Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মিলিন্দপঞ্হপাল়ি • Milindapañhapāḷi

মেণ্ডকপঞ্হারম্ভকথা

Meṇḍakapañhārambhakathā

অট্ঠমন্তপরিৰজ্জনীযট্ঠানানি

Aṭṭhamantaparivajjanīyaṭṭhānāni

ভস্সপ্পৰাদো 1 ৰেতণ্ডী, অতিবুদ্ধি ৰিচক্খণো।

Bhassappavādo 2 vetaṇḍī, atibuddhi vicakkhaṇo;

মিলিন্দো ঞাণভেদায, নাগসেনমুপাগমি॥

Milindo ñāṇabhedāya, nāgasenamupāgami.

ৰসন্তো তস্স ছাযায, পরিপুচ্ছং পুনপ্পুনং।

Vasanto tassa chāyāya, paripucchaṃ punappunaṃ;

পভিন্নবুদ্ধি হুত্ৰান, সোপি আসি তিপেটকো॥

Pabhinnabuddhi hutvāna, sopi āsi tipeṭako.

নৰঙ্গং অনুমজ্জন্তো, রত্তিভাগে রহোগতো।

Navaṅgaṃ anumajjanto, rattibhāge rahogato;

অদ্দক্খি মেণ্ডকে পঞ্হে, দুন্নিৰেঠে সনিগ্গহে॥

Addakkhi meṇḍake pañhe, dunniveṭhe saniggahe.

‘‘পরিযাযভাসিতং অত্থি, অত্থি সন্ধাযভাসিতং।

‘‘Pariyāyabhāsitaṃ atthi, atthi sandhāyabhāsitaṃ;

সভাৰভাসিতং অত্থি, ধম্মরাজস্স সাসনে॥

Sabhāvabhāsitaṃ atthi, dhammarājassa sāsane.

‘‘তেসমত্থং অৰিঞ্ঞায, মেণ্ডকে জিনভাসিতে।

‘‘Tesamatthaṃ aviññāya, meṇḍake jinabhāsite;

অনাগতম্হি অদ্ধানে, ৰিগ্গহো তত্থ হেস্সতি॥

Anāgatamhi addhāne, viggaho tattha hessati.

‘‘হন্দ কথিং পসাদেত্ৰা, ছেজ্জাপেস্সামি মেণ্ডকে।

‘‘Handa kathiṃ pasādetvā, chejjāpessāmi meṇḍake;

তস্স নিদ্দিট্ঠমগ্গেন, নিদ্দিসিস্সন্ত্যনাগতে’’তি॥

Tassa niddiṭṭhamaggena, niddisissantyanāgate’’ti.

অথ খো মিলিন্দো রাজা পভাতায রত্তিযা উদ্ধস্তে 3 অরুণে সীসং ন্হত্ৰা সিরসি অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নে সম্মাসম্বুদ্ধে অনুস্সরিত্ৰা অট্ঠ ৰত্তপদানি সমাদিযি ‘‘ইতো মে অনাগতানি সত্ত দিৰসানি অট্ঠ গুণে সমাদিযিত্ৰা তপো চরিতব্বো ভৰিস্সতি , সোহং চিণ্ণতপো সমানো আচরিযং আরাধেত্ৰা মেণ্ডকে পঞ্হে পুচ্ছিস্সামী’’তি। অথ খো মিলিন্দো রাজা পকতিদুস্সযুগং অপনেত্ৰা আভরণানি চ ওমুঞ্চিত্ৰা কাসাৰং নিৰাসেত্ৰা মুণ্ডকপটিসীসকং সীসে পটিমুঞ্চিত্ৰা মুনিভাৰমুপগন্ত্ৰা অট্ঠ গুণে সমাদিযি ‘‘ইমং সত্তাহং মযা ন রাজত্থো অনুসাসিতব্বো, ন রাগূপসঞ্হিতং চিত্তং উপ্পাদেতব্বং, ন দোসূপসঞ্হিতং চিত্তং উপ্পাদেতব্বং, ন মোহূপসঞ্হিতং চিত্তং উপ্পাদেতব্বং, দাসকম্মকরপোরিসে জনেপি নিৰাতৰুত্তিনা ভৰিতব্বং, কাযিকং ৰাচসিকং অনুরক্খিতব্বং, ছপি আযতনানি নিরৰসেসতো অনুরক্খিতব্বানি, মেত্তাভাৰনায মানসং পক্খিপিতব্ব’’ন্তি। ইমে অট্ঠ গুণে সমাদিযিত্ৰা তেস্ৰেৰ অট্ঠসু গুণেসু মানসং পতিট্ঠপেত্ৰা বহি অনিক্খমিত্ৰা সত্তাহং ৰীতিনামেত্ৰা অট্ঠমে দিৰসে পভাতায রত্তিযা পগেৰ পাতরাসং কত্ৰা ওক্খিত্তচক্খু মিতভাণী সুসণ্ঠিতেন ইরিযাপথেন অৰিক্খিত্তেন চিত্তেন হট্ঠেন উদগ্গেন ৰিপ্পসন্নেন থেরং নাগসেনং উপসঙ্কমিত্ৰা থেরস্স পাদে সিরসা ৰন্দিত্ৰা একমন্তং ঠিতো ইদমৰোচ –

