| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិនយវិនិច្ឆយ-ដីកា • Vinayavinicchaya-ṭīkā |
អាបត្តិសមុដ្ឋានកថាវណ្ណនា
Āpattisamuṭṭhānakathāvaṇṇanā
៤០៥. អាទិនាតិ បឋមេន កាយសង្ខាតេន សមុដ្ឋានេន។
405.Ādināti paṭhamena kāyasaṅkhātena samuṭṭhānena.
៤០៦-៧. ទុក្កដាទយោតិ អាទិ-សទ្ទេន ថុល្លច្ចយសង្ឃាទិសេសា គហិតា។ យថាហ – ‘‘បយោគេ ទុក្កដំ ។ ឯកំ បិណ្ឌំ អនាគតេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស។ តស្មិំ បិណ្ឌេ អាគតេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្សា’’តិ (បរិ. ២៧៧)។ វិកាលេ បន បាចិត្តីតិ វិកាលភោជនបាចិត្តិ។ អញ្ញាតិហត្ថតោតិ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា អន្តរឃរំ បវិដ្ឋាយ ហត្ថតោ។ គហេត្វាតិ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា។ ‘‘បញ្ច ឥមា អាបត្តិយោ’’តិ បទច្ឆេទោ។
406-7.Dukkaṭādayoti ādi-saddena thullaccayasaṅghādisesā gahitā. Yathāha – ‘‘payoge dukkaṭaṃ . Ekaṃ piṇḍaṃ anāgate āpatti thullaccayassa. Tasmiṃ piṇḍe āgate āpatti saṅghādisesassā’’ti (pari. 277). Vikāle pana pācittīti vikālabhojanapācitti. Aññātihatthatoti aññātikāya bhikkhuniyā antaragharaṃ paviṭṭhāya hatthato. Gahetvāti khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā. ‘‘Pañca imā āpattiyo’’ti padacchedo.
៤០៨. ទុតិយេនាតិ វាចាសង្ខាតេន សមុដ្ឋានេន។
408.Dutiyenāti vācāsaṅkhātena samuṭṭhānena.
៤០៩-១០. សមាទិសតិ កថេតិ ចេ។ សព្ពថា វិបន្នន្តិ អទេសិតវត្ថុកតាទិនា សព្ពប្បការេន វិបន្នប្បទេសំ។ កុដិន្តិ សញ្ញាចិកាយ កុដិំ។ យថាហ បរិវារេ ‘‘តស្ស កុដិំ ករោន្តិ អទេសិតវត្ថុកំ បមាណាតិក្កន្តំ សារម្ភំ អបរិក្កមន’’ន្តិ (បរិ. ២៧៨)។ បទសោធម្មំ មូលំ សមុដ្ឋានំ យស្ស បាចិត្តិយស្សាតិ តថា វុត្តំ, តេន បទសោធម្មមូលេន, សហត្ថេ ចេតំ ករណវចនំ។
409-10.Samādisati katheti ce. Sabbathā vipannanti adesitavatthukatādinā sabbappakārena vipannappadesaṃ. Kuṭinti saññācikāya kuṭiṃ. Yathāha parivāre ‘‘tassa kuṭiṃ karonti adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ sārambhaṃ aparikkamana’’nti (pari. 278). Padasodhammaṃ mūlaṃ samuṭṭhānaṃ yassa pācittiyassāti tathā vuttaṃ, tena padasodhammamūlena, sahatthe cetaṃ karaṇavacanaṃ.
៤១១. តតិយេន សមុដ្ឋានេនាតិ កាយវាចាសង្ខាតេន សមុដ្ឋានេន។
411.Tatiyena samuṭṭhānenāti kāyavācāsaṅkhātena samuṭṭhānena.
