| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಇತಿವುತ್ತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Itivuttaka-aṭṭhakathā |
೪. ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
4. Avijjānīvaraṇasuttavaṇṇanā
೧೪. ಚತುತ್ಥೇ – ‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದೀಸು ನ-ಕಾರೋ ಪಟಿಸೇಧತ್ಥೋ। ಅಹನ್ತಿ ಭಗವಾ ಅತ್ತಾನಂ ನಿದ್ದಿಸತಿ। ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಇದಾನಿ ವತ್ತಬ್ಬಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣತೋ ಅಞ್ಞಂ। ಏಕನೀವರಣಮ್ಪೀತಿ ಏಕನೀವರಣಧಮ್ಮಮ್ಪಿ। ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮೀತಿ ದ್ವೇ ಸಮನುಪಸ್ಸನಾ – ದಿಟ್ಠಿಸಮನುಪಸ್ಸನಾ ಚ ಞಾಣಸಮನುಪಸ್ಸನಾ ಚ। ತತ್ಥ ‘‘ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಅ॰ ನಿ॰ ೪.೨೦೦; ಪಟಿ॰ ಮ॰ ೧.೧೩೦) ಆಗತಾ ಅಯಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮನುಪಸ್ಸನಾ ನಾಮ। ‘‘ಅನಿಚ್ಚತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ, ನೋ ನಿಚ್ಚತೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಟಿ॰ ಮ॰ ೩.೩೫) ಪನ ಆಗತಾ ಅಯಂ ಞಾಣಸಮನುಪಸ್ಸನಾ ನಾಮ। ಇಧಾಪಿ ಞಾಣಸಮನುಪಸ್ಸನಾವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ। ‘‘ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚ ಪದಸ್ಸ ನ-ಕಾರೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸಙ್ಖಾತೇನ ಸಮನ್ತಚಕ್ಖುನಾ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇ ಹತ್ಥಾಮಲಕಂ ವಿಯ ಓಲೋಕೇನ್ತೋಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಏಕನೀವರಣಮ್ಪಿ ನ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ।
14. Catutthe – ‘‘nāhaṃ, bhikkhave’’tiādīsu na-kāro paṭisedhattho. Ahanti bhagavā attānaṃ niddisati. Aññanti idāni vattabbaavijjānīvaraṇato aññaṃ. Ekanīvaraṇampīti ekanīvaraṇadhammampi. Samanupassāmīti dve samanupassanā – diṭṭhisamanupassanā ca ñāṇasamanupassanā ca. Tattha ‘‘rūpaṃ attato samanupassatī’’tiādinā (a. ni. 4.200; paṭi. ma. 1.130) āgatā ayaṃ diṭṭhisamanupassanā nāma. ‘‘Aniccato samanupassati, no niccato’’tiādinā (paṭi. ma. 3.35) pana āgatā ayaṃ ñāṇasamanupassanā nāma. Idhāpi ñāṇasamanupassanāva adhippetā. ‘‘Samanupassāmī’’ti ca padassa na-kārena sambandho. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘ahaṃ, bhikkhave, sabbaññutaññāṇasaṅkhātena samantacakkhunā sabbadhamme hatthāmalakaṃ viya olokentopi aññaṃ ekanīvaraṇampi na samanupassāmī’’ti.
