradhutto hi suraṃ disvāva udare baddhaṃ sāṭakaṃ datvā pivateva, nadīkūle jātadumova kūle lujjamāne lujjati, yathā esa paṭo ca dumo ca cañcalo, evaṃ sattānaṃ jīvitaṃ, devāti. Dumapphalānevāti yathā pakkāni phalāni vātāhatāni dumaggato bhūmiyaṃ patanti, tathevime māṇavā jarāvātāhatā jīvitā gaḷitvā maraṇapathaviyaṃ patanti. Daharāti antamaso kalalabhāve ṭhitāpi. Majjhimaporisāti nārīnarānaṃ majjhe ṭhitā ubhatobyañjanakanapuṃsakā.
ತಾರಕರಾಜಸನ್ನಿಭೋತಿ ಯಥಾ ತಾರಕರಾಜಾ ಕಾಳಪಕ್ಖೇ ಖೀಣೋ, ಪುನ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖೇ ಪೂರತಿ, ನ ಏವಂ ಸತ್ತಾನಂ ವಯೋ। ಸತ್ತಾನಞ್ಹಿ ಯಂ ಅಬ್ಭತೀತಂ, ಗತಮೇವ ದಾನಿ ತಂ, ನ ತಸ್ಸ ಪುನಾಗಮನಂ ಅತ್ಥಿ। ಕುತೋ ಸುಖನ್ತಿ ಜರಾಜಿಣ್ಣಸ್ಸ ಕಾಮಗುಣೇಸು ರತಿಪಿ ನತ್ಥಿ, ತೇ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸುಖಂ ಕುತೋಯೇವ। ಯಕ್ಖಾತಿ ಮಹಿದ್ಧಿಕಾ ಯಕ್ಖಾ। ಪಿಸಾಚಾತಿ ಪಂಸುಪಿಸಾಚಕಾ। ಪೇತಾತಿ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಿಕಾ। ಅಸ್ಸಸನ್ತೀತಿ ಅಸ್ಸಾಸವಾತೇನ ಉಪಹನನ್ತಿ, ಆವಿಸನ್ತೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೋ। ನ ಮಚ್ಚುನೋತಿ ಮಚ್ಚುಂ ಪನ ತೇಪಿ ಅಸ್ಸಾಸೇನ ಉಪಹನಿತುಂ ವಾ ಆವಿಸಿತುಂ ವಾ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ನಿಜ್ಝಪನಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಬಲಿಕಮ್ಮವಸೇನ ಖಮಾಪೇನ್ತಿ ಪಸಾದೇನ್ತಿ। ಅಪರಾಧಕೇತಿ ರಾಜಾಪರಾಧಕಾರಕೇ। ದೂಸಕೇತಿ ರಜ್ಜದೂಸಕೇ। ಹೇಠಕೇತಿ ಸನ್ಧಿಚ್ಛೇದಾದೀಹಿ ಲೋಕವಿಹೇಠಕೇ। ರಾಜಾನೋತಿ ರಾಜಾನೋ। ವಿದಿತ್ವಾನ ದೋಸನ್ತಿ ದೋಸಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಯಥಾನುರೂಪೇನ ದಣ್ಡೇನ ದಣ್ಡೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ನ ಮಚ್ಚುನೋತಿ ತೇಪಿ ಮಚ್ಚುಂ ದಣ್ಡಯಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ।
Tārakarājasannibhoti yathā tārakarājā kāḷapakkhe khīṇo, puna juṇhapakkhe pūrati, na evaṃ sattānaṃ vayo. Sattānañhi yaṃ abbhatītaṃ, gatameva dāni taṃ, na tassa punāgamanaṃ atthi. Kuto sukhanti jarājiṇṇassa kāmaguṇesu ratipi natthi, te paṭicca uppajjanakasukhaṃ kutoyeva. Yakkhāti mahiddhikā yakkhā. Pisācāti paṃsupisācakā. Petāti pettivisayikā. Assasantīti assāsavātena upahananti, āvisantīti vā attho. Na maccunoti maccuṃ pana tepi assāsena upahanituṃ vā āvisituṃ vā na sakkonti. Nijjhapanaṃ karontīti balikammavasena khamāpenti pasādenti. Aparādhaketi rājāparādhakārake. Dūsaketi rajjadūsake. Heṭhaketi sandhicchedādīhi lokaviheṭhake. Rājānoti rājāno. Viditvāna dosanti dosaṃ jānitvā yathānurūpena daṇḍena daṇḍentīti attho. Na maccunoti tepi maccuṃ daṇḍayituṃ na sakkonti.