៤១២. សំវិទហិត្វានាតិ សទ្ធិំ វិទហិត្វា, ‘‘កុដិំ ករោមា’’តិ អញ្ញេហិ សទ្ធិំ មន្តេត្វាតិ អត្ថោ។
412.Saṃvidahitvānāti saddhiṃ vidahitvā, ‘‘kuṭiṃ karomā’’ti aññehi saddhiṃ mantetvāti attho.
៤១៣. វត្វាតិ អត្តនោ អត្ថាយ វិញ្ញាបេត្វា។ ភិក្ខុនិន្តិ ភិក្ខូនំ ភុញ្ជនដ្ឋានេ ឋត្វា ‘‘ឥធ សូបំ ទេថ, ឥធ ឱទនំ ទេថា’’តិ វោសាសមានំ ឧបាសកានំ វត្វា ទាបេន្តិំ ភិក្ខុនិំ។ ន និវារេត្វាតិ ‘‘អបសក្ក តាវ, ភគិនិ, យាវ ភិក្ខូ ភុញ្ជន្តី’’តិ អនបសាទេត្វា ភុញ្ជតោតិ យោជនា។
413.Vatvāti attano atthāya viññāpetvā. Bhikkhuninti bhikkhūnaṃ bhuñjanaṭṭhāne ṭhatvā ‘‘idha sūpaṃ detha, idha odanaṃ dethā’’ti vosāsamānaṃ upāsakānaṃ vatvā dāpentiṃ bhikkhuniṃ. Na nivāretvāti ‘‘apasakka tāva, bhagini, yāva bhikkhū bhuñjantī’’ti anapasādetvā bhuñjatoti yojanā.
៤១៤. ចតុត្ថេន កាយចិត្តសមុដ្ឋានេន កតិ អាបត្តិយោ សិយុន្តិ យោជនា។
414. Catutthena kāyacittasamuṭṭhānena kati āpattiyo siyunti yojanā.
៤១៧. បញ្ចមេនាតិ វាចាចិត្តសមុដ្ឋានេន។ វទន្តិ វទន្តោ សមុទាចរន្តោ។
417.Pañcamenāti vācācittasamuṭṭhānena. Vadanti vadanto samudācaranto.
៤១៨. កុដិន្តិ និទស្សនមត្តំ, អទេសិតវត្ថុកំ បមាណាតិក្កន្តំ សារម្ភំ អបរិក្កមនំ សេនាសនម្បិ គហណំ វេទិតព្ពំ។
418.Kuṭinti nidassanamattaṃ, adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ sārambhaṃ aparikkamanaṃ senāsanampi gahaṇaṃ veditabbaṃ.
៤១៩. វាចេតិ បទសោ ធម្មន្តិ ឯត្ថ ‘‘អនុបសម្បន្ន’’ន្តិ សេសោ។ យថាហ – ‘‘ភិក្ខុ អកប្បិយសញ្ញី អនុបសម្បន្នំ បទសោ ធម្មំ វាចេតី’’តិ (បរិ. ២៨១)។ ទវកម្យតា វទន្តស្សាតិ ជាតិអាទីហិ អក្កោសវត្ថូហិ កីឡាធិប្បាយេន វទន្តស្ស។ ទវកម្យតាតិ ច ‘‘បដិសង្ខា យោនិសោ’’តិអាទីសុ (ម. និ. ១.២២, ២៤, ៤២២; អ. និ. ៦.៥៨; ៨.៩; មហានិ. ១៩៩, ២០៦; ធ. ស. ១៣៥៥; វិភ. ៥១៨) វិយ យ-ការលោបេន និទ្ទេសោ។
419.Vāceti padaso dhammanti ettha ‘‘anupasampanna’’nti seso. Yathāha – ‘‘bhikkhu akappiyasaññī anupasampannaṃ padaso dhammaṃ vācetī’’ti (pari. 281). Davakamyatā vadantassāti jātiādīhi akkosavatthūhi kīḷādhippāyena vadantassa. Davakamyatāti ca ‘‘paṭisaṅkhā yoniso’’tiādīsu (ma. ni. 1.22, 24, 422; a. ni. 6.58; 8.9; mahāni. 199, 206; dha. sa. 1355; vibha. 518) viya ya-kāralopena niddeso.
