| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / суд̇д̇анибаад̇а-адтагат̇аа • Suttanipāta-aṭṭhakathā |
10. аал̣авагасуд̇д̇аван̣н̣анаа
10. Āḷavakasuttavaṇṇanā
звам̣ мз суд̇анд̇и аал̣авагасуд̇д̇ам̣. гаа уббад̇д̇и? ад̇т̇аван̣н̣анаанаязнзвасса уббад̇д̇и аавибхависсад̇и. ад̇т̇аван̣н̣анааяа жа ‘‘звам̣ мз суд̇ам̣, згам̣ самаяам̣ бхаг̇аваа’’д̇и зд̇ам̣ вуд̇д̇ад̇т̇амзва. аал̣авияам̣ вихарад̇и аал̣авагасса яагкасса бхаванзд̇и зд̇т̇а бана гаа аал̣авий, гасмаа жа бхаг̇аваа д̇асса яагкасса бхаванз вихарад̇ийд̇и? вужжад̇з – аал̣авийд̇и радтамби наг̇арамби вужжад̇и, д̇ад̣̇убхаяамби ид̇ха ваддад̇и. аал̣авийнаг̇арасса хи самийбз вихаранд̇оби ‘‘аал̣авияам̣ вихарад̇ий’’д̇и вужжад̇и. д̇асса жа наг̇арасса самийбз авид̣̇уурз г̇аавуд̇амад̇д̇з д̇ам̣ бхаванам̣, аал̣авийрадтз вихаранд̇оби ‘‘аал̣авияам̣ вихарад̇ий’’д̇и вужжад̇и, аал̣авийрадтз жзд̇ам̣ бхаванам̣.
Evaṃme sutanti āḷavakasuttaṃ. Kā uppatti? Atthavaṇṇanānayenevassa uppatti āvibhavissati. Atthavaṇṇanāya ca ‘‘evaṃ me sutaṃ, ekaṃ samayaṃ bhagavā’’ti etaṃ vuttatthameva. Āḷaviyaṃ viharati āḷavakassa yakkhassa bhavaneti ettha pana kā āḷavī, kasmā ca bhagavā tassa yakkhassa bhavane viharatīti? Vuccate – āḷavīti raṭṭhampi nagarampi vuccati, tadubhayampi idha vaṭṭati. Āḷavīnagarassa hi samīpe viharantopi ‘‘āḷaviyaṃ viharatī’’ti vuccati. Tassa ca nagarassa samīpe avidūre gāvutamatte taṃ bhavanaṃ, āḷavīraṭṭhe viharantopi ‘‘āḷaviyaṃ viharatī’’ti vuccati, āḷavīraṭṭhe cetaṃ bhavanaṃ.
яасмаа бана аал̣аваго рааж̇аа вивид̇ханаадагуубабхог̇ам̣ чад̣д̣зд̇ваа жорабадиб̣ааханад̇т̇ам̣ бадирааж̇анисзд̇ханад̇т̇ам̣ б̣яааяаамагаран̣ад̇т̇ан̃жа сад̇д̇амз сад̇д̇амз д̣̇ивасз миг̇авам̣ г̇ажчанд̇о згад̣̇ивасам̣ б̣алагааязна сад̣̇д̇хим̣ гад̇игам̣ агааси – ‘‘яасса бассзна миг̇о балааяад̇и, д̇ассзва со бхааро’’д̇и. ат̇а д̇ассзва бассзна миг̇о балааяи, ж̇авасамбанно рааж̇аа д̇ханум̣ г̇ахзд̇ваа бад̇д̇игова д̇ияож̇анам̣ д̇ам̣ миг̇ам̣ ануб̣анд̇хи. зн̣имиг̇аа жа д̇ияож̇анавзг̇аа зва хонд̇и. ат̇а баригкийн̣аж̇авам̣ д̇ам̣ миг̇ам̣ уд̣̇агам̣ бависид̇ваа, тид̇ам̣ вад̇хид̇ваа, д̣̇вид̇хаа чзд̇ваа, анад̇т̇игоби мам̣сзна ‘‘наасагки миг̇ам̣ г̇ахзд̇у’’нд̇и абаваад̣̇аможанад̇т̇ам̣ гааж̇знаад̣̇ааяа ааг̇ажчанд̇о наг̇арассаавид̣̇уурз б̣ахалабад̇д̇абалаасам̣ махааниг̇род̇хам̣ д̣̇исваа бариссамавинод̣̇анад̇т̇ам̣ д̇асса мууламубаг̇ад̇о. д̇асмин̃жа ниг̇род̇хз аал̣аваго яагко махаарааж̇асанд̇игаа варам̣ лабхид̇ваа маж̇жханхигасамаяз д̇асса ругкасса чааяааяа пудтогаасам̣ бавидтз баан̣ино каад̣̇анд̇о бадивасад̇и. со д̇ам̣ д̣̇исваа каад̣̇ид̇ум̣ убаг̇ад̇о. ат̇а рааж̇аа д̇зна сад̣̇д̇хим̣ гад̇игам̣ агааси – ‘‘мун̃жа мам̣, ахам̣ д̇з д̣̇ивасз д̣̇ивасз мануссан̃жа т̇аалибааган̃жа бзсзссаамий’’д̇и. яагко ‘‘д̇вам̣ рааж̇уубабхог̇зна бамад̇д̇о саммуссаси, ахам̣ бана бхаванам̣ анубаг̇ад̇ан̃жа ананун̃н̃аад̇ан̃жа каад̣̇ид̇ум̣ на лабхаами, сваахам̣ бхаванд̇амби ж̇ийязяяа’’нд̇и на мун̃жи. рааж̇аа ‘‘яам̣ д̣̇ивасам̣ на бзсзми, д̇ам̣ д̣̇ивасам̣ мам̣ г̇ахзд̇ваа каад̣̇аахий’’д̇и ад̇д̇аанам̣ ануж̇аанид̇ваа д̇зна муд̇д̇о наг̇араабхимуко аг̇амааси.
Yasmā pana āḷavako rājā vividhanāṭakūpabhogaṃ chaḍḍetvā corapaṭibāhanatthaṃ paṭirājanisedhanatthaṃ byāyāmakaraṇatthañca sattame sattame divase migavaṃ gacchanto ekadivasaṃ balakāyena saddhiṃ katikaṃ akāsi – ‘‘yassa passena migo palāyati, tasseva so bhāro’’ti. Atha tasseva passena migo palāyi, javasampanno rājā dhanuṃ gahetvā pattikova tiyojanaṃ taṃ migaṃ anubandhi. Eṇimigā ca tiyojanavegā eva honti. Atha parikkhīṇajavaṃ taṃ migaṃ udakaṃ pavisitvā, ṭhitaṃ vadhitvā, dvidhā chetvā, anatthikopi maṃsena ‘‘nāsakkhi migaṃ gahetu’’nti apavādamocanatthaṃ kājenādāya āgacchanto nagarassāvidūre bahalapattapalāsaṃ mahānigrodhaṃ disvā parissamavinodanatthaṃ tassa mūlamupagato. Tasmiñca nigrodhe āḷavako yakkho mahārājasantikā varaṃ labhitvā majjhanhikasamaye tassa rukkhassa chāyāya phuṭṭhokāsaṃ paviṭṭhe pāṇino khādanto paṭivasati. So taṃ disvā khādituṃ upagato. Atha rājā tena saddhiṃ katikaṃ akāsi – ‘‘muñca maṃ, ahaṃ te divase divase manussañca thālipākañca pesessāmī’’ti. Yakkho ‘‘tvaṃ rājūpabhogena pamatto sammussasi, ahaṃ pana bhavanaṃ anupagatañca ananuññātañca khādituṃ na labhāmi, svāhaṃ bhavantampi jīyeyya’’nti na muñci. Rājā ‘‘yaṃ divasaṃ na pesemi, taṃ divasaṃ maṃ gahetvā khādāhī’’ti attānaṃ anujānitvā tena mutto nagarābhimukho agamāsi.
б̣алагааяо маг̇г̇з канд̇хааваарам̣ б̣анд̇хид̇ваа тид̇о рааж̇аанам̣ д̣̇исваа – ‘‘гим̣, махаарааж̇а, аяасамад̇д̇абхаяаа звам̣ гиланд̇осий’’д̇и вад̣̇анд̇о бажжуг̇г̇анд̇ваа бадиг̇г̇ахзси. рааж̇аа д̇ам̣ бавад̇д̇им̣ анаарожзд̇ваа наг̇арам̣ г̇анд̇ваа, гад̇абаад̇араасо наг̇араг̇уд̇д̇игам̣ ааманд̇зд̇ваа зд̇амад̇т̇ам̣ аарожзси. наг̇араг̇уд̇д̇иго – ‘‘гим̣, д̣̇зва, гаалабарижчзд̣̇о гад̇о’’д̇и ааха. рааж̇аа ‘‘на гад̇о, бхан̣з’’д̇и ааха. ‘‘д̣̇удту гад̇ам̣, д̣̇зва, амануссаа хи барижчиннамад̇д̇амзва лабханд̇и, абарижчиннз бана ж̇анабад̣̇асса ааб̣аад̇хо бхависсад̇и. ход̇у, д̣̇зва, гин̃жааби звамагааси, аббоссугго д̇вам̣ раж̇ж̇асукам̣ анубхохи, ахамзд̇т̇а гаад̇аб̣б̣ам̣ гариссаамий’’д̇и. со гаалассзва вудтааяа б̣анд̇ханааг̇аарам̣ г̇анд̇ваа яз яз важ̇жхаа хонд̇и, д̇з д̇з санд̇хааяа – ‘‘яо ж̇ийвид̇ад̇т̇иго ход̇и, со нигкамад̇уу’’д̇и бхан̣ад̇и. яо батамам̣ нигкамад̇и д̇ам̣ г̇зхам̣ нзд̇ваа, нхаабзд̇ваа, бхож̇зд̇ваа жа, ‘‘имам̣ т̇аалибаагам̣ яагкасса д̣̇зхий’’д̇и бзсзд̇и. д̇ам̣ ругкамуулам̣ бавидтамад̇д̇ам̣язва яагко бхзравам̣ ад̇д̇абхаавам̣ нимминид̇ваа муулаганд̣̇ам̣ вияа каад̣̇ад̇и . яагкаанубхаавзна гира мануссаанам̣ гзсаад̣̇ийни убаад̣̇ааяа сагаласарийрам̣ наванийд̇абин̣д̣о вияа ход̇и. яагкасса бхад̇д̇ам̣ г̇аахаабзд̇д̇ум̣ г̇ад̇абурисаа д̇ам̣ д̣̇исваа бхийд̇аа яат̇аамид̇д̇ам̣ аарожзсум̣. д̇ад̇о бабхуд̇и ‘‘рааж̇аа жорз г̇ахзд̇ваа яагкасса д̣̇зд̇ий’’д̇и мануссаа жорагаммад̇о бадивирад̇аа. д̇ад̇о абарзна самаязна наважораанам̣ абхаавзна бураан̣ажораанан̃жа баригкаязна б̣анд̇ханааг̇аараани сун̃н̃аани ахзсум̣.
Balakāyo magge khandhāvāraṃ bandhitvā ṭhito rājānaṃ disvā – ‘‘kiṃ, mahārāja, ayasamattabhayā evaṃ kilantosī’’ti vadanto paccuggantvā paṭiggahesi. Rājā taṃ pavattiṃ anārocetvā nagaraṃ gantvā, katapātarāso nagaraguttikaṃ āmantetvā etamatthaṃ ārocesi. Nagaraguttiko – ‘‘kiṃ, deva, kālaparicchedo kato’’ti āha. Rājā ‘‘na kato, bhaṇe’’ti āha. ‘‘Duṭṭhu kataṃ, deva, amanussā hi paricchinnamattameva labhanti, aparicchinne pana janapadassa ābādho bhavissati. Hotu, deva, kiñcāpi evamakāsi, appossukko tvaṃ rajjasukhaṃ anubhohi, ahamettha kātabbaṃ karissāmī’’ti. So kālasseva vuṭṭhāya bandhanāgāraṃ gantvā ye ye vajjhā honti, te te sandhāya – ‘‘yo jīvitatthiko hoti, so nikkhamatū’’ti bhaṇati. Yo paṭhamaṃ nikkhamati taṃ gehaṃ netvā, nhāpetvā, bhojetvā ca, ‘‘imaṃ thālipākaṃ yakkhassa dehī’’ti peseti. Taṃ rukkhamūlaṃ paviṭṭhamattaṃyeva yakkho bheravaṃ attabhāvaṃ nimminitvā mūlakandaṃ viya khādati . Yakkhānubhāvena kira manussānaṃ kesādīni upādāya sakalasarīraṃ navanītapiṇḍo viya hoti. Yakkhassa bhattaṃ gāhāpettuṃ gatapurisā taṃ disvā bhītā yathāmittaṃ ārocesuṃ. Tato pabhuti ‘‘rājā core gahetvā yakkhassa detī’’ti manussā corakammato paṭiviratā. Tato aparena samayena navacorānaṃ abhāvena purāṇacorānañca parikkhayena bandhanāgārāni suññāni ahesuṃ.
ат̇а наг̇араг̇уд̇д̇иго ран̃н̃о аарожзси. рааж̇аа ад̇д̇ано д̇ханам̣ наг̇араражчаасу чад̣д̣аабзси – ‘‘аббзва наама гожи лобхзна г̇ан̣хзяяаа’’д̇и. д̇ам̣ баад̣̇знаби на гожи чуби. со жорз алабханд̇о амажжаанам̣ аарожзси. амажжаа ‘‘гулабадибаадияаа згамзгам̣ ж̇ин̣н̣агам̣ бзсзма, со багад̇ияааби мажжумукз вад̇д̇ад̇ий’’д̇и аахам̣су. рааж̇аа ‘‘‘амхаагам̣ бид̇арам̣, амхаагам̣ бид̇аамахам̣ бзсзд̇ий’д̇и мануссаа кобхам̣ гариссанд̇и, маа во зд̇ам̣ ружжий’’д̇и ниваарзси. ‘‘д̇зна хи, д̣̇зва, д̣̇аарагам̣ бзсзма уд̇д̇аанасзяяагам̣, д̇ат̇аавид̇хасса хи ‘маад̇аа мз бид̇аа мз’д̇и синзхо над̇т̇ий’’д̇и аахам̣су. рааж̇аа ануж̇аани. д̇з д̇ат̇аа агам̣су. наг̇арз д̣̇аарагамаад̇аро жа д̣̇аарагз г̇ахзд̇ваа г̇аб̣бхинияо жа балааяид̇ваа бараж̇анабад̣̇з д̣̇аарагз сам̣вад̣дхзд̇ваа аанзнд̇и. звам̣ саб̣б̣ааниби д̣̇ваад̣̇аса вассаани г̇ад̇аани.
Atha nagaraguttiko rañño ārocesi. Rājā attano dhanaṃ nagararacchāsu chaḍḍāpesi – ‘‘appeva nāma koci lobhena gaṇheyyā’’ti. Taṃ pādenapi na koci chupi. So core alabhanto amaccānaṃ ārocesi. Amaccā ‘‘kulapaṭipāṭiyā ekamekaṃ jiṇṇakaṃ pesema, so pakatiyāpi maccumukhe vattatī’’ti āhaṃsu. Rājā ‘‘‘amhākaṃ pitaraṃ, amhākaṃ pitāmahaṃ pesetī’ti manussā khobhaṃ karissanti, mā vo etaṃ ruccī’’ti nivāresi. ‘‘Tena hi, deva, dārakaṃ pesema uttānaseyyakaṃ, tathāvidhassa hi ‘mātā me pitā me’ti sineho natthī’’ti āhaṃsu. Rājā anujāni. Te tathā akaṃsu. Nagare dārakamātaro ca dārake gahetvā gabbhiniyo ca palāyitvā parajanapade dārake saṃvaḍḍhetvā ānenti. Evaṃ sabbānipi dvādasa vassāni gatāni.
д̇ад̇о згад̣̇ивасам̣ сагаланаг̇арам̣ вижинид̇ваа згамби д̣̇аарагам̣ алабхид̇ваа ран̃н̃о аарожзсум̣ – ‘‘над̇т̇и, д̣̇зва, наг̇арз д̣̇аараго табзд̇ваа анд̇збурз д̇ава буд̇д̇ам̣ аал̣авагагумаара’’нд̇и. рааж̇аа ‘‘яат̇аа мама буд̇д̇о бияо, звам̣ саб̣б̣алогасса, ад̇д̇анаа бана бияад̇арам̣ над̇т̇и, г̇ажчат̇а, д̇амби д̣̇ад̇ваа мама ж̇ийвид̇ам̣ рагкат̇аа’’д̇и ааха. д̇зна жа самаязна аал̣авагагумаарасса маад̇аа буд̇д̇ам̣ нхаабзд̇ваа, ман̣д̣зд̇ваа, д̣̇угуулажумб̣адагз гад̇ваа, ан̇гз саяаабзд̇ваа, нисиннаа ход̇и. рааж̇абурисаа ран̃н̃о аан̣ааяа д̇ад̇т̇а г̇анд̇ваа виббалабанд̇ияаа д̇ассаа сол̣асаннан̃жа ид̇т̇исахассаанам̣ сад̣̇д̇хим̣ д̇хаад̇ияаа д̇ам̣ аад̣̇ааяа баггамим̣су ‘‘свз яагкабхагко бхависсад̇ий’’д̇и. д̇ам̣ д̣̇ивасан̃жа бхаг̇аваа бажжуусасамаяз бажжудтааяа ж̇зд̇аванамахаавихаарз г̇анд̇хагудияам̣ махаагарун̣аасамаабад̇д̇им̣ самаабаж̇ж̇ид̇ваа буна б̣уд̣̇д̇хажагкунаа логам̣ вологзнд̇о ад̣̇д̣̇аса аал̣авагасса гумаарасса анааг̇аамипалуббад̇д̇ияаа убаниссаяам̣, яагкасса жа сод̇аабад̇д̇ипалуббад̇д̇ияаа убаниссаяам̣ д̣̇зсанаабарияосаанз жа жад̇ураасийд̇ияаа баан̣асахассаанам̣ д̇хаммажагкубадилаабхассаад̇и. д̇асмаа вибхаад̇ааяа рад̇д̇ияаа бурзбхад̇д̇агижжам̣ гад̇ваа анидтид̇абажчаабхад̇д̇агижжова гаал̣абагкаубосат̇ад̣̇ивасз вад̇д̇амаанз ог̇г̇ад̇з суурияз згагова ад̣̇уд̇ияо бад̇д̇ажийварамаад̣̇ааяа баад̣̇аг̇аманзнзва саавад̇т̇ид̇о д̇им̣са яож̇анаани г̇анд̇ваа д̇асса яагкасса бхаванам̣ баависи. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘аал̣авагасса яагкасса бхаванз’’д̇и.
Tato ekadivasaṃ sakalanagaraṃ vicinitvā ekampi dārakaṃ alabhitvā rañño ārocesuṃ – ‘‘natthi, deva, nagare dārako ṭhapetvā antepure tava puttaṃ āḷavakakumāra’’nti. Rājā ‘‘yathā mama putto piyo, evaṃ sabbalokassa, attanā pana piyataraṃ natthi, gacchatha, tampi datvā mama jīvitaṃ rakkhathā’’ti āha. Tena ca samayena āḷavakakumārassa mātā puttaṃ nhāpetvā, maṇḍetvā, dukūlacumbaṭake katvā, aṅke sayāpetvā, nisinnā hoti. Rājapurisā rañño āṇāya tattha gantvā vippalapantiyā tassā soḷasannañca itthisahassānaṃ saddhiṃ dhātiyā taṃ ādāya pakkamiṃsu ‘‘sve yakkhabhakkho bhavissatī’’ti. Taṃ divasañca bhagavā paccūsasamaye paccuṭṭhāya jetavanamahāvihāre gandhakuṭiyaṃ mahākaruṇāsamāpattiṃ samāpajjitvā puna buddhacakkhunā lokaṃ volokento addasa āḷavakassa kumārassa anāgāmiphaluppattiyā upanissayaṃ, yakkhassa ca sotāpattiphaluppattiyā upanissayaṃ desanāpariyosāne ca caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammacakkhupaṭilābhassāti. Tasmā vibhātāya rattiyā purebhattakiccaṃ katvā aniṭṭhitapacchābhattakiccova kāḷapakkhauposathadivase vattamāne oggate sūriye ekakova adutiyo pattacīvaramādāya pādagamaneneva sāvatthito tiṃsa yojanāni gantvā tassa yakkhassa bhavanaṃ pāvisi. Tena vuttaṃ ‘‘āḷavakassa yakkhassa bhavane’’ti.
