| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
អនុបញ្ញត្តិវណ្ណនា
Anupaññattivaṇṇanā
បារាជិកវត្ថុភូតាតិ យេសំ តីសុ មគ្គេសុ តិលពីជមត្តម្បិ និមិត្តស្ស បវេសោកាសោ ហោតិ, តេ ឥត្ថិបុរិសាទិភេទា សព្ពេ សង្គយ្ហន្តិ, ន ឥតរេ។ ឥធ បន តិរច្ឆានគតាយាតិ-បាឡិបទានុរូបតោ ន សព្ពាតិអាទិនា ឥត្ថិលិង្គវសេន វុត្តំ។ គោនសាតិ សប្បវិសេសា, យេសំ បិដ្ឋីសុ មហន្តមហន្តានិ មណ្ឌលានិ ហោន្តិ។ កច្ឆបមណ្ឌូកានំ ចតុប្បទត្តេបិ ឱទកតាសាមញ្ញេន អបទេហិ សហ គហណំ។ មុខសណ្ឋានន្តិ ឱដ្ឋចម្មសណ្ឋានំ។ វណសង្ខេបន្តិ វណសង្គហំ។ វណេ ថុល្លច្ចយញ្ច ‘‘អមគ្គេន អមគ្គំ បវេសេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ (បារា. ៦៦) ឥមស្ស សុត្តស្ស វសេន វេទិតព្ពំ។ មង្គុសាតិ នកុលា។ ឯតមេវ ហិ អត្ថន្តិ យោ នំ អជ្ឈាបជ្ជតិ, តំ បរាជេតីតិ ឥមមត្ថំ វុត្តានំយេវ បារាជិកាទិសទ្ទានំ និព្ពចនប្បសង្គេ ឥមិស្សា បរិវារគាថាយ បវត្តត្តា។ ភដ្ឋោតិ សាសនតោ បរិហីនោ។ និរង្កតោតិ និរាកតោ។ ឯតន្តិ អាបត្តិរូបំ បារាជិកំ។ ឆិន្នោតិ អន្តរាខណ្ឌិតោ។
Pārājikavatthubhūtāti yesaṃ tīsu maggesu tilabījamattampi nimittassa pavesokāso hoti, te itthipurisādibhedā sabbe saṅgayhanti, na itare. Idha pana tiracchānagatāyāti-pāḷipadānurūpato na sabbātiādinā itthiliṅgavasena vuttaṃ. Gonasāti sappavisesā, yesaṃ piṭṭhīsu mahantamahantāni maṇḍalāni honti. Kacchapamaṇḍūkānaṃ catuppadattepi odakatāsāmaññena apadehi saha gahaṇaṃ. Mukhasaṇṭhānanti oṭṭhacammasaṇṭhānaṃ. Vaṇasaṅkhepanti vaṇasaṅgahaṃ. Vaṇe thullaccayañca ‘‘amaggena amaggaṃ paveseti, āpatti thullaccayassā’’ti (pārā. 66) imassa suttassa vasena veditabbaṃ. Maṅgusāti nakulā. Etameva hi atthanti yo naṃ ajjhāpajjati, taṃ parājetīti imamatthaṃ vuttānaṃyeva pārājikādisaddānaṃ nibbacanappasaṅge imissā parivāragāthāya pavattattā. Bhaṭṭhoti sāsanato parihīno. Niraṅkatoti nirākato. Etanti āpattirūpaṃ pārājikaṃ. Chinnoti antarākhaṇḍito.
បកតត្តេហិ ភិក្ខូហីតិ ឯត្ថ បកតត្តា នាម បារាជិកំ អនាបន្នា អនុក្ខិត្តា ច។ កេចិ បន ‘‘បកតត្តេហិ ភិក្ខូហិ ឯកតោ កត្តព្ពត្តាតិ អដ្ឋកថាយំ វុត្តត្តា បកតត្តភូតេហិ អលជ្ជីហិបិ សទ្ធិំ ឧបោសថាទិសង្ឃកម្មករណេ ទោសោ នត្ថី’’តិ វទន្តិ, តំ ន យុត្តំ, ឥមិនា វចនេន តស្ស អត្ថស្ស អសិជ្ឈនតោ។ យទិ ហិ សង្ឃកម្មំ ករីយតិ, បកតត្តេហេវ ករីយតិ, ន អបកតត្តេហីតិ ឯវំ អបកតត្តេហិ សហសំវាសបដិក្ខេបបរំ ឥទំ វចនំ, ន បន បកតត្តេហិ សព្ពេហិ អលជ្ជីអាទីហិ ឯកតោ សង្ឃកម្មំ កត្តព្ពមេវាតិ។ ឯវំ សំវាសវិធានបរំ បកតត្តេសុបិ សភាគាបត្តិំ អាបន្នេហិ អញ្ញមញ្ញញ្ច អលជ្ជីហិ ច សទ្ធិំ ឯកតោ កម្មករណស្ស បដិក្ខិត្តត្តា។ វុត្តញ្ហិ ‘‘សចេ សព្ពោ សង្ឃោ សភាគាបត្តិយា សតិ វុត្តវិធិំ អកត្វា ឧបោសថំ ករោតិ, វុត្តនយេនេវ សព្ពោ សង្ឃោ អាបត្តិំ អាបជ្ជតី’’តិអាទិ (កង្ខា. អដ្ឋ. និទានវណ្ណនា)។ ‘‘យត្ថ អាមិសបរិភោគោ វដ្ដតិ, ធម្មបរិភោគោបិ តត្ថ វដ្ដតី’’តិ អលជ្ជីហិ សហ បរិភោគោ ច អដ្ឋកថាយំ បដិក្ខិត្តោ ឯកតោ កម្មករណស្សាបិ ធម្មបរិភោគត្តា។ តស្មា យថា ហិ បាឡិយំ បារាជិកាបត្តិអាបជ្ជនកបុគ្គលនិយមត្ថំ យ្វាយំ ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន…បេ.