Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā

៤. អធិមុត្តត្ថេរគាថាវណ្ណនា

4. Adhimuttattheragāthāvaṇṇanā

កាយទុដ្ឋុល្លគរុនោតិ អាយស្មតោ អធិមុត្តត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? សោ កិរ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ព្រាហ្មណវិជ្ជាសុ និប្ផត្តិំ គតោ កាមេសុ អាទីនវំ ទិស្វា ឃរាវាសំ បហាយ តាបសបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា អរញ្ញេ វិហរន្តោ ពុទ្ធុប្បាទំ សុត្វា មនុស្សូបចារំ ឧបគន្ត្វា សត្ថារំ ភិក្ខុសង្ឃបរិវុតំ គច្ឆន្តំ ទិស្វា បសន្នមានសោ អត្តនោ វាកចីរំ សត្ថុ បាទមូលេ បត្ថរិ។ សត្ថា តស្ស អជ្ឈាសយំ ញត្វា តស្មិំ អដ្ឋាសិ។ តត្ថ ឋិតំ ភគវន្តំ កាឡានុសារេន គន្ធេន បូជេត្វា ‘‘សមុទ្ធរសិមំ លោក’’ន្តិអាទិកាហិ ទសហិ គាថាហិ អភិត្ថវិ។ តំ សត្ថា ‘‘អនាគតេ ឥតោ សតសហស្សកប្បមត្ថកេ គោតមស្ស នាម សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស សាសនេ បព្ពជិត្វា ឆឡភិញ្ញោ ភវិស្សតី’’តិ ព្យាករិត្វា បក្កាមិ។ សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវលោកេ និព្ពត្តិត្វា តតោ យាវាយំ ពុទ្ធុប្បាទោ, តាវ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ សាវត្ថិយំ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិត្វា អធិមុត្តោតិ លទ្ធនាមោ វិញ្ញុតំ បត្តោ ព្រាហ្មណវិជ្ជាសុ និប្ផត្តិំ គន្ត្វា តត្ថ សារំ អបស្សន្តោ បច្ឆិមភវិកត្តា និស្សរណំ គវេសន្តោ ជេតវនបដិគ្គហណេ ពុទ្ធានុភាវំ ទិស្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ សត្ថុ សន្តិកេ បព្ពជិត្វា វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា នចិរស្សេវ អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.៤០.៣០៤-៣៣២) –

Kāyaduṭṭhullagarunoti āyasmato adhimuttattherassa gāthā. Kā uppatti? So kira padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbattitvā viññutaṃ patto brāhmaṇavijjāsu nipphattiṃ gato kāmesu ādīnavaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā araññe viharanto buddhuppādaṃ sutvā manussūpacāraṃ upagantvā satthāraṃ bhikkhusaṅghaparivutaṃ gacchantaṃ disvā pasannamānaso attano vākacīraṃ satthu pādamūle patthari. Satthā tassa ajjhāsayaṃ ñatvā tasmiṃ aṭṭhāsi. Tattha ṭhitaṃ bhagavantaṃ kāḷānusārena gandhena pūjetvā ‘‘samuddharasimaṃ loka’’ntiādikāhi dasahi gāthāhi abhitthavi. Taṃ satthā ‘‘anāgate ito satasahassakappamatthake gotamassa nāma sammāsambuddhassa sāsane pabbajitvā chaḷabhiñño bhavissatī’’ti byākaritvā pakkāmi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā tato yāvāyaṃ buddhuppādo, tāva devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbattitvā adhimuttoti laddhanāmo viññutaṃ patto brāhmaṇavijjāsu nipphattiṃ gantvā tattha sāraṃ apassanto pacchimabhavikattā nissaraṇaṃ gavesanto jetavanapaṭiggahaṇe buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho satthu santike pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.40.304-332) –

‘‘កណិការំវ ជលិតំ, ទីបរុក្ខំវ ឧជ្ជលំ;

‘‘Kaṇikāraṃva jalitaṃ, dīparukkhaṃva ujjalaṃ;

ឱសធិំវ វិរោចន្តំ, វិជ្ជុតំ គគនេ យថា។

Osadhiṃva virocantaṃ, vijjutaṃ gagane yathā.

