| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ವಿಮಾನವತ್ಥು-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Vimānavatthu-aṭṭhakathā |
೭. ಯವಪಾಲಕವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ
7. Yavapālakavimānavaṇṇanā
ಉಚ್ಚಮಿದಂ ಮಣಿಥೂಣಂ ವಿಮಾನನ್ತಿ ಯವಪಾಲಕವಿಮಾನಂ। ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ। ತೇನ ಸಮಯೇನ ರಾಜಗಹೇ ಅಞ್ಞತರೋ ದುಗ್ಗತದಾರಕೋ ಯವಖೇತ್ತಂ ರಕ್ಖತಿ। ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಪಾತರಾಸತ್ಥಾಯ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಖೇತ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯವಖೇತ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅಞ್ಞತರೋ ಖೀಣಾಸವತ್ಥೇರೋ ಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಉಪಕಟ್ಠೇ ಕಾಲೇ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಯವಪಾಲಕೇನ ನಿಸಿನ್ನಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ। ಯವಪಾಲಕೋ ವೇಲಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ಭನ್ತೇ, ಆಹಾರೋ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ ಆಹ। ಥೇರೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ಅಲದ್ಧಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಉಪಕಟ್ಠಾ ವೇಲಾ, ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಮಯ್ಹಂ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಇಮಂ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ತಂ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಅದಾಸಿ। ಥೇರೋ ತಂ ಅನುಕಮ್ಪನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ಸೋಪಿ ದಾರಕೋ ‘‘ಸುದಿನ್ನಂ ವತ ಮಯಾ ಈದಿಸಸ್ಸ ಕುಮ್ಮಾಸದಾನಂ ದದನ್ತೇನಾ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವಿಮಾನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ತಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೋ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ –
Uccamidaṃmaṇithūṇaṃ vimānanti yavapālakavimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavā rājagahe viharati veḷuvane. Tena samayena rājagahe aññataro duggatadārako yavakhettaṃ rakkhati. So ekadivasaṃ pātarāsatthāya kummāsaṃ labhitvā ‘‘khettaṃ gantvā bhuñjissāmī’’ti taṃ kummāsaṃ gahetvā yavakhettaṃ gantvā rukkhamūle nisīdi. Tasmiṃ khaṇe aññataro khīṇāsavatthero maggappaṭipanno upakaṭṭhe kāle taṃ ṭhānaṃ patvā yavapālakena nisinnaṃ rukkhamūlaṃ upasaṅkami. Yavapālako velaṃ oloketvā ‘‘kacci, bhante, āhāro laddho’’ti āha. Thero tuṇhī ahosi. So aladdhabhāvaṃ ñatvā ‘‘bhante, upakaṭṭhā velā, piṇḍāya caritvā bhuñjituṃ na sakkā, mayhaṃ anukampāya imaṃ kummāsaṃ paribhuñjathā’’ti vatvā therassa taṃ kummāsaṃ adāsi. Thero taṃ anukampanto tassa passantasseva taṃ paribhuñjitvā anumodanaṃ vatvā pakkāmi. Sopi dārako ‘‘sudinnaṃ vata mayā īdisassa kummāsadānaṃ dadantenā’’ti cittaṃ pasādetvā aparabhāge kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane vuttanayeneva vimāne nibbatti. Taṃ āyasmā mahāmoggallānatthero imāhi gāthāhi paṭipucchi –
೧೦೮೭.
1087.
‘‘ಉಚ್ಚಮಿದಂ ಮಣಿಥೂಣಂ ವಿಮಾನಂ…ಪೇ॰…
‘‘Uccamidaṃ maṇithūṇaṃ vimānaṃ…pe…
ವಣ್ಣೋ ಚ ತೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತೀ’’ತಿ॥
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
ಸೋಪಿ ತಸ್ಸ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ –
Sopi tassa imāhi gāthāhi byākāsi –
೧೦೮೯. ‘‘ಸೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಅತ್ತಮನೋ…ಪೇ॰… ಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ’’॥
1089. ‘‘So devaputto attamano…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ’’.
೧೦೯೦.
1090.
‘‘ಅಹಂ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಮನುಸ್ಸಭೂತೋ, ಅಹೋಸಿಂ ಯವಪಾಲಕೋ।
‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūto, ahosiṃ yavapālako;
ಅದ್ದಸಂ ವಿರಜಂ ಭಿಕ್ಖುಂ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನಮನಾವಿಲಂ॥
Addasaṃ virajaṃ bhikkhuṃ, vippasannamanāvilaṃ.
೧೦೯೧.
1091.
‘‘ತಸ್ಸ ಅದಾಸಹಂ ಭಾಗಂ, ಪಸನ್ನೋ ಸೇಹಿ ಪಾಣಿಭಿ।
‘‘Tassa adāsahaṃ bhāgaṃ, pasanno sehi pāṇibhi;
ಕುಮ್ಮಾಸಪಿಣ್ಡಂ ದತ್ವಾನ, ಮೋದಾಮಿ ನನ್ದನೇ ವನೇ॥
Kummāsapiṇḍaṃ datvāna, modāmi nandane vane.
೧೦೯೨.
1092.
‘‘ತೇನ ಮೇತಾದಿಸೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ॰…
‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe…
ವಣ್ಣೋ ಚ ಮೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತೀ’’ತಿ॥
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
ತತ್ಥ ಗಾಥಾಸುಪಿ ಅಪುಬ್ಬಂ ನತ್ಥಿ।
Tattha gāthāsupi apubbaṃ natthi.
ಯವಪಾಲಕವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Yavapālakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ವಿಮಾನವತ್ಥುಪಾಳಿ • Vimānavatthupāḷi / ೭. ಯವಪಾಲಕವಿಮಾನವತ್ಥು • 7. Yavapālakavimānavatthu
