| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / कङ्खावितरणी-अभिनव-टीका • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
६. अनुपखज्जसिक्खापदवण्णना
6. Anupakhajjasikkhāpadavaṇṇanā
‘‘जान’’न्ति वुत्ते ‘‘अनुट्ठापनीयो ‘अय’न्ति जानन्तो’’ति अयं विसेसो कुतो लब्भतीति आह ‘‘तेनेवस्सा’’तिआदि। ननु पदभाजनेपि वुड्ढभावादिजाननमेव वुत्तं, न तु अनुट्ठापनीयभावन्ति अनुयोगं सन्धायाह ‘‘वुड्ढो ही’’तिआदि। बहूपकारतन्ति ‘‘भण्डागारिकत्तादिबहुउपकारभावं’’। न केवलं इदमेवाति आह ‘‘गुणविसिट्ठतञ्चा’’तिआदि, तेन बहूपकारत्तेपि गुणविसिट्ठत्ताभावे, गुणविसिट्ठत्तेपि बहूपकारत्ताभावे दातुं न वट्टतीति दस्सेति। ‘‘भण्डागारिकस्स बहूपकारतं, धम्मकथिकादीनं गुणविसिट्ठतञ्च सल्लक्खेत्वा’’ति (सारत्थ॰ टी॰ पाचित्तिय ३.११९-१२१) केचि। धुववासत्थायाति निच्चवासत्थाय। सम्मन्नित्वाति अपलोकनेन कम्मेन सम्मन्नित्वा। कामञ्चेत्थ गिलानस्सापि सङ्घोयेव अनुच्छविकं सेनासनं देति, गिलानो पन अपलोकेत्वा सङ्घेन अदिन्नसेनासनोपि न पीळेतब्बो अनुकम्पितब्बोति दस्सेतुं विसुं वुत्तो।
‘‘Jāna’’nti vutte ‘‘anuṭṭhāpanīyo ‘aya’nti jānanto’’ti ayaṃ viseso kuto labbhatīti āha ‘‘tenevassā’’tiādi. Nanu padabhājanepi vuḍḍhabhāvādijānanameva vuttaṃ, na tu anuṭṭhāpanīyabhāvanti anuyogaṃ sandhāyāha ‘‘vuḍḍho hī’’tiādi. Bahūpakāratanti ‘‘bhaṇḍāgārikattādibahuupakārabhāvaṃ’’. Na kevalaṃ idamevāti āha ‘‘guṇavisiṭṭhatañcā’’tiādi, tena bahūpakārattepi guṇavisiṭṭhattābhāve, guṇavisiṭṭhattepi bahūpakārattābhāve dātuṃ na vaṭṭatīti dasseti. ‘‘Bhaṇḍāgārikassa bahūpakārataṃ, dhammakathikādīnaṃ guṇavisiṭṭhatañca sallakkhetvā’’ti (sārattha. ṭī. pācittiya 3.119-121) keci. Dhuvavāsatthāyāti niccavāsatthāya. Sammannitvāti apalokanena kammena sammannitvā. Kāmañcettha gilānassāpi saṅghoyeva anucchavikaṃ senāsanaṃ deti, gilāno pana apaloketvā saṅghena adinnasenāsanopi na pīḷetabbo anukampitabboti dassetuṃ visuṃ vutto.
समन्ता दियड्ढो हत्थोति मज्झे पञ्ञत्तं मञ्चपीठं सन्धाय वुत्तं। एकपस्सेन चे पहोनकदिसा दिस्सति, ततो गहेतब्बं। पादधोवनपासाणतोति द्वारे निक्खित्तपादधोवनपासाणतो। निसीदन्तस्स वा निपज्जन्तस्स वा पाचित्तियन्ति एत्थ निसीदनमत्तेन, निपज्जनमत्तेनेव वा पाचित्तियं। पुनप्पुनं करोन्तस्साति उट्ठायुट्ठाय निसीदतो वा निपज्जतो वा।
Samantā diyaḍḍho hatthoti majjhe paññattaṃ mañcapīṭhaṃ sandhāya vuttaṃ. Ekapassena ce pahonakadisā dissati, tato gahetabbaṃ. Pādadhovanapāsāṇatoti dvāre nikkhittapādadhovanapāsāṇato. Nisīdantassa vā nipajjantassa vā pācittiyanti ettha nisīdanamattena, nipajjanamatteneva vā pācittiyaṃ. Punappunaṃ karontassāti uṭṭhāyuṭṭhāya nisīdato vā nipajjato vā.
सङ्घिके सङ्घिकसञ्ञिवेमतिकपुग्गलिकसञ्ञीनं वसेन तिकपाचित्तियं वेदितब्बं। तिकदुक्कटं पन पुग्गलिके सङ्घिकसञ्ञिवेमतिकअञ्ञपुग्गलिकसञ्ञीनं वसेन। विहारस्स उपचारेति तस्स बहि आसन्नप्पदेसे।
Saṅghike saṅghikasaññivematikapuggalikasaññīnaṃ vasena tikapācittiyaṃ veditabbaṃ. Tikadukkaṭaṃ pana puggalike saṅghikasaññivematikaaññapuggalikasaññīnaṃ vasena. Vihārassa upacāreti tassa bahi āsannappadese.
अनुपखज्जसिक्खापदवण्णना निट्ठिता।
Anupakhajjasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
