| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរីគាថា-អដ្ឋកថា • Therīgāthā-aṭṭhakathā |
៣. អបរា ឧត្តមាថេរីគាថាវណ្ណនា
3. Aparā uttamātherīgāthāvaṇṇanā
យេ ឥមេ សត្ត ពោជ្ឈង្គាតិអាទិកា អបរាយ ឧត្តមាយ ថេរិយា គាថា។ អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី វិបស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ ពន្ធុមតីនគរេ កុលទាសី ហុត្វា និព្ពត្តិ។ សា ឯកទិវសំ សត្ថុ សាវកំ ឯកំ ខីណាសវត្ថេរំ បិណ្ឌាយ ចរន្តំ ទិស្វា បសន្នមានសា តីណិ មោទកានិ អទាសិ។ សា តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តី ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ កោសលជនបទេ អញ្ញតរស្មិំ ព្រាហ្មណមហាសាលកុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តា ជនបទចារិកំ ចរន្តស្ស សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធា បព្ពជិត្វា នចិរស្សេវ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរី ២.២.៣០-៣៦) –
Ye ime satta bojjhaṅgātiādikā aparāya uttamāya theriyā gāthā. Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī vipassissa bhagavato kāle bandhumatīnagare kuladāsī hutvā nibbatti. Sā ekadivasaṃ satthu sāvakaṃ ekaṃ khīṇāsavattheraṃ piṇḍāya carantaṃ disvā pasannamānasā tīṇi modakāni adāsi. Sā tena puññakammena devamanussesu saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde kosalajanapade aññatarasmiṃ brāhmaṇamahāsālakule nibbattitvā viññutaṃ pattā janapadacārikaṃ carantassa satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddhā pabbajitvā nacirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. therī 2.2.30-36) –
‘‘នគរេ ពន្ធុមតិយា, កុម្ភទាសី អហោសហំ;
‘‘Nagare bandhumatiyā, kumbhadāsī ahosahaṃ;
មម ភាគំ គហេត្វាន, គច្ឆំ ឧទកហារិកា។
Mama bhāgaṃ gahetvāna, gacchaṃ udakahārikā.
‘‘បន្ថម្ហិ សមណំ ទិស្វា, សន្តចិត្តំ សមាហិតំ;
‘‘Panthamhi samaṇaṃ disvā, santacittaṃ samāhitaṃ;
បសន្នចិត្តា សុមនា, មោទកេ តីណិទាសហំ។
Pasannacittā sumanā, modake tīṇidāsahaṃ.
‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
ឯកនវុតិកប្បានិ, វិនិបាតំ ន គច្ឆហំ។
Ekanavutikappāni, vinipātaṃ na gacchahaṃ.
‘‘សម្បត្តិ តំ ករិត្វាន, សព្ពំ អនុភវិំ អហំ;
‘‘Sampatti taṃ karitvāna, sabbaṃ anubhaviṃ ahaṃ;
មោទកេ តីណិ ទត្វាន, បត្តាហំ អចលំ បទំ។
Modake tīṇi datvāna, pattāhaṃ acalaṃ padaṃ.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ បដិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា ឧទានវសេន –
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānavasena –
៤៥.
45.
‘‘យេ ឥមេ សត្ត ពោជ្ឈង្គា, មគ្គា និព្ពានបត្តិយា;
‘‘Ye ime satta bojjhaṅgā, maggā nibbānapattiyā;
ភាវិតា តេ មយា សព្ពេ, យថា ពុទ្ធេន ទេសិតា។
Bhāvitā te mayā sabbe, yathā buddhena desitā.
៤៦.
46.
‘‘សុញ្ញតស្សានិមិត្តស្ស, លាភិនីហំ យទិច្ឆកំ;
‘‘Suññatassānimittassa, lābhinīhaṃ yadicchakaṃ;
ឱរសា ធីតា ពុទ្ធស្ស, និព្ពានាភិរតា សទា។
Orasā dhītā buddhassa, nibbānābhiratā sadā.
៤៧.
47.
‘‘សព្ពេ កាមា សមុច្ឆិន្នា, យេ ទិព្ពា យេ ច មានុសា;
‘‘Sabbe kāmā samucchinnā, ye dibbā ye ca mānusā;
វិក្ខីណោ ជាតិសំសារោ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ’’តិ។ –
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti. –
ឥមា គាថា អភាសិ។
Imā gāthā abhāsi.
តត្ថ សុញ្ញតស្សានិមិត្តស្ស, លាភិនីហំ យទិច្ឆកន្តិ សុញ្ញតសមាបត្តិយា ច អនិមិត្តសមាបត្តិយា ច អហំ យទិច្ឆកំ លាភិនី, តត្ថ យំ យំ សមាបជ្ជិតុំ ឥច្ឆាមិ យត្ថ យត្ថ យទា យទា, តំ តំ តត្ថ តត្ថ តទា តទា សមាបជ្ជិត្វា វិហរាមីតិ អត្ថោ។ យទិបិ ហិ សុញ្ញតាប្បណិហិតាទិនាមកស្ស យស្ស កស្សចិបិ មគ្គស្ស សុញ្ញតាទិភេទំ តិវិធម្បិ ផលំ សម្ភវតិ។ អយំ បន ថេរី សុញ្ញតានិមិត្តសមាបត្តិយោវ សមាបជ្ជតិ។ តេន វុត្តំ – ‘‘សុញ្ញតស្សានិមិត្តស្ស, លាភិនីហំ យទិច្ឆក’’ន្តិ។ យេភុយ្យវសេន វា ឯតំ វុត្តំ។ និទស្សនមត្តមេតន្តិ អបរេ។
Tattha suññatassānimittassa, lābhinīhaṃ yadicchakanti suññatasamāpattiyā ca animittasamāpattiyā ca ahaṃ yadicchakaṃ lābhinī, tattha yaṃ yaṃ samāpajjituṃ icchāmi yattha yattha yadā yadā, taṃ taṃ tattha tattha tadā tadā samāpajjitvā viharāmīti attho. Yadipi hi suññatāppaṇihitādināmakassa yassa kassacipi maggassa suññatādibhedaṃ tividhampi phalaṃ sambhavati. Ayaṃ pana therī suññatānimittasamāpattiyova samāpajjati. Tena vuttaṃ – ‘‘suññatassānimittassa, lābhinīhaṃ yadicchaka’’nti. Yebhuyyavasena vā etaṃ vuttaṃ. Nidassanamattametanti apare.
យេ ទិព្ពា យេ ច មានុសាតិ យេ ទេវលោកបរិយាបន្នា យេ ច មនុស្សលោកបរិយាបន្នា វត្ថុកាមា, តេ សព្ពេបិ តប្បដិពទ្ធឆន្ទរាគប្បហានេន មយា សម្មទេវ ឧច្ឆិន្នា, អបរិភោគារហា កតា ។ វុត្តញ្ហិ – ‘‘អភព្ពោ, អាវុសោ, ខីណាសវោ ភិក្ខុ កាមេ បរិភុញ្ជិតុំ។ សេយ្យថាបិ បុព្ពេ អគារិយភូតោ’’តិ។ សេសំ វុត្តនយមេវ។
Ye dibbā ye ca mānusāti ye devalokapariyāpannā ye ca manussalokapariyāpannā vatthukāmā, te sabbepi tappaṭibaddhachandarāgappahānena mayā sammadeva ucchinnā, aparibhogārahā katā . Vuttañhi – ‘‘abhabbo, āvuso, khīṇāsavo bhikkhu kāme paribhuñjituṃ. Seyyathāpi pubbe agāriyabhūto’’ti. Sesaṃ vuttanayameva.
អបរា ឧត្តមាថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Aparā uttamātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរីគាថាបាឡិ • Therīgāthāpāḷi / ៣. អបរាឧត្តមាថេរីគាថា • 3. Aparāuttamātherīgāthā