‘‘អសម្ភីតំ អនុត្តាសិំ, មិគរាជំវ កេសរិំ;

‘‘Asambhītaṃ anuttāsiṃ, migarājaṃva kesariṃ;

ញាណាលោកំ បកាសេន្តំ, មទ្ទន្តំ តិត្ថិយេ គណេ។

Ñāṇālokaṃ pakāsentaṃ, maddantaṃ titthiye gaṇe.

‘‘ឧទ្ធរន្តំ ឥមំ លោកំ, ឆិន្ទន្តំ សព្ពសំសយំ;

‘‘Uddharantaṃ imaṃ lokaṃ, chindantaṃ sabbasaṃsayaṃ;

គជ្ជន្តំ មិគរាជំវ, អទ្ទសំ លោកនាយកំ។

Gajjantaṃ migarājaṃva, addasaṃ lokanāyakaṃ.

‘‘ជដាជិនធរោ អាសិំ, ព្រហា ឧជុ បតាបវា;

‘‘Jaṭājinadharo āsiṃ, brahā uju patāpavā;

វាកចីរំ គហេត្វាន, បាទមូលេ អបត្ថរិំ។

Vākacīraṃ gahetvāna, pādamūle apatthariṃ.

‘‘កាឡានុសារិយំ គយ្ហំ, អនុលិម្បិំ តថាគតំ;

‘‘Kāḷānusāriyaṃ gayhaṃ, anulimpiṃ tathāgataṃ;

សម្ពុទ្ធមនុលិម្បេត្វា, សន្ថវិំ លោកនាយកំ។

Sambuddhamanulimpetvā, santhaviṃ lokanāyakaṃ.

‘‘សមុទ្ធរសិមំ លោកំ, ឱឃតិណ្ណ មហាមុនិ;

‘‘Samuddharasimaṃ lokaṃ, oghatiṇṇa mahāmuni;

ញាណាលោកេន ជោតេសិ, នាវដំ ញាណមុត្តមំ។

Ñāṇālokena jotesi, nāvaṭaṃ ñāṇamuttamaṃ.

‘‘ធម្មចក្កំ បវត្តេសិ, មទ្ទសេ បរតិត្ថិយេ;

‘‘Dhammacakkaṃ pavattesi, maddase paratitthiye;

ឧសភោ ជិតសង្គាមោ, សម្បកម្បេសិ មេទនិំ។

Usabho jitasaṅgāmo, sampakampesi medaniṃ.

‘‘មហាសមុទ្ទេ ឩមិយោ, វេលន្តម្ហិ បភិជ្ជរេ;

‘‘Mahāsamudde ūmiyo, velantamhi pabhijjare;

តថេវ តវ ញាណម្ហិ, សព្ពទិដ្ឋី បភិជ្ជរេ។

Tatheva tava ñāṇamhi, sabbadiṭṭhī pabhijjare.

‘‘សុខុមច្ឆិកជាលេន, សរម្ហិ សម្បតានិតេ;

‘‘Sukhumacchikajālena, saramhi sampatānite;

អន្តោជាលីកតា បាណា, បីឡិតា ហោន្តិ តាវទេ។

Antojālīkatā pāṇā, pīḷitā honti tāvade.

‘‘តថេវ តិត្ថិយា លោកេ, បុថុបាសណ្ឌនិស្សិតា;

‘‘Tatheva titthiyā loke, puthupāsaṇḍanissitā;

អន្តោញាណវរេ តុយ្ហំ, បរិវត្តន្តិ មារិស។

Antoñāṇavare tuyhaṃ, parivattanti mārisa.

‘‘បតិដ្ឋា វុយ្ហតំ ឱឃេ, ត្វញ្ហិ នាថោ អពន្ធុនំ;

‘‘Patiṭṭhā vuyhataṃ oghe, tvañhi nātho abandhunaṃ;

ភយដ្ដិតានំ សរណំ, មុត្តិត្ថីនំ បរាយណំ។

Bhayaṭṭitānaṃ saraṇaṃ, muttitthīnaṃ parāyaṇaṃ.

‘‘ឯកវីរោ អសទិសោ, មេត្តាករុណសញ្ចយោ;

‘‘Ekavīro asadiso, mettākaruṇasañcayo;

អសមោ សុសមោ សន្តោ, វសី តាទី ជិតញ្ជយោ។

Asamo susamo santo, vasī tādī jitañjayo.

‘‘ធីរោ វិគតសម្មោហោ, អនេជោ អកថំកថី;

‘‘Dhīro vigatasammoho, anejo akathaṃkathī;

តុសិតោ វន្តទោសោសិ, និម្មលោ សំយតោ សុចិ។

Tusito vantadososi, nimmalo saṃyato suci.

‘‘សង្គាតិគោ ហតមទោ, តេវិជ្ជោ តិភវន្តគោ;

‘‘Saṅgātigo hatamado, tevijjo tibhavantago;

សីមាតិគោ ធម្មគរុ, គតត្ថោ ហិតវព្ភុតោ។

Sīmātigo dhammagaru, gatattho hitavabbhuto.

‘‘តារកោ ត្វំ យថា នាវា, និធីវស្សាសការកោ;

‘‘Tārako tvaṃ yathā nāvā, nidhīvassāsakārako;

អសម្ភីតោ យថា សីហោ, គជរាជាវ ទប្បិតោ។

Asambhīto yathā sīho, gajarājāva dappito.

‘‘ថោមេត្វា ទសគាថាហិ, បទុមុត្តរំ មហាយសំ;

‘‘Thometvā dasagāthāhi, padumuttaraṃ mahāyasaṃ;

វន្ទិត្វា សត្ថុនោ បាទេ, តុណ្ហី អដ្ឋាសហំ តទា។

Vanditvā satthuno pāde, tuṇhī aṭṭhāsahaṃ tadā.

‘‘បទុមុត្តរោ លោកវិទូ, អាហុតីនំ បដិគ្គហោ;

‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;

ភិក្ខុសង្ឃេ ឋិតោ សត្ថា, ឥមា គាថា អភាសថ។

Bhikkhusaṅghe ṭhito satthā, imā gāthā abhāsatha.

‘‘យោ មេ សីលញ្ច ញាណញ្ច, សទ្ធម្មញ្ចាបិ វណ្ណយិ;

‘‘Yo me sīlañca ñāṇañca, saddhammañcāpi vaṇṇayi;

តមហំ កិត្តយិស្សាមិ, សុណាថ មម ភាសតោ។

Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.

‘‘សដ្ឋិ កប្បសហស្សានិ, ទេវលោកេ រមិស្សតិ;

‘‘Saṭṭhi kappasahassāni, devaloke ramissati;

អញ្ញេ ទេវេភិភវិត្វា, ឥស្សរំ ការយិស្សតិ។

Aññe devebhibhavitvā, issaraṃ kārayissati.

‘‘សោ បច្ឆា បព្ពជិត្វាន, សុក្កមូលេន ចោទិតោ;

‘‘So pacchā pabbajitvāna, sukkamūlena codito;

គោតមស្ស ភគវតោ, សាសនេ បព្ពជិស្សតិ។

Gotamassa bhagavato, sāsane pabbajissati.

‘‘បព្ពជិត្វាន កាយេន, បាបកម្មំ វិវជ្ជិយ;

‘‘Pabbajitvāna kāyena, pāpakammaṃ vivajjiya;

សព្ពាសវេ បរិញ្ញាយ, និព្ពាយិស្សតិនាសវោ។

Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.

‘‘យថាបិ មេឃោ ថនយំ, តប្បេតិ មេទនិំ ឥមំ;

‘‘Yathāpi megho thanayaṃ, tappeti medaniṃ imaṃ;

តថេវ ត្វំ មហាវីរ, ធម្មេន តប្បយី មមំ។

Tatheva tvaṃ mahāvīra, dhammena tappayī mamaṃ.

‘‘សីលំ បញ្ញញ្ច ធម្មញ្ច, ថវិត្វា លោកនាយកំ;

‘‘Sīlaṃ paññañca dhammañca, thavitvā lokanāyakaṃ;

បត្តោម្ហិ បរមំ សន្តិំ, និព្ពានំ បទមច្ចុតំ។

Pattomhi paramaṃ santiṃ, nibbānaṃ padamaccutaṃ.