ನಿಜ್ಝಪೇತುನ್ತಿ ಸಕ್ಖೀಹಿ ಅತ್ತನೋ ನಿರಪರಾಧಭಾವಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಪಸಾದೇತುಂ। ನ ಅಡ್ಢಕಾ ಬಲವಾ ತೇಜವಾಪೀತಿ ‘‘ಇಮೇ ಅಡ್ಢಾ, ಅಯಂ ಕಾಯಬಲಞಾಣಬಲಾದೀಹಿ ಬಲವಾ, ಅಯಂ ತೇಜವಾ’’ತಿ ಏವಮ್ಪಿ ನ ಪಚ್ಚುರಾಜಸ್ಸ ಅಪೇಕ್ಖಂ ಅತ್ಥಿ, ಏಕಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸತ್ತೇ ಅಪೇಕ್ಖಂ ಪೇಮಂ ಸಿನೇಹೋ ನತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬಮೇವ ಅಭಿಮದ್ದತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಪಸಯ್ಹಾತಿ ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ। ನ ಮಚ್ಚುನೋತಿ ತೇಪಿ ಮಚ್ಚುಂ ಖಾದಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ಕರೋನ್ತಾತಿ ಮಾಯಂ ಕರೋನ್ತಾ। ಮೋಹೇನ್ತೀತಿ ಅಭೂತಂ ಭೂತಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತಾ ಮೋಹೇನ್ತಿ। ಉಗ್ಗತೇಜಾತಿ ಉಗ್ಗತೇನ ವಿಸತೇಜೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ। ತಿಕಿಚ್ಛಕಾತಿ ವಿಸವೇಜ್ಜಾ। ಧಮ್ಮನ್ತರೀ ವೇತ್ತರಣೀ ಚ ಭೋಜೋತಿ ಏತೇ ಏವಂನಾಮಕಾ ವೇಜ್ಜಾ। ಘೋರಮಧೀಯಮಾನಾತಿ ಘೋರಂ ನಾಮ ವಿಜ್ಜಂ ಅಧೀಯನ್ತಾ। ಓಸಧೇಹೀತಿ ಘೋರಂ ವಾ ಗನ್ಧಾರಿಂ ವಾ ವಿಜ್ಜಂ ಸಾವೇತ್ವಾ ಓಸಧಂ ಆದಾಯ ತೇಹಿ ಓಸಧೇಹಿ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾನಂ ಅದಸ್ಸನಂ ವಜನ್ತಿ।
Nijjhapetunti sakkhīhi attano niraparādhabhāvaṃ pakāsetvā pasādetuṃ. Na aḍḍhakā balavā tejavāpīti ‘‘ime aḍḍhā, ayaṃ kāyabalañāṇabalādīhi balavā, ayaṃ tejavā’’ti evampi na paccurājassa apekkhaṃ atthi, ekasmimpi satte apekkhaṃ pemaṃ sineho natthi, sabbameva abhimaddatīti dasseti. Pasayhāti balakkārena abhibhavitvā. Na maccunoti tepi maccuṃ khādituṃ na sakkonti. Karontāti māyaṃ karontā. Mohentīti abhūtaṃ bhūtaṃ katvā dassentā mohenti. Uggatejāti uggatena visatejena samannāgatā. Tikicchakāti visavejjā. Dhammantarī vettaraṇī ca bhojoti ete evaṃnāmakā vejjā. Ghoramadhīyamānāti ghoraṃ nāma vijjaṃ adhīyantā. Osadhehīti ghoraṃ vā gandhāriṃ vā vijjaṃ sāvetvā osadhaṃ ādāya tehi osadhehi paccatthikānaṃ adassanaṃ vajanti.
ಧಮ್ಮೋತಿ ಸುಚರಿತಧಮ್ಮೋ। ರಕ್ಖತೀತಿ ಯೇನ ರಕ್ಖಿತೋ, ತಂ ಪಟಿರಕ್ಖತಿ। ಸುಖನ್ತಿ ಛಸು ಕಾಮಸಗ್ಗೇಸು ಸುಖಂ ಆವಹತಿ। ಪಾಪೇತೀತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ಉಪನೇತಿ।
Dhammoti sucaritadhammo. Rakkhatīti yena rakkhito, taṃ paṭirakkhati. Sukhanti chasu kāmasaggesu sukhaṃ āvahati. Pāpetīti paṭisandhivasena upaneti.
ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಚತುವೀಸತಿಯಾ ಗಾಥಾಹಿ ಪಿತು ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಜ್ಜಂ ತುಮ್ಹಾಕಮೇವ ಹೋತು, ನ ಮಯ್ಹಂ ಇಮಿನಾ ಅತ್ಥೋ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇನ್ತಮೇವ ಮಂ ಬ್ಯಾಧಿಜರಾಮರಣಾನಿ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಿಟ್ಠಥ, ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಯದಾಮಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮತ್ತಹತ್ಥೀ ವಿಯ ಕಞ್ಚನಪಞ್ಜರಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸೀಹಪೋತಕೋ ವಿಯ ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ। ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ‘‘ಮಮಪಿ ರಜ್ಜೇನತ್ಥೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ರಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ ತೇನ ಸದ್ಧಿಞ್ಞೇವ ನಿಕ್ಖಮಿ, ತಸ್ಮಿಂ ನಿಕ್ಖನ್ತೇ ದೇವೀಪಿ ಅಮಚ್ಚಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾದಯೋಪೀತಿ ಸಕಲನಗರವಾಸಿನೋ ಗೇಹಾನಿ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು। ಸಮಾಗಮೋ ಮಹಾ ಅಹೋಸಿ, ಪರಿಸಾ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಾ ಜಾತಾ। ತಂ ಆದಾಯ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪಾವಿಸಿ। ಸಕ್ಕೋ ತಸ್ಸ ನಿಕ್ಖನ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಕಮ್ಮಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಾಯಾಮಂ ಸತ್ತಯೋಜನವಿತ್ಥಾರಂ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಕಾರೇಸಿ। ಸಬ್ಬೇ ಪಬ್ಬಜಿತಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಪಟಿಯಾದಾಪೇಸಿ। ಇತೋ ಪರಂ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ಓವಾದದಾನಞ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯಣತಾ ಚ ಪರಿಸಾಯ ಅನಪಾಯಗಮನೀಯತಾ ಚ ಸಬ್ಬಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ।
Evaṃ mahāsatto catuvīsatiyā gāthāhi pitu dhammaṃ desetvā ‘‘mahārāja, tumhākaṃ rajjaṃ tumhākameva hotu, na mayhaṃ iminā attho, tumhehi pana saddhiṃ kathentameva maṃ byādhijarāmaraṇāni upagacchanti, tiṭṭhatha, tumhe’’ti vatvā ayadāmaṃ chinditvā mattahatthī viya kañcanapañjaraṃ chinditvā sīhapotako viya kāme pahāya mātāpitaro vanditvā nikkhami. Athassa pitā ‘‘mamapi rajjenattho natthī’’ti rajjaṃ pahāya tena saddhiññeva nikkhami, tasmiṃ nikkhante devīpi amaccāpi brāhmaṇagahapatikādayopīti sakalanagaravāsino gehāni chaḍḍetvā nikkhamiṃsu. Samāgamo mahā ahosi, parisā dvādasayojanikā jātā. Taṃ ādāya mahāsatto himavantaṃ pāvisi. Sakko tassa nikkhantabhāvaṃ ñatvā vissakammaṃ pesetvā dvādasayojanāyāmaṃ sattayojanavitthāraṃ assamapadaṃ kāresi. Sabbe pabbajitaparikkhāre paṭiyādāpesi. Ito paraṃ mahāsattassa pabbajjā ca ovādadānañca brahmalokaparāyaṇatā ca parisāya anapāyagamanīyatā ca sabbā heṭṭhā vuttanayeneva veditabbā.
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತಥಾಗತೋ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖನ್ತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಹಾರಾಜಕುಲಾನಿ ಅಹೇಸುಂ, ಸೇಸಪರಿಸಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ, ಅಯೋಘರಪಣ್ಡಿತೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘evaṃ, bhikkhave, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ti vatvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ, sesaparisā buddhaparisā, ayogharapaṇḍito pana ahameva ahosi’’nti.
ಅಯೋಘರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚುದ್ದಸಮಾ।
Ayogharajātakavaṇṇanā cuddasamā.
ಜಾತಕುದ್ದಾನಂ –
Jātakuddānaṃ –
ಮಾತಙ್ಗೋ ಚಿತ್ತಸಮ್ಭೂತೋ, ಸಿವಿ ಸಿರೀ ಚ ರೋಹಣಂ।
Mātaṅgo cittasambhūto, sivi sirī ca rohaṇaṃ;
ಹಂಸೋ ಸತ್ತಿಗುಮ್ಬೋ ಭಲ್ಲಾ, ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕಂ॥
Haṃso sattigumbo bhallā, somanassaṃ campeyyakaṃ.
ಪಲೋಭಂ ಪಞ್ಚಪಣ್ಡಿತಂ, ಹತ್ಥಿಪಾಲಂ ಅಯೋಘರಂ।
Palobhaṃ pañcapaṇḍitaṃ, hatthipālaṃ ayogharaṃ;
ವೀಸತಿಯಮ್ಹಿ ಜಾತಕಾ, ಚತುದ್ದಸೇವ ಸಙ್ಗಿತಾ॥
Vīsatiyamhi jātakā, catuddaseva saṅgitā.
ವೀಸತಿನಿಪಾತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Vīsatinipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
(ಚತುತ್ಥೋ ಭಾಗೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ)
(Catuttho bhāgo niṭṭhito)
॥ ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ॥
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯೇ
Khuddakanikāye
ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ
Jātaka-aṭṭhakathā
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೫೧೦. ಅಯೋಘರಜಾತಕಂ • 510. Ayogharajātakaṃ