… ឧបសម្បន្នោ, អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ ឥមស្មិំ វចនេ សព្ពេបិ ញត្តិចតុត្ថកម្មេន ឧបសម្បន្នា បារាជិកាបជ្ជនកបុគ្គលាយេវាតិ និយមោ ន សិជ្ឈតិ បារាជិកានាបជ្ជនកានម្បិ សេក្ខាទីនំ សម្ភវា, អថ ខោ ញត្តិចតុត្ថកម្មេន ឧបសម្បន្នេសុយេវ បារាជិកាបត្តិអាបជ្ជនកា អលជ្ជី ពាលបុថុជ្ជនា លព្ភន្តិ, ន បន ឯហិភិក្ខុអាទីសូតិ ឯវំ និយមោ សិជ្ឈតិ, ឯវមិធាបិ បកតត្តេសុយេវ ឯកតោ កម្មករណារហា អនាបត្តិកា លជ្ជី កុក្កុច្ចកា សិក្ខាកាមា ឧបលព្ភន្តិ , ន អបកតត្តេសូតិ ឯវមេវ និយមោ សិជ្ឈតិ អបកតត្តានំ គណបូរណត្តាភាវេន អសំវាសិកត្តនិយមតោ។ អលជ្ជិនោ បន គណបូរកា ហុត្វា កម្មស្ស សាធនតោ អសំវាសិកេសុ ន គហិតា កត្តព្ពវិធិំ អកត្វា តេហិ សហ មទ្ទិត្វា កម្មំ ករោន្តានំ អាបត្តិ អលជ្ជិតា ច ន វិគច្ឆតីតិ វេទិតព្ពំ។ ‘‘ឯកោ អលជ្ជី អលជ្ជីសតម្បិ ករោតី’’តិ (បារា. អដ្ឋ. ២.៥៨៥) ហិ វុត្តំ, តេនេវ វក្ខតិ ‘‘សព្ពេបិ លជ្ជិនោ ឯតេសុ កម្មាទីសុ សហ វសន្តី’’តិអាទិ។ អយញ្ចត្ថោ ឧបរិ វិត្ថារតោ អាវិ ភវិស្សតិ។
Pakatattehi bhikkhūhīti ettha pakatattā nāma pārājikaṃ anāpannā anukkhittā ca. Keci pana ‘‘pakatattehi bhikkhūhi ekato kattabbattāti aṭṭhakathāyaṃ vuttattā pakatattabhūtehi alajjīhipi saddhiṃ uposathādisaṅghakammakaraṇe doso natthī’’ti vadanti, taṃ na yuttaṃ, iminā vacanena tassa atthassa asijjhanato. Yadi hi saṅghakammaṃ karīyati, pakatatteheva karīyati, na apakatattehīti evaṃ apakatattehi sahasaṃvāsapaṭikkhepaparaṃ idaṃ vacanaṃ, na pana pakatattehi sabbehi alajjīādīhi ekato saṅghakammaṃ kattabbamevāti. Evaṃ saṃvāsavidhānaparaṃ pakatattesupi sabhāgāpattiṃ āpannehi aññamaññañca alajjīhi ca saddhiṃ ekato kammakaraṇassa paṭikkhittattā. Vuttañhi ‘‘sace sabbo saṅgho sabhāgāpattiyā sati vuttavidhiṃ akatvā uposathaṃ karoti, vuttanayeneva sabbo saṅgho āpattiṃ āpajjatī’’tiādi (kaṅkhā. aṭṭha. nidānavaṇṇanā). ‘‘Yattha āmisaparibhogo vaṭṭati, dhammaparibhogopi tattha vaṭṭatī’’ti alajjīhi saha paribhogo ca aṭṭhakathāyaṃ paṭikkhitto ekato kammakaraṇassāpi dhammaparibhogattā. Tasmā yathā hi pāḷiyaṃ pārājikāpattiāpajjanakapuggalaniyamatthaṃ yvāyaṃ ñatticatutthena kammena…pe… upasampanno, ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti imasmiṃ vacane sabbepi ñatticatutthakammena upasampannā pārājikāpajjanakapuggalāyevāti niyamo na sijjhati pārājikānāpajjanakānampi sekkhādīnaṃ sambhavā, atha kho ñatticatutthakammena upasampannesuyeva pārājikāpattiāpajjanakā alajjī bālaputhujjanā labbhanti, na pana ehibhikkhuādīsūti evaṃ niyamo sijjhati, evamidhāpi pakatattesuyeva ekato kammakaraṇārahā anāpattikā lajjī kukkuccakā sikkhākāmā upalabbhanti , na apakatattesūti evameva niyamo sijjhati apakatattānaṃ gaṇapūraṇattābhāvena asaṃvāsikattaniyamato. Alajjino pana gaṇapūrakā hutvā kammassa sādhanato asaṃvāsikesu na gahitā kattabbavidhiṃ akatvā tehi saha madditvā kammaṃ karontānaṃ āpatti alajjitā ca na vigacchatīti veditabbaṃ. ‘‘Eko alajjī alajjīsatampi karotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.585) hi vuttaṃ, teneva vakkhati ‘‘sabbepi lajjino etesu kammādīsu saha vasantī’’tiādi. Ayañcattho upari vitthārato āvi bhavissati.
តថាតិ សីមាបរិច្ឆិន្នេហីតិអាទិំ បរាមសតិ។ ឯកតោ វន្ទនភុញ្ជនគាមប្បវេសនវត្តាបដិវត្តករណឧគ្គហបរិបុច្ឆាសជ្ឈាយករណាទិសាមគ្គិកិរិយាវសេន ភគវតា បញ្ញត្តសិក្ខាបទសិក្ខនំ សមសិក្ខតា នាម, តញ្ច លជ្ជីហេវ សមំ សិក្ខិតព្ពំ, ន អលជ្ជីហីតិ ទស្សេតុំ ‘‘បញ្ញត្តំ បន…បេ.… សមសិក្ខតា នាមា’’តិ វុត្តំ។ តត្ថ អនតិក្កមនវសេន ឧគ្គហបរិបុច្ឆាទិវសេន ច លជ្ជីបុគ្គលេហិ សមំ ឯកតោ សិក្ខិតព្ពា សមសិក្ខាតិ សិក្ខាបទានិ វុត្តានិ, តាសំ សមសិក្ខនំ យថាវុត្តនយេន លជ្ជីហិ សិក្ខិតព្ពភាវោ សមសិក្ខតា នាមាតិ អធិប្បាយោ។ យថាវុត្តេសុ ឯកកម្មាទីសុ អលជ្ជីនំ លជ្ជិធម្មេ អនោក្កន្តេ លជ្ជីហិ សហ សំវាសោ នត្ថិ, តតោ ពហិយេវ តេ សន្ទិស្សន្តីតិ អាហ សព្ពេបិ លជ្ជិនោតិអាទិ។
Tathāti sīmāparicchinnehītiādiṃ parāmasati. Ekato vandanabhuñjanagāmappavesanavattāpaṭivattakaraṇauggahaparipucchāsajjhāyakaraṇādisāmaggikiriyāvasena bhagavatā paññattasikkhāpadasikkhanaṃ samasikkhatā nāma, tañca lajjīheva samaṃ sikkhitabbaṃ, na alajjīhīti dassetuṃ ‘‘paññattaṃ pana…pe… samasikkhatā nāmā’’ti vuttaṃ. Tattha anatikkamanavasena uggahaparipucchādivasena ca lajjīpuggalehi samaṃ ekato sikkhitabbā samasikkhāti sikkhāpadāni vuttāni, tāsaṃ samasikkhanaṃ yathāvuttanayena lajjīhi sikkhitabbabhāvo samasikkhatā nāmāti adhippāyo. Yathāvuttesu ekakammādīsu alajjīnaṃ lajjidhamme anokkante lajjīhi saha saṃvāso natthi, tato bahiyeva te sandissantīti āha sabbepi lajjinotiādi.
៥៦. យំ តំ វុត្តន្តិ សម្ពន្ធោ។ វត្ថុមេវ ន ហោតីតិ សុវណ្ណាទីហិ កតឥត្ថិរូបានំ អង្គជាតេសុបិ និមិត្តវោហារទស្សនតោ តត្ថ បារាជិកាសង្កានិវត្តនត្ថំ វុត្តំ។ តេនេវ វិនីតវត្ថូសុ លេបចិត្តាទិវត្ថូសុ សញ្ជាតកុក្កុច្ចស្ស បារាជិកេន អនាបត្តិ វុត្តា។
56. Yaṃ taṃ vuttanti sambandho. Vatthumeva na hotīti suvaṇṇādīhi kataitthirūpānaṃ aṅgajātesupi nimittavohāradassanato tattha pārājikāsaṅkānivattanatthaṃ vuttaṃ. Teneva vinītavatthūsu lepacittādivatthūsu sañjātakukkuccassa pārājikena anāpatti vuttā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / អនុបញ្ញត្តិវណ្ណនា • Anupaññattivaṇṇanā