ಯೇನ ನೀವರಣೇನ ನಿವುತಾ ಪಜಾ ದೀಘರತ್ತಂ ಸನ್ಧಾವನ್ತಿ ಸಂಸರನ್ತೀತಿ ಯೇನ ನೀವರಣಕಸಭಾವತ್ತಾ ನೀವರಣೇನ ಧಮ್ಮಸಭಾವಂ ಜಾನಿತುಂ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ಅದತ್ವಾ ಛಾದೇತ್ವಾ ಪರಿಯೋನನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಾನೇನ ಅನ್ಧಕಾರೇನ ನಿವುತಾ ಸತ್ತಾ ಅನಾದಿಮತಸಂಸಾರೇ ಅಪರಿಮಾಣೇ ಕಪ್ಪೇ ಮಹನ್ತೇಸು ಚೇವ ಖುದ್ದಕೇಸು ಚ ಭವಾದೀಸು ಅಪರಾಪರುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ಸಬ್ಬತೋ ಧಾವನ್ತಿ ಚೇವ ಸಂಸರನ್ತಿ, ಚ। ಆರಮ್ಮಣನ್ತರಸಙ್ಕಮನವಸೇನ ವಾ ಸನ್ಧಾವನಂ, ಭವನ್ತರಸಙ್ಕಮನವಸೇನ ಸಂಸರಣಂ। ಕಿಲೇಸಾನಂ ಬಲವಭಾವೇನ ವಾ ಸನ್ಧಾವನಂ, ದುಬ್ಬಲಭಾವೇನ ಸಂಸರಣಂ। ಖಣಿಕಮರಣವಸೇನ ವಾ ಏಕಜಾತಿಯಂ ಸನ್ಧಾವನಂ, ವೋಹಾರಮರಣವಸೇನ ಅನೇಕಾಸು ಜಾತೀಸು ಸಂಸರಣಂ। ಚಿತ್ತವಸೇನ ವಾ ಸನ್ಧಾವನಂ, ‘‘ಚಿತ್ತಮಸ್ಸ ವಿಧಾವತೀ’’ತಿ ಹಿ ವುತ್ತಂ, ಕಮ್ಮವಸೇನ ಸಂಸರಣಂ। ಏವಂ ಸನ್ಧಾವನಸಂಸರಣಾನಂ ವಿಸೇಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।
Yena nīvaraṇena nivutā pajā dīgharattaṃ sandhāvanti saṃsarantīti yena nīvaraṇakasabhāvattā nīvaraṇena dhammasabhāvaṃ jānituṃ passituṃ paṭivijjhituṃ adatvā chādetvā pariyonandhitvā ṭhānena andhakārena nivutā sattā anādimatasaṃsāre aparimāṇe kappe mahantesu ceva khuddakesu ca bhavādīsu aparāparuppattivasena sabbato dhāvanti ceva saṃsaranti, ca. Ārammaṇantarasaṅkamanavasena vā sandhāvanaṃ, bhavantarasaṅkamanavasena saṃsaraṇaṃ. Kilesānaṃ balavabhāvena vā sandhāvanaṃ, dubbalabhāvena saṃsaraṇaṃ. Khaṇikamaraṇavasena vā ekajātiyaṃ sandhāvanaṃ, vohāramaraṇavasena anekāsu jātīsu saṃsaraṇaṃ. Cittavasena vā sandhāvanaṃ, ‘‘cittamassa vidhāvatī’’ti hi vuttaṃ, kammavasena saṃsaraṇaṃ. Evaṃ sandhāvanasaṃsaraṇānaṃ viseso veditabbo.
ಯಥಯಿದನ್ತಿ ಯಥಾ ಇದಂ। ಯ-ಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ, ಸನ್ಧಿವಸೇನ ರಸ್ಸತ್ತಂ। ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪೂರೇತುಂ ಅಯುತ್ತಟ್ಠೇನ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದಿ ಅವಿನ್ದಿಯಂ ನಾಮ, ಅಲದ್ಧಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಂ ಅವಿನ್ದಿಯಂ ವಿನ್ದತೀತಿ ಅವಿಜ್ಜಾ। ವಿಪರೀತತೋ ಕಾಯಸುಚರಿತಾದಿ ವಿನ್ದಿಯಂ ನಾಮ, ತಂ ವಿನ್ದಿಯಂ ನ ವಿನ್ದತೀತಿ ಅವಿಜ್ಜಾ। ಖನ್ಧಾನಂ ರಾಸಟ್ಠಂ, ಆಯತನಾನಂ ಆಯತನಟ್ಠಂ, ಧಾತೂನಂ ಸುಞ್ಞಟ್ಠಂ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠಂ, ಸಚ್ಚಾನಂ ತಥಟ್ಠಂ ದುಕ್ಖಾದೀನಂ ಪೀಳನಾದಿವಸೇನ ವುತ್ತಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಅತ್ಥಂ ಅವಿದಿತಂ ಕರೋತೀತಿಪಿ ಅವಿಜ್ಜಾ। ಅನ್ತವಿರಹಿತೇ ಸಂಸಾರೇ ಸತ್ತೇ ಜವಾಪೇತೀತಿ ವಾ ಅವಿಜ್ಜಾ, ಪರಮತ್ಥತೋ ವಾ ಅವಿಜ್ಜಮಾನೇಸು ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾದೀಸು ಜವತಿ ಪವತ್ತತಿ, ವಿಜ್ಜಮಾನೇಸು ಖನ್ಧಾದೀಸು ನ ಜವತಿ, ನ ಪವತ್ತತೀತಿ ಅವಿಜ್ಜಾ। ಅಪಿಚ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಾದೀನಂ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣಾನಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನಂ ಛಾದನತೋಪಿ ಅವಿಜ್ಜಾ। ಅವಿಜ್ಜಾವ ನೀವರಣನ್ತಿ ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಂ।
Yathayidanti yathā idaṃ. Ya-kāro padasandhikaro, sandhivasena rassattaṃ. Avijjānīvaraṇanti ettha pūretuṃ ayuttaṭṭhena kāyaduccaritādi avindiyaṃ nāma, aladdhabbanti attho. Taṃ avindiyaṃ vindatīti avijjā. Viparītato kāyasucaritādi vindiyaṃ nāma, taṃ vindiyaṃ na vindatīti avijjā. Khandhānaṃ rāsaṭṭhaṃ, āyatanānaṃ āyatanaṭṭhaṃ, dhātūnaṃ suññaṭṭhaṃ, indriyānaṃ ādhipateyyaṭṭhaṃ, saccānaṃ tathaṭṭhaṃ dukkhādīnaṃ pīḷanādivasena vuttaṃ catubbidhaṃ atthaṃ aviditaṃ karotītipi avijjā. Antavirahite saṃsāre satte javāpetīti vā avijjā, paramatthato vā avijjamānesu itthipurisādīsu javati pavattati, vijjamānesu khandhādīsu na javati, na pavattatīti avijjā. Apica cakkhuviññāṇādīnaṃ vatthārammaṇānaṃ paṭiccasamuppādapaṭiccasamuppannānañca dhammānaṃ chādanatopi avijjā. Avijjāva nīvaraṇanti avijjānīvaraṇaṃ.
ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿವುತಾ ಪಜಾ ದೀಘರತ್ತಂ ಸನ್ಧಾವನ್ತಿ ಸಂಸರನ್ತೀತಿ ಇದಂ ಪುರಿಮಸ್ಸೇವ ದಳ್ಹೀಕರಣತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ। ಪುರಿಮಂ ವಾ – ‘‘ಯಥಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಓಪಮ್ಮದಸ್ಸನವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ಇದಂ ನೀವರಣಾನುಭಾವದಸ್ಸನವಸೇನ। ಕಸ್ಮಾ ಪನೇತ್ಥ ಅವಿಜ್ಜಾವ ಏವಂ ವುತ್ತಾ, ನ ಅಞ್ಞೇ ಧಮ್ಮಾತಿ? ಆದೀನವಪಟಿಚ್ಛಾದನೇನ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾದೀನಂ ವಿಸೇಸಪ್ಪಚ್ಚಯಭಾವತೋ। ತಥಾ ಹಿ ತಾಯ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಾದೀನವೇ ವಿಸಯೇ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾದಯೋ ಪವತ್ತನ್ತಿ।
Avijjānīvaraṇena hi, bhikkhave, nivutā pajā dīgharattaṃ sandhāvanti saṃsarantīti idaṃ purimasseva daḷhīkaraṇatthaṃ vuttaṃ. Purimaṃ vā – ‘‘yathayidaṃ, bhikkhave, avijjānīvaraṇa’’nti evaṃ opammadassanavasena vuttaṃ, idaṃ nīvaraṇānubhāvadassanavasena. Kasmā panettha avijjāva evaṃ vuttā, na aññe dhammāti? Ādīnavapaṭicchādanena kāmacchandādīnaṃ visesappaccayabhāvato. Tathā hi tāya paṭicchāditādīnave visaye kāmacchandādayo pavattanti.