៤២០. ឆដ្ឋេន កាយវាចាចិត្តសមុដ្ឋានេន។ សំវិទហិត្វានាតិ សំវិធាយ, ‘‘ត្វញ្ច អហញ្ច ឯកតោ អវហរិស្សាមា’’តិ សម្មន្តនំ កត្វា។ ភណ្ឌំ ហរតីតិ ‘‘ភារិយំ ត្វំ ឯកំ បស្សំ គណ្ហ, អហំ ឥម’’ន្តិ វត្វា តេន សហ ឋានា ចាវេតិ ចេ។
420. Chaṭṭhena kāyavācācittasamuṭṭhānena. Saṃvidahitvānāti saṃvidhāya, ‘‘tvañca ahañca ekato avaharissāmā’’ti sammantanaṃ katvā. Bhaṇḍaṃ haratīti ‘‘bhāriyaṃ tvaṃ ekaṃ passaṃ gaṇha, ahaṃ ima’’nti vatvā tena saha ṭhānā cāveti ce.
៤២៣. ឥធ ឥមស្មិំ សាសនេ។ វិមតូបរមំ បរមន្តិ ឯត្ថ ‘‘កប្បិយំ នុ ខោ, អកប្បិយ’’ន្តិ វា ‘‘អាបត្តិ នុ ខោ, អនាបត្តី’’តិ វា ‘‘ធម្មោ នុ ខោ, អធម្មោ’’តិ វា ឯវមាទិនា នយេន វិវិធេនាការេន បវត្តា វិមតិ វិចិកិច្ឆា វិមតិ។ វិមតិំ ឧបរមេតិ វិនាសេតីតិ វិមតូបរមំ។ បរមំ ឧត្តមំ។ ឧត្តរន្តិ វិភង្គខន្ធកាគតានំ និទានាទិវិនិច្ឆយានំ បញ្ហឧត្តរភាវេន ឋិតត្តា ឧត្តរំ។ ឥមំ ឧត្តរំ នាម បករណំ យោ ឧត្តរតិ បញ្ញាយ ឱគាហេត្វា បរិយោសាបេតិ។ ឥធ ‘‘ឧត្តរំ ឧត្តរ’’ន្តិ បទទ្វយេ ឯកំ គុណនិទស្សនំ, ឯកំ សត្ថនិទស្សនន្តិ គហេតព្ពំ។ សុនយេន យុតោ សោ បុគ្គលោ វិនយំ បិដកំ ឧត្តរតីតិ សម្ពន្ធោ។ កិំ វិសិដ្ឋន្តិ អាហ ‘‘សុនយ’’ន្តិអាទិ ។ សុដ្ឋុ ចារិត្តវារិត្តទឡ្ហីករណសិថិលករណភេទា បញ្ញត្តិអនឧបញ្ញត្តាទិនយា ឯត្ថាតិ សុនយោ, តំ។ សុដ្ឋុ នីយតិ វិនិច្ឆយោ ឯតេនាតិ សុនយោ, ឧត្តរវិនិច្ឆយោ, តេន។ វិនិច្ឆយាវពោធេន សំយុត្តោ សមន្នាគតោ។ ទុក្ខេន ឧត្តរីយតីតិ ទុត្តរំ។ បាតិមោក្ខសំវរសីលទីបកត្តេន សមាធិបញ្ញានិព្ពានសង្ខាតឧត្តរប្បត្តិយា បតិដ្ឋាភាវតោ ឧត្តរំ ឧត្តរតិ ឱគាហេត្វា បរិយោសានំ បាបុណាតីតិ អត្ថោ។
423.Idha imasmiṃ sāsane. Vimatūparamaṃ paramanti ettha ‘‘kappiyaṃ nu kho, akappiya’’nti vā ‘‘āpatti nu kho, anāpattī’’ti vā ‘‘dhammo nu kho, adhammo’’ti vā evamādinā nayena vividhenākārena pavattā vimati vicikicchā vimati. Vimatiṃ uparameti vināsetīti vimatūparamaṃ. Paramaṃ uttamaṃ. Uttaranti vibhaṅgakhandhakāgatānaṃ nidānādivinicchayānaṃ pañhauttarabhāvena ṭhitattā uttaraṃ. Imaṃ uttaraṃ nāma pakaraṇaṃ yo uttarati paññāya ogāhetvā pariyosāpeti. Idha ‘‘uttaraṃ uttara’’nti padadvaye ekaṃ guṇanidassanaṃ, ekaṃ satthanidassananti gahetabbaṃ. Sunayena yuto so puggalo vinayaṃ piṭakaṃ uttaratīti sambandho. Kiṃ visiṭṭhanti āha ‘‘sunaya’’ntiādi . Suṭṭhu cārittavārittadaḷhīkaraṇasithilakaraṇabhedā paññattianaupaññattādinayā etthāti sunayo, taṃ. Suṭṭhu nīyati vinicchayo etenāti sunayo, uttaravinicchayo, tena. Vinicchayāvabodhena saṃyutto samannāgato. Dukkhena uttarīyatīti duttaraṃ. Pātimokkhasaṃvarasīladīpakattena samādhipaññānibbānasaṅkhātauttarappattiyā patiṭṭhābhāvato uttaraṃ uttarati ogāhetvā pariyosānaṃ pāpuṇātīti attho.
ឥធ យោ វិមតូបរមំ បរមំ ឧត្តរំ ឧត្តរំ នាម បករណំ ឧត្តរតិ, សុនយេន យុតោ សោ បុគ្គលោ សុនយំ ទុត្តរំ ឧត្តរំ វិនយំ ឧត្តរតីតិ យោជនា។ ច-សទ្ទេន សត្ថន្តរសមុច្ចយត្ថេន ឥមមត្ថំ ទីបេតិ។ សេយ្យថិទំ, ឥធ យោ សុនយំ ទុត្តរំ ឧត្តរំ វិនយំ ឧត្តរតិ, សុនយេន យុតោ សោ បុគ្គលោ វិមតូបរមំ បរមំ ឧត្តរំ ឧត្តរំ នាម បករណំ ឧត្តរតីតិ។ ឥមិនា យោ ឧត្តរំ ជានាតិ, សោ វិនយំ ជានាតិ។ យោ វិនយំ ជានាតិ, សោ ឧត្តរំ ជានាតីតិ ឧត្តរបករណស្ស វិនយបិដកជាននេ អច្ចន្តូបការិតា វិភាវិតាតិ ទដ្ឋព្ពំ។
Idha yo vimatūparamaṃ paramaṃ uttaraṃ uttaraṃ nāma pakaraṇaṃ uttarati, sunayena yuto so puggalo sunayaṃ duttaraṃ uttaraṃ vinayaṃ uttaratīti yojanā. Ca-saddena satthantarasamuccayatthena imamatthaṃ dīpeti. Seyyathidaṃ, idha yo sunayaṃ duttaraṃ uttaraṃ vinayaṃ uttarati, sunayena yuto so puggalo vimatūparamaṃ paramaṃ uttaraṃ uttaraṃ nāma pakaraṇaṃ uttaratīti. Iminā yo uttaraṃ jānāti, so vinayaṃ jānāti. Yo vinayaṃ jānāti, so uttaraṃ jānātīti uttarapakaraṇassa vinayapiṭakajānane accantūpakāritā vibhāvitāti daṭṭhabbaṃ.
ឥតិ ឧត្តរេ លីនត្ថបកាសនិយា
Iti uttare līnatthapakāsaniyā
អាបត្តិសមុដ្ឋានកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Āpattisamuṭṭhānakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
