| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / នេត្តិវិភាវិនី • Nettivibhāvinī |
៣. យុត្តិហារសម្បាតវិភាវនា
3. Yuttihārasampātavibhāvanā
៦៥. យេន យេន វិចយហារសម្បាតេន សុត្តប្បទេសត្ថា អាចរិយេន វិចយិតព្ពា, អម្ហេហិ ច ញាតា, សោ វិចយហារសម្បាតោ បរិបុណ្ណោ, ‘‘កតមោ យុត្តិហារសម្បាតោ’’តិ បុច្ឆិតព្ពត្តា ‘‘តត្ថ កតមោ យុត្តិហារសម្បាតោ’’តិអាទិ វុត្តំ។ អដ្ឋកថាយំ បន – ‘‘ឯវំ នានានយេហិ វិចយហារសម្បាតំ វិត្ថារេត្វា ឥទានិ យុត្តិហារសម្បាតាទីនិ ទស្សេតុំ ‘តត្ថ កតមោ យុត្តិហារសម្បាតោ’តិអាទិ អារទ្ធ’’ន្តិ (នេត្តិ. អដ្ឋ. ៦៥) វុត្តំ។ តត្ថាតិ តេសុ ទេសនាហារសម្បាតាទីសុ សោឡសសុ ហារសម្បាតេសុ កតមោ សំវណ្ណនាវិសេសោ យុត្តិហារសម្បាតោ នាមាតិ បុច្ឆតិ, បុច្ឆិត្វា យស្មិំ សុត្តប្បទេសេ វុត្តានំ អត្ថានំ យុត្តិភាវោ វិចារេតព្ពោ, តំ សុត្តប្បទេសំ នីហរិតុំ –
65. Yena yena vicayahārasampātena suttappadesatthā ācariyena vicayitabbā, amhehi ca ñātā, so vicayahārasampāto paripuṇṇo, ‘‘katamo yuttihārasampāto’’ti pucchitabbattā ‘‘tattha katamo yuttihārasampāto’’tiādi vuttaṃ. Aṭṭhakathāyaṃ pana – ‘‘evaṃ nānānayehi vicayahārasampātaṃ vitthāretvā idāni yuttihārasampātādīni dassetuṃ ‘tattha katamo yuttihārasampāto’tiādi āraddha’’nti (netti. aṭṭha. 65) vuttaṃ. Tatthāti tesu desanāhārasampātādīsu soḷasasu hārasampātesu katamo saṃvaṇṇanāviseso yuttihārasampāto nāmāti pucchati, pucchitvā yasmiṃ suttappadese vuttānaṃ atthānaṃ yuttibhāvo vicāretabbo, taṃ suttappadesaṃ nīharituṃ –
‘‘តស្មា រក្ខិតចិត្តស្ស, សម្មាសង្កប្បគោចរោ;
‘‘Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro;
សម្មាទិដ្ឋិបុរេក្ខារោ, ញត្វាន ឧទយព្ពយំ;
Sammādiṭṭhipurekkhāro, ñatvāna udayabbayaṃ;
ថិនមិទ្ធាភិភូ ភិក្ខុ, សព្ពា ទុគ្គតិយោ ជហេ’’តិ។ (ឧទា. ៣២; នេត្តិ. ៣១, ៧៨) –
Thinamiddhābhibhū bhikkhu, sabbā duggatiyo jahe’’ti. (udā. 32; netti. 31, 78) –
វុត្តំ។ តស្សំ គាថាយំ តស្មា អរក្ខិតចិត្តស្ស មារវសានុគតត្តា សតិសំវរឥន្ទ្រិយសំវរាទិវសេន ភិក្ខុ រក្ខិតចិត្តោ អស្ស ភវេយ្យ, តស្មា កាមវិតក្កាទិមិច្ឆាសង្កប្បគោចរស្ស មារវសានុគតត្តា នេក្ខម្មសង្កប្បាទិវសេន ភិក្ខុ សម្មាសង្កប្បគោចរោ អស្ស ភវេយ្យ, តស្មា មិច្ឆាទិដ្ឋិហតចិត្តស្ស មារវសានុគតត្តា យោនិសោមនសិការេន ភិក្ខុ ឧទយព្ពយំ ញត្វាន សម្មាទិដ្ឋិបុរេក្ខារោ អស្ស ភវេយ្យ, តស្មា ថិនមិទ្ធេន ហតចិត្តស្ស មារវសានុគតត្តា វីរិយវសេន ភិក្ខុ ថិនមិទ្ធាភិភូ អស្ស ភវេយ្យ, តាទិសោ ភិក្ខុ សព្ពា ទុគ្គតិយោ ជហេ ជហិស្សតីតិ អត្ថោ វេទិតព្ពោ។
Vuttaṃ. Tassaṃ gāthāyaṃ tasmā arakkhitacittassa māravasānugatattā satisaṃvaraindriyasaṃvarādivasena bhikkhu rakkhitacitto assa bhaveyya, tasmā kāmavitakkādimicchāsaṅkappagocarassa māravasānugatattā nekkhammasaṅkappādivasena bhikkhu sammāsaṅkappagocaro assa bhaveyya, tasmā micchādiṭṭhihatacittassa māravasānugatattā yonisomanasikārena bhikkhu udayabbayaṃ ñatvāna sammādiṭṭhipurekkhāro assa bhaveyya, tasmā thinamiddhena hatacittassa māravasānugatattā vīriyavasena bhikkhu thinamiddhābhibhū assa bhaveyya, tādiso bhikkhu sabbā duggatiyo jahe jahissatīti attho veditabbo.
‘‘តស្សំ គាថាយំ កថំ យុត្តិភាវោ វិចារេតព្ពោ’’តិ វត្តព្ពត្តា ‘‘តស្មា រក្ខិតចិត្តស្សា’’តិអាទិ វុត្តំ។ រក្ខិតចិត្តស្ស សម្មាសង្កប្បគោចរោ ភវិស្សតីតិ អត្ថោ យុជ្ជតិ ឯវ, នោ ន យុជ្ជតិ។ មិច្ឆាសង្កប្បានម្បិ ជហិតត្តា សម្មាទិដ្ឋិបុរេក្ខារោ ហុត្វា វិហរន្តោ ឧទយព្ពយំ បដិវិជ្ឈិស្សតីតិ អត្ថោ យុជ្ជតិ សម្មាទិដ្ឋិបុរេក្ខារស្ស ឧទយព្ពយានុបស្សនាសម្ភវតោ។ ឧទយព្ពយំ បដិវិជ្ឈន្តោ សព្ពា ទុគ្គតិយោ ជហិស្សតីតិ អត្ថោ យុជ្ជតិ ឧទយព្ពយានុបស្សនានុក្កមេន អរិយមគ្គសម្ភវតោ។ សព្ពា ទុគ្គតិយោ ជហន្តោ សព្ពានិ ទុគ្គតិវិនិបាតភយានិ សមតិក្កមិស្សតីតិ អត្ថោ យុជ្ជតិ សព្ពេសំ ទុគ្គតិវិនិបាតភយានំ អនុប្បជ្ជនតោ។
‘‘Tassaṃ gāthāyaṃ kathaṃ yuttibhāvo vicāretabbo’’ti vattabbattā ‘‘tasmā rakkhitacittassā’’tiādi vuttaṃ. Rakkhitacittassa sammāsaṅkappagocaro bhavissatīti attho yujjati eva, no na yujjati. Micchāsaṅkappānampi jahitattā sammādiṭṭhipurekkhāro hutvā viharanto udayabbayaṃ paṭivijjhissatīti attho yujjati sammādiṭṭhipurekkhārassa udayabbayānupassanāsambhavato. Udayabbayaṃ paṭivijjhanto sabbā duggatiyo jahissatīti attho yujjati udayabbayānupassanānukkamena ariyamaggasambhavato. Sabbā duggatiyo jahanto sabbāni duggativinipātabhayāni samatikkamissatīti attho yujjati sabbesaṃ duggativinipātabhayānaṃ anuppajjanato.
‘‘ឯត្តកោវ យុត្តិហារសម្បាតោ បរិបុណ្ណោ’’តិ វត្តព្ពត្តា ‘‘និយុត្តោ យុត្តិហារសម្បាតោ’’តិ វុត្តំ។ យេន យេន សំវណ្ណនាវិសេសភូតេន យុត្តិហារសម្បាតេន សុត្តប្បទេសត្ថានំ យុត្តិភាវោ វិចារេតព្ពោ , សោ សោ សំវណ្ណនាវិសេសភូតោ យុត្តិហារសម្បាតោ និយុត្តោ យថារហំ និទ្ធារេត្វា យុជ្ជិតព្ពោតិ អត្ថោ គហេតព្ពោតិ។
‘‘Ettakova yuttihārasampāto paripuṇṇo’’ti vattabbattā ‘‘niyutto yuttihārasampāto’’ti vuttaṃ. Yena yena saṃvaṇṇanāvisesabhūtena yuttihārasampātena suttappadesatthānaṃ yuttibhāvo vicāretabbo , so so saṃvaṇṇanāvisesabhūto yuttihārasampāto niyutto yathārahaṃ niddhāretvā yujjitabboti attho gahetabboti.
ឥតិ យុត្តិហារសម្បាតេ សត្តិពលានុរូបា រចិតា
Iti yuttihārasampāte sattibalānurūpā racitā
វិភាវនា និដ្ឋិតា។
Vibhāvanā niṭṭhitā.
បណ្ឌិតេហិ បន…បេ.… គហេតព្ពោតិ។
Paṇḍitehi pana…pe… gahetabboti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / នេត្តិប្បករណបាឡិ • Nettippakaraṇapāḷi / ៣. យុត្តិហារសម្បាតោ • 3. Yuttihārasampāto
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / នេត្តិប្បករណ-អដ្ឋកថា • Nettippakaraṇa-aṭṭhakathā / ៣. យុត្តិហារសម្បាតវណ្ណនា • 3. Yuttihārasampātavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ខុទ្ទកនិកាយ (ដីកា) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / នេត្តិប្បករណ-ដីកា • Nettippakaraṇa-ṭīkā / ៣. យុត្តិហារសម្បាតវណ្ណនា • 3. Yuttihārasampātavaṇṇanā