гим̣ бана бхаг̇аваа яасмим̣ ниг̇род̇хз аал̣авагасса бхаванам̣, д̇асса муулз вихааси, уд̣̇ааху бхаванзязваад̇и? вужжад̇з – бхаванзязва. яат̇зва хи яагкаа ад̇д̇ано бхаванам̣ бассанд̇и, д̇ат̇аа бхаг̇авааби. со д̇ад̇т̇а г̇анд̇ваа бхаванад̣̇ваарз адтааси. д̇ад̣̇аа аал̣аваго химаванд̇з яагкасамааг̇амам̣ г̇ад̇о ход̇и. д̇ад̇о аал̣авагасса д̣̇ваарабаало г̇ад̣̇рабхо наама яагко бхаг̇аванд̇ам̣ убасан̇гамид̇ваа, ванд̣̇ид̇ваа – ‘‘гим̣, бханд̇з, бхаг̇аваа вигаалз ааг̇ад̇о’’д̇и ааха. ‘‘аама, г̇ад̣̇рабха, ааг̇ад̇омхи. сажз д̇з аг̇ару, вихарзяяаамзгарад̇д̇им̣ аал̣авагасса бхаванз’’д̇и. ‘‘на мз, бханд̇з, г̇ару, абижа ко со яагко гагкал̣о парусо, маад̇аабид̇уунамби абхиваад̣̇анаад̣̇ийни на гарод̇и, маа ружжи бхаг̇авад̇о ид̇ха ваасо’’д̇и. ‘‘ж̇аанаами, г̇ад̣̇рабха, д̇асса гагкал̣ад̇д̇ам̣, на гожи маманд̇арааяо бхависсад̇и, сажз д̇з аг̇ару, вихарзяяаамзгарад̇д̇и’’нд̇и .
Kiṃ pana bhagavā yasmiṃ nigrodhe āḷavakassa bhavanaṃ, tassa mūle vihāsi, udāhu bhavaneyevāti? Vuccate – bhavaneyeva. Yatheva hi yakkhā attano bhavanaṃ passanti, tathā bhagavāpi. So tattha gantvā bhavanadvāre aṭṭhāsi. Tadā āḷavako himavante yakkhasamāgamaṃ gato hoti. Tato āḷavakassa dvārapālo gadrabho nāma yakkho bhagavantaṃ upasaṅkamitvā, vanditvā – ‘‘kiṃ, bhante, bhagavā vikāle āgato’’ti āha. ‘‘Āma, gadrabha, āgatomhi. Sace te agaru, vihareyyāmekarattiṃ āḷavakassa bhavane’’ti. ‘‘Na me, bhante, garu, apica kho so yakkho kakkhaḷo pharuso, mātāpitūnampi abhivādanādīni na karoti, mā rucci bhagavato idha vāso’’ti. ‘‘Jānāmi, gadrabha, tassa kakkhaḷattaṃ, na koci mamantarāyo bhavissati, sace te agaru, vihareyyāmekaratti’’nti .
д̣̇уд̇ияамби г̇ад̣̇рабхо яагко бхаг̇аванд̇ам̣ зд̇ад̣̇авожа – ‘‘аг̇г̇ид̇ад̇д̇агабааласад̣̇исо, бханд̇з, аал̣аваго, ‘маад̇аабид̇аро’д̇и ваа ‘саман̣аб̣раахман̣аа’д̇и ваа ‘д̇хаммо’д̇и ваа на ж̇аанаад̇и, ид̇хааг̇ад̇аанам̣ жид̇д̇агкзбамби гарод̇и, хад̣̇аяамби паалзд̇и, баад̣̇зби г̇ахзд̇ваа барасамуд̣̇д̣̇з ваа баражаггаваал̣з ваа кибад̇ий’’д̇и. д̣̇уд̇ияамби бхаг̇аваа ааха – ‘‘ж̇аанаами, г̇ад̣̇рабха, сажз д̇з аг̇ару, вихарзяяаамзгарад̇д̇и’’нд̇и. д̇ад̇ияамби г̇ад̣̇рабхо яагко бхаг̇аванд̇ам̣ зд̇ад̣̇авожа – ‘‘аг̇г̇ид̇ад̇д̇агабааласад̣̇исо, бханд̇з, аал̣аваго, ‘маад̇аабид̇аро’д̇и ваа ‘саман̣аб̣раахман̣аа’д̇и ваа ‘д̇хаммо’д̇и ваа на ж̇аанаад̇и, ид̇хааг̇ад̇аанам̣ жид̇д̇агкзбамби гарод̇и, хад̣̇аяамби паалзд̇и, баад̣̇зби г̇ахзд̇ваа барасамуд̣̇д̣̇з ваа баражаггаваал̣з ваа кибад̇ий’’д̇и. д̇ад̇ияамби бхаг̇аваа ааха – ‘‘ж̇аанаами, г̇ад̣̇рабха, сажз д̇з аг̇ару, вихарзяяаамзгарад̇д̇и’’нд̇и. ‘‘на мз, бханд̇з, г̇ару, абижа ко со яагко ад̇д̇ано анаарожзд̇ваа ануж̇аананд̇ам̣ мам̣ ж̇ийвид̇аа воробзяяа, аарожзми, бханд̇з, д̇ассаа’’д̇и. ‘‘яат̇аасукам̣, г̇ад̣̇рабха, аарожзхий’’д̇и. ‘‘д̇зна хи, бханд̇з, д̇вамзва ж̇аанаахий’’д̇и бхаг̇аванд̇ам̣ абхиваад̣̇зд̇ваа химаванд̇аабхимуко баггаами. бхаванад̣̇ваарамби саяамзва бхаг̇авад̇о виварамад̣̇ааси. бхаг̇аваа анд̇обхаванам̣ бависид̇ваа яад̇т̇а абхилагкид̇зсу ман̇г̇алад̣̇ивасаад̣̇ийсу нисийд̣̇ид̇ваа аал̣аваго сирим̣ анубход̇и, д̇асмим̣язва д̣̇иб̣б̣арад̇анабаллан̇гз нисийд̣̇ид̇ваа суван̣н̣аабхам̣ мун̃жи. д̇ам̣ д̣̇исваа яагкасса ид̇т̇ияо ааг̇анд̇ваа, бхаг̇аванд̇ам̣ ванд̣̇ид̇ваа, самбариваарзд̇ваа нисийд̣̇им̣су. бхаг̇аваа ‘‘буб̣б̣з д̇умхз д̣̇аанам̣ д̣̇ад̇ваа, сийлам̣ самаад̣̇ияид̇ваа, бууж̇анзяяам̣ бууж̇зд̇ваа, имам̣ самбад̇д̇им̣ бад̇д̇аа, ид̣̇ааниби д̇ат̇зва гарот̇а, маа ан̃н̃аман̃н̃ам̣ иссаамажчарияаабхибхууд̇аа вихарат̇аа’’д̇иаад̣̇инаа наязна д̇аасам̣ багин̣н̣агад̇хаммагат̇ам̣ гат̇зси. д̇аа жа бхаг̇авад̇о мад̇хураниг̇гхосам̣ суд̇ваа, саад̇хугаарасахассаани д̣̇ад̇ваа, бхаг̇аванд̇ам̣ бариваарзд̇ваа нисийд̣̇им̣суязва. г̇ад̣̇рабхоби химаванд̇ам̣ г̇анд̇ваа аал̣авагасса аарожзси – ‘‘яаг̇гхз, маариса, ж̇аанзяяааси, вимаанз д̇з бхаг̇аваа нисинно’’д̇и. со г̇ад̣̇рабхасса сан̃н̃амагааси ‘‘д̇ун̣хий хохи, г̇анд̇ваа гад̇д̇аб̣б̣ам̣ гариссаамий’’д̇и. бурисамаанзна гира лаж̇ж̇ид̇о ахоси, д̇асмаа ‘‘маа гожи барисамаж̇жхз сун̣зяяаа’’д̇и ваарзси.
Dutiyampi gadrabho yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘aggitattakapālasadiso, bhante, āḷavako, ‘mātāpitaro’ti vā ‘samaṇabrāhmaṇā’ti vā ‘dhammo’ti vā na jānāti, idhāgatānaṃ cittakkhepampi karoti, hadayampi phāleti, pādepi gahetvā parasamudde vā paracakkavāḷe vā khipatī’’ti. Dutiyampi bhagavā āha – ‘‘jānāmi, gadrabha, sace te agaru, vihareyyāmekaratti’’nti. Tatiyampi gadrabho yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘aggitattakapālasadiso, bhante, āḷavako, ‘mātāpitaro’ti vā ‘samaṇabrāhmaṇā’ti vā ‘dhammo’ti vā na jānāti, idhāgatānaṃ cittakkhepampi karoti, hadayampi phāleti, pādepi gahetvā parasamudde vā paracakkavāḷe vā khipatī’’ti. Tatiyampi bhagavā āha – ‘‘jānāmi, gadrabha, sace te agaru, vihareyyāmekaratti’’nti. ‘‘Na me, bhante, garu, apica kho so yakkho attano anārocetvā anujānantaṃ maṃ jīvitā voropeyya, ārocemi, bhante, tassā’’ti. ‘‘Yathāsukhaṃ, gadrabha, ārocehī’’ti. ‘‘Tena hi, bhante, tvameva jānāhī’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā himavantābhimukho pakkāmi. Bhavanadvārampi sayameva bhagavato vivaramadāsi. Bhagavā antobhavanaṃ pavisitvā yattha abhilakkhitesu maṅgaladivasādīsu nisīditvā āḷavako siriṃ anubhoti, tasmiṃyeva dibbaratanapallaṅke nisīditvā suvaṇṇābhaṃ muñci. Taṃ disvā yakkhassa itthiyo āgantvā, bhagavantaṃ vanditvā, samparivāretvā nisīdiṃsu. Bhagavā ‘‘pubbe tumhe dānaṃ datvā, sīlaṃ samādiyitvā, pūjaneyyaṃ pūjetvā, imaṃ sampattiṃ pattā, idānipi tatheva karotha, mā aññamaññaṃ issāmacchariyābhibhūtā viharathā’’tiādinā nayena tāsaṃ pakiṇṇakadhammakathaṃ kathesi. Tā ca bhagavato madhuranigghosaṃ sutvā, sādhukārasahassāni datvā, bhagavantaṃ parivāretvā nisīdiṃsuyeva. Gadrabhopi himavantaṃ gantvā āḷavakassa ārocesi – ‘‘yagghe, mārisa, jāneyyāsi, vimāne te bhagavā nisinno’’ti. So gadrabhassa saññamakāsi ‘‘tuṇhī hohi, gantvā kattabbaṃ karissāmī’’ti. Purisamānena kira lajjito ahosi, tasmā ‘‘mā koci parisamajjhe suṇeyyā’’ti vāresi.
д̇ад̣̇аа саад̇ааг̇ирахзмавад̇аа бхаг̇аванд̇ам̣ ж̇зд̇аванзязва ванд̣̇ид̇ваа ‘‘яагкасамааг̇амам̣ г̇амиссаамаа’’д̇и сабариваараа наанааяаанзхи аагаасзна г̇ажчанд̇и. аагаасз жа яагкаанам̣ на саб̣б̣ад̇т̇а маг̇г̇о ад̇т̇и, аагаасадтаани вимаанаани барихарид̇ваа маг̇г̇адтаанзнзва маг̇г̇о ход̇и. аал̣авагасса бана вимаанам̣ бхуумадтам̣ суг̇уд̇д̇ам̣ баагаарабаригкид̇д̇ам̣ сусам̣вихид̇ад̣̇ваараддаалагаг̇обурам̣, убари гам̣саж̇ааласан̃чаннам̣ ман̃ж̇уусасад̣̇исам̣ д̇ияож̇анам̣ уб̣б̣зд̇хзна. д̇асса убари маг̇г̇о ход̇и. д̇з д̇ам̣ бад̣̇зсамааг̇амма г̇анд̇ум̣ асамад̇т̇аа ахзсум̣. б̣уд̣̇д̇хаанан̃хи нисинногаасасса убарибхааг̇зна яаава бхаваг̇г̇аа, д̇аава гожи г̇анд̇ум̣ асамад̇т̇о. д̇з ‘‘гимид̣̇а’’нд̇и ааваж̇ж̇зд̇ваа бхаг̇аванд̇ам̣ д̣̇исваа аагаасз кид̇д̇алзд̣д̣у вияа оруяха ванд̣̇ид̇ваа, д̇хаммам̣ суд̇ваа, бад̣̇агкин̣ам̣ гад̇ваа ‘‘яагкасамааг̇амам̣ г̇ажчаама бхаг̇аваа’’д̇и д̇ийн̣и вад̇т̇ууни басам̣санд̇аа яагкасамааг̇амам̣ аг̇амам̣су. аал̣аваго д̇з д̣̇исваа ‘‘ид̇ха нисийд̣̇ат̇аа’’д̇и бадиггамма огаасамад̣̇ааси. д̇з аал̣авагасса нивзд̣̇зсум̣ ‘‘лаабхаа д̇з, аал̣авага, яасса д̇з бхаванз бхаг̇аваа вихарад̇и, г̇ажчаавусо бхаг̇аванд̇ам̣ баяирубаасассуу’’д̇и. звам̣ бхаг̇аваа бхаванзязва вихааси, на яасмим̣ ниг̇род̇хз аал̣авагасса бхаванам̣, д̇асса муулзд̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘згам̣ самаяам̣ бхаг̇аваа аал̣авияам̣ вихарад̇и аал̣авагасса яагкасса бхаванз’’д̇и.
Tadā sātāgirahemavatā bhagavantaṃ jetavaneyeva vanditvā ‘‘yakkhasamāgamaṃ gamissāmā’’ti saparivārā nānāyānehi ākāsena gacchanti. Ākāse ca yakkhānaṃ na sabbattha maggo atthi, ākāsaṭṭhāni vimānāni pariharitvā maggaṭṭhāneneva maggo hoti. Āḷavakassa pana vimānaṃ bhūmaṭṭhaṃ suguttaṃ pākāraparikkhittaṃ susaṃvihitadvāraṭṭālakagopuraṃ, upari kaṃsajālasañchannaṃ mañjūsasadisaṃ tiyojanaṃ ubbedhena. Tassa upari maggo hoti. Te taṃ padesamāgamma gantuṃ asamatthā ahesuṃ. Buddhānañhi nisinnokāsassa uparibhāgena yāva bhavaggā, tāva koci gantuṃ asamattho. Te ‘‘kimida’’nti āvajjetvā bhagavantaṃ disvā ākāse khittaleḍḍu viya oruyha vanditvā, dhammaṃ sutvā, padakkhiṇaṃ katvā ‘‘yakkhasamāgamaṃ gacchāma bhagavā’’ti tīṇi vatthūni pasaṃsantā yakkhasamāgamaṃ agamaṃsu. Āḷavako te disvā ‘‘idha nisīdathā’’ti paṭikkamma okāsamadāsi. Te āḷavakassa nivedesuṃ ‘‘lābhā te, āḷavaka, yassa te bhavane bhagavā viharati, gacchāvuso bhagavantaṃ payirupāsassū’’ti. Evaṃ bhagavā bhavaneyeva vihāsi, na yasmiṃ nigrodhe āḷavakassa bhavanaṃ, tassa mūleti. Tena vuttaṃ ‘‘ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati āḷavakassa yakkhassa bhavane’’ti.
ат̇а ко аал̣аваго…бз… бхаг̇аванд̇ам̣ зд̇ад̣̇авожа ‘‘нигкама саман̣аа’’д̇и. ‘‘гасмаа банааяам̣ зд̇ад̣̇авожаа’’д̇и? вужжад̇з – росзд̇угаамад̇ааяа. д̇ад̇рзвам̣ аад̣̇ид̇о бабхуд̇и самб̣анд̇хо взд̣̇ид̇аб̣б̣о – аяан̃хи яасмаа ассад̣̇д̇хасса сад̣̇д̇хаагат̇аа д̣̇уггат̇аа ход̇и д̣̇уссийлаад̣̇ийнам̣ сийлаад̣̇игат̇аа вияа, д̇асмаа д̇зсам̣ яагкаанам̣ санд̇игаа бхаг̇авад̇о басам̣сам̣ суд̇ваа зва аг̇г̇имхи багкид̇д̇алон̣асагкараа вияа аб̣бханд̇арагобзна д̇адад̇адааяамаанахад̣̇аяо худ̇ваа ‘‘го со бхаг̇аваа наама, яо мама бхаванам̣ бавидто’’д̇и ааха. д̇з аахам̣су – ‘‘на д̇вам̣, аавусо, ж̇аанааси бхаг̇аванд̇ам̣ амхаагам̣ сад̇т̇аарам̣, яо д̇усид̇абхаванз тид̇о бан̃жа махаавилоганаани вилогзд̇ваа’’д̇иаад̣̇инаа наязна яаава д̇хаммажаггаббавад̇д̇анам̣ гат̇знд̇аа бадисанд̇хиаад̣̇инаа д̣̇вад̇д̇им̣са буб̣б̣анимид̇д̇аани вад̇ваа ‘‘имааниби д̇вам̣, аавусо , ажчарияаани наад̣̇д̣̇асаа’’д̇и жод̣̇зсум̣. со д̣̇исвааби год̇хавасзна ‘‘наад̣̇д̣̇аса’’нд̇и ааха. аавусо аал̣авага бассзяяааси ваа д̇вам̣, на ваа, го д̇аяаа ад̇т̇о бассад̇аа ваа абассад̇аа ваа, гим̣ д̇вам̣ гариссаси амхаагам̣ сад̇т̇уно, яо д̇вам̣ д̇ам̣ убанид̇хааяа жалаггагуд̇хамахааусабхасамийбз д̇ад̣̇ахуж̇аад̇аважчаго вияа, д̇ид̇хаабабхиннамад̇д̇авааран̣асамийбз бхин̇габод̇аго вияа, бхаасуравиламб̣агзсараубасобхид̇агканд̇хасса миг̇аран̃н̃о самийбз ж̇арасин̇г̇аало вияа, д̣̇ияад̣дхаяож̇анасад̇аббавад̣дхагааяасубан̣н̣арааж̇асамийбз чиннабагкагаагабод̇аго вияа кааяаси, г̇ажча яам̣ д̇з гаран̣ийяам̣, д̇ам̣ гарохийд̇и. звам̣ вуд̇д̇з гуд̣̇д̇хо аал̣аваго удтахид̇ваа маносилаад̇алз ваамабаад̣̇зна тад̇ваа ‘‘бассат̇а д̣̇аани д̇умхаагам̣ ваа сад̇т̇аа махаанубхааво, ахам̣ ваа’’д̇и д̣̇агкин̣абаад̣̇зна садтияож̇анамад̇д̇ам̣ гзлаасабаб̣б̣ад̇агуудам̣ аггами, д̇ам̣ аяогуудабахадо нид̣̇д̇ханд̇ааяобин̣д̣о вияа бабадигааяо мун̃жи. со д̇ад̇ра тад̇ваа ‘‘ахам̣ аал̣аваго’’д̇и гхосзси, сагалаж̇амб̣уд̣̇ийбам̣ сад̣̇д̣̇о пари.
Atha kho āḷavako…pe… bhagavantaṃ etadavoca ‘‘nikkhama samaṇā’’ti. ‘‘Kasmā panāyaṃ etadavocā’’ti? Vuccate – rosetukāmatāya. Tatrevaṃ ādito pabhuti sambandho veditabbo – ayañhi yasmā assaddhassa saddhākathā dukkathā hoti dussīlādīnaṃ sīlādikathā viya, tasmā tesaṃ yakkhānaṃ santikā bhagavato pasaṃsaṃ sutvā eva aggimhi pakkhittaloṇasakkharā viya abbhantarakopena taṭataṭāyamānahadayo hutvā ‘‘ko so bhagavā nāma, yo mama bhavanaṃ paviṭṭho’’ti āha. Te āhaṃsu – ‘‘na tvaṃ, āvuso, jānāsi bhagavantaṃ amhākaṃ satthāraṃ, yo tusitabhavane ṭhito pañca mahāvilokanāni viloketvā’’tiādinā nayena yāva dhammacakkappavattanaṃ kathentā paṭisandhiādinā dvattiṃsa pubbanimittāni vatvā ‘‘imānipi tvaṃ, āvuso , acchariyāni nāddasā’’ti codesuṃ. So disvāpi kodhavasena ‘‘nāddasa’’nti āha. Āvuso āḷavaka passeyyāsi vā tvaṃ, na vā, ko tayā attho passatā vā apassatā vā, kiṃ tvaṃ karissasi amhākaṃ satthuno, yo tvaṃ taṃ upanidhāya calakkakudhamahāusabhasamīpe tadahujātavacchako viya, tidhāpabhinnamattavāraṇasamīpe bhiṅkapotako viya, bhāsuravilambakesaraupasobhitakkhandhassa migarañño samīpe jarasiṅgālo viya, diyaḍḍhayojanasatappavaḍḍhakāyasupaṇṇarājasamīpe chinnapakkhakākapotako viya khāyasi, gaccha yaṃ te karaṇīyaṃ, taṃ karohīti. Evaṃ vutte kuddho āḷavako uṭṭhahitvā manosilātale vāmapādena ṭhatvā ‘‘passatha dāni tumhākaṃ vā satthā mahānubhāvo, ahaṃ vā’’ti dakkhiṇapādena saṭṭhiyojanamattaṃ kelāsapabbatakūṭaṃ akkami, taṃ ayokūṭapahaṭo niddhantaayopiṇḍo viya papaṭikāyo muñci. So tatra ṭhatvā ‘‘ahaṃ āḷavako’’ti ghosesi, sakalajambudīpaṃ saddo phari.
жад̇д̇ааро гира сад̣̇д̣̇аа сагалаж̇амб̣уд̣̇ийбз суяяим̣су – яан̃жа бун̣н̣аго яагкасзнаабад̇и д̇ханан̃жаяагораб̣яарааж̇аанам̣ ж̇ууд̇з ж̇инид̇ваа абподзд̇ваа ‘‘ахам̣ ж̇ини’’нд̇и уг̇гхосзси, яан̃жа сагго д̣̇зваанаминд̣̇о гассабасса бхаг̇авад̇о саасанз барихааяамаанз виссагаммам̣ д̣̇звабуд̇д̇ам̣ сунакам̣ гаарзд̇ваа ‘‘ахам̣ баабабхигкуу жа баабабхигкунияо жа убаасагз жа убаасигааяо жа саб̣б̣зва ад̇хаммаваад̣̇ино каад̣̇аамий’’д̇и уг̇гхосаабзси, яан̃жа гусаж̇аад̇агз бабхаавад̇ихзд̇у сад̇д̇ахи рааж̇уухи наг̇арз убаруд̣̇д̇хз бабхаавад̇им̣ ад̇д̇анаа саха хад̇т̇игканд̇хам̣ ааробзд̇ваа наг̇араа нигкамма ‘‘ахам̣ сийхассарагусамахаарааж̇аа’’д̇и махаабурисо уг̇гхосзси, яан̃жа аал̣аваго гзлаасамуд̣̇д̇хани тад̇ваа ‘‘ахам̣ аал̣аваго’’д̇и. д̇ад̣̇аа хи сагалаж̇амб̣уд̣̇ийбз д̣̇ваарз д̣̇ваарз тад̇ваа уг̇гхосид̇асад̣̇исам̣ ахоси, д̇ияож̇анасахассавид̇т̇ад̇о жа химавааби сан̇гамби яагкасса аанубхаавзна.
Cattārokira saddā sakalajambudīpe suyyiṃsu – yañca puṇṇako yakkhasenāpati dhanañcayakorabyarājānaṃ jūte jinitvā apphoṭetvā ‘‘ahaṃ jini’’nti ugghosesi, yañca sakko devānamindo kassapassa bhagavato sāsane parihāyamāne vissakammaṃ devaputtaṃ sunakhaṃ kāretvā ‘‘ahaṃ pāpabhikkhū ca pāpabhikkhuniyo ca upāsake ca upāsikāyo ca sabbeva adhammavādino khādāmī’’ti ugghosāpesi, yañca kusajātake pabhāvatihetu sattahi rājūhi nagare uparuddhe pabhāvatiṃ attanā saha hatthikkhandhaṃ āropetvā nagarā nikkhamma ‘‘ahaṃ sīhassarakusamahārājā’’ti mahāpuriso ugghosesi, yañca āḷavako kelāsamuddhani ṭhatvā ‘‘ahaṃ āḷavako’’ti. Tadā hi sakalajambudīpe dvāre dvāre ṭhatvā ugghositasadisaṃ ahosi, tiyojanasahassavitthato ca himavāpi saṅkampi yakkhassa ānubhāvena.
со ваад̇аман̣д̣алам̣ самудтаабзси – ‘‘зд̇знзва саман̣ам̣ балаабзссаамий’’д̇и. д̇з бурад̇т̇имаад̣̇ибхзд̣̇аа ваад̇аа самудтахид̇ваа ад̣дхаяож̇анаяож̇анад̣̇вияож̇анад̇ияож̇анаббамаан̣аани баб̣б̣ад̇агуудаани бад̣̇аалзд̇ваа ванаг̇ажчаругкаад̣̇ийни уммуулзд̇ваа аал̣авийнаг̇арам̣ багканд̇аа ж̇ин̣н̣ахад̇т̇исаалаад̣̇ийни жун̣н̣знд̇аа чад̣̇анидтагаа аагаасз бхамзнд̇аа. бхаг̇аваа ‘‘маа гассажи убарод̇хо ход̇уу’’д̇и ад̇хидтааси. д̇з ваад̇аа д̣̇асаб̣алам̣ бад̇ваа жийвараган̣н̣амад̇д̇амби жаалзд̇ум̣ наасагким̣су. д̇ад̇о махаавассам̣ самудтаабзси ‘‘уд̣̇агзна аж̇жход̇т̇арид̇ваа саман̣ам̣ маарзссаамий’’д̇и. д̇ассаанубхаавзна убаруубари сад̇абадаласахассабадалаад̣̇ибхзд̣̇аа валаахагаа удтахид̇ваа вассим̣су, вудтид̇хаараавзг̇зна бат̇авий чид̣̇д̣̇аа ахоси, ванаругкаад̣̇ийнам̣ убари махогхо ааг̇анд̇ваа д̣̇асаб̣аласса жийварз уссааваб̣инд̣̇умад̇д̇амби д̇змзд̇ум̣ наасагки. д̇ад̇о баасаан̣авассам̣ самудтаабзси, маханд̇аани маханд̇аани баб̣б̣ад̇агуудаани д̇хуумааяанд̇аани баж̇ж̇аланд̇аани аагаасзнааг̇анд̇ваа д̣̇асаб̣алам̣ бад̇ваа д̣̇иб̣б̣амаалааг̇ул̣аани самбаж̇ж̇им̣су. д̇ад̇о бахаран̣авассам̣ самудтаабзси, згад̇од̇хаарааубхад̇од̇хаараа асисад̇д̇икураббаад̣̇аяо д̇хуумааяанд̇аа баж̇ж̇аланд̇аа аагаасзнааг̇анд̇ваа д̣̇асаб̣алам̣ бад̇ваа д̣̇иб̣б̣абубпаани ахзсум̣. д̇ад̇о ан̇г̇ааравассам̣ самудтаабзси, гим̣сугаван̣н̣аа ан̇г̇аараа аагаасзнааг̇анд̇ваа д̣̇асаб̣аласса баад̣̇амуулз д̣̇иб̣б̣абубпаани худ̇ваа вигирим̣су. д̇ад̇о гуггулавассам̣ самудтаабзси, ажжун̣хо гуггуло аагаасзнааг̇анд̇ваа д̣̇асаб̣аласса баад̣̇амуулз жанд̣̇анажун̣н̣ам̣ худ̇ваа нибад̇и. д̇ад̇о ваалугаавассам̣ самудтаабзси, ад̇исукумаа ваалугаа д̇хуумааяанд̇аа баж̇ж̇аланд̇аа аагаасзнааг̇анд̇ваа д̣̇асаб̣аласса баад̣̇амуулз д̣̇иб̣б̣абубпаани худ̇ваа нибад̇им̣су. д̇ад̇о галалавассам̣ самудтаабзси, д̇ам̣ галалавассам̣ д̇хуумааяанд̇ам̣ баж̇ж̇аланд̇ам̣ аагаасзнааг̇анд̇ваа д̣̇асаб̣аласса баад̣̇амуулз д̣̇иб̣б̣аг̇анд̇хам̣ худ̇ваа нибад̇и. д̇ад̇о анд̇хагаарам̣ самудтаабзси ‘‘бхим̣сзд̇ваа саман̣ам̣ балаабзссаамий’’д̇и. д̇ам̣ жад̇уран̇г̇асаманнааг̇ад̇анд̇хагаарасад̣̇исам̣ худ̇ваа д̣̇асаб̣алам̣ бад̇ваа суурияаббабхаавихад̇амиванд̇хагаарам̣ анд̇арад̇хааяи.
So vātamaṇḍalaṃ samuṭṭhāpesi – ‘‘eteneva samaṇaṃ palāpessāmī’’ti. Te puratthimādibhedā vātā samuṭṭhahitvā aḍḍhayojanayojanadviyojanatiyojanappamāṇāni pabbatakūṭāni padāletvā vanagaccharukkhādīni ummūletvā āḷavīnagaraṃ pakkhantā jiṇṇahatthisālādīni cuṇṇentā chadaniṭṭhakā ākāse bhamentā. Bhagavā ‘‘mā kassaci uparodho hotū’’ti adhiṭṭhāsi. Te vātā dasabalaṃ patvā cīvarakaṇṇamattampi cāletuṃ nāsakkhiṃsu. Tato mahāvassaṃ samuṭṭhāpesi ‘‘udakena ajjhottharitvā samaṇaṃ māressāmī’’ti. Tassānubhāvena uparūpari satapaṭalasahassapaṭalādibhedā valāhakā uṭṭhahitvā vassiṃsu, vuṭṭhidhārāvegena pathavī chiddā ahosi, vanarukkhādīnaṃ upari mahogho āgantvā dasabalassa cīvare ussāvabindumattampi temetuṃ nāsakkhi. Tato pāsāṇavassaṃ samuṭṭhāpesi, mahantāni mahantāni pabbatakūṭāni dhūmāyantāni pajjalantāni ākāsenāgantvā dasabalaṃ patvā dibbamālāguḷāni sampajjiṃsu. Tato paharaṇavassaṃ samuṭṭhāpesi, ekatodhārāubhatodhārā asisattikhurappādayo dhūmāyantā pajjalantā ākāsenāgantvā dasabalaṃ patvā dibbapupphāni ahesuṃ. Tato aṅgāravassaṃ samuṭṭhāpesi, kiṃsukavaṇṇā aṅgārā ākāsenāgantvā dasabalassa pādamūle dibbapupphāni hutvā vikiriṃsu. Tato kukkulavassaṃ samuṭṭhāpesi, accuṇho kukkulo ākāsenāgantvā dasabalassa pādamūle candanacuṇṇaṃ hutvā nipati. Tato vālukāvassaṃ samuṭṭhāpesi, atisukhumā vālukā dhūmāyantā pajjalantā ākāsenāgantvā dasabalassa pādamūle dibbapupphāni hutvā nipatiṃsu. Tato kalalavassaṃ samuṭṭhāpesi, taṃ kalalavassaṃ dhūmāyantaṃ pajjalantaṃ ākāsenāgantvā dasabalassa pādamūle dibbagandhaṃ hutvā nipati. Tato andhakāraṃ samuṭṭhāpesi ‘‘bhiṃsetvā samaṇaṃ palāpessāmī’’ti. Taṃ caturaṅgasamannāgatandhakārasadisaṃ hutvā dasabalaṃ patvā sūriyappabhāvihatamivandhakāraṃ antaradhāyi.
звам̣ яагко имаахи навахи ваад̇авассабаасаан̣абахаран̣ан̇г̇аарагуггулаваалугагалаланд̇хагааравудтийхи бхаг̇аванд̇ам̣ балаабзд̇ум̣ асаггонд̇о наанаавид̇хабахаран̣ахад̇т̇ааяа анзгаббагаараруубабхууд̇аг̇ан̣асамаагулааяа жад̇уран̇г̇инияаа сзнааяа саяамзва бхаг̇аванд̇ам̣ абхиг̇ад̇о. д̇з бхууд̇аг̇ан̣аа анзгаббагаарз вигаарз гад̇ваа ‘‘г̇ан̣хат̇а ханат̇аа’’д̇и бхаг̇авад̇о убари ааг̇ажчанд̇аа вияа хонд̇и, абижа д̇з нид̣̇д̇ханд̇алохабин̣д̣ам̣ вияа магкигаа, бхаг̇аванд̇ам̣ аллийяид̇ум̣ асамад̇т̇аа звам̣ ахзсум̣. звам̣ санд̇зби яат̇аа б̣од̇химан̣д̣з мааро ааг̇ад̇авзлааяамзва нивад̇д̇о, д̇ат̇аа анивад̇д̇ид̇ваа убад̣дхарад̇д̇имад̇д̇ам̣ б̣яаагуламагам̣су. звам̣ убад̣дхарад̇д̇имад̇д̇ам̣ анзгаббагааравибхим̣санад̣̇ассанзнаби бхаг̇аванд̇ам̣ жаалзд̇умасаггонд̇о аал̣аваго жинд̇зси – ‘‘яам̣нуунаахам̣ гзнажи аж̇зяяам̣ д̣̇уссаавуд̇хам̣ мун̃жзяяа’’нд̇и.
Evaṃ yakkho imāhi navahi vātavassapāsāṇapaharaṇaṅgārakukkulavālukakalalandhakāravuṭṭhīhi bhagavantaṃ palāpetuṃ asakkonto nānāvidhapaharaṇahatthāya anekappakārarūpabhūtagaṇasamākulāya caturaṅginiyā senāya sayameva bhagavantaṃ abhigato. Te bhūtagaṇā anekappakāre vikāre katvā ‘‘gaṇhatha hanathā’’ti bhagavato upari āgacchantā viya honti, apica te niddhantalohapiṇḍaṃ viya makkhikā, bhagavantaṃ allīyituṃ asamatthā evaṃ ahesuṃ. Evaṃ santepi yathā bodhimaṇḍe māro āgatavelāyameva nivatto, tathā anivattitvā upaḍḍharattimattaṃ byākulamakaṃsu. Evaṃ upaḍḍharattimattaṃ anekappakāravibhiṃsanadassanenapi bhagavantaṃ cāletumasakkonto āḷavako cintesi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ kenaci ajeyyaṃ dussāvudhaṃ muñceyya’’nti.
жад̇д̇аари гира аавуд̇хаани логз сздтаани – саггасса важ̇ираавуд̇хам̣, взссаван̣асса г̇ад̣̇аавуд̇хам̣, яамасса наяанаавуд̇хам̣, аал̣авагасса д̣̇уссаавуд̇ханд̇и. яад̣̇и хи сагго гуд̣̇д̇хо важ̇ираавуд̇хам̣ синзрумад̇т̇агз бахарзяяа адтасадтисахассаад̇хигаяож̇анасад̇асахассам̣ синзрум̣ винивиж̇жхид̇ваа хздтад̇о г̇ажчзяяа . взссаван̣асса бут̇уж̇ж̇анагаалз виссаж̇ж̇ид̇аг̇ад̣̇аа б̣ахуунам̣ яагкасахассаанам̣ сийсам̣ баад̇зд̇ваа буна хад̇т̇абаасам̣ ааг̇анд̇ваа д̇идтад̇и. яамзна гуд̣̇д̇хзна наяанаавуд̇хзна ологид̇амад̇д̇з анзгаани гумбхан̣д̣асахассаани д̇ад̇д̇агабаалз д̇илаа вияа вибпуранд̇аани винассанд̇и. аал̣аваго гуд̣̇д̇хо сажз аагаасз д̣̇уссаавуд̇хам̣ мун̃жзяяа, д̣̇ваад̣̇аса вассаани д̣̇зво на вассзяяа. сажз бат̇авияам̣ мун̃жзяяа, саб̣б̣аругкад̇ин̣аад̣̇ийни суссид̇ваа д̣̇ваад̣̇асавассанд̇арам̣ на буна рухзяяум̣. сажз самуд̣̇д̣̇з мун̃жзяяа, д̇ад̇д̇агабаалз уд̣̇агаб̣инд̣̇у вияа саб̣б̣амуд̣̇агам̣ суссзяяа. сажз синзрусад̣̇исзби баб̣б̣ад̇з мун̃жзяяа, кан̣д̣аакан̣д̣ам̣ худ̇ваа вигирзяяа. со звам̣ махаанубхаавам̣ д̣̇уссаавуд̇хам̣ уд̇д̇арийяагад̇ам̣ мун̃жид̇ваа аг̇г̇ахзси . язбхуяязна д̣̇асасахассилогад̇хаад̇уд̣̇звад̇аа взг̇зна саннибад̇им̣су – ‘‘аж̇ж̇а бхаг̇аваа аал̣авагам̣ д̣̇амзссад̇и, д̇ад̇т̇а д̇хаммам̣ соссаамаа’’д̇и. яуд̣̇д̇хад̣̇ассанагаамааби д̣̇звад̇аа саннибад̇им̣су. звам̣ сагаламби аагаасам̣ д̣̇звад̇аахи бурибун̣н̣амахоси.
Cattāri kira āvudhāni loke seṭṭhāni – sakkassa vajirāvudhaṃ, vessavaṇassa gadāvudhaṃ, yamassa nayanāvudhaṃ, āḷavakassa dussāvudhanti. Yadi hi sakko kuddho vajirāvudhaṃ sinerumatthake pahareyya aṭṭhasaṭṭhisahassādhikayojanasatasahassaṃ sineruṃ vinivijjhitvā heṭṭhato gaccheyya . Vessavaṇassa puthujjanakāle vissajjitagadā bahūnaṃ yakkhasahassānaṃ sīsaṃ pātetvā puna hatthapāsaṃ āgantvā tiṭṭhati. Yamena kuddhena nayanāvudhena olokitamatte anekāni kumbhaṇḍasahassāni tattakapāle tilā viya vipphurantāni vinassanti. Āḷavako kuddho sace ākāse dussāvudhaṃ muñceyya, dvādasa vassāni devo na vasseyya. Sace pathaviyaṃ muñceyya, sabbarukkhatiṇādīni sussitvā dvādasavassantaraṃ na puna ruheyyuṃ. Sace samudde muñceyya, tattakapāle udakabindu viya sabbamudakaṃ susseyya. Sace sinerusadisepi pabbate muñceyya, khaṇḍākhaṇḍaṃ hutvā vikireyya. So evaṃ mahānubhāvaṃ dussāvudhaṃ uttarīyakataṃ muñcitvā aggahesi . Yebhuyyena dasasahassilokadhātudevatā vegena sannipatiṃsu – ‘‘ajja bhagavā āḷavakaṃ damessati, tattha dhammaṃ sossāmā’’ti. Yuddhadassanakāmāpi devatā sannipatiṃsu. Evaṃ sakalampi ākāsaṃ devatāhi puripuṇṇamahosi.
ат̇а аал̣аваго бхаг̇авад̇о самийбз убаруубари вижарид̇ваа вад̇т̇аавуд̇хам̣ мун̃жи. д̇ам̣ асанивижаггам̣ вияа аагаасз бхзравасад̣̇д̣̇ам̣ гаронд̇ам̣ д̇хуумааяанд̇ам̣ баж̇ж̇аланд̇ам̣ бхаг̇аванд̇ам̣ бад̇ваа яагкасса маанамад̣̇д̣̇анад̇т̇ам̣ баад̣̇амун̃чанажол̣агам̣ худ̇ваа баад̣̇амуулз нибад̇и. аал̣аваго д̇ам̣ д̣̇исваа чиннависаан̣о вияа усабхо, уд̣̇д̇хадад̣̇аато вияа саббо, нид̇д̇зж̇о ниммад̣̇о нибад̇ид̇амаанад̣̇д̇хаж̇о худ̇ваа жинд̇зси – ‘‘д̣̇уссаавуд̇хамби саман̣ам̣ набхибхоси, гим̣ ну ко гааран̣а’’нд̇и? ид̣̇ам̣ гааран̣ам̣, мзд̇д̇аавихаараяуд̇д̇о саман̣о, ханд̣̇а нам̣ росзд̇ваа мзд̇д̇ааяа вияож̇змийд̇и. иминаа самб̣анд̇хзнзд̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ – ‘‘ат̇а ко аал̣аваго яагко язна бхаг̇аваа…бз… нигкама саман̣аа’’д̇и. д̇ад̇рааяамад̇хиббааяо – гасмаа маяаа ананун̃н̃аад̇о мама бхаванам̣ бависид̇ваа гхарасаамиго вияа ид̇т̇ааг̇аарасса маж̇жхз нисинноси, нану аяуд̇д̇амзд̇ам̣ саман̣асса яад̣̇ид̣̇ам̣ ад̣̇иннабадибхог̇о ид̇т̇исам̣саг̇г̇о жа, д̇асмаа яад̣̇и д̇вам̣ саман̣ад̇хаммз тид̇о, нигкама саман̣аад̇и. згз бана ‘‘зд̇аани ан̃н̃аани жа парусаважанаани вад̇ваа звааяам̣ зд̇ад̣̇авожаа’’д̇и бхан̣анд̇и.
Atha āḷavako bhagavato samīpe uparūpari vicaritvā vatthāvudhaṃ muñci. Taṃ asanivicakkaṃ viya ākāse bheravasaddaṃ karontaṃ dhūmāyantaṃ pajjalantaṃ bhagavantaṃ patvā yakkhassa mānamaddanatthaṃ pādamuñchanacoḷakaṃ hutvā pādamūle nipati. Āḷavako taṃ disvā chinnavisāṇo viya usabho, uddhaṭadāṭho viya sappo, nittejo nimmado nipatitamānaddhajo hutvā cintesi – ‘‘dussāvudhampi samaṇaṃ nabhibhosi, kiṃ nu kho kāraṇa’’nti? Idaṃ kāraṇaṃ, mettāvihārayutto samaṇo, handa naṃ rosetvā mettāya viyojemīti. Iminā sambandhenetaṃ vuttaṃ – ‘‘atha kho āḷavako yakkho yena bhagavā…pe… nikkhama samaṇā’’ti. Tatrāyamadhippāyo – kasmā mayā ananuññāto mama bhavanaṃ pavisitvā gharasāmiko viya itthāgārassa majjhe nisinnosi, nanu ayuttametaṃ samaṇassa yadidaṃ adinnapaṭibhogo itthisaṃsaggo ca, tasmā yadi tvaṃ samaṇadhamme ṭhito, nikkhama samaṇāti. Eke pana ‘‘etāni aññāni ca pharusavacanāni vatvā evāyaṃ etadavocā’’ti bhaṇanti.
ат̇а бхаг̇аваа ‘‘яасмаа т̇ад̣̇д̇хо бадит̇ад̣̇д̇хабхаавзна винзд̇ум̣ на саггаа, со хи бадит̇ад̣̇д̇хабхаавз гарияамаанз сзяяат̇ааби жан̣д̣асса гуггурасса наасааяа бид̇д̇ам̣ бхинд̣̇зяяа, со бхияяосо мад̇д̇ааяа жан̣д̣ад̇аро асса, звам̣ т̇ад̣̇д̇хад̇аро ход̇и, муд̣̇унаа бана со саггаа винзд̇у’’нд̇и н̃ад̇ваа ‘‘саад̇хаавусо’’д̇и бияаважанзна д̇асса важанам̣ самбадижчид̇ваа нигками . д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘саад̇хаавусод̇и бхаг̇аваа нигкамий’’д̇и.
Atha bhagavā ‘‘yasmā thaddho paṭithaddhabhāvena vinetuṃ na sakkā, so hi paṭithaddhabhāve kariyamāne seyyathāpi caṇḍassa kukkurassa nāsāya pittaṃ bhindeyya, so bhiyyoso mattāya caṇḍataro assa, evaṃ thaddhataro hoti, mudunā pana so sakkā vinetu’’nti ñatvā ‘‘sādhāvuso’’ti piyavacanena tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā nikkhami . Tena vuttaṃ ‘‘sādhāvusoti bhagavā nikkhamī’’ti.
д̇ад̇о аал̣аваго ‘‘суважо вад̇ааяам̣ саман̣о згаважанзнзва нигканд̇о, звам̣ наама нигкамзд̇ум̣ сукам̣ саман̣ам̣ агааран̣знзваахам̣ сагаларад̇д̇им̣ яуд̣̇д̇хзна аб̣бхуяяааси’’нд̇и муд̣̇ужид̇д̇о худ̇ваа буна жинд̇зси ‘‘ид̣̇ааниби на саггаа ж̇аанид̇ум̣, гим̣ ну ко суважад̇ааяа нигканд̇о, уд̣̇ааху год̇хзна, ханд̣̇а нам̣ виймам̣саамий’’д̇и. д̇ад̇о ‘‘бависа саман̣аа’’д̇и ааха. ат̇а ‘‘суважо’’д̇и муд̣̇убхууд̇ажид̇д̇ававад̇т̇аанагаран̣ад̇т̇ам̣ бунаби бияаважанам̣ вад̣̇анд̇о саад̇хаавусод̇и бхаг̇аваа баависи. аал̣аваго бунаббунам̣ д̇амзва суважабхаавам̣ виймам̣санд̇о д̣̇уд̇ияамби д̇ад̇ияамби ‘‘нигкама бависаа’’д̇и ааха. бхаг̇авааби д̇ат̇аа агааси. яад̣̇и на гарзяяа, багад̇ияааби т̇ад̣̇д̇хаяагкасса жид̇д̇ам̣ т̇ад̣̇д̇хад̇арам̣ худ̇ваа д̇хаммагат̇ааяа бхааж̇анам̣ на бхавзяяа. д̇асмаа яат̇аа наама маад̇аа род̣̇анд̇ам̣ буд̇д̇агам̣ яам̣ со ижчад̇и, д̇ам̣ д̣̇ад̇ваа ваа гад̇ваа ваа сан̃н̃аабзд̇и, д̇ат̇аа бхаг̇аваа гилзсарод̣̇анзна род̣̇анд̇ам̣ яагкам̣ сан̃н̃аабзд̇ум̣ яам̣ со бхан̣ад̇и, д̇ам̣ агааси. яат̇аа жа д̇хаад̇ий т̇ан̃н̃ам̣ абиванд̇ам̣ д̣̇аарагам̣ гин̃жи д̣̇ад̇ваа убалаал̣зд̇ваа бааязд̇и, д̇ат̇аа бхаг̇аваа яагкам̣ логуд̇д̇арад̇хаммакийрам̣ бааязд̇ум̣ д̇асса бад̇т̇ид̇аважанагаран̣зна убалаал̣знд̇о звамагааси. яат̇аа жа бурисо лааб̣умхи жад̇умад̇хурам̣ буурзд̇угаамо д̇ассаб̣бханд̇арам̣ сод̇хзд̇и, звам̣ бхаг̇аваа яагкасса жид̇д̇з логуд̇д̇аражад̇умад̇хурам̣ буурзд̇угаамо д̇асса аб̣бханд̇арз год̇хамалам̣ сод̇хзд̇ум̣ яаава д̇ад̇ияам̣ нигкаманабавзсанам̣ агааси.
Tato āḷavako ‘‘suvaco vatāyaṃ samaṇo ekavacaneneva nikkhanto, evaṃ nāma nikkhametuṃ sukhaṃ samaṇaṃ akāraṇenevāhaṃ sakalarattiṃ yuddhena abbhuyyāsi’’nti muducitto hutvā puna cintesi ‘‘idānipi na sakkā jānituṃ, kiṃ nu kho suvacatāya nikkhanto, udāhu kodhena, handa naṃ vīmaṃsāmī’’ti. Tato ‘‘pavisa samaṇā’’ti āha. Atha ‘‘suvaco’’ti mudubhūtacittavavatthānakaraṇatthaṃ punapi piyavacanaṃ vadanto sādhāvusoti bhagavā pāvisi. Āḷavako punappunaṃ tameva suvacabhāvaṃ vīmaṃsanto dutiyampi tatiyampi ‘‘nikkhama pavisā’’ti āha. Bhagavāpi tathā akāsi. Yadi na kareyya, pakatiyāpi thaddhayakkhassa cittaṃ thaddhataraṃ hutvā dhammakathāya bhājanaṃ na bhaveyya. Tasmā yathā nāma mātā rodantaṃ puttakaṃ yaṃ so icchati, taṃ datvā vā katvā vā saññāpeti, tathā bhagavā kilesarodanena rodantaṃ yakkhaṃ saññāpetuṃ yaṃ so bhaṇati, taṃ akāsi. Yathā ca dhātī thaññaṃ apivantaṃ dārakaṃ kiñci datvā upalāḷetvā pāyeti, tathā bhagavā yakkhaṃ lokuttaradhammakhīraṃ pāyetuṃ tassa patthitavacanakaraṇena upalāḷento evamakāsi. Yathā ca puriso lābumhi catumadhuraṃ pūretukāmo tassabbhantaraṃ sodheti, evaṃ bhagavā yakkhassa citte lokuttaracatumadhuraṃ pūretukāmo tassa abbhantare kodhamalaṃ sodhetuṃ yāva tatiyaṃ nikkhamanapavesanaṃ akāsi.
ат̇а аал̣аваго ‘‘суважо аяам̣ саман̣о, ‘нигкамаа’д̇и вуд̇д̇о нигкамад̇и, ‘бависаа’д̇и вуд̇д̇о бависад̇и, яам̣нуунаахам̣ имам̣ саман̣ам̣ звамзвам̣ сагаларад̇д̇им̣ гиламзд̇ваа, баад̣̇з г̇ахзд̇ваа, баараг̇ан̇г̇ааяа кибзяяа’’нд̇и баабагам̣ жид̇ам̣ уббаад̣̇зд̇ваа жад̇уд̇т̇аваарам̣ ааха – ‘‘нигкама саман̣аа’’д̇и. д̇ам̣ н̃ад̇ваа бхаг̇аваа ‘‘на кваахам̣ д̇а’’нд̇и ааха. ‘‘звам̣ вуд̇д̇з д̇ад̣̇уд̇д̇арим̣ гаран̣ийяам̣ бариязсамаано бан̃хам̣ бужчид̇аб̣б̣ам̣ ман̃н̃иссад̇и, д̇ам̣ д̇хаммагат̇ааяа мукам̣ бхависсад̇ий’’д̇и н̃ад̇ваа ‘‘на кваахам̣ д̇а’’нд̇и ааха. д̇ад̇т̇а наид̇и бадигкзбз, коид̇и авад̇хааран̣з. аханд̇и ад̇д̇анид̣̇ассанам̣, нд̇и хзд̇уважанам̣. д̇знзд̇т̇а ‘‘яасмаа д̇вам̣ звам̣ жинд̇зси, д̇асмаа ахам̣ аавусо нзва нигкамиссаами, яам̣ д̇з гаран̣ийяам̣, д̇ам̣ гарохий’’д̇и звамад̇т̇о д̣̇адтаб̣б̣о.
Atha āḷavako ‘‘suvaco ayaṃ samaṇo, ‘nikkhamā’ti vutto nikkhamati, ‘pavisā’ti vutto pavisati, yaṃnūnāhaṃ imaṃ samaṇaṃ evamevaṃ sakalarattiṃ kilametvā, pāde gahetvā, pāragaṅgāya khipeyya’’nti pāpakaṃ citaṃ uppādetvā catutthavāraṃ āha – ‘‘nikkhama samaṇā’’ti. Taṃ ñatvā bhagavā ‘‘na khvāhaṃ ta’’nti āha. ‘‘Evaṃ vutte taduttariṃ karaṇīyaṃ pariyesamāno pañhaṃ pucchitabbaṃ maññissati, taṃ dhammakathāya mukhaṃ bhavissatī’’ti ñatvā ‘‘na khvāhaṃ ta’’nti āha. Tattha naiti paṭikkhepe, khoiti avadhāraṇe. Ahanti attanidassanaṃ, nti hetuvacanaṃ. Tenettha ‘‘yasmā tvaṃ evaṃ cintesi, tasmā ahaṃ āvuso neva nikkhamissāmi, yaṃ te karaṇīyaṃ, taṃ karohī’’ti evamattho daṭṭhabbo.
д̇ад̇о аал̣аваго яасмаа буб̣б̣зби аагаасзнааг̇аманавзлааяам̣ ‘‘гим̣ ну ко, зд̇ам̣ суван̣н̣авимаанам̣, уд̣̇ааху раж̇ад̇аман̣ивимаанаанам̣ ан̃н̃ад̇арам̣, ханд̣̇а нам̣ бассаамаа’’д̇и звам̣ ад̇д̇ано вимаанам̣ ааг̇ад̇з ид̣̇д̇химанд̇з д̇аабасабариб̣б̣ааж̇агз бан̃хам̣ бужчид̇ваа виссаж̇ж̇зд̇умасаггонд̇з жид̇д̇агкзбаад̣̇ийхи вихзтзд̇и. гат̇ам̣? амануссаа хи бхим̣санагаруубад̣̇ассанзна ваа хад̣̇аяавад̇т̇убаримад̣̇д̣̇анзна ваад̇и д̣̇вийхаагаарзхи жид̇д̇агкзбам̣ гаронд̇и. аяам̣ бана яасмаа ‘‘ид̣̇д̇химанд̇о бхим̣санагаруубад̣̇ассанзна на д̇асанд̇ий’’д̇и н̃ад̇ваа ад̇д̇ано ид̣̇д̇хиббабхаавзна сукумад̇д̇абхаавам̣ нимминид̇ваа, д̇зсам̣ анд̇о бависид̇ваа хад̣̇аяавад̇т̇ум̣ баримад̣̇д̣̇ад̇и, д̇ад̇о жид̇д̇асанд̇ад̇и на сан̣таад̇и, д̇ассаа асан̣тамаанааяа уммад̇д̇агаа хонд̇и кид̇д̇ажид̇д̇аа. звам̣ кид̇д̇ажид̇д̇аанам̣ зд̇зсам̣ урамби паалзд̇и, баад̣̇зби нз г̇ахзд̇ваа баараг̇ан̇г̇ааяа кибад̇и ‘‘маассу мз буна зваруубаа бхаванамааг̇амим̣суу’’д̇и, д̇асмаа д̇з бан̃хз сарид̇ваа ‘‘яам̣нуунаахам̣ имам̣ саман̣ам̣ ид̣̇аани звам̣ вихзтзяяа’’нд̇и жинд̇зд̇ваа ааха ‘‘бан̃хам̣ д̇ам̣ саман̣аа’’д̇иаад̣̇и.
Tato āḷavako yasmā pubbepi ākāsenāgamanavelāyaṃ ‘‘kiṃ nu kho, etaṃ suvaṇṇavimānaṃ, udāhu rajatamaṇivimānānaṃ aññataraṃ, handa naṃ passāmā’’ti evaṃ attano vimānaṃ āgate iddhimante tāpasaparibbājake pañhaṃ pucchitvā vissajjetumasakkonte cittakkhepādīhi viheṭheti. Kathaṃ? Amanussā hi bhiṃsanakarūpadassanena vā hadayavatthuparimaddanena vāti dvīhākārehi cittakkhepaṃ karonti. Ayaṃ pana yasmā ‘‘iddhimanto bhiṃsanakarūpadassanena na tasantī’’ti ñatvā attano iddhippabhāvena sukhumattabhāvaṃ nimminitvā, tesaṃ anto pavisitvā hadayavatthuṃ parimaddati, tato cittasantati na saṇṭhāti, tassā asaṇṭhamānāya ummattakā honti khittacittā. Evaṃ khittacittānaṃ etesaṃ urampi phāleti, pādepi ne gahetvā pāragaṅgāya khipati ‘‘māssu me puna evarūpā bhavanamāgamiṃsū’’ti, tasmā te pañhe saritvā ‘‘yaṃnūnāhaṃ imaṃ samaṇaṃ idāni evaṃ viheṭheyya’’nti cintetvā āha ‘‘pañhaṃ taṃ samaṇā’’tiādi.
гуд̇о банасса д̇з бан̃хаад̇и? д̇асса гира маад̇аабид̇аро гассабам̣ бхаг̇аванд̇ам̣ баяирубаасид̇ваа адта бан̃хз сависсаж̇ж̇анз уг̇г̇ахзсум̣. д̇з д̣̇ахарагаалз аал̣авагам̣ барияаабун̣аабзсум̣. со гаалажжаязна виссаж̇ж̇анам̣ саммусси. д̇ад̇о ‘‘имз бан̃хааби маа винассанд̇уу’’д̇и суван̣н̣абаддз ж̇аад̇ихин̇г̇улагзна ликаабзд̇ваа вимаанз нигкиби. звамзд̇з б̣уд̣̇д̇хабан̃хаа б̣уд̣̇д̇хависаяаа зва хонд̇и. бхаг̇аваа д̇ам̣ суд̇ваа яасмаа б̣уд̣̇д̇хаанам̣ барижжад̇д̇алаабханд̇арааяо ваа ж̇ийвид̇анд̇арааяо ваа саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣аб̣яаамаббабхаанам̣ бадигхаад̇о ваа на саггаа гзнажи гаад̇ум̣, д̇асмаа д̇ам̣ логз асаад̇хааран̣ам̣ б̣уд̣̇д̇хаанубхаавам̣ д̣̇ассзнд̇о ааха ‘‘на кваахам̣ д̇ам̣, аавусо, бассаами сад̣̇звагз логз’’д̇и.
Kuto panassa te pañhāti? Tassa kira mātāpitaro kassapaṃ bhagavantaṃ payirupāsitvā aṭṭha pañhe savissajjane uggahesuṃ. Te daharakāle āḷavakaṃ pariyāpuṇāpesuṃ. So kālaccayena vissajjanaṃ sammussi. Tato ‘‘ime pañhāpi mā vinassantū’’ti suvaṇṇapaṭṭe jātihiṅgulakena likhāpetvā vimāne nikkhipi. Evamete buddhapañhā buddhavisayā eva honti. Bhagavā taṃ sutvā yasmā buddhānaṃ pariccattalābhantarāyo vā jīvitantarāyo vā sabbaññutaññāṇabyāmappabhānaṃ paṭighāto vā na sakkā kenaci kātuṃ, tasmā taṃ loke asādhāraṇaṃ buddhānubhāvaṃ dassento āha ‘‘na khvāhaṃ taṃ, āvuso, passāmi sadevake loke’’ti.