ನತ್ಥಞ್ಞೋತಿ ಆದಿಕಾ ಗಾಥಾ ವುತ್ತಸ್ಸ ಅವುತ್ತಸ್ಸ ಚ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಸಙ್ಗಣ್ಹನವಸೇನ ಭಾಸಿತಾ। ತತ್ಥ ನಿವುತಾತಿ ನಿವಾರಿತಾ ಪಲಿಗುಣ್ಠಿತಾ, ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಹೋರತ್ತನ್ತಿ ದಿವಾ ಚೇವ ರತ್ತಿಞ್ಚ, ಸಬ್ಬಕಾಲನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಯಥಾ ಮೋಹೇನ ಆವುತಾತಿ ಯೇನ ಪಕಾರೇನ ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಸಙ್ಖಾತೇನ ಮೋಹೇನ ಆವುತಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಾ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಅಜಾನನ್ತಿಯೋ ಪಜಾ ಸಂಸಾರೇ ಸಂಸರನ್ತಿ, ತಥಾರೂಪೋ ಅಞ್ಞೋ ಏಕಧಮ್ಮೋಪಿ ಏಕನೀವರಣಮ್ಪಿ ನತ್ಥೀತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ಯೇ ಚ ಮೋಹಂ ಪಹನ್ತ್ವಾನ, ತಮೋಖನ್ಧಂ ಪದಾಲಯುನ್ತಿ ಯೇ ಪನ ಅರಿಯಸಾವಕಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ತದಙ್ಗಾದಿಪ್ಪಹಾನವಸೇನ, ಹೇಟ್ಠಿಮಮಗ್ಗೇಹಿ ವಾ ತಂತಂಮಗ್ಗವಜ್ಝಂ ಮೋಹಂ ಪಜಹಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗೇನ ವಜಿರೂಪಮಞಾಣೇನ ಮೋಹಸಙ್ಖಾತಮೇವ ತಮೋರಾಸಿಂ ಪದಾಲಯಿಂಸು, ಅನವಸೇಸತೋ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದಿಂಸು। ನ ತೇ ಪುನ ಸಂಸರನ್ತೀತಿ ತೇ ಅರಹನ್ತೋ –
Natthaññoti ādikā gāthā vuttassa avuttassa ca atthassa saṅgaṇhanavasena bhāsitā. Tattha nivutāti nivāritā paliguṇṭhitā, paṭicchāditāti attho. Ahorattanti divā ceva rattiñca, sabbakālanti vuttaṃ hoti. Yathāmohena āvutāti yena pakārena avijjānīvaraṇasaṅkhātena mohena āvutā paṭicchāditā suviññeyyampi ajānantiyo pajā saṃsāre saṃsaranti, tathārūpo añño ekadhammopi ekanīvaraṇampi natthīti yojetabbaṃ. Ye ca mohaṃ pahantvāna, tamokhandhaṃ padālayunti ye pana ariyasāvakā pubbabhāge tadaṅgādippahānavasena, heṭṭhimamaggehi vā taṃtaṃmaggavajjhaṃ mohaṃ pajahitvā aggamaggena vajirūpamañāṇena mohasaṅkhātameva tamorāsiṃ padālayiṃsu, anavasesato samucchindiṃsu. Na te puna saṃsarantīti te arahanto –
‘‘ಖನ್ಧಾನಞ್ಚ ಪಟಿಪಾಟಿ, ಧಾತುಆಯತನಾನ ಚ।
‘‘Khandhānañca paṭipāṭi, dhātuāyatanāna ca;
ಅಬ್ಬೋಚ್ಛಿನ್ನಂ ವತ್ತಮಾನಾ, ಸಂಸಾರೋತಿ ಪವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ॥ –
Abbocchinnaṃ vattamānā, saṃsāroti pavuccatī’’ti. –
ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಂಸಾರೇ ನ ಸಂಸರನ್ತಿ ನ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತಿ। ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಹೇತು ತೇಸಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ , ಯಸ್ಮಾ ಸಂಸಾರಸ್ಸ ಹೇತು ಮೂಲಕಾರಣಂ ಅವಿಜ್ಜಾ, ಸಾ ತೇಸಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ, ಸಬ್ಬಸೋ ನತ್ಥಿ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾತಿ।
Evaṃ vutte imasmiṃ saṃsāre na saṃsaranti na paribbhamanti. Kiṃ kāraṇā? Hetu tesaṃ na vijjati, yasmā saṃsārassa hetu mūlakāraṇaṃ avijjā, sā tesaṃ na vijjati, sabbaso natthi samucchinnattāti.
ಚತುತ್ಥಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Catutthasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಇತಿವುತ್ತಕಪಾಳಿ • Itivuttakapāḷi / ೪. ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಸುತ್ತಂ • 4. Avijjānīvaraṇasuttaṃ