Atha kho milindo rājā pabhātāya rattiyā uddhaste 4 aruṇe sīsaṃ nhatvā sirasi añjaliṃ paggahetvā atītānāgatapaccuppanne sammāsambuddhe anussaritvā aṭṭha vattapadāni samādiyi ‘‘ito me anāgatāni satta divasāni aṭṭha guṇe samādiyitvā tapo caritabbo bhavissati , sohaṃ ciṇṇatapo samāno ācariyaṃ ārādhetvā meṇḍake pañhe pucchissāmī’’ti. Atha kho milindo rājā pakatidussayugaṃ apanetvā ābharaṇāni ca omuñcitvā kāsāvaṃ nivāsetvā muṇḍakapaṭisīsakaṃ sīse paṭimuñcitvā munibhāvamupagantvā aṭṭha guṇe samādiyi ‘‘imaṃ sattāhaṃ mayā na rājattho anusāsitabbo, na rāgūpasañhitaṃ cittaṃ uppādetabbaṃ, na dosūpasañhitaṃ cittaṃ uppādetabbaṃ, na mohūpasañhitaṃ cittaṃ uppādetabbaṃ, dāsakammakaraporise janepi nivātavuttinā bhavitabbaṃ, kāyikaṃ vācasikaṃ anurakkhitabbaṃ, chapi āyatanāni niravasesato anurakkhitabbāni, mettābhāvanāya mānasaṃ pakkhipitabba’’nti. Ime aṭṭha guṇe samādiyitvā tesveva aṭṭhasu guṇesu mānasaṃ patiṭṭhapetvā bahi anikkhamitvā sattāhaṃ vītināmetvā aṭṭhame divase pabhātāya rattiyā pageva pātarāsaṃ katvā okkhittacakkhu mitabhāṇī susaṇṭhitena iriyāpathena avikkhittena cittena haṭṭhena udaggena vippasannena theraṃ nāgasenaṃ upasaṅkamitvā therassa pāde sirasā vanditvā ekamantaṃ ṭhito idamavoca –

‘‘অত্থি মে, ভন্তে নাগসেন, কোচি অত্থো তুম্হেহি সদ্ধিং মন্তযিতব্বো, ন তত্থ অঞ্ঞো কোচি ততিযো ইচ্ছিতব্বো, সুঞ্ঞে ওকাসে পৰিৰিত্তে অরঞ্ঞে অট্ঠঙ্গুপাগতে সমণসারুপ্পে। তত্থ সো পঞ্হো পুচ্ছিতব্বো ভৰিস্সতি, তত্থ মে গুয্হং ন কাতব্বং ন রহস্সকং, অরহামহং রহস্সকং সুণিতুং সুমন্তনে উপগতে, উপমাযপি সো অত্থো উপপরিক্খিতব্বো, যথা কিং ৰিয, যথা নাম, ভন্তে নাগসেন, মহাপথৰী নিক্খেপং অরহতি নিক্খেপে উপগতে। এৰমেৰ খো, ভন্তে নাগসেন, অরহামহং রহস্সকং সুণিতুং সুমন্তনে উপগতে’’তি। গরুনা সহ পৰিৰিত্তপৰনং পৰিসিত্ৰা ইদমৰোচ – ‘‘ভন্তে নাগসেন, ইধ পুরিসেন মন্তযিতুকামেন অট্ঠ ঠানানি পরিৰজ্জযিতব্বানি ভৰন্তি, ন তেসু ঠানেসু ৰিঞ্ঞূ পুরিসো অত্থং মন্তেতি, মন্তিতোপি অত্থো পরিপততি ন সম্ভৰতি। কতমানি অট্ঠ ঠানানি? ৰিসমট্ঠানং পরিৰজ্জনীযং, সভযং পরিৰজ্জনীযং, অতিৰাতট্ঠানং পরিৰজ্জনীযং, পটিচ্ছন্নট্ঠানং পরিৰজ্জনীযং, দেৰট্ঠানং পরিৰজ্জনীযং, পন্থো পরিৰজ্জনীযো, সঙ্গামো 5 পরিৰজ্জনীযো, উদকতিত্থং পরিৰজ্জনীযং। ইমানি অট্ঠ ঠানানি পরিৰজ্জনীযানী’’তি।

‘‘Atthi me, bhante nāgasena, koci attho tumhehi saddhiṃ mantayitabbo, na tattha añño koci tatiyo icchitabbo, suññe okāse pavivitte araññe aṭṭhaṅgupāgate samaṇasāruppe. Tattha so pañho pucchitabbo bhavissati, tattha me guyhaṃ na kātabbaṃ na rahassakaṃ, arahāmahaṃ rahassakaṃ suṇituṃ sumantane upagate, upamāyapi so attho upaparikkhitabbo, yathā kiṃ viya, yathā nāma, bhante nāgasena, mahāpathavī nikkhepaṃ arahati nikkhepe upagate. Evameva kho, bhante nāgasena, arahāmahaṃ rahassakaṃ suṇituṃ sumantane upagate’’ti. Garunā saha pavivittapavanaṃ pavisitvā idamavoca – ‘‘bhante nāgasena, idha purisena mantayitukāmena aṭṭha ṭhānāni parivajjayitabbāni bhavanti, na tesu ṭhānesu viññū puriso atthaṃ manteti, mantitopi attho paripatati na sambhavati. Katamāni aṭṭha ṭhānāni? Visamaṭṭhānaṃ parivajjanīyaṃ, sabhayaṃ parivajjanīyaṃ, ativātaṭṭhānaṃ parivajjanīyaṃ, paṭicchannaṭṭhānaṃ parivajjanīyaṃ, devaṭṭhānaṃ parivajjanīyaṃ, pantho parivajjanīyo, saṅgāmo 6 parivajjanīyo, udakatitthaṃ parivajjanīyaṃ. Imāni aṭṭha ṭhānāni parivajjanīyānī’’ti.

থেরো আহ ‘‘কো দোসো ৰিসমট্ঠানে, সভযে, অতিৰাতে, পটিচ্ছন্নে, দেৰট্ঠানে, পন্থে, সঙ্গামে, উদকতিত্থে’’তি? ‘‘ৰিসমে, ভন্তে নাগসেন, মন্তিতো অত্থো ৰিকিরতি ৰিধমতি পগ্ঘরতি ন সম্ভৰতি, সভযে মনো সন্তস্সতি, সন্তস্সিতো ন সম্মা অত্থং সমনুপস্সতি, অতিৰাতে সদ্দো অৰিভূতো হোতি, পটিচ্ছন্নে উপস্সুতিং তিট্ঠন্তি, দেৰট্ঠানে মন্তিতো অত্থো গরুকং পরিণমতি, পন্থে মন্তিতো অত্থো তুচ্ছো ভৰতি, সঙ্গামে চঞ্চলো ভৰতি, উদকতিত্থে পাকটো ভৰতি। ভৰতীহ –

Thero āha ‘‘ko doso visamaṭṭhāne, sabhaye, ativāte, paṭicchanne, devaṭṭhāne, panthe, saṅgāme, udakatitthe’’ti? ‘‘Visame, bhante nāgasena, mantito attho vikirati vidhamati paggharati na sambhavati, sabhaye mano santassati, santassito na sammā atthaṃ samanupassati, ativāte saddo avibhūto hoti, paṭicchanne upassutiṃ tiṭṭhanti, devaṭṭhāne mantito attho garukaṃ pariṇamati, panthe mantito attho tuccho bhavati, saṅgāme cañcalo bhavati, udakatitthe pākaṭo bhavati. Bhavatīha –

‘‘‘ৰিসমং সভযং অতিৰাতো, পটিচ্ছন্নং দেৰনিস্সিতং।

‘‘‘Visamaṃ sabhayaṃ ativāto, paṭicchannaṃ devanissitaṃ;

পন্থো চ সঙ্গামো তিত্থং, অট্ঠেতে পরিৰজ্জিযা’’’তি॥

Pantho ca saṅgāmo titthaṃ, aṭṭhete parivajjiyā’’’ti.

অট্ঠ মন্তনস্স পরিৰজ্জনীযট্ঠানানি।

Aṭṭha mantanassa parivajjanīyaṭṭhānāni.







Footnotes:
1. ভস্সপ্পৰেদী (সী॰ পী॰)
2. bhassappavedī (sī. pī.)
3. উট্ঠিতে (স্যা॰), উগ্গতে (সী॰ পী॰)
4. uṭṭhite (syā.), uggate (sī. pī.)
5. সঙ্কমো (সী॰ পী॰)
6. saṅkamo (sī. pī.)

© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact