Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মিলিন্দপঞ্হপাল়ি • Milindapañhapāḷi

২. অব্যাকরণীযপঞ্হো

2. Abyākaraṇīyapañho

. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৰতা ‘নত্থানন্দ তথাগতস্স ধম্মেসু আচরিযমুট্ঠী’তি, পুন চ থেরেন মালুক্যপুত্তেন 1 পঞ্হং পুট্ঠো ন ব্যাকাসি। এসো খো, ভন্তে নাগসেন, পঞ্হো দ্ৰযন্তো 2 একন্তনিস্সিতো ভৰিস্সতি অজাননেন ৰা গুয্হকরণেন ৰা। যদি, ভন্তে নাগসেন, ভগৰতা ভণিতং ‘নত্থানন্দ তথাগতস্স ধম্মেসু আচরিযমুট্ঠী’তি, তেন হি থেরস্স মালুক্যপুত্তস্স অজানন্তেন ন ব্যাকতং। যদি জানন্তেন ন ব্যাকতং, তেন হি অত্থি তথাগতস্স ধম্মেসু আচরিযমুট্ঠি। অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো তৰানুপ্পত্তো, সো তযা নিব্বাহিতব্বো’’তি।

2. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘natthānanda tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhī’ti, puna ca therena mālukyaputtena 3 pañhaṃ puṭṭho na byākāsi. Eso kho, bhante nāgasena, pañho dvayanto 4 ekantanissito bhavissati ajānanena vā guyhakaraṇena vā. Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṃ ‘natthānanda tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhī’ti, tena hi therassa mālukyaputtassa ajānantena na byākataṃ. Yadi jānantena na byākataṃ, tena hi atthi tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhi. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ti.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা ‘নত্থানন্দ তথাগতস্স ধম্মেসু আচরিযমুট্ঠী’তি, অব্যাকতো চ থেরেন মালুক্যপুত্তেন পুচ্ছিতো পঞ্হো, তঞ্চ পন ন অজানন্তেন ন গুয্হকরণেন। চত্তারিমানি, মহারাজ, পঞ্হব্যাকরণানি। কতমানি চত্তারি? একংসব্যাকরণীযো পঞ্হো ৰিভজ্জব্যাকরণীযো পঞ্হো পটিপুচ্ছাব্যাকরণীযো পঞ্হো ঠপনীযো পঞ্হোতি।

‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā ‘natthānanda tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhī’ti, abyākato ca therena mālukyaputtena pucchito pañho, tañca pana na ajānantena na guyhakaraṇena. Cattārimāni, mahārāja, pañhabyākaraṇāni. Katamāni cattāri? Ekaṃsabyākaraṇīyo pañho vibhajjabyākaraṇīyo pañho paṭipucchābyākaraṇīyo pañho ṭhapanīyo pañhoti.

‘‘কতমো চ, মহারাজ, একংসব্যাকরণীযো পঞ্হো? ‘রূপং অনিচ্চ’ন্তি একংসব্যাকরণীযো পঞ্হো, ‘ৰেদনা অনিচ্চা’তি…পে॰… ‘সঞ্ঞা অনিচ্চা’তি…পে॰… ‘সঙ্খারা অনিচ্চা’তি…পে॰… ‘ৰিঞ্ঞাণং অনিচ্চ’’ন্তি একংসব্যাকরণীযো পঞ্হো, অযং একংসব্যাকরণীযো পঞ্হো।

‘‘Katamo ca, mahārāja, ekaṃsabyākaraṇīyo pañho? ‘Rūpaṃ anicca’nti ekaṃsabyākaraṇīyo pañho, ‘vedanā aniccā’ti…pe… ‘saññā aniccā’ti…pe… ‘saṅkhārā aniccā’ti…pe… ‘viññāṇaṃ anicca’’nti ekaṃsabyākaraṇīyo pañho, ayaṃ ekaṃsabyākaraṇīyo pañho.

‘‘কতমো ৰিভজ্জব্যাকরণীযো পঞ্হো? ‘অনিচ্চং পন রূপ’ন্তি ৰিভজ্জব্যাকরণীযো পঞ্হো, ‘অনিচ্চা পন ৰেদনা’তি…পে॰… ‘অনিচ্চা পন সঞ্ঞা’তি…পে॰… ‘অনিচ্চা পন সঙ্খারা’তি…পে॰… ‘অনিচ্চং পন ৰিঞ্ঞাণ’ন্তি ৰিভজ্জব্যাকরণীযো পঞ্হো, অযং ৰিভজ্জব্যাকরণীযো পঞ্হো।

‘‘Katamo vibhajjabyākaraṇīyo pañho? ‘Aniccaṃ pana rūpa’nti vibhajjabyākaraṇīyo pañho, ‘aniccā pana vedanā’ti…pe… ‘aniccā pana saññā’ti…pe… ‘aniccā pana saṅkhārā’ti…pe… ‘aniccaṃ pana viññāṇa’nti vibhajjabyākaraṇīyo pañho, ayaṃ vibhajjabyākaraṇīyo pañho.

‘‘কতমো পটিপুচ্ছাব্যাকরণীযো পঞ্হো? ‘কিং নু খো চক্খুনা সব্বং ৰিজানাতী’তি অযং পটিপুচ্ছাব্যাকরণীযো পঞ্হো।

‘‘Katamo paṭipucchābyākaraṇīyo pañho? ‘Kiṃ nu kho cakkhunā sabbaṃ vijānātī’ti ayaṃ paṭipucchābyākaraṇīyo pañho.

‘‘কতমো ঠপনীযো পঞ্হো? ‘সস্সতো লোকো’তি ঠপনীযো পঞ্হো, ‘অসস্সতো লোকো’তি। ‘অন্তৰা লোকো’তি। ‘অনন্তৰা লোকো’তি। ‘অন্তৰা চ অনন্তৰা চ লোকো’তি। ‘নেৰন্তৰা নানন্তৰা লোকো’তি। ‘তং জীৰং তং সরীর’ন্তি। ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’ন্তি। ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি। ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি। ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি। ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ঠপনীযো পঞ্হো, অযং ঠপনীযো পঞ্হো।

‘‘Katamo ṭhapanīyo pañho? ‘Sassato loko’ti ṭhapanīyo pañho, ‘asassato loko’ti. ‘Antavā loko’ti. ‘Anantavā loko’ti. ‘Antavā ca anantavā ca loko’ti. ‘Nevantavā nānantavā loko’ti. ‘Taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti. ‘Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti. ‘Na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti. ‘Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti. ‘Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti ṭhapanīyo pañho, ayaṃ ṭhapanīyo pañho.

‘‘ভগৰা, মহারাজ, থেরস্স মালুক্যপুত্তস্স তং ঠপনীযং পঞ্হং ন ব্যাকাসি। সো পন পঞ্হো কিং কারণা ঠপনীযো? ন তস্স দীপনায হেতু ৰা কারণং ৰা অত্থি, তস্মা সো পঞ্হো ঠপনীযো। নত্থি বুদ্ধানং ভগৰন্তানং অকারণমহেতুকং গিরমুদীরণ’’ন্তি। ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৰমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি।

‘‘Bhagavā, mahārāja, therassa mālukyaputtassa taṃ ṭhapanīyaṃ pañhaṃ na byākāsi. So pana pañho kiṃ kāraṇā ṭhapanīyo? Na tassa dīpanāya hetu vā kāraṇaṃ vā atthi, tasmā so pañho ṭhapanīyo. Natthi buddhānaṃ bhagavantānaṃ akāraṇamahetukaṃ giramudīraṇa’’nti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.

অব্যাকরণীযপঞ্হো দুতিযো।

Abyākaraṇīyapañho dutiyo.







Footnotes:
1. মালুঙ্ক্যপুত্তেন (সী॰ স্যা॰ পী॰) সং॰ নি॰ ৪.৯৫; অ॰ নি॰ ১.৪.২৫৭ পস্সিতব্বং
2. দ্ৰযতো (সী॰)
3. māluṅkyaputtena (sī. syā. pī.) saṃ. ni. 4.95; a. ni. 1.4.257 passitabbaṃ
4. dvayato (sī.)

© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact