| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³-அட்ட²கதா² • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
32. ஆனந்தரிகஸமாதி⁴ஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா
32. Ānantarikasamādhiñāṇaniddesavaṇṇanā
80. ஆனந்தரிகஸமாதி⁴ஞாணனித்³தே³ஸே நெக்க²ம்மவஸேனாதிஆதீ³ஸு நெக்க²ம்மஅப்³யாபாத³ஆலோகஸஞ்ஞாஅவிக்கே²பத⁴ம்மவவத்தா²னஞாணபாமோஜ்ஜானி ஸுக்க²விபஸ்ஸகஸ்ஸ உபசாரஜ்ஜா²னஸம்பயுத்தா தஸ்ஸ தஸ்ஸ கிலேஸஸ்ஸ விபக்க²பூ⁴தா ஸத்த த⁴ம்மா ஏகசித்தஸம்பயுத்தா ஏவ. சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தா அவிக்கே²போதி ஏகக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வோ ஏகக்³க³தா, நானாரம்மணே ந விக்கி²பதி தேன சித்தந்தி அவிக்கே²போ, சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தாஸங்கா²தோ அவிக்கே²போதி அத்தோ². ஸமாதீ⁴தி ஏகாரம்மணே ஸமங் ஆதீ⁴யதி தேன சித்தந்தி ஸமாதி⁴ நாமாதி அத்தோ². தஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ வஸேனாதி உபசாரஸமாதி⁴னாபி ஸமாஹிதசித்தஸ்ஸ யதா²பூ⁴தாவபோ³த⁴தோ வுத்தப்பகாரஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ வஸேன. உப்பஜ்ஜதி ஞாணந்தி மக்³க³ஞாணங் யதா²க்கமேன உப்பஜ்ஜதி. கீ²யந்தீதி ஸமுச்சே²த³வஸேன கீ²யந்தி. இதீதி வுத்தப்பகாரஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ நிக³மனங். பட²மங் ஸமதோ²தி புப்³ப³பா⁴கே³ ஸமாதி⁴ ஹோதி. பச்சா² ஞாணந்தி அபரபா⁴கே³ மக்³க³க்க²ணே ஞாணங் ஹோதி.
80. Ānantarikasamādhiñāṇaniddese nekkhammavasenātiādīsu nekkhammaabyāpādaālokasaññāavikkhepadhammavavatthānañāṇapāmojjāni sukkhavipassakassa upacārajjhānasampayuttā tassa tassa kilesassa vipakkhabhūtā satta dhammā ekacittasampayuttā eva. Cittassa ekaggatā avikkhepoti ekaggassa bhāvo ekaggatā, nānārammaṇe na vikkhipati tena cittanti avikkhepo, cittassa ekaggatāsaṅkhāto avikkhepoti attho. Samādhīti ekārammaṇe samaṃ ādhīyati tena cittanti samādhi nāmāti attho. Tassa samādhissa vasenāti upacārasamādhināpi samāhitacittassa yathābhūtāvabodhato vuttappakārassa samādhissa vasena. Uppajjati ñāṇanti maggañāṇaṃ yathākkamena uppajjati. Khīyantīti samucchedavasena khīyanti. Itīti vuttappakārassa atthassa nigamanaṃ. Paṭhamaṃ samathoti pubbabhāge samādhi hoti. Pacchā ñāṇanti aparabhāge maggakkhaṇe ñāṇaṃ hoti.
காமாஸவோதி பஞ்சகாமகு³ணிகராகோ³. ப⁴வாஸவோதி ரூபாரூபப⁴வேஸு ச²ந்த³ராகோ³ ஜா²னநிகந்தி ஸஸ்ஸததி³ட்டி²ஸஹஜாதோ ராகோ³ ப⁴வவஸேன பத்த²னா. தி³ட்டா²ஸவோதி த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²யோ. அவிஜ்ஜாஸவோதி து³க்கா²தீ³ஸு அட்ட²ஸு டா²னேஸு அஞ்ஞாணங். பு⁴ம்மவசனேன ஓகாஸபுச்ச²ங் கத்வா ‘‘ஸோதாபத்திமக்³கே³னா’’திஆதி³னா ஆஸவக்க²யகரேன மக்³கே³ன ஆஸவக்க²யங் த³ஸ்ஸெத்வா ‘‘எத்தா²’’தி ஓகாஸவிஸ்ஸஜ்ஜனங் கதங், மக்³க³க்க²ணேதி வுத்தங் ஹோதி. அனவஸேஸோதி நத்தி² ஏதஸ்ஸ அவஸேஸோதி அனவஸேஸோ. அபாயக³மனீயோதி நிரயதிரச்சா²னயோனிபெத்திவிஸயாஸுரகாயா சத்தாரோ ஸுக²ஸங்கா²தா அயா அபேதத்தா அபாயா, யஸ்ஸ ஸங்விஜ்ஜதி , தங் புக்³க³லங் அபாயே க³மேதீதி அபாயக³மனீயோ. ஆஸவக்க²யகதா² து³ப⁴தோவுட்டா²னகதா²யங் வுத்தா.
Kāmāsavoti pañcakāmaguṇikarāgo. Bhavāsavoti rūpārūpabhavesu chandarāgo jhānanikanti sassatadiṭṭhisahajāto rāgo bhavavasena patthanā. Diṭṭhāsavoti dvāsaṭṭhi diṭṭhiyo. Avijjāsavoti dukkhādīsu aṭṭhasu ṭhānesu aññāṇaṃ. Bhummavacanena okāsapucchaṃ katvā ‘‘sotāpattimaggenā’’tiādinā āsavakkhayakarena maggena āsavakkhayaṃ dassetvā ‘‘etthā’’ti okāsavissajjanaṃ kataṃ, maggakkhaṇeti vuttaṃ hoti. Anavasesoti natthi etassa avasesoti anavaseso. Apāyagamanīyoti nirayatiracchānayonipettivisayāsurakāyā cattāro sukhasaṅkhātā ayā apetattā apāyā, yassa saṃvijjati , taṃ puggalaṃ apāye gametīti apāyagamanīyo. Āsavakkhayakathā dubhatovuṭṭhānakathāyaṃ vuttā.
அவிக்கே²பவஸேனாதி பவத்தமானஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபூ⁴தஸமாதி⁴வஸேன. பத²வீகஸிணவஸேனாதிஆதீ³ஸு த³ஸ கஸிணானி ததா³ரம்மணிகஅப்பனாஸமாதி⁴வஸேன வுத்தானி, பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிஆத³யோ மரணஸ்ஸதி உபஸமானுஸ்ஸதி ச உபசாரஜ்ஜா²னவஸேன வுத்தா, ஆனாபானஸ்ஸதி காயக³தாஸதி ச அப்பனாஸமாதி⁴வஸேன வுத்தா, த³ஸ அஸுபா⁴ பட²மஜ்ஜா²னவஸேன வுத்தா.
Avikkhepavasenāti pavattamānassa samādhissa upanissayabhūtasamādhivasena. Pathavīkasiṇavasenātiādīsu dasa kasiṇāni tadārammaṇikaappanāsamādhivasena vuttāni, buddhānussatiādayo maraṇassati upasamānussati ca upacārajjhānavasena vuttā, ānāpānassati kāyagatāsati ca appanāsamādhivasena vuttā, dasa asubhā paṭhamajjhānavasena vuttā.
பு³த்³த⁴ங் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதி. ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹ’’ந்திஆதி³பு³த்³த⁴கு³ணாரம்மணாய (ம॰ நி॰ 1.74; அ॰ நி॰ 3.71; 9.27) ஸதியா ஏதங் அதி⁴வசனங், தஸ்ஸா பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதியா வஸேன. ததா² த⁴ம்மங் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி த⁴ம்மானுஸ்ஸதி. ‘‘ஸ்வாக்கா²தோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ’’திஆதி³த⁴ம்மகு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதங் அதி⁴வசனங். ஸங்க⁴ங் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி ஸங்கா⁴னுஸ்ஸதி. ‘‘ஸுப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴’’திஆதி³ஸங்க⁴கு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதங் அதி⁴வசனங். ஸீலங் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி ஸீலானுஸ்ஸதி. அத்தனோ அக²ண்ட³தாதி³ஸீலகு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதங் அதி⁴வசனங். சாக³ங் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி சாகா³னுஸ்ஸதி. அத்தனோ முத்தசாக³தாதி³சாக³கு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதங் அதி⁴வசனங். தே³வதா ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி தே³வதானுஸ்ஸதி. தே³வதா ஸக்கி²ட்டா²னே ட²பெத்வா அத்தனோ ஸத்³தா⁴தி³கு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதங் அதி⁴வசனங். ஆனாபானே ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா ஸதி ஆனாபானஸ்ஸதி. ஆனாபானநிமித்தாரம்மணாய ஸதியா ஏதங் அதி⁴வசனங். மரணங் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா ஸதி மரணஸ்ஸதி. ஏகப⁴வபரியாபன்னஜீவிதிந்த்³ரியுபச்சே²த³ஸங்கா²தமரணாரம்மணாய ஸதியா ஏதங் அதி⁴வசனங். குச்சி²தானங் கேஸாதீ³னங் படிகூலானங் ஆயத்தா ஆகரத்தா காயோதிஸங்கா²தே ஸரீரே க³தா பவத்தா, தாதி³ஸங் வா காயங் க³தா ஸதி காயக³தாஸதி. ‘‘காயக³தஸதீ’’தி வத்தப்³பே³ ரஸ்ஸங் அகத்வா ‘‘காயக³தாஸதீ’’தி வுத்தா. ததே²வ இதா⁴பி காயக³தாஸதிவஸேனாதி வுத்தங். கேஸாதி³கேஸு காயகொட்டா²ஸேஸு படிகூலனிமித்தாரம்மணாய ஸதியா ஏதங் அதி⁴வசனங். உபஸமங் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி உபஸமானுஸ்ஸதி. ஸப்³ப³து³க்கூ²பஸமாரம்மணாய ஸதியா ஏதங் அதி⁴வசனங். த³ஸ அஸுபா⁴ ஹெட்டா² வுத்தத்தா².
Buddhaṃ ārabbha uppannā anussati buddhānussati. ‘‘Itipi so bhagavā araha’’ntiādibuddhaguṇārammaṇāya (ma. ni. 1.74; a. ni. 3.71; 9.27) satiyā etaṃ adhivacanaṃ, tassā buddhānussatiyā vasena. Tathā dhammaṃ ārabbha uppannā anussati dhammānussati. ‘‘Svākkhāto bhagavatā dhammo’’tiādidhammaguṇārammaṇāya satiyā etaṃ adhivacanaṃ. Saṅghaṃ ārabbha uppannā anussati saṅghānussati. ‘‘Suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’’tiādisaṅghaguṇārammaṇāya satiyā etaṃ adhivacanaṃ. Sīlaṃ ārabbha uppannā anussati sīlānussati. Attano akhaṇḍatādisīlaguṇārammaṇāya satiyā etaṃ adhivacanaṃ. Cāgaṃ ārabbha uppannā anussati cāgānussati. Attano muttacāgatādicāgaguṇārammaṇāya satiyā etaṃ adhivacanaṃ. Devatā ārabbha uppannā anussati devatānussati. Devatā sakkhiṭṭhāne ṭhapetvā attano saddhādiguṇārammaṇāya satiyā etaṃ adhivacanaṃ. Ānāpāne ārabbha uppannā sati ānāpānassati. Ānāpānanimittārammaṇāya satiyā etaṃ adhivacanaṃ. Maraṇaṃ ārabbha uppannā sati maraṇassati. Ekabhavapariyāpannajīvitindriyupacchedasaṅkhātamaraṇārammaṇāya satiyā etaṃ adhivacanaṃ. Kucchitānaṃ kesādīnaṃ paṭikūlānaṃ āyattā ākarattā kāyotisaṅkhāte sarīre gatā pavattā, tādisaṃ vā kāyaṃ gatā sati kāyagatāsati. ‘‘Kāyagatasatī’’ti vattabbe rassaṃ akatvā ‘‘kāyagatāsatī’’ti vuttā. Tatheva idhāpi kāyagatāsativasenāti vuttaṃ. Kesādikesu kāyakoṭṭhāsesu paṭikūlanimittārammaṇāya satiyā etaṃ adhivacanaṃ. Upasamaṃ ārabbha uppannā anussati upasamānussati. Sabbadukkhūpasamārammaṇāya satiyā etaṃ adhivacanaṃ. Dasa asubhā heṭṭhā vuttatthā.
81. தீ³க⁴ங் அஸ்ஸாஸவஸேனாதிஆதீ³னி அப்பனூபசாரஸமாதி⁴பே⁴த³ங்யேவ த³ஸ்ஸேதுங் வுத்தானி. தீ³க⁴ங் அஸ்ஸாஸவஸேனாதி தீ³க⁴ந்தி வுத்தஅஸ்ஸாஸவஸேன. ‘‘தீ³க⁴ங் வா அஸ்ஸஸந்தோ தீ³க⁴ங் அஸ்ஸஸாமீதி பஜானாதீ’’தி (தீ³॰ நி॰ 2.374; ம॰ நி॰ 1.107; 3.148) ஹி வுத்தங். ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ஸப்³ப³காயபடிஸங்வேதீ³தி ஸப்³ப³ஸ்ஸ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸகாயஸ்ஸ படிஸங்வேதீ³. பஸ்ஸம்ப⁴யங் காயஸங்கா²ரந்தி ஓளாரிகங் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸங்கா²தங் காயஸங்கா²ரங் பஸ்ஸம்பெ⁴ந்தோ வூபஸமெந்தோ. ‘‘தீ³க⁴ங் ரஸ்ஸங் ஸப்³ப³காயபடிஸங்வேதீ³ பஸ்ஸம்ப⁴யங் காயஸங்கா²ர’’ந்தி இமினாவ சதுக்கேன அப்பனாஸமாதி⁴ வுத்தோ. பீதிபடிஸங்வேதீ³தி பீதிங் பாகடங் கரொந்தோ. சித்தஸங்கா²ரபடிஸங்வேதீ³தி ஸஞ்ஞாவேத³னாஸங்கா²தங் சித்தஸங்கா²ரங் பாகடங் கரொந்தோ. அபி⁴ப்பமோத³யங் சித்தந்தி சித்தங் மோதெ³ந்தோ. ஸமாத³ஹங் சித்தந்தி ஆரம்மணே சித்தங் ஸமங் ட²பெந்தோ. விமோசயங் சித்தந்தி சித்தங் நீவரணாதீ³ஹி விமோசெந்தோ. பீதிபடிஸங்வேதீ³ ஸுக²படிஸங்வேதீ³ சித்தஸங்கா²ரபடிஸங்வேதீ³ பஸ்ஸம்ப⁴யங் சித்தஸங்கா²ரந்தி சதுக்கஞ்ச சித்தபடிஸங்வேதீ³ அபி⁴ப்பமோத³யங் சித்தங் ஸமாத³ஹங் சித்தங் விமோசயங் சித்தந்தி சதுக்கஞ்ச அப்பனாஸமாதி⁴வஸேன விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தஸமாதி⁴வஸேன ச வுத்தானி. அனிச்சானுபஸ்ஸீதி அனிச்சானுபஸ்ஸனாவஸேன. விராகா³னுபஸ்ஸீதி நிப்³பி³தா³னுபஸனாவஸேன. நிரோதா⁴னுபஸ்ஸீதி ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாவஸேன. படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீதி வுட்டா²னகா³மினீவிபஸ்ஸனாவஸேன. ஸா ஹி தத³ங்க³வஸேன ஸத்³தி⁴ங் க²ந்தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரேஹி கிலேஸே பரிச்சஜதி. ஸங்க²ததோ³ஸத³ஸ்ஸனேன ச தப்³பி³பரீதே நிப்³பா³னே தன்னின்னதாய பக்க²ந்த³தி. இத³ங் சதுக்கங் விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தஸமாதி⁴வஸேனேவ வுத்தங். அஸ்ஸாஸவஸேன பஸ்ஸாஸவஸேனாதி செத்த² அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸபவத்திமத்தங் க³ஹெத்வா வுத்தங், ந ததா³ரம்மணகரணவஸேன. வித்தா²ரோ பனெத்த² ஆனாபானகதா²யங் ஆவிப⁴விஸ்ஸதி.
81.Dīghaṃassāsavasenātiādīni appanūpacārasamādhibhedaṃyeva dassetuṃ vuttāni. Dīghaṃ assāsavasenāti dīghanti vuttaassāsavasena. ‘‘Dīghaṃ vā assasanto dīghaṃ assasāmīti pajānātī’’ti (dī. ni. 2.374; ma. ni. 1.107; 3.148) hi vuttaṃ. Esa nayo sesesupi. Sabbakāyapaṭisaṃvedīti sabbassa assāsapassāsakāyassa paṭisaṃvedī. Passambhayaṃ kāyasaṅkhāranti oḷārikaṃ assāsapassāsaṅkhātaṃ kāyasaṅkhāraṃ passambhento vūpasamento. ‘‘Dīghaṃ rassaṃ sabbakāyapaṭisaṃvedī passambhayaṃ kāyasaṅkhāra’’nti imināva catukkena appanāsamādhi vutto. Pītipaṭisaṃvedīti pītiṃ pākaṭaṃ karonto. Cittasaṅkhārapaṭisaṃvedīti saññāvedanāsaṅkhātaṃ cittasaṅkhāraṃ pākaṭaṃ karonto. Abhippamodayaṃ cittanti cittaṃ modento. Samādahaṃ cittanti ārammaṇe cittaṃ samaṃ ṭhapento. Vimocayaṃ cittanti cittaṃ nīvaraṇādīhi vimocento. Pītipaṭisaṃvedī sukhapaṭisaṃvedī cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passambhayaṃ cittasaṅkhāranti catukkañca cittapaṭisaṃvedī abhippamodayaṃ cittaṃ samādahaṃ cittaṃ vimocayaṃ cittanti catukkañca appanāsamādhivasena vipassanāsampayuttasamādhivasena ca vuttāni. Aniccānupassīti aniccānupassanāvasena. Virāgānupassīti nibbidānupasanāvasena. Nirodhānupassīti bhaṅgānupassanāvasena. Paṭinissaggānupassīti vuṭṭhānagāminīvipassanāvasena. Sā hi tadaṅgavasena saddhiṃ khandhābhisaṅkhārehi kilese pariccajati. Saṅkhatadosadassanena ca tabbiparīte nibbāne tanninnatāya pakkhandati. Idaṃ catukkaṃ vipassanāsampayuttasamādhivaseneva vuttaṃ. Assāsavasena passāsavasenāti cettha assāsapassāsapavattimattaṃ gahetvā vuttaṃ, na tadārammaṇakaraṇavasena. Vitthāro panettha ānāpānakathāyaṃ āvibhavissati.
ஆனந்தரிகஸமாதி⁴ஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.
Ānantarikasamādhiñāṇaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
திபிடக (மூல) • Tipiṭaka (Mūla) / ஸுத்தபிடக • Suttapiṭaka / கு²த்³த³கனிகாய • Khuddakanikāya / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளி • Paṭisambhidāmaggapāḷi / 32. ஆனந்தரிகஸமாதி⁴ஞாணனித்³தே³ஸோ • 32. Ānantarikasamādhiñāṇaniddeso