д̇ад̇т̇а ‘‘сад̣̇звагаважанзна бан̃жагаамааважарад̣̇зваг̇г̇ахан̣а’’нд̇иаад̣̇инаа наязна зд̇зсам̣ бад̣̇аанам̣ ад̇т̇амад̇д̇ад̣̇ассанзна сан̇кзбо вуд̇д̇о, на анусанд̇хияож̇анааггамзна вид̇т̇ааро. свааяам̣ вужжад̇и – сад̣̇звагаважанзна хи уггадтабарижчзд̣̇ад̇о саб̣б̣ад̣̇звзсу г̇ахид̇зсуби язсам̣ д̇ад̇т̇а саннибад̇ид̇з д̣̇зваг̇ан̣з вимад̇и ахоси ‘‘мааро махаанубхааво чагаамааважариссаро васавад̇д̇ий бажжанийгасаад̇о д̇хаммад̣̇зссий гурурагамманд̇о, гим̣ ну ко, собисса жид̇д̇агкзбаад̣̇ийни на гарзяяаа’’д̇и, д̇зсам̣ вимад̇ибадиб̣ааханад̇т̇ам̣ ‘‘самаарагз’’д̇и ааха. д̇ад̇о язсам̣ ахоси – ‘‘б̣рахмаа махаанубхааво зган̇г̇улияаа згажаггаваал̣асахассз аалогам̣ гарод̇и, д̣̇вийхи…бз… д̣̇асахи ан̇г̇улийхи д̣̇асасу жаггаваал̣асахассзсу, ануд̇д̇аран̃жа жхаанасамаабад̇д̇исукам̣ бадисам̣взд̣̇зд̇и, гим̣ соби на гарзяяаа’’д̇и, д̇зсам̣ вимад̇ибадиб̣ааханад̇т̇ам̣ ‘‘саб̣рахмагз’’д̇и ааха. ат̇а язсам̣ ахоси ‘‘бут̇у саман̣аб̣раахман̣аа саасанасса бажжад̇т̇игаа бажжаамид̇д̇аа манд̇аад̣̇иб̣аласаманнааг̇ад̇аа, гим̣ д̇зби на гарзяяу’’нд̇и, д̇зсам̣ вимад̇ибадиб̣ааханад̇т̇ам̣ ‘‘сассаман̣аб̣раахман̣ияаа баж̇ааяаа’’д̇и ааха. звам̣ уггадтадтаанзсу гассажи абхаавам̣ д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани сад̣̇звамануссааяаад̇и важанзна саммуд̇ид̣̇звз авасзсамануссз жа убаад̣̇ааяа уггадтабарижчзд̣̇авасзнзва сзсасад̇д̇алогзби гассажи абхаавам̣ д̣̇ассзсийд̇и звамзд̇т̇а анусанд̇хияож̇анааггамо взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Tattha ‘‘sadevakavacanena pañcakāmāvacaradevaggahaṇa’’ntiādinā nayena etesaṃ padānaṃ atthamattadassanena saṅkhepo vutto, na anusandhiyojanākkamena vitthāro. Svāyaṃ vuccati – sadevakavacanena hi ukkaṭṭhaparicchedato sabbadevesu gahitesupi yesaṃ tattha sannipatite devagaṇe vimati ahosi ‘‘māro mahānubhāvo chakāmāvacarissaro vasavattī paccanīkasāto dhammadessī kururakammanto, kiṃ nu kho, sopissa cittakkhepādīni na kareyyā’’ti, tesaṃ vimatipaṭibāhanatthaṃ ‘‘samārake’’ti āha. Tato yesaṃ ahosi – ‘‘brahmā mahānubhāvo ekaṅguliyā ekacakkavāḷasahasse ālokaṃ karoti, dvīhi…pe… dasahi aṅgulīhi dasasu cakkavāḷasahassesu, anuttarañca jhānasamāpattisukhaṃ paṭisaṃvedeti, kiṃ sopi na kareyyā’’ti, tesaṃ vimatipaṭibāhanatthaṃ ‘‘sabrahmake’’ti āha. Atha yesaṃ ahosi ‘‘puthu samaṇabrāhmaṇā sāsanassa paccatthikā paccāmittā mantādibalasamannāgatā, kiṃ tepi na kareyyu’’nti, tesaṃ vimatipaṭibāhanatthaṃ ‘‘sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāyā’’ti āha. Evaṃ ukkaṭṭhaṭṭhānesu kassaci abhāvaṃ dassetvā idāni sadevamanussāyāti vacanena sammutideve avasesamanusse ca upādāya ukkaṭṭhaparicchedavaseneva sesasattalokepi kassaci abhāvaṃ dassesīti evamettha anusandhiyojanākkamo veditabbo.
звам̣ бхаг̇аваа д̇асса б̣аад̇ханажид̇д̇ам̣ бадисзд̇хзд̇ваа бан̃хабужчанз уссаахам̣ ж̇анзнд̇о ааха ‘‘абижа д̇вам̣, аавусо, бужча яад̣̇ааган̇касий’’д̇и. д̇ассад̇т̇о – бужча, яад̣̇и ааган̇каси, на мз бан̃хависсаж̇ж̇анз бхааро ад̇т̇и. ат̇а ваа ‘‘бужча яам̣ ааган̇каси, д̇з саб̣б̣ам̣ виссаж̇ж̇зссаамий’’д̇и саб̣б̣ан̃н̃убавааран̣ам̣ баваарзси асаад̇хааран̣ам̣ бажжзгаб̣уд̣̇д̇хааг̇г̇асаавагамахаасаавагзхи. д̇з хи ‘‘бужчаавусо суд̇ваа взд̣̇иссаамаа’’д̇и вад̣̇анд̇и. б̣уд̣̇д̇хаа бана ‘‘бужчаавусо яад̣̇ааган̇касий’’д̇и (сам̣. ни. 1.237, 246) ваа,
Evaṃ bhagavā tassa bādhanacittaṃ paṭisedhetvā pañhapucchane ussāhaṃ janento āha ‘‘apica tvaṃ, āvuso, puccha yadākaṅkhasī’’ti. Tassattho – puccha, yadi ākaṅkhasi, na me pañhavissajjane bhāro atthi. Atha vā ‘‘puccha yaṃ ākaṅkhasi, te sabbaṃ vissajjessāmī’’ti sabbaññupavāraṇaṃ pavāresi asādhāraṇaṃ paccekabuddhaaggasāvakamahāsāvakehi. Te hi ‘‘pucchāvuso sutvā vedissāmā’’ti vadanti. Buddhā pana ‘‘pucchāvuso yadākaṅkhasī’’ti (saṃ. ni. 1.237, 246) vā,
‘‘бужча ваасава мам̣ бан̃хам̣, яам̣ гин̃жи манасижчасий’’д̇и ваа. (д̣̇ий. ни. 2.356);
‘‘Puccha vāsava maṃ pañhaṃ, yaṃ kiñci manasicchasī’’ti vā. (dī. ni. 2.356);
‘‘б̣ааварисса жа д̇уяхам̣ ваа, саб̣б̣зсам̣ саб̣б̣асам̣саяам̣;
‘‘Bāvarissa ca tuyhaṃ vā, sabbesaṃ sabbasaṃsayaṃ;
гад̇аавагаасаа бужчавхо, яам̣ гин̃жи манасижчат̇аа’’д̇и ваа. (су. ни. 1036) –
Katāvakāsā pucchavho, yaṃ kiñci manasicchathā’’ti vā. (su. ni. 1036) –
звамаад̣̇инаа наязна д̣̇звамануссаанам̣ саб̣б̣ан̃н̃убавааран̣ам̣ баваарзнд̇и. анажчарияан̃жзд̇ам̣, яам̣ бхаг̇аваа б̣уд̣̇д̇хабхуумим̣ бад̇ваа звам̣ бавааран̣ам̣ баваарзяяа, яо б̣од̇хисад̇д̇абхуумияам̣ бад̣̇зсан̃аан̣з вад̇д̇амааноби –
Evamādinā nayena devamanussānaṃ sabbaññupavāraṇaṃ pavārenti. Anacchariyañcetaṃ, yaṃ bhagavā buddhabhūmiṃ patvā evaṃ pavāraṇaṃ pavāreyya, yo bodhisattabhūmiyaṃ padesañāṇe vattamānopi –
‘‘гон̣д̣ан̃н̃а бан̃хаани вияаагарохи, яаажанд̇и д̇ам̣ исаяо саад̇хуруубаа;
‘‘Koṇḍañña pañhāni viyākarohi, yācanti taṃ isayo sādhurūpā;
гон̣д̣ан̃н̃а зсо мануж̇зсу д̇хаммо, яам̣ вуд̣̇д̇хамааг̇ажчад̇и зса бхааро’’д̇и. (ж̇аа. 2.17.60) –
Koṇḍañña eso manujesu dhammo, yaṃ vuddhamāgacchati esa bhāro’’ti. (jā. 2.17.60) –
звам̣ исийхи яаажид̇о –
Evaṃ isīhi yācito –
‘‘гад̇аавагаасаа бужчанд̇у бхонд̇о, яам̣ гин̃жи бан̃хам̣ манасаабхибад̇т̇ид̇ам̣;
‘‘Katāvakāsā pucchantu bhonto, yaṃ kiñci pañhaṃ manasābhipatthitaṃ;
ахан̃хи д̇ам̣ д̇ам̣ во вияаагариссам̣, н̃ад̇ваа саяам̣ логамимам̣ баран̃жаа’’д̇и. –
Ahañhi taṃ taṃ vo viyākarissaṃ, ñatvā sayaṃ lokamimaṃ parañcā’’ti. –
звам̣ сарабхан̇г̇агаалз самбхаваж̇аад̇агз жа сагалаж̇амб̣уд̣̇ийбз д̇игкад̇д̇ум̣ вижарид̇ваа бан̃хаанам̣ анд̇агарам̣ ад̣̇исваа ж̇аад̇ияаа сад̇д̇авассиго рат̇игааяа бам̣сугийл̣игам̣ гийл̣анд̇о сужирад̇зна б̣раахман̣зна будто –
Evaṃ sarabhaṅgakāle sambhavajātake ca sakalajambudīpe tikkhattuṃ vicaritvā pañhānaṃ antakaraṃ adisvā jātiyā sattavassiko rathikāya paṃsukīḷikaṃ kīḷanto suciratena brāhmaṇena puṭṭho –
‘‘д̇аг̇гха д̇з ахамагкиссам̣, яат̇ааби гусало д̇ат̇аа;
‘‘Taggha te ahamakkhissaṃ, yathāpi kusalo tathā;
рааж̇аа жа ко нам̣ ж̇аанаад̇и, яад̣̇и гаахад̇и ваа на ваа’’д̇и. (ж̇аа. 1.16.172) –
Rājā ca kho naṃ jānāti, yadi kāhati vā na vā’’ti. (jā. 1.16.172) –
звам̣ саб̣б̣ан̃н̃убавааран̣ам̣ баваарзси. звам̣ бхаг̇авад̇аа аал̣авагасса саб̣б̣ан̃н̃убавааран̣ааяа баваарид̇ааяа ат̇а ко аал̣аваго яагко бхаг̇аванд̇ам̣ г̇аат̇ааяа аж̇жхабхааси ‘‘гим̣ сууд̇ха вид̇д̇а’’нд̇и.
Evaṃ sabbaññupavāraṇaṃ pavāresi. Evaṃ bhagavatā āḷavakassa sabbaññupavāraṇāya pavāritāya atha kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi ‘‘kiṃ sūdha vitta’’nti.
183. д̇ад̇т̇а гинд̇и бужчааважанам̣. сууд̇и бад̣̇абууран̣амад̇д̇з нибаад̇о. ид̇хаад̇и имасмим̣ логз. вид̇д̇анд̇и вид̣̇ад̇и, бийд̇им̣ гарод̇ийд̇и вид̇д̇ам̣, д̇ханассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. сужин̣н̣анд̇и сугад̇ам̣. суканд̇и гааяигажзд̇асигам̣ саад̇ам̣. аавахаад̇ийд̇и аавахад̇и, аанзд̇и, д̣̇зд̇и, аббзд̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и хавзд̇и д̣̇ал̣хад̇т̇з нибаад̇о. саад̣̇уд̇аранд̇и ад̇исаязна саад̣̇ум̣. ‘‘саад̇худ̇ара’’нд̇иби баато. расаананд̇и расасан̃н̃ид̇аанам̣ д̇хаммаанам̣. гат̇анд̇и гзна багаарзна, гат̇ам̣ж̇ийвино ж̇ийвид̇ам̣ гат̇ам̣ж̇ийвиж̇ийвид̇ам̣, г̇аат̇ааб̣анд̇хасукад̇т̇ам̣ бана саанунаасигам̣ вужжад̇и. ‘‘гат̇ам̣ж̇ийвим̣ ж̇ийвад̇а’’нд̇и ваа баато. д̇асса ж̇ийванд̇аанам̣ гат̇ам̣ж̇ийвинд̇и ад̇т̇о. сзсамзд̇т̇а баагадамзва. звамимааяа г̇аат̇ааяа ‘‘гим̣ су ид̇ха логз бурисасса вид̇д̇ам̣ сздтам̣, гим̣ су сужин̣н̣ам̣ сукамаавахаад̇и, гим̣ расаанам̣ саад̣̇уд̇арам̣, гат̇ам̣ж̇ийвино ж̇ийвид̇ам̣ сздтамаахуу’’д̇и имз жад̇д̇ааро бан̃хз бужчи.
183. Tattha kinti pucchāvacanaṃ. Sūti padapūraṇamatte nipāto. Idhāti imasmiṃ loke. Vittanti vidati, pītiṃ karotīti vittaṃ, dhanassetaṃ adhivacanaṃ. Suciṇṇanti sukataṃ. Sukhanti kāyikacetasikaṃ sātaṃ. Āvahātīti āvahati, āneti, deti, appetīti vuttaṃ hoti haveti daḷhatthe nipāto. Sādutaranti atisayena sāduṃ. ‘‘Sādhutara’’ntipi pāṭho. Rasānanti rasasaññitānaṃ dhammānaṃ. Kathanti kena pakārena, kathaṃjīvino jīvitaṃ kathaṃjīvijīvitaṃ, gāthābandhasukhatthaṃ pana sānunāsikaṃ vuccati. ‘‘Kathaṃjīviṃ jīvata’’nti vā pāṭho. Tassa jīvantānaṃ kathaṃjīvinti attho. Sesamettha pākaṭameva. Evamimāya gāthāya ‘‘kiṃ su idha loke purisassa vittaṃ seṭṭhaṃ, kiṃ su suciṇṇaṃ sukhamāvahāti, kiṃ rasānaṃ sādutaraṃ, kathaṃjīvino jīvitaṃ seṭṭhamāhū’’ti ime cattāro pañhe pucchi.
184. ат̇асса бхаг̇аваа гассабад̣̇асаб̣алзна виссаж̇ж̇ид̇анаязнзва виссаж̇ж̇знд̇о имам̣ г̇аат̇амааха ‘‘сад̣̇д̇хийд̇ха вид̇д̇а’’нд̇и. д̇ад̇т̇а яат̇аа хиран̃н̃асуван̣н̣аад̣̇и вид̇д̇ам̣ убабхог̇абарибхог̇асукам̣ аавахад̇и, куббибаасаад̣̇ид̣̇угкам̣ бадиб̣аахад̇и, д̣̇аалид̣̇д̣̇ияам̣ вуубасамзд̇и, муд̇д̇аад̣̇ирад̇анабадилаабхахзд̇у ход̇и, логасант̇уд̇ин̃жа аавахад̇и, звам̣ логияалогуд̇д̇араа сад̣̇д̇хааби яат̇аасамбхавам̣ логияалогуд̇д̇аравибаагасукамаавахад̇и, сад̣̇д̇хаад̇хурзна бадибаннаанам̣ ж̇аад̇иж̇араад̣̇ид̣̇угкам̣ бадиб̣аахад̇и, г̇ун̣ад̣̇аалид̣̇д̣̇ияам̣ вуубасамзд̇и, сад̇исамб̣ож̇жхан̇г̇аад̣̇ирад̇анабадилаабхахзд̇у ход̇и.
184. Athassa bhagavā kassapadasabalena vissajjitanayeneva vissajjento imaṃ gāthamāha ‘‘saddhīdha vitta’’nti. Tattha yathā hiraññasuvaṇṇādi vittaṃ upabhogaparibhogasukhaṃ āvahati, khuppipāsādidukkhaṃ paṭibāhati, dāliddiyaṃ vūpasameti, muttādiratanapaṭilābhahetu hoti, lokasanthutiñca āvahati, evaṃ lokiyalokuttarā saddhāpi yathāsambhavaṃ lokiyalokuttaravipākasukhamāvahati, saddhādhurena paṭipannānaṃ jātijarādidukkhaṃ paṭibāhati, guṇadāliddiyaṃ vūpasameti, satisambojjhaṅgādiratanapaṭilābhahetu hoti.
‘‘сад̣̇д̇хо сийлзна самбанно, яасо бхог̇асамаббид̇о;
‘‘Saddho sīlena sampanno, yaso bhogasamappito;
яам̣ яам̣ бад̣̇зсам̣ бхаж̇ад̇и, д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇зва бууж̇ид̇о’’д̇и. (д̇ха. ба. 303) –
Yaṃ yaṃ padesaṃ bhajati, tattha tattheva pūjito’’ti. (dha. pa. 303) –
важанад̇о логасант̇уд̇ин̃жа аавахад̇ийд̇и гад̇ваа ‘‘вид̇д̇а’’нд̇и вуд̇д̇аа. яасмаа банзд̇ам̣ сад̣̇д̇хаавид̇д̇ам̣ ануг̇аамигам̣ анан̃н̃асаад̇хааран̣ам̣ саб̣б̣асамбад̇д̇ихзд̇у, логияасса хиран̃н̃асуван̣н̣аад̣̇ивид̇д̇ассааби нид̣̇аанам̣. сад̣̇д̇хоязва хи д̣̇аанаад̣̇ийни бун̃н̃аани гад̇ваа вид̇д̇ам̣ ад̇хиг̇ажчад̇и, ассад̣̇д̇хасса бана вид̇д̇ам̣ яаавад̣̇зва анад̇т̇ааяа ход̇и, д̇асмаа ‘‘сздта’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. бурисассаад̇и уггадтабарижчзд̣̇ад̣̇зсанаа; д̇асмаа на гзвалам̣ бурисасса , ид̇т̇иаад̣̇ийнамби сад̣̇д̇хаавид̇д̇амзва сздтанд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Vacanato lokasanthutiñca āvahatīti katvā ‘‘vitta’’nti vuttā. Yasmā panetaṃ saddhāvittaṃ anugāmikaṃ anaññasādhāraṇaṃ sabbasampattihetu, lokiyassa hiraññasuvaṇṇādivittassāpi nidānaṃ. Saddhoyeva hi dānādīni puññāni katvā vittaṃ adhigacchati, assaddhassa pana vittaṃ yāvadeva anatthāya hoti, tasmā ‘‘seṭṭha’’nti vuttaṃ. Purisassāti ukkaṭṭhaparicchedadesanā; tasmā na kevalaṃ purisassa , itthiādīnampi saddhāvittameva seṭṭhanti veditabbaṃ.
д̇хаммод̇и д̣̇асагусалагаммабат̇ад̇хаммо, д̣̇аанасийлабхааванаад̇хаммо ваа. сужин̣н̣од̇и сугад̇о сужарид̇о . сукамаавахаад̇ийд̇и сон̣асздтибуд̇д̇арадтабаалаад̣̇ийнам̣ вияа мануссасукам̣, саггаад̣̇ийнам̣ вияа д̣̇иб̣б̣асукам̣, барияосаанз жа махаабад̣̇умаад̣̇ийнам̣ вияа ниб̣б̣аанасукан̃жа аавахад̇ийд̇и.
Dhammoti dasakusalakammapathadhammo, dānasīlabhāvanādhammo vā. Suciṇṇoti sukato sucarito . Sukhamāvahātīti soṇaseṭṭhiputtaraṭṭhapālādīnaṃ viya manussasukhaṃ, sakkādīnaṃ viya dibbasukhaṃ, pariyosāne ca mahāpadumādīnaṃ viya nibbānasukhañca āvahatīti.
сажжанд̇и аяам̣ сажжасад̣̇д̣̇о анзгзсу ад̇т̇зсу д̣̇иссад̇и. сзяяат̇ид̣̇ам̣ – ‘‘сажжам̣ бхан̣з на гуж̇жхзяяаа’’д̇иаад̣̇ийсу (д̇ха. ба. 224) ваажаасажжз. ‘‘сажжз тид̇аа саман̣аб̣раахман̣аа жаа’’д̇иаад̣̇ийсу (ж̇аа. 2.21.433) вирад̇исажжз. ‘‘гасмаа ну сажжаани вад̣̇анд̇и наанаа, баваад̣̇ияаасз гусалаавад̣̇аанаа’’д̇иаад̣̇ийсу (су. ни. 891) д̣̇идтисажжз. ‘‘жад̇д̇ааримаани, бхигкавз, б̣раахман̣асажжааний’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 4.185) б̣раахман̣асажжз. ‘‘зган̃хи сажжам̣ на д̣̇уд̇ийяамад̇т̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (су. ни. 890) барамад̇т̇асажжз. ‘‘жад̇уннам̣ сажжаанам̣ гад̇и гусалаа’’д̇иаад̣̇ийсу (вибха. 216) арияасажжз. ид̇ха бана барамад̇т̇асажжам̣ ниб̣б̣аанам̣, вирад̇исажжам̣ ваа аб̣бханд̇арам̣ гад̇ваа ваажаасажжам̣ ад̇хиббзд̇ам̣, яассаанубхаавзна уд̣̇агаад̣̇ийни васз вад̇д̇знд̇и ж̇аад̇иж̇араамаран̣абаарам̣ д̇аранд̇и. яат̇ааха –
Saccanti ayaṃ saccasaddo anekesu atthesu dissati. Seyyathidaṃ – ‘‘saccaṃ bhaṇe na kujjheyyā’’tiādīsu (dha. pa. 224) vācāsacce. ‘‘Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā cā’’tiādīsu (jā. 2.21.433) viratisacce. ‘‘Kasmā nu saccāni vadanti nānā, pavādiyāse kusalāvadānā’’tiādīsu (su. ni. 891) diṭṭhisacce. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, brāhmaṇasaccānī’’tiādīsu (a. ni. 4.185) brāhmaṇasacce. ‘‘Ekañhi saccaṃ na dutīyamatthī’’tiādīsu (su. ni. 890) paramatthasacce. ‘‘Catunnaṃ saccānaṃ kati kusalā’’tiādīsu (vibha. 216) ariyasacce. Idha pana paramatthasaccaṃ nibbānaṃ, viratisaccaṃ vā abbhantaraṃ katvā vācāsaccaṃ adhippetaṃ, yassānubhāvena udakādīni vase vattenti jātijarāmaraṇapāraṃ taranti. Yathāha –
‘‘сажжзна ваажзнуд̣̇агамби д̇хаавад̇и, висамби сажжзна хананд̇и бан̣д̣ид̇аа;
‘‘Saccena vācenudakampi dhāvati, visampi saccena hananti paṇḍitā;
сажжзна д̣̇зво т̇анаяам̣ бавассад̇и, сажжз тид̇аа ниб̣б̣уд̇им̣ бад̇т̇аяанд̇и.
Saccena devo thanayaṃ pavassati, sacce ṭhitā nibbutiṃ patthayanti.
‘‘яз гзжимз ад̇т̇и расаа бат̇аб̣яаа, сажжам̣ д̇зсам̣ саад̣̇уд̇арам̣ расаанам̣;
‘‘Ye kecime atthi rasā pathabyā, saccaṃ tesaṃ sādutaraṃ rasānaṃ;
сажжз тид̇аа саман̣аб̣раахман̣аа жа, д̇аранд̇и ж̇аад̇имаран̣асса баара’’нд̇и. (ж̇аа. 2.21.433);
Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca, taranti jātimaraṇassa pāra’’nti. (jā. 2.21.433);
саад̣̇уд̇аранд̇и мад̇хурад̇арам̣, бан̣ийд̇ад̇арам̣. расаананд̇и яз имз ‘‘мууларасо, канд̇харасо’’д̇иаад̣̇инаа (д̇ха. са. 628-630) наязна сааяанийяад̇хаммаа, яз жимз ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, саб̣б̣ам̣ паларасам̣ (махаава. 300) арасаруубо бхавам̣ г̇од̇амо, яз д̇з, б̣раахман̣а, руубарасаа, сад̣̇д̣̇арасаа (а. ни. 8.11; баараа. 3), анаабад̇д̇и расарасз (баажи. 607-609), аяам̣ д̇хаммавинаяо згарасо вимуд̇д̇ирасо (а. ни. 8.19; жуул̣ава. 385), бхааг̇ий ваа бхаг̇аваа ад̇т̇арасасса д̇хаммарасассаа’’д̇иаад̣̇инаа (махаани. 149; жуул̣ани. аж̇ид̇амаан̣авабужчаанид̣̇д̣̇зса 2) наязна ваажаарасуубаваж̇ж̇аа авасзсаб̣яан̃ж̇анаад̣̇аяо д̇хаммаа ‘‘расаа’’д̇и вужжанд̇и, д̇зсам̣ расаанам̣ сажжам̣ хавз саад̣̇уд̇арам̣ сажжамзва саад̣̇уд̇арам̣, саад̇худ̇арам̣ ваа сздтад̇арам̣, уд̇д̇амад̇арам̣. мууларасаад̣̇аяо хи сарийрам̣ убаб̣руухзнд̇и, сам̣гилзсиган̃жа сукамааваханд̇и. сажжарасз вирад̇исажжаваажаасажжарасаа самат̇авибассанаад̣̇ийхи жид̇д̇амубаб̣руухзнд̇и, асам̣гилзсиган̃жа сукамааваханд̇и, вимуд̇д̇ирасо барамад̇т̇асажжарасабарибхаавид̇ад̇д̇аа саад̣̇у, ад̇т̇арасад̇хаммарасаа жа д̇ад̣̇ад̇хиг̇амуубааяабхууд̇ам̣ ад̇т̇ан̃жа д̇хамман̃жа ниссааяа бавад̇д̇ид̇од̇и.
Sādutaranti madhurataraṃ, paṇītataraṃ. Rasānanti ye ime ‘‘mūlaraso, khandharaso’’tiādinā (dha. sa. 628-630) nayena sāyanīyadhammā, ye cime ‘‘anujānāmi, bhikkhave, sabbaṃ phalarasaṃ (mahāva. 300) arasarūpo bhavaṃ gotamo, ye te, brāhmaṇa, rūparasā, saddarasā (a. ni. 8.11; pārā. 3), anāpatti rasarase (pāci. 607-609), ayaṃ dhammavinayo ekaraso vimuttiraso (a. ni. 8.19; cūḷava. 385), bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassā’’tiādinā (mahāni. 149; cūḷani. ajitamāṇavapucchāniddesa 2) nayena vācārasūpavajjā avasesabyañjanādayo dhammā ‘‘rasā’’ti vuccanti, tesaṃ rasānaṃ saccaṃ have sādutaraṃ saccameva sādutaraṃ, sādhutaraṃ vā seṭṭhataraṃ, uttamataraṃ. Mūlarasādayo hi sarīraṃ upabrūhenti, saṃkilesikañca sukhamāvahanti. Saccarase viratisaccavācāsaccarasā samathavipassanādīhi cittamupabrūhenti, asaṃkilesikañca sukhamāvahanti, vimuttiraso paramatthasaccarasaparibhāvitattā sādu, attharasadhammarasā ca tadadhigamūpāyabhūtaṃ atthañca dhammañca nissāya pavattitoti.
бан̃н̃ааж̇ийвинд̇и зд̇т̇а бана явааяам̣ анд̇хзгажагкуд̣̇вижагкугзсу д̣̇вижагкубуг̇г̇ало г̇ахадто ваа гамманд̇аанудтаанасаран̣аг̇аманад̣̇аанасам̣вибхааг̇асийласамаад̣̇аанаубосат̇агаммаад̣̇иг̇ахадтабадибад̣̇ам̣, баб̣б̣аж̇ид̇о ваа авиббадисаарагарасийласан̇каад̇ам̣ д̇ад̣̇уд̇д̇арижид̇д̇ависуд̣̇д̇хиаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ ваа баб̣б̣аж̇ид̇абадибад̣̇ам̣ бан̃н̃ааяа аараад̇хзд̇ваа ж̇ийвад̇и, д̇асса бан̃н̃ааж̇ийвино ж̇ийвид̇ам̣, д̇ам̣ ваа бан̃н̃ааж̇ийвим̣ ж̇ийвид̇ам̣ сздтамаахууд̇и звамад̇т̇о д̣̇адтаб̣б̣о.
Paññājīvinti ettha pana yvāyaṃ andhekacakkhudvicakkhukesu dvicakkhupuggalo gahaṭṭho vā kammantānuṭṭhānasaraṇagamanadānasaṃvibhāgasīlasamādānauposathakammādigahaṭṭhapaṭipadaṃ, pabbajito vā avippaṭisārakarasīlasaṅkhātaṃ taduttaricittavisuddhiādibhedaṃ vā pabbajitapaṭipadaṃ paññāya ārādhetvā jīvati, tassa paññājīvino jīvitaṃ, taṃ vā paññājīviṃ jīvitaṃ seṭṭhamāhūti evamattho daṭṭhabbo.
185-6. звам̣ бхаг̇авад̇аа виссаж̇ж̇ид̇з жад̇д̇аароби бан̃хз суд̇ваа ад̇д̇амано яагко авасзсзби жад̇д̇ааро бан̃хз бужчанд̇о ‘‘гат̇ам̣ су д̇арад̇и огха’’нд̇и г̇аат̇амааха. ат̇асса бхаг̇аваа буриманаязнзва виссаж̇ж̇знд̇о ‘‘сад̣̇д̇хааяа д̇арад̇ий’’д̇и г̇аат̇амааха. д̇ад̇т̇а гин̃жааби яо жад̇уб̣б̣ид̇хам̣ огхам̣ д̇арад̇и, со сам̣сааран̣н̣авамби д̇арад̇и, ваддад̣̇угкамби ажжзд̇и, гилзсамалааби барисуж̇жхад̇и, звам̣ санд̇зби бана яасмаа ассад̣̇д̇хо огхад̇аран̣ам̣ асад̣̇д̣̇аханд̇о на багканд̣̇ад̇и, бан̃жасу гаамаг̇ун̣зсу жид̇д̇авоссаг̇г̇зна бамад̇д̇о д̇ад̇т̇зва сад̇д̇ависад̇д̇ад̇ааяа сам̣сааран̣н̣авам̣ на д̇арад̇и, гусийд̇о д̣̇угкам̣ вихарад̇и вогин̣н̣о агусалзхи д̇хаммзхи, аббан̃н̃о суд̣̇д̇химаг̇г̇ам̣ аж̇аананд̇о на барисуж̇жхад̇и, д̇асмаа д̇аббадибагкам̣ д̣̇ассзнд̇зна бхаг̇авад̇аа аяам̣ г̇аат̇аа вуд̇д̇аа.
185-6. Evaṃ bhagavatā vissajjite cattāropi pañhe sutvā attamano yakkho avasesepi cattāro pañhe pucchanto ‘‘kathaṃ su tarati ogha’’nti gāthamāha. Athassa bhagavā purimanayeneva vissajjento ‘‘saddhāya taratī’’ti gāthamāha. Tattha kiñcāpi yo catubbidhaṃ oghaṃ tarati, so saṃsāraṇṇavampi tarati, vaṭṭadukkhampi acceti, kilesamalāpi parisujjhati, evaṃ santepi pana yasmā assaddho oghataraṇaṃ asaddahanto na pakkhandati, pañcasu kāmaguṇesu cittavossaggena pamatto tattheva sattavisattatāya saṃsāraṇṇavaṃ na tarati, kusīto dukkhaṃ viharati vokiṇṇo akusalehi dhammehi, appañño suddhimaggaṃ ajānanto na parisujjhati, tasmā tappaṭipakkhaṃ dassentena bhagavatā ayaṃ gāthā vuttā.
звам̣ вуд̇д̇ааяа жзд̇ааяа яасмаа сод̇аабад̇д̇ияан̇г̇абад̣̇адтаанам̣ сад̣̇д̇хинд̣̇рияам̣, д̇асмаа ‘‘сад̣̇д̇хааяа д̇арад̇и огха’’нд̇и иминаа бад̣̇зна д̣̇идтогхад̇аран̣ам̣ сод̇аабад̇д̇имаг̇г̇ам̣ сод̇аабаннан̃жа багаасзд̇и. яасмаа бана сод̇аабанно гусалаанам̣ д̇хаммаанам̣ бхааванааяа саад̇ажжагирияаасан̇каад̇зна аббамаад̣̇зна саманнааг̇ад̇о д̣̇уд̇ияамаг̇г̇ам̣ аараад̇хзд̇ваа табзд̇ваа сагид̣̇зва имам̣ логам̣ ааг̇аманамад̇д̇ам̣ авасзсам̣ сод̇аабад̇д̇имаг̇г̇зна ад̇ин̣н̣ам̣ бхавогхавад̇т̇ум̣ сам̣сааран̣н̣авам̣ д̇арад̇и, д̇асмаа ‘‘аббамаад̣̇зна ан̣н̣ава’’нд̇и иминаа бад̣̇зна бхавогхад̇аран̣ам̣ сагад̣̇ааг̇аамимаг̇г̇ам̣ сагад̣̇ааг̇аамин̃жа багаасзд̇и. яасмаа сагад̣̇ааг̇аамий вийриязна д̇ад̇ияамаг̇г̇ам̣ аараад̇хзд̇ваа сагад̣̇ааг̇аамимаг̇г̇зна анад̇ийд̇ам̣ гаамогхавад̇т̇ум̣; гаамогхасан̃н̃ид̇ан̃жа гаамад̣̇угкамажжзд̇и, д̇асмаа ‘‘вийриязна д̣̇угкамажжзд̇ий’’д̇и иминаа бад̣̇зна гаамогхад̇аран̣ам̣ анааг̇аамимаг̇г̇ам̣ анааг̇аамин̃жа багаасзд̇и. яасмаа бана анааг̇аамий виг̇ад̇агаамабан̇гад̇ааяа барисуд̣̇д̇хааяа бан̃н̃ааяа зганд̇абарисуд̣̇д̇хам̣ жад̇уд̇т̇амаг̇г̇абан̃н̃ам̣ аараад̇хзд̇ваа анааг̇аамимаг̇г̇зна аббахийнам̣ авиж̇ж̇аасан̇каад̇ам̣ барамамалам̣ баж̇ахад̇и, д̇асмаа ‘‘бан̃н̃ааяа барисуж̇жхад̇ий’’д̇и иминаа бад̣̇зна авиж̇ж̇огхад̇аран̣ам̣ арахад̇д̇амаг̇г̇ам̣ араханд̇ан̃жа багаасзд̇и. имааяа жа арахад̇д̇анигуудзна гат̇ид̇ааяа г̇аат̇ааяа барияосаанз яагко сод̇аабад̇д̇ипалз бад̇идтааси.
Evaṃ vuttāya cetāya yasmā sotāpattiyaṅgapadaṭṭhānaṃ saddhindriyaṃ, tasmā ‘‘saddhāya tarati ogha’’nti iminā padena diṭṭhoghataraṇaṃ sotāpattimaggaṃ sotāpannañca pakāseti. Yasmā pana sotāpanno kusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanāya sātaccakiriyāsaṅkhātena appamādena samannāgato dutiyamaggaṃ ārādhetvā ṭhapetvā sakideva imaṃ lokaṃ āgamanamattaṃ avasesaṃ sotāpattimaggena atiṇṇaṃ bhavoghavatthuṃ saṃsāraṇṇavaṃ tarati, tasmā ‘‘appamādena aṇṇava’’nti iminā padena bhavoghataraṇaṃ sakadāgāmimaggaṃ sakadāgāmiñca pakāseti. Yasmā sakadāgāmī vīriyena tatiyamaggaṃ ārādhetvā sakadāgāmimaggena anatītaṃ kāmoghavatthuṃ; kāmoghasaññitañca kāmadukkhamacceti, tasmā ‘‘vīriyena dukkhamaccetī’’ti iminā padena kāmoghataraṇaṃ anāgāmimaggaṃ anāgāmiñca pakāseti. Yasmā pana anāgāmī vigatakāmapaṅkatāya parisuddhāya paññāya ekantaparisuddhaṃ catutthamaggapaññaṃ ārādhetvā anāgāmimaggena appahīnaṃ avijjāsaṅkhātaṃ paramamalaṃ pajahati, tasmā ‘‘paññāya parisujjhatī’’ti iminā padena avijjoghataraṇaṃ arahattamaggaṃ arahantañca pakāseti. Imāya ca arahattanikūṭena kathitāya gāthāya pariyosāne yakkho sotāpattiphale patiṭṭhāsi.
187. ид̣̇аани д̇амзва ‘‘бан̃н̃ааяа барисуж̇жхад̇ий’’д̇и зд̇т̇а вуд̇д̇ам̣ бан̃н̃аабад̣̇ам̣ г̇ахзд̇ваа ад̇д̇ано бадибхаанзна логияалогуд̇д̇арамиссагам̣ бан̃хам̣ бужчанд̇о ‘‘гат̇ам̣ су лабхад̇з бан̃н̃а’’нд̇и имам̣ чаббад̣̇аг̇аат̇амааха. д̇ад̇т̇а гат̇ам̣ сууд̇и саб̣б̣ад̇т̇зва ад̇т̇аяуд̇д̇ибужчаа ход̇и. аяан̃хи бан̃н̃аад̣̇иад̇т̇ам̣ н̃ад̇ваа д̇асса яуд̇д̇им̣ бужчад̇и ‘‘гат̇ам̣ гааяа яуд̇д̇ияаа гзна гааран̣зна бан̃н̃ам̣ лабхад̇ий’’д̇и. зса наяо д̇ханаад̣̇ийсу.
187. Idāni tameva ‘‘paññāya parisujjhatī’’ti ettha vuttaṃ paññāpadaṃ gahetvā attano paṭibhānena lokiyalokuttaramissakaṃ pañhaṃ pucchanto ‘‘kathaṃ su labhate pañña’’nti imaṃ chappadagāthamāha. Tattha kathaṃ sūti sabbattheva atthayuttipucchā hoti. Ayañhi paññādiatthaṃ ñatvā tassa yuttiṃ pucchati ‘‘kathaṃ kāya yuttiyā kena kāraṇena paññaṃ labhatī’’ti. Esa nayo dhanādīsu.
188. ат̇асса бхаг̇аваа жад̇уухи гааран̣зхи бан̃н̃аалаабхам̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘сад̣̇д̣̇ахаано’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ассад̇т̇о – язна буб̣б̣абхааг̇з гааяасужарид̇аад̣̇ибхзд̣̇зна, абарабхааг̇з жа сад̇д̇ад̇им̣саб̣од̇хибагкияабхзд̣̇зна д̇хаммзна араханд̇о б̣уд̣̇д̇хабажжзгаб̣уд̣̇д̇хасаавагаа ниб̣б̣аанам̣ бад̇д̇аа, д̇ам̣ сад̣̇д̣̇ахаано арахад̇ам̣ д̇хаммам̣ ниб̣б̣аанаббад̇д̇ияаа логияалогуд̇д̇арам̣ бан̃н̃ам̣ лабхад̇и. д̇ан̃жа ко на сад̣̇д̇хаамад̇д̇агзнзва, яасмаа бана сад̣̇д̇хааж̇аад̇о убасан̇гамад̇и, убасан̇гаманд̇о баяирубаасад̇и, баяирубаасанд̇о сод̇ам̣ од̣̇ахад̇и, охид̇асод̇о д̇хаммам̣ сун̣аад̇и, д̇асмаа убасан̇гаманад̇о бабхуд̇и яаава д̇хаммассаванзна суссуусам̣ лабхад̇и. ги вуд̇д̇ам̣ ход̇и – д̇ам̣ д̇хаммам̣ сад̣̇д̣̇ахид̇вааби аажарияубаж̇жхааяз гаалзна убасан̇гамид̇ваа вад̇д̇агаран̣зна баяирубаасид̇ваа яад̣̇аа баяирубаасанааяа аараад̇хид̇ажид̇д̇аа гин̃жи вад̇д̇угаамаа хонд̇и. ат̇а ад̇хиг̇ад̇ааяа сод̇угаамад̇ааяа сод̇ам̣ од̣̇ахид̇ваа сун̣анд̇о лабхад̇ийд̇и. звам̣ сусуусамби жа сад̇иавиббаваасзна аббамад̇д̇о субхаасид̇ад̣̇уб̣бхаасид̇ан̃н̃уд̇ааяа вижагкан̣о зва лабхад̇и, на ид̇аро. д̇знааха ‘‘аббамад̇д̇о вижагкан̣о’’д̇и.
188. Athassa bhagavā catūhi kāraṇehi paññālābhaṃ dassento ‘‘saddahāno’’tiādimāha. Tassattho – yena pubbabhāge kāyasucaritādibhedena, aparabhāge ca sattatiṃsabodhipakkhiyabhedena dhammena arahanto buddhapaccekabuddhasāvakā nibbānaṃ pattā, taṃ saddahāno arahataṃ dhammaṃ nibbānappattiyā lokiyalokuttaraṃ paññaṃ labhati. Tañca kho na saddhāmattakeneva, yasmā pana saddhājāto upasaṅkamati, upasaṅkamanto payirupāsati, payirupāsanto sotaṃ odahati, ohitasoto dhammaṃ suṇāti, tasmā upasaṅkamanato pabhuti yāva dhammassavanena sussūsaṃ labhati. Ki vuttaṃ hoti – taṃ dhammaṃ saddahitvāpi ācariyupajjhāye kālena upasaṅkamitvā vattakaraṇena payirupāsitvā yadā payirupāsanāya ārādhitacittā kiñci vattukāmā honti. Atha adhigatāya sotukāmatāya sotaṃ odahitvā suṇanto labhatīti. Evaṃ susūsampi ca satiavippavāsena appamatto subhāsitadubbhāsitaññutāya vicakkhaṇo eva labhati, na itaro. Tenāha ‘‘appamatto vicakkhaṇo’’ti.
звам̣ яасмаа сад̣̇д̇хааяа бан̃н̃аалаабхасам̣вад̇д̇анигам̣ бадибад̣̇ам̣ бадибаж̇ж̇ад̇и, суссуусааяа саггажжам̣ бан̃н̃аад̇хиг̇амуубааяам̣ сун̣аад̇и, аббамаад̣̇зна г̇ахид̇ам̣ на саммуссад̇и, вижагкан̣ад̇ааяа ануунаад̇хигам̣ авибарийд̇ан̃жа г̇ахзд̇ваа вид̇т̇ааригам̣ гарод̇и. суссуусааяа ваа охид̇асод̇о бан̃н̃аабадилаабхахзд̇ум̣ д̇хаммам̣ сун̣аад̇и, аббамаад̣̇зна суд̇ваа д̇хаммам̣ д̇хаарзд̇и , вижагкан̣ад̇ааяа д̇хад̇аанам̣ д̇хаммаанам̣ ад̇т̇амубабаригкад̇и, ат̇аанубуб̣б̣зна барамад̇т̇асажжам̣ сажчигарод̇и, д̇асмаасса бхаг̇аваа ‘‘гат̇ам̣ су лабхад̇з бан̃н̃а’’нд̇и будто имаани жад̇д̇аари гааран̣аани д̣̇ассзнд̇о имам̣ г̇аат̇амааха – ‘‘сад̣̇д̣̇ахаано…бз… вижагкан̣о’’д̇и.
Evaṃ yasmā saddhāya paññālābhasaṃvattanikaṃ paṭipadaṃ paṭipajjati, sussūsāya sakkaccaṃ paññādhigamūpāyaṃ suṇāti, appamādena gahitaṃ na sammussati, vicakkhaṇatāya anūnādhikaṃ aviparītañca gahetvā vitthārikaṃ karoti. Sussūsāya vā ohitasoto paññāpaṭilābhahetuṃ dhammaṃ suṇāti, appamādena sutvā dhammaṃ dhāreti , vicakkhaṇatāya dhatānaṃ dhammānaṃ atthamupaparikkhati, athānupubbena paramatthasaccaṃ sacchikaroti, tasmāssa bhagavā ‘‘kathaṃ su labhate pañña’’nti puṭṭho imāni cattāri kāraṇāni dassento imaṃ gāthamāha – ‘‘saddahāno…pe… vicakkhaṇo’’ti.
189. ид̣̇аани д̇ад̇о барз д̇аяо бан̃хз виссаж̇ж̇знд̇о ‘‘бад̇ируубагаарий’’д̇и имам̣ г̇аат̇амааха. д̇ад̇т̇а д̣̇зсагаалаад̣̇ийни ахаабзд̇ваа логияасса логуд̇д̇арасса ваа д̇ханасса бад̇ируубам̣ ад̇хиг̇амуубааяам̣ гарод̇ийд̇и бад̇ируубагаарий. д̇хураваад̇и жзд̇асигавийрияавасзна анигкид̇д̇ад̇хуро. удтаад̇аад̇и ‘‘яо жа сийд̇ан̃жа ун̣хан̃жа, д̇ин̣аа бхияяо на ман̃н̃ад̇ий’’д̇иаад̣̇инаа (т̇зраг̇аа. 232; д̣̇ий. ни. 3.253) наязна гааяигавийрияавасзна удтаанасамбанно асит̇илабараггамо. винд̣̇ад̇з д̇хананд̇и згамуусигааяа на жирассзва д̣̇взсад̇асахассасан̇кам̣ жуул̣анд̇зваасий вияа логияад̇ханан̃жа, махаллагамахаад̇иссад̇т̇зро вияа логуд̇д̇арад̇ханан̃жа лабхад̇и. со хи ‘‘д̇ийхи ирияаабат̇зхи вихариссаамий’’д̇и вад̇д̇ам̣ гад̇ваа т̇инамид̣̇д̇хааг̇аманавзлааяа балаалажумб̣адагам̣ д̇змзд̇ваа, сийсз гад̇ваа, г̇алаббамаан̣ам̣ уд̣̇агам̣ бависид̇ваа, т̇инамид̣̇д̇хам̣ бадиб̣аахзнд̇о д̣̇ваад̣̇асахи вассзхи арахад̇д̇ам̣ баабун̣и. сажжзнаад̇и важийсажжзнааби ‘‘сажжаваад̣̇ий бхууд̇аваад̣̇ий’’д̇и, барамад̇т̇асажжзнааби ‘‘б̣уд̣̇д̇хо бажжзгаб̣уд̣̇д̇хо арияасааваго’’д̇и звам̣ гид̇д̇им̣ баббод̇и. д̣̇ад̣̇анд̇и яам̣гин̃жи ижчид̇абад̇т̇ид̇ам̣ д̣̇ад̣̇анд̇о мид̇д̇аани г̇ант̇ад̇и, самбаад̣̇зд̇и гарод̇ийд̇и ад̇т̇о. д̣̇уд̣̇д̣̇ад̣̇ам̣ ваа д̣̇ад̣̇ам̣ г̇ант̇ад̇и, д̣̇аанамукзна ваа жад̇д̇аариби сан̇г̇ахавад̇т̇ууни г̇ахид̇аанийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аани. д̇зхи мид̇д̇аани гарод̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и.
189. Idāni tato pare tayo pañhe vissajjento ‘‘patirūpakārī’’ti imaṃ gāthamāha. Tattha desakālādīni ahāpetvā lokiyassa lokuttarassa vā dhanassa patirūpaṃ adhigamūpāyaṃ karotīti patirūpakārī. Dhuravāti cetasikavīriyavasena anikkhittadhuro. Uṭṭhātāti ‘‘yo ca sītañca uṇhañca, tiṇā bhiyyo na maññatī’’tiādinā (theragā. 232; dī. ni. 3.253) nayena kāyikavīriyavasena uṭṭhānasampanno asithilaparakkamo. Vindatedhananti ekamūsikāya na cirasseva dvesatasahassasaṅkhaṃ cūḷantevāsī viya lokiyadhanañca, mahallakamahātissatthero viya lokuttaradhanañca labhati. So hi ‘‘tīhi iriyāpathehi viharissāmī’’ti vattaṃ katvā thinamiddhāgamanavelāya palālacumbaṭakaṃ temetvā, sīse katvā, galappamāṇaṃ udakaṃ pavisitvā, thinamiddhaṃ paṭibāhento dvādasahi vassehi arahattaṃ pāpuṇi. Saccenāti vacīsaccenāpi ‘‘saccavādī bhūtavādī’’ti, paramatthasaccenāpi ‘‘buddho paccekabuddho ariyasāvako’’ti evaṃ kittiṃ pappoti. Dadanti yaṃkiñci icchitapatthitaṃ dadanto mittāni ganthati, sampādeti karotīti attho. Duddadaṃ vā dadaṃ ganthati, dānamukhena vā cattāripi saṅgahavatthūni gahitānīti veditabbāni. Tehi mittāni karotīti vuttaṃ hoti.
190. звам̣ г̇ахадтабаб̣б̣аж̇ид̇аанам̣ саад̇хааран̣зна логияалогуд̇д̇арамиссагзна наязна жад̇д̇ааро бан̃хз виссаж̇ж̇зд̇ваа ид̣̇аани ‘‘гат̇ам̣ бзжжа на сожад̇ий’’д̇и имам̣ бан̃жамам̣ бан̃хам̣ г̇ахадтавасзна виссаж̇ж̇знд̇о ааха ‘‘яассзд̇з’’д̇и. д̇ассад̇т̇о – яасса ‘‘сад̣̇д̣̇ахаано арахад̇а’’нд̇и зд̇т̇а вуд̇д̇ааяа саб̣б̣агаляаан̣ад̇хаммуббаад̣̇игааяа сад̣̇д̇хааяа саманнааг̇ад̇ад̇д̇аа сад̣̇д̇хасса гхарамзсино гхарааваасам̣ бан̃жа ваа гаамаг̇ун̣з зсанд̇асса г̇авзсанд̇асса гаамабхог̇ино г̇ахадтасса ‘‘сажжзна гид̇д̇им̣ баббод̇ий’’д̇и зд̇т̇а вуд̇д̇аббагаарам̣ сажжам̣, ‘‘суссуусам̣ лабхад̇з бан̃н̃а’’нд̇и зд̇т̇а суссуусабан̃н̃аанаамзна вуд̇д̇о д̇хаммо, ‘‘д̇хураваа удтаад̇аа’’д̇и зд̇т̇а д̇хуранаамзна удтаананаамзна жа вуд̇д̇аа д̇хийд̇и, ‘‘д̣̇ад̣̇ам̣ мид̇д̇аани г̇ант̇ад̇ий’’д̇и зд̇т̇а вуд̇д̇аббагааро жааг̇о жаад̇и зд̇з жад̇уро д̇хаммаа санд̇и. са вз бзжжа на сожад̇ийд̇и ид̇халогаа баралогам̣ г̇анд̇ваа са вз на сожад̇ийд̇и.
190. Evaṃ gahaṭṭhapabbajitānaṃ sādhāraṇena lokiyalokuttaramissakena nayena cattāro pañhe vissajjetvā idāni ‘‘kathaṃ pecca na socatī’’ti imaṃ pañcamaṃ pañhaṃ gahaṭṭhavasena vissajjento āha ‘‘yassete’’ti. Tassattho – yassa ‘‘saddahāno arahata’’nti ettha vuttāya sabbakalyāṇadhammuppādikāya saddhāya samannāgatattā saddhassagharamesino gharāvāsaṃ pañca vā kāmaguṇe esantassa gavesantassa kāmabhogino gahaṭṭhassa ‘‘saccena kittiṃ pappotī’’ti ettha vuttappakāraṃ saccaṃ, ‘‘sussūsaṃ labhate pañña’’nti ettha sussūsapaññānāmena vutto dhammo, ‘‘dhuravā uṭṭhātā’’ti ettha dhuranāmena uṭṭhānanāmena ca vuttā dhīti, ‘‘dadaṃ mittāni ganthatī’’ti ettha vuttappakāro cāgo cāti ete caturo dhammā santi. Sa ve pecca na socatīti idhalokā paralokaṃ gantvā sa ve na socatīti.
191. звам̣ бхаг̇аваа бан̃жамамби бан̃хам̣ виссаж̇ж̇зд̇ваа д̇ам̣ яагкам̣ жод̣̇знд̇о ааха – ‘‘ин̇гха ан̃н̃збий’’д̇и. д̇ад̇т̇а ин̇гхаад̇и жод̣̇анад̇т̇з нибаад̇о. ан̃н̃збийд̇и ан̃н̃зби д̇хаммз бут̇уу саман̣аб̣раахман̣з бужчассу, ан̃н̃зби ваа бууран̣аад̣̇аяо саб̣б̣ан̃н̃убадин̃н̃з бут̇уу саман̣аб̣раахман̣з бужчассу. яад̣̇и амхзхи ‘‘сажжзна гид̇д̇им̣ баббод̇ий’’д̇и зд̇т̇а вуд̇д̇аббагаараа сажжаа бхияяо гид̇д̇иббад̇д̇игааран̣ам̣ ваа, ‘‘суссуусам̣ лабхад̇з бан̃н̃а’’нд̇и зд̇т̇а суссуусанабан̃н̃аабад̣̇зсзна вуд̇д̇аа д̣̇амаа бхияяо логияалогуд̇д̇арабан̃н̃аабадилаабхагааран̣ам̣ ваа. ‘‘д̣̇ад̣̇ам̣ мид̇д̇аани г̇ант̇ад̇ий’’д̇и зд̇т̇а вуд̇д̇аббагаараа жааг̇аа бхияяо мид̇д̇аг̇ант̇анагааран̣ам̣ ваа, ‘‘д̇хураваа удтаад̇аа’’д̇и зд̇т̇а д̇ам̣ д̇ам̣ ад̇т̇авасам̣ бадижжа д̇хуранаамзна удтаананаамзна жа вуд̇д̇ааяа махаабхаарасаханадтзна уссол̣хийбхааваббад̇д̇ааяа вийрияасан̇каад̇ааяа канд̇яаа бхияяо логияалогуд̇д̇арад̇ханавинд̣̇анагааран̣ам̣ ваа, ‘‘сажжам̣ д̇хаммо д̇хид̇и жааг̇о’’д̇и звам̣ вуд̇д̇зхи имзхзва жад̇уухи д̇хаммзхи бхияяо асмаа логаа барам̣ логам̣ бзжжа асожанагааран̣ам̣ ваа ид̇ха виж̇ж̇ад̇ийд̇и аяамзд̇т̇а сад̣̇д̇хим̣ сан̇кзбаяож̇анааяа ад̇т̇аван̣н̣анаа. вид̇т̇аарад̇о бана згамзгам̣ бад̣̇ам̣ ад̇т̇уд̣̇д̇хаарабад̣̇уд̣̇д̇хаараван̣н̣анаанаязхи вибхаж̇ид̇ваа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
191. Evaṃ bhagavā pañcamampi pañhaṃ vissajjetvā taṃ yakkhaṃ codento āha – ‘‘iṅgha aññepī’’ti. Tattha iṅghāti codanatthe nipāto. Aññepīti aññepi dhamme puthū samaṇabrāhmaṇe pucchassu, aññepi vā pūraṇādayo sabbaññupaṭiññe puthū samaṇabrāhmaṇe pucchassu. Yadi amhehi ‘‘saccena kittiṃ pappotī’’ti ettha vuttappakārā saccā bhiyyo kittippattikāraṇaṃ vā, ‘‘sussūsaṃ labhate pañña’’nti ettha sussūsanapaññāpadesena vuttā damā bhiyyo lokiyalokuttarapaññāpaṭilābhakāraṇaṃ vā. ‘‘Dadaṃ mittāni ganthatī’’ti ettha vuttappakārā cāgā bhiyyo mittaganthanakāraṇaṃ vā, ‘‘dhuravā uṭṭhātā’’ti ettha taṃ taṃ atthavasaṃ paṭicca dhuranāmena uṭṭhānanāmena ca vuttāya mahābhārasahanaṭṭhena ussoḷhībhāvappattāya vīriyasaṅkhātāya khantyā bhiyyo lokiyalokuttaradhanavindanakāraṇaṃ vā, ‘‘saccaṃ dhammo dhiti cāgo’’ti evaṃ vuttehi imeheva catūhi dhammehi bhiyyo asmā lokā paraṃ lokaṃ pecca asocanakāraṇaṃ vā idha vijjatīti ayamettha saddhiṃ saṅkhepayojanāya atthavaṇṇanā. Vitthārato pana ekamekaṃ padaṃ atthuddhārapaduddhāravaṇṇanānayehi vibhajitvā veditabbā.
192. звам̣ вуд̇д̇з яагко язна сам̣саязна ан̃н̃з бужчзяяа, д̇асса бахийнад̇д̇аа ‘‘гат̇ам̣ ну д̣̇аани бужчзяяам̣, бут̇уу саман̣аб̣раахман̣зд̇и вад̇ваа язбисса абужчанагааран̣ам̣ на ж̇аананд̇и, д̇зби ж̇аанаабзнд̇о ‘‘яохам̣ аж̇ж̇а баж̇аанаами, яо ад̇т̇о самбарааяиго’’д̇и ааха. д̇ад̇т̇а аж̇ж̇аад̇и аж̇ж̇аад̣̇им̣ гад̇ваад̇и ад̇хиббааяо. баж̇аанаамийд̇и яат̇аавуд̇д̇зна багаарзна ж̇аанаами. яо ад̇т̇од̇и зд̇д̇аавад̇аа ‘‘суссуусам̣ лабхад̇з бан̃н̃а’’нд̇иаад̣̇инаа наязна вуд̇д̇ам̣ д̣̇идтад̇хаммигам̣ д̣̇ассзд̇и самбарааяигод̇и иминаа ‘‘яассзд̇з жад̇уро д̇хаммаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣ бзжжа согаабхаавагарам̣ самбарааяигам̣. ад̇т̇од̇и жа гааран̣ассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. аяан̃хи ад̇т̇асад̣̇д̣̇о ‘‘саад̇т̇ам̣ саб̣яан̃ж̇ана’’нд̇и звамаад̣̇ийсу (баараа. 1; д̣̇ий. ни. 1.255) баатад̇т̇з вад̇д̇ад̇и. ‘‘ад̇т̇о мз, г̇ахабад̇и, хиран̃н̃асуван̣н̣знаа’’д̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 2.250; ма. ни. 3.258) гижжад̇т̇з ‘‘ход̇и сийлавад̇ам̣ ад̇т̇о’’д̇иаад̣̇ийсу (ж̇аа. 1.1.11) вуд̣дхимхи. ‘‘б̣ахуж̇ано бхаж̇ад̇з ад̇т̇ахзд̇уу’’д̇иаад̣̇ийсу (ж̇аа. 1.15.89) д̇ханз. ‘‘убхиннамад̇т̇ам̣ жарад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (ж̇аа. 1.7.66; сам̣. ни. 1.250; т̇зраг̇аа. 443) хид̇з. ‘‘ад̇т̇з ж̇аад̇з жа бан̣д̣ид̇а’’нд̇иаад̣̇ийсу (ж̇аа. 1.1.92) гааран̣з. ид̇ха бана гааран̣з. д̇асмаа яам̣ бан̃н̃аад̣̇илаабхаад̣̇ийнам̣ гааран̣ам̣ д̣̇идтад̇хаммигам̣, яан̃жа бзжжа согаабхаавасса гааран̣ам̣ самбарааяигам̣, д̇ам̣ яохам̣ аж̇ж̇а бхаг̇авад̇аа вуд̇д̇анаязна саамам̣язва баж̇аанаами, со гат̇ам̣ ну д̣̇аани бужчзяяам̣ бут̇уу саман̣аб̣раахман̣зд̇и звамзд̇т̇а сан̇кзбад̇о ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
192. Evaṃ vutte yakkho yena saṃsayena aññe puccheyya, tassa pahīnattā ‘‘kathaṃ nu dāni puccheyyaṃ, puthū samaṇabrāhmaṇeti vatvā yepissa apucchanakāraṇaṃ na jānanti, tepi jānāpento ‘‘yohaṃ ajja pajānāmi, yo attho samparāyiko’’ti āha. Tattha ajjāti ajjādiṃ katvāti adhippāyo. Pajānāmīti yathāvuttena pakārena jānāmi. Yo atthoti ettāvatā ‘‘sussūsaṃ labhate pañña’’ntiādinā nayena vuttaṃ diṭṭhadhammikaṃ dasseti samparāyikoti iminā ‘‘yassete caturo dhammā’’ti vuttaṃ pecca sokābhāvakaraṃ samparāyikaṃ. Atthoti ca kāraṇassetaṃ adhivacanaṃ. Ayañhi atthasaddo ‘‘sātthaṃ sabyañjana’’nti evamādīsu (pārā. 1; dī. ni. 1.255) pāṭhatthe vattati. ‘‘Attho me, gahapati, hiraññasuvaṇṇenā’’tiādīsu (dī. ni. 2.250; ma. ni. 3.258) kiccatthe ‘‘hoti sīlavataṃ attho’’tiādīsu (jā. 1.1.11) vuḍḍhimhi. ‘‘Bahujano bhajate atthahetū’’tiādīsu (jā. 1.15.89) dhane. ‘‘Ubhinnamatthaṃ caratī’’tiādīsu (jā. 1.7.66; saṃ. ni. 1.250; theragā. 443) hite. ‘‘Atthe jāte ca paṇḍita’’ntiādīsu (jā. 1.1.92) kāraṇe. Idha pana kāraṇe. Tasmā yaṃ paññādilābhādīnaṃ kāraṇaṃ diṭṭhadhammikaṃ, yañca pecca sokābhāvassa kāraṇaṃ samparāyikaṃ, taṃ yohaṃ ajja bhagavatā vuttanayena sāmaṃyeva pajānāmi, so kathaṃ nu dāni puccheyyaṃ puthū samaṇabrāhmaṇeti evamettha saṅkhepato attho veditabbo.
193. звам̣ яагко ‘‘баж̇аанаами яо ад̇т̇о самбарааяиго’’д̇и вад̇ваа д̇асса н̃аан̣асса бхаг̇авам̣муулагад̇д̇ам̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘ад̇т̇ааяа вад̇а мз б̣уд̣̇д̇хо’’д̇и ааха. д̇ад̇т̇а ад̇т̇ааяаад̇и хид̇ааяа, вуд̣дхияаа ваа. яад̇т̇а д̣̇иннам̣ махабпаланд̇и ‘‘яассзд̇з жад̇уро д̇хаммаа’’д̇и (ж̇аа. 1.1.97) зд̇т̇а вуд̇д̇ажааг̇зна яад̇т̇а д̣̇иннам̣ махабпалам̣ ход̇и, д̇ам̣ аг̇г̇ад̣̇агкин̣зяяам̣ б̣уд̣̇д̇хам̣ баж̇аанаамийд̇и ад̇т̇о. гзжи бана ‘‘сан̇гхам̣ санд̇хааяа звамаахаа’’д̇и бхан̣анд̇и.
193. Evaṃ yakkho ‘‘pajānāmi yo attho samparāyiko’’ti vatvā tassa ñāṇassa bhagavaṃmūlakattaṃ dassento ‘‘atthāya vata me buddho’’ti āha. Tattha atthāyāti hitāya, vuḍḍhiyā vā. Yattha dinnaṃ mahapphalanti ‘‘yassete caturo dhammā’’ti (jā. 1.1.97) ettha vuttacāgena yattha dinnaṃ mahapphalaṃ hoti, taṃ aggadakkhiṇeyyaṃ buddhaṃ pajānāmīti attho. Keci pana ‘‘saṅghaṃ sandhāya evamāhā’’ti bhaṇanti.
194. звам̣ имааяа г̇аат̇ааяа ад̇д̇ано хид̇аад̇хиг̇амам̣ д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани барахид̇ааяа бадибад̇д̇им̣ д̣̇ийбзнд̇о ааха ‘‘со ахам̣ вижариссаамий’’д̇и. д̇ассад̇т̇о хзмавад̇асуд̇д̇з вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
194. Evaṃ imāya gāthāya attano hitādhigamaṃ dassetvā idāni parahitāya paṭipattiṃ dīpento āha ‘‘so ahaṃ vicarissāmī’’ti. Tassattho hemavatasutte vuttanayeneva veditabbo.
звамимааяа г̇аат̇ааяа барияосаанан̃жа рад̇д̇ивибхааяанан̃жа саад̇хугаарасад̣̇д̣̇удтаанан̃жа аал̣авагагумаарасса яагкасса бхаванам̣ аанаяанан̃жа згагкан̣зязва ахоси. рааж̇абурисаа саад̇хугаарасад̣̇д̣̇ам̣ суд̇ваа ‘‘зваруубо саад̇хугаарасад̣̇д̣̇о табзд̇ваа б̣уд̣̇д̇хз на ан̃н̃зсам̣ аб̣бхуг̇г̇ажчад̇и, ааг̇ад̇о ну ко бхаг̇аваа’’д̇и ааваж̇ж̇знд̇аа бхаг̇авад̇о сарийраббабхам̣ д̣̇исваа, буб̣б̣з вияа б̣ахи адтад̇ваа, ниб̣б̣исан̇гаа анд̇оязва бависид̇ваа, ад̣̇д̣̇асам̣су бхаг̇аванд̇ам̣ яагкасса бхаванз нисиннам̣, яагкан̃жа ан̃ж̇алим̣ баг̇г̇ахзд̇ваа тид̇ам̣. д̣̇исваана яагкам̣ аахам̣су – ‘‘аяам̣ д̇з, махааяагка, рааж̇агумааро б̣алигаммааяа аанийд̇о, ханд̣̇а нам̣ каад̣̇а ваа бхун̃ж̇а ваа, яат̇аабажжаяам̣ ваа гарохий’’д̇и. со сод̇аабаннад̇д̇аа лаж̇ж̇ид̇о висзсад̇о жа бхаг̇авад̇о бурад̇о звам̣ вужжамаано, ат̇а д̇ам̣ гумаарам̣ убхохи хад̇т̇зхи бадиг̇г̇ахзд̇ваа бхаг̇авад̇о убанаамзси – ‘‘аяам̣ бханд̇з гумааро маяхам̣ бзсид̇о, имаахам̣ бхаг̇авад̇о д̣̇амми, хид̇аанугамбагаа б̣уд̣̇д̇хаа, бадиг̇г̇ан̣хаад̇у, бханд̇з, бхаг̇аваа имам̣ д̣̇аарагам̣ имасса хид̇ад̇т̇ааяа сукад̇т̇ааяаа’’д̇и. иман̃жа г̇аат̇амааха –
Evamimāya gāthāya pariyosānañca rattivibhāyanañca sādhukārasadduṭṭhānañca āḷavakakumārassa yakkhassa bhavanaṃ ānayanañca ekakkhaṇeyeva ahosi. Rājapurisā sādhukārasaddaṃ sutvā ‘‘evarūpo sādhukārasaddo ṭhapetvā buddhe na aññesaṃ abbhuggacchati, āgato nu kho bhagavā’’ti āvajjentā bhagavato sarīrappabhaṃ disvā, pubbe viya bahi aṭṭhatvā, nibbisaṅkā antoyeva pavisitvā, addasaṃsu bhagavantaṃ yakkhassa bhavane nisinnaṃ, yakkhañca añjaliṃ paggahetvā ṭhitaṃ. Disvāna yakkhaṃ āhaṃsu – ‘‘ayaṃ te, mahāyakkha, rājakumāro balikammāya ānīto, handa naṃ khāda vā bhuñja vā, yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti. So sotāpannattā lajjito visesato ca bhagavato purato evaṃ vuccamāno, atha taṃ kumāraṃ ubhohi hatthehi paṭiggahetvā bhagavato upanāmesi – ‘‘ayaṃ bhante kumāro mayhaṃ pesito, imāhaṃ bhagavato dammi, hitānukampakā buddhā, paṭiggaṇhātu, bhante, bhagavā imaṃ dārakaṃ imassa hitatthāya sukhatthāyā’’ti. Imañca gāthamāha –
‘‘имам̣ гумаарам̣ сад̇абун̃н̃алагкан̣ам̣, саб̣б̣ан̇г̇убзд̇ам̣ барибун̣н̣аб̣яан̃ж̇анам̣;
‘‘Imaṃ kumāraṃ satapuññalakkhaṇaṃ, sabbaṅgupetaṃ paripuṇṇabyañjanaṃ;
уд̣̇аг̇г̇ажид̇д̇о сумано д̣̇ад̣̇аами д̇з, бадиг̇г̇аха логахид̇ааяа жагкумаа’’д̇и.
Udaggacitto sumano dadāmi te, paṭiggaha lokahitāya cakkhumā’’ti.
бадиг̇г̇ахзси бхаг̇аваа гумаарам̣, бадиг̇г̇ан̣ханд̇о жа яагкасса жа гумаарасса жа ман̇г̇алагаран̣ад̇т̇ам̣ баад̣̇уунаг̇аат̇ам̣ абхааси. д̇ам̣ яагко гумаарам̣ саран̣ам̣ г̇амзнд̇о д̇игкад̇д̇ум̣ жад̇уд̇т̇абаад̣̇зна буурзд̇и. сзяяат̇ид̣̇ам̣ –
Paṭiggahesi bhagavā kumāraṃ, paṭiggaṇhanto ca yakkhassa ca kumārassa ca maṅgalakaraṇatthaṃ pādūnagāthaṃ abhāsi. Taṃ yakkho kumāraṃ saraṇaṃ gamento tikkhattuṃ catutthapādena pūreti. Seyyathidaṃ –
‘‘д̣̇ийгхааяуго ход̇у аяам̣ гумааро,
‘‘Dīghāyuko hotu ayaṃ kumāro,
д̇уван̃жа яагка сукид̇о бхаваахи;
Tuvañca yakkha sukhito bhavāhi;
аб̣яаад̇хид̇аа логахид̇ааяа д̇идтат̇а,
Abyādhitā lokahitāya tiṭṭhatha,
аяам̣ гумааро саран̣амубзд̇и б̣уд̣̇д̇хам̣…бз… д̇хаммам̣…бз… сан̇гха’’нд̇и.
Ayaṃ kumāro saraṇamupeti buddhaṃ…pe… dhammaṃ…pe… saṅgha’’nti.
бхаг̇аваа гумаарам̣ рааж̇абурисаанам̣ ад̣̇ааси – ‘‘имам̣ вад̣дхзд̇ваа буна мамзва д̣̇зт̇аа’’д̇и. звам̣ со гумааро рааж̇абурисаанам̣ хад̇т̇ад̇о яагкасса хад̇т̇ам̣ яагкасса хад̇т̇ад̇о бхаг̇авад̇о хад̇т̇ам̣, бхаг̇авад̇о хад̇т̇ад̇о буна рааж̇абурисаанам̣ хад̇т̇ам̣ г̇ад̇ад̇д̇аа наамад̇о ‘‘хад̇т̇аго аал̣аваго’’д̇и ж̇аад̇о. д̇ам̣ аад̣̇ааяа бадинивад̇д̇з рааж̇абурисз д̣̇исваа гассагаванагаммигаад̣̇аяо ‘‘гим̣ яагко гумаарам̣ ад̇ид̣̇ахарад̇д̇аа на ижчад̇ий’’д̇и бхийд̇аа бужчим̣су. рааж̇абурисаа ‘‘маа бхааяат̇а, кзмам̣ гад̇ам̣ бхаг̇авад̇аа’’д̇и саб̣б̣амаарожзсум̣. д̇ад̇о ‘‘саад̇ху саад̇хуу’’д̇и сагалам̣ аал̣авийнаг̇арам̣ згаголаахалзна яагкаабхимукам̣ ахоси. яагкоби бхаг̇авад̇о бхигкаажаарагаалз ануббад̇д̇з бад̇д̇ажийварам̣ г̇ахзд̇ваа убад̣дхамаг̇г̇ам̣ ааг̇анд̇ваа нивад̇д̇и.
Bhagavā kumāraṃ rājapurisānaṃ adāsi – ‘‘imaṃ vaḍḍhetvā puna mameva dethā’’ti. Evaṃ so kumāro rājapurisānaṃ hatthato yakkhassa hatthaṃ yakkhassa hatthato bhagavato hatthaṃ, bhagavato hatthato puna rājapurisānaṃ hatthaṃ gatattā nāmato ‘‘hatthako āḷavako’’ti jāto. Taṃ ādāya paṭinivatte rājapurise disvā kassakavanakammikādayo ‘‘kiṃ yakkho kumāraṃ atidaharattā na icchatī’’ti bhītā pucchiṃsu. Rājapurisā ‘‘mā bhāyatha, khemaṃ kataṃ bhagavatā’’ti sabbamārocesuṃ. Tato ‘‘sādhu sādhū’’ti sakalaṃ āḷavīnagaraṃ ekakolāhalena yakkhābhimukhaṃ ahosi. Yakkhopi bhagavato bhikkhācārakāle anuppatte pattacīvaraṃ gahetvā upaḍḍhamaggaṃ āgantvā nivatti.
ат̇а бхаг̇аваа наг̇арз бин̣д̣ааяа жарид̇ваа гад̇абхад̇д̇агижжо наг̇арад̣̇ваарз ан̃н̃ад̇арасмим̣ вивид̇д̇з ругкамуулз бан̃н̃ад̇д̇авараб̣уд̣̇д̇хаасанз нисийд̣̇и. д̇ад̇о махааж̇анагааязна сад̣̇д̇хим̣ рааж̇аа жа нааг̇араа жа згад̇о самбин̣д̣ид̇ваа бхаг̇аванд̇ам̣ убасан̇гамма ванд̣̇ид̇ваа бариваарзд̇ваа нисиннаа ‘‘гат̇ам̣, бханд̇з, звам̣ д̣̇аарун̣ам̣ яагкам̣ д̣̇амаяид̇т̇аа’’д̇и бужчим̣су. д̇зсам̣ бхаг̇аваа яуд̣̇д̇хамаад̣̇им̣ гад̇ваа ‘‘звам̣ нававид̇хавассам̣ васси, звам̣ вибхим̣санагам̣ агааси, звам̣ бан̃хам̣ бужчи, д̇ассаахам̣ звам̣ виссаж̇ж̇зси’’нд̇и д̇амзваал̣авагасуд̇д̇ам̣ гат̇зси. гат̇аабарияосаанз жад̇ураасийд̇ибаан̣асахассаанам̣ д̇хаммаабхисамаяо ахоси. д̇ад̇о рааж̇аа жа нааг̇араа жа взссаван̣амахаарааж̇асса бхаванасамийбз яагкасса бхаванам̣ гад̇ваа бубпаг̇анд̇хаад̣̇исаггааруубзд̇ам̣ нижжам̣ б̣алим̣ бавад̇д̇зсум̣. д̇ан̃жа гумаарам̣ вин̃н̃уд̇ам̣ бад̇д̇ам̣ ‘‘д̇вам̣ бхаг̇аванд̇ам̣ ниссааяа ж̇ийвид̇ам̣ лабхи, г̇ажча, бхаг̇аванд̇ам̣язва баяирубаасассу бхигкусан̇гхан̃жаа’’д̇и виссаж̇ж̇зсум̣. со бхаг̇аванд̇ан̃жа бхигкусан̇гхан̃жа баяирубаасамаано на жирассзва анааг̇аамипалз бад̇идтааяа саб̣б̣ам̣ б̣уд̣̇д̇хаважанам̣ уг̇г̇ахзд̇ваа бан̃жасад̇аубаасагабаривааро ахоси. бхаг̇аваа жа нам̣ зд̇ад̣̇аг̇г̇з нид̣̇д̣̇иси ‘‘зд̇ад̣̇аг̇г̇ам̣, бхигкавз, мама саавагаанам̣ убаасагаанам̣ жад̇уухи сан̇г̇ахавад̇т̇уухи барисам̣ сан̇г̇ан̣ханд̇аанам̣ яад̣̇ид̣̇ам̣ хад̇т̇аго аал̣аваго’’д̇и (а ни. 1.251).
Atha bhagavā nagare piṇḍāya caritvā katabhattakicco nagaradvāre aññatarasmiṃ vivitte rukkhamūle paññattavarabuddhāsane nisīdi. Tato mahājanakāyena saddhiṃ rājā ca nāgarā ca ekato sampiṇḍitvā bhagavantaṃ upasaṅkamma vanditvā parivāretvā nisinnā ‘‘kathaṃ, bhante, evaṃ dāruṇaṃ yakkhaṃ damayitthā’’ti pucchiṃsu. Tesaṃ bhagavā yuddhamādiṃ katvā ‘‘evaṃ navavidhavassaṃ vassi, evaṃ vibhiṃsanakaṃ akāsi, evaṃ pañhaṃ pucchi, tassāhaṃ evaṃ vissajjesi’’nti tamevāḷavakasuttaṃ kathesi. Kathāpariyosāne caturāsītipāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi. Tato rājā ca nāgarā ca vessavaṇamahārājassa bhavanasamīpe yakkhassa bhavanaṃ katvā pupphagandhādisakkārūpetaṃ niccaṃ baliṃ pavattesuṃ. Tañca kumāraṃ viññutaṃ pattaṃ ‘‘tvaṃ bhagavantaṃ nissāya jīvitaṃ labhi, gaccha, bhagavantaṃyeva payirupāsassu bhikkhusaṅghañcā’’ti vissajjesuṃ. So bhagavantañca bhikkhusaṅghañca payirupāsamāno na cirasseva anāgāmiphale patiṭṭhāya sabbaṃ buddhavacanaṃ uggahetvā pañcasataupāsakaparivāro ahosi. Bhagavā ca naṃ etadagge niddisi ‘‘etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ catūhi saṅgahavatthūhi parisaṃ saṅgaṇhantānaṃ yadidaṃ hatthako āḷavako’’ti (a ni. 1.251).
барамад̇т̇аж̇од̇игааяа куд̣̇д̣̇ага-адтагат̇ааяа
Paramatthajotikāya khuddaka-aṭṭhakathāya
суд̇д̇анибаад̇а-адтагат̇ааяа аал̣авагасуд̇д̇аван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Suttanipāta-aṭṭhakathāya āḷavakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / куд̣̇д̣̇аганигааяа • Khuddakanikāya / суд̇д̇анибаад̇абаал̣и • Suttanipātapāḷi / 10. аал̣авагасуд̇д̇ам̣ • 10. Āḷavakasuttaṃ
