| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
៤. អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា
4. Attakāmapāricariyasikkhāpadavaṇṇanā
២៩០. ចតុត្ថេ បរេហិ បត្តេ បាតិយមានានំ ភិក្ខាបិណ្ឌានំ បាតោ សន្និបាតោតិ បិណ្ឌបាតោតិ ភិក្ខាហារោ វុច្ចតិ, តំសទិសតាយ អញ្ញោបិ យោ កោចិ ភិក្ខាចរិយំ វិនា ភិក្ខូហិ លទ្ធោ បិណ្ឌបាតោត្វេវ វុច្ចតិ។ បតិ ឯតិ ឯតស្មាតិ បច្ចយោតិ អាហ ‘‘បតិករណដ្ឋេន បច្ចយោ’’តិ។ រោគទុក្ខានំ វា បដិបក្ខភាវេន អយតិ បវត្តតីតិ បច្ចយោ។ សប្បាយស្សាតិ ហិតស្ស។ នគរបរិក្ខារេហីតិ នគរំ បរិវារេត្វា រក្ខណកេហិ។ រាជូនំ គេហបរិក្ខេបោ បរិខា ឧទ្ទាបោ បាការោ ឯសិកា បលិឃោ អដ្ដោតិ ឥមេ សត្ត នគរបរិក្ខារាតិ វទន្តិ។ សេតបរិក្ខារោតិ វិសុទ្ធិសីលាលង្ការោ។ អរិយមគ្គោ ហិ ឥធ ‘‘រថោ’’តិ អធិប្បេតោ, តស្ស ច សម្មាវាចាទយោ អលង្ការដ្ឋេន ‘‘បរិក្ខារា’’តិ វុត្តា។ ចក្កវីរិយោតិ វីរិយចក្កោ។ ជីវិតបរិក្ខារាតិ ជីវិតស្ស បវត្តិការណានិ។ សមុទានេតព្ពាតិ សម្មា ឧទ្ធំ អានេតព្ពា បរិយេសិតព្ពា។
290. Catutthe parehi patte pātiyamānānaṃ bhikkhāpiṇḍānaṃ pāto sannipātoti piṇḍapātoti bhikkhāhāro vuccati, taṃsadisatāya aññopi yo koci bhikkhācariyaṃ vinā bhikkhūhi laddho piṇḍapātotveva vuccati. Pati eti etasmāti paccayoti āha ‘‘patikaraṇaṭṭhena paccayo’’ti. Rogadukkhānaṃ vā paṭipakkhabhāvena ayati pavattatīti paccayo. Sappāyassāti hitassa. Nagaraparikkhārehīti nagaraṃ parivāretvā rakkhaṇakehi. Rājūnaṃ gehaparikkhepo parikhā uddāpo pākāro esikā paligho aṭṭoti ime satta nagaraparikkhārāti vadanti. Setaparikkhāroti visuddhisīlālaṅkāro. Ariyamaggo hi idha ‘‘ratho’’ti adhippeto, tassa ca sammāvācādayo alaṅkāraṭṭhena ‘‘parikkhārā’’ti vuttā. Cakkavīriyoti vīriyacakko. Jīvitaparikkhārāti jīvitassa pavattikāraṇāni. Samudānetabbāti sammā uddhaṃ ānetabbā pariyesitabbā.
២៩១. ឧបចារេតិ យត្ថ ឋិតោ វិញ្ញាបេតុំ សក្កោតិ, តាទិសេ ឋានេ។ កាមោ ចេវ ហេតុ ច បារិចរិយា ច អត្ថោតិ បាឡិយំ ‘‘អត្តនោ កាមំ, អត្តនោ ហេតុំ, អត្តនោ អធិប្បាយំ, អត្តនោ បារិចរិយ’’ន្តិ (បារា. ២៩២) វុត្តេសុ ឥមេសុ ចតូសុ បទេសុ កាមោ, ហេតុ, បារិចរិយា ច អដ្ឋកថាយំ វុត្តេ បឋមេ អត្ថវិកប្បេ វិគ្គហវាក្យាធិប្បាយសូចនតោ អត្ថោ។ សេសន្តិ អធិប្បាយបទមេកំ។ ព្យញ្ជនន្តិ ព្យញ្ជនមត្តំ, បឋមវិកប្បានុបយោគិតាយ វចនមត្តន្តិ អត្ថោ។ ទុតិយេ អត្ថវិកប្បេបិ ឯសេវ នយោ។
291.Upacāreti yattha ṭhito viññāpetuṃ sakkoti, tādise ṭhāne. Kāmo ceva hetu ca pāricariyā ca atthoti pāḷiyaṃ ‘‘attano kāmaṃ, attano hetuṃ, attano adhippāyaṃ, attano pāricariya’’nti (pārā. 292) vuttesu imesu catūsu padesu kāmo, hetu, pāricariyā ca aṭṭhakathāyaṃ vutte paṭhame atthavikappe viggahavākyādhippāyasūcanato attho. Sesanti adhippāyapadamekaṃ. Byañjananti byañjanamattaṃ, paṭhamavikappānupayogitāya vacanamattanti attho. Dutiye atthavikappepi eseva nayo.
យថាវុត្តមេវ អត្ថំ បទភាជនេន សំសន្ទិត្វា ទស្សេតុំ ‘‘អត្តនោ កាមំ អត្តនោ ហេតុំ អត្តនោ បារិចរិយន្តិ ហិ វុត្តេ ជានិស្សន្តិ បណ្ឌិតា’’តិអាទិ អារទ្ធំ។ ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – ‘‘អត្តនោ ហេតុ’’ន្តិ វុត្តេ អត្តនោ អត្ថាយាតិ អយមត្ថោ វិញ្ញាយតិ, ‘‘អត្តនោ កាមំ អត្តនោ បារិចរិយ’’ន្តិ វុត្តេ កាមេន បារិចរិយាតិ អយមត្ថោ វិញ្ញាយតិ។ តស្មា ឥមេហិ តីហិ បទេហិ អត្តនោ អត្ថាយ កាមេន បារិចរិយា អត្តកាមបារិចរិយាតិ ឥមំ អត្ថវិកប្បំ វិញ្ញូ ជានិស្សន្តិ។ ‘‘អត្តនោ អធិប្បាយ’’ន្តិ វុត្តេ បន អធិប្បាយ-សទ្ទស្ស កាមិត-សទ្ទេន សមានត្ថភាវតោ អត្តនា អធិប្បេតកាមិតដ្ឋេន អត្តកាមបារិចរិយាតិ ឥមមត្ថំ វិកប្បំ វិញ្ញូ ជានិស្សន្តិ។
Yathāvuttameva atthaṃ padabhājanena saṃsanditvā dassetuṃ ‘‘attano kāmaṃ attano hetuṃ attano pāricariyanti hi vutte jānissanti paṇḍitā’’tiādi āraddhaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘attano hetu’’nti vutte attano atthāyāti ayamattho viññāyati, ‘‘attano kāmaṃ attano pāricariya’’nti vutte kāmena pāricariyāti ayamattho viññāyati. Tasmā imehi tīhi padehi attano atthāya kāmena pāricariyā attakāmapāricariyāti imaṃ atthavikappaṃ viññū jānissanti. ‘‘Attano adhippāya’’nti vutte pana adhippāya-saddassa kāmita-saddena samānatthabhāvato attanā adhippetakāmitaṭṭhena attakāmapāricariyāti imamatthaṃ vikappaṃ viññū jānissanti.
ឯតទគ្គន្តិ ឯសា អគ្គា។ ទុដ្ឋុល្លវាចាសិក្ខាបទេបិ (បារា. ២៨៥) កាមំ ‘‘យាចតិបិ អាយាចតិបី’’តិ ឯវំ មេថុនយាចនំ អាគតំ, តំ បន ទុដ្ឋុល្លវាចស្សាទរាគវសេន វុត្តំ, ឥធ បន អត្តនោ មេថុនស្សាទរាគវសេនាតិ អយំ វិសេសោ។
Etadagganti esā aggā. Duṭṭhullavācāsikkhāpadepi (pārā. 285) kāmaṃ ‘‘yācatipi āyācatipī’’ti evaṃ methunayācanaṃ āgataṃ, taṃ pana duṭṭhullavācassādarāgavasena vuttaṃ, idha pana attano methunassādarāgavasenāti ayaṃ viseso.
វិនីតវត្ថូសុ ‘‘អគ្គទានំ ទេហី’’តិ ឥទំ អត្តនោ អត្ថាយ វុត្តំ, ទុដ្ឋុល្លវាចាសិក្ខាបទេ បន បរត្ថាយបិ វុត្តេ សីសំ ឯតីតិ វេទិតព្ពំ។ សុភគាតិ ឥស្សរិយាទីហិ សុន្ទរេហិ ភគេហិ សមន្នាគតា។ មនុស្សិត្ថី, តថាសញ្ញិតា, អត្តកាមបារិចរិយាយ រាគោ, តេន កាមបារិចរិយយាចនំ, តង្ខណវិជាននន្តិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ។
Vinītavatthūsu ‘‘aggadānaṃ dehī’’ti idaṃ attano atthāya vuttaṃ, duṭṭhullavācāsikkhāpade pana paratthāyapi vutte sīsaṃ etīti veditabbaṃ. Subhagāti issariyādīhi sundarehi bhagehi samannāgatā. Manussitthī, tathāsaññitā, attakāmapāricariyāya rāgo, tena kāmapāricariyayācanaṃ, taṅkhaṇavijānananti imānettha pañca aṅgāni.
អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Attakāmapāricariyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៤. អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទំ • 4. Attakāmapāricariyasikkhāpadaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៤. អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា • 4. Attakāmapāricariyasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ៤. អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា • 4. Attakāmapāricariyasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៤. អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា • 4. Attakāmapāricariyasikkhāpadavaṇṇanā