‘‘អហោ នូន ស ភគវា, ចិរំ តិដ្ឋេយ្យ ចក្ខុមា;

‘‘Aho nūna sa bhagavā, ciraṃ tiṭṭheyya cakkhumā;

អញ្ញាតញ្ច វិជានេយ្យុំ, ផុសេយ្យុំ អមតំ បទំ។

Aññātañca vijāneyyuṃ, phuseyyuṃ amataṃ padaṃ.

‘‘អយំ មេ បច្ឆិមា ជាតិ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;

‘‘Ayaṃ me pacchimā jāti, bhavā sabbe samūhatā;

សព្ពាសវេ បរិញ្ញាយ, វិហរាមិ អនាសវោ។

Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.

‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, យំ ពុទ្ធមភិថោមយិំ;

‘‘Satasahassito kappe, yaṃ buddhamabhithomayiṃ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, កិត្តនាយ ឥទំ ផលំ។

Duggatiṃ nābhijānāmi, kittanāya idaṃ phalaṃ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនា សហ វសន្តេ កាយទឡ្ហិពហុលេ ភិក្ខូ ឱវទន្តោ –

Arahattaṃ pana patvā attanā saha vasante kāyadaḷhibahule bhikkhū ovadanto –

១១៤.

114.

‘‘កាយទុដ្ឋុល្លគរុនោ, ហិយ្យមានម្ហិ ជីវិតេ;

‘‘Kāyaduṭṭhullagaruno, hiyyamānamhi jīvite;

សរីរសុខគិទ្ធស្ស, កុតោ សមណសាធុតា’’តិ។ – គាថំ អភាសិ;

Sarīrasukhagiddhassa, kuto samaṇasādhutā’’ti. – gāthaṃ abhāsi;

តត្ថ កាយទុដ្ឋុល្លគរុនោតិ ទុដ្ឋុល្លំ អសុភយោគ្យតា, កាយស្ស ទុដ្ឋុល្លំ កាយទុដ្ឋុល្លំ, កាយទុដ្ឋុល្លំ គរុ សម្ភាវិតំ យស្ស សោ កាយទុដ្ឋុល្លគរុ, អនិស្សរណប្បញ្ញោ ហុត្វា កាយបោសនប្បសុតោ កាយទឡ្ហិពហុលោតិ អត្ថោ, តស្ស កាយទុដ្ឋុល្លគរុនោ។ ហិយ្យមានម្ហិ ជីវិតេតិ កុន្នទីនំ ឧទកំ វិយ ជីវិតសង្ខារេ លហុសោ ខីយមានេ។ សរីរសុខគិទ្ធស្សាតិ បណីតាហារាទីហិ អត្តនោ កាយស្ស សុខេន គេធំ អាបន្នស្ស ។ កុតោ សមណសាធុតាតិ ឯវរូបស្ស បុគ្គលស្ស សមណភាវេន សាធុតា សុសមណតា កុតោ កេន ការណេន សិយា, ឯកំសតោ បន កាយេ ជីវិតេ ច និរបេក្ខស្ស ឥតរីតរសន្តោសេន សន្តុដ្ឋស្ស អារទ្ធវីរិយស្សេវ សមណសាធុតាតិ អធិប្បាយោ។

Tattha kāyaduṭṭhullagarunoti duṭṭhullaṃ asubhayogyatā, kāyassa duṭṭhullaṃ kāyaduṭṭhullaṃ, kāyaduṭṭhullaṃ garu sambhāvitaṃ yassa so kāyaduṭṭhullagaru, anissaraṇappañño hutvā kāyaposanappasuto kāyadaḷhibahuloti attho, tassa kāyaduṭṭhullagaruno. Hiyyamānamhi jīviteti kunnadīnaṃ udakaṃ viya jīvitasaṅkhāre lahuso khīyamāne. Sarīrasukhagiddhassāti paṇītāhārādīhi attano kāyassa sukhena gedhaṃ āpannassa . Kuto samaṇasādhutāti evarūpassa puggalassa samaṇabhāvena sādhutā susamaṇatā kuto kena kāraṇena siyā, ekaṃsato pana kāye jīvite ca nirapekkhassa itarītarasantosena santuṭṭhassa āraddhavīriyasseva samaṇasādhutāti adhippāyo.

អធិមុត្តត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Adhimuttattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ៤. អធិមុត្តត្ថេរគាថា • 4. Adhimuttattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact