Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ထေရဂာထာ-အဋ္ဌကထာ • Theragāthā-aṭṭhakathā

၇. ယသတ္ထေရဂာထာဝဏ္ဏနာ

7. Yasattheragāthāvaṇṇanā

သုဝိလိတ္တော သုဝသနောတိ အာယသ္မတော ယသတ္ထေရသ္သ ဂာထာ။ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိသ္သယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သုမေဓသ္သ ဘဂဝတော ကာလေ မဟာနုဘာဝော နာဂရာဇာ ဟုတ္ဝာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသင္ဃံ အတ္တနော ဘဝနံ နေတ္ဝာ မဟာဒာနံ ပဝတ္တေသိ။ ဘဂဝန္တံ မဟဂ္ဃေန တိစီဝရေန အစ္ဆာဒေသိ, ဧကမေကဉ္စ ဘိက္ခုံ မဟဂ္ဃေနေဝ ပစ္စေကဒုသ္သယုဂေန သဗ္ဗေန သမဏပရိက္ခာရေန အစ္ဆာဒေသိ။ သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုသ္သေသု သံသရန္တော သိဒ္ဓတ္ထသ္သ ဘဂဝတော ကာလေ သေဋ္ဌိပုတ္တော ဟုတ္ဝာ မဟာဗောဓိမဏ္ဍံ သတ္တဟိ ရတနေဟိ ပူဇေသိ။ ကသ္သပသ္သ ဘဂဝတော ကာလေ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတ္ဝာ သမဏဓမ္မံ အကာသိ။ ဧဝံ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ အမ္ဟာကံ ဘဂဝတော ကာလေ ဗာရာဏသိယံ မဟာဝိဘဝသ္သ သေဋ္ဌိနော ပုတ္တော ဟုတ္ဝာ နိဗ္ဗတ္တိ, ယသော နာမ နာမေန ပရမသုခုမာလော။ ‘‘တသ္သ တယော ပာသာဒာ’’တိ သဗ္ဗံ ခန္ဓကေ (မဟာဝ. ၂၅) အာဂတနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ။

Suvilittosuvasanoti āyasmato yasattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sumedhassa bhagavato kāle mahānubhāvo nāgarājā hutvā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ attano bhavanaṃ netvā mahādānaṃ pavattesi. Bhagavantaṃ mahagghena ticīvarena acchādesi, ekamekañca bhikkhuṃ mahaggheneva paccekadussayugena sabbena samaṇaparikkhārena acchādesi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto siddhatthassa bhagavato kāle seṭṭhiputto hutvā mahābodhimaṇḍaṃ sattahi ratanehi pūjesi. Kassapassa bhagavato kāle sāsane pabbajitvā samaṇadhammaṃ akāsi. Evaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ amhākaṃ bhagavato kāle bārāṇasiyaṃ mahāvibhavassa seṭṭhino putto hutvā nibbatti, yaso nāma nāmena paramasukhumālo. ‘‘Tassa tayo pāsādā’’ti sabbaṃ khandhake (mahāva. 25) āgatanayena veditabbaṃ.

သော ပုဗ္ဗဟေတုနာ စောဒိယမာနော ရတ္တိဘာဂေ နိဒ္ဒာဘိဘူတသ္သ ပရိဇနသ္သ ဝိပ္ပကာရံ ဒိသ္ဝာ သဉ္ဇာတသံဝေဂော သုဝဏ္ဏပာဒုကာရူဠ္ဟောဝ ဂေဟတော နိဂ္ဂတော ဒေဝတာဝိဝဋေန နဂရဒ္ဝာရေန နိက္ခမိတ္ဝာ ဣသိပတနသမီပံ ဂတော ‘‘ဥပဒ္ဒုတံ ဝတ, ဘော, ဥပသ္သဋ္ဌံ ဝတ, ဘော’’တိ အာဟ။ တေန သမယေန ဘဂဝတာ ဣသိပတနေ ဝိဟရန္တေန တသ္သေဝ အနုဂ္ဂဏ္ဟနတ္ထံ အဗ္ဘောကာသေ စင္ကမန္တေန ‘‘ဧဟိ, ယသ, ဣဒံ အနုပဒ္ဒုတံ, ဣဒံ အနုပသ္သဋ္ဌ’’န္တိ ဝုတ္တော, ‘‘အနုပဒ္ဒုတံ အနုပသ္သဋ္ဌံ ကိရ အတ္ထီ’’တိ သောမနသ္သဇာတော သုဝဏ္ဏပာဒုကာ ဩရုယ္ဟ ဘဂဝန္တံ ဥပသင္ကမိတ္ဝာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော သတ္ထာရာ အနုပုဗ္ဗိကထံ ကထေတ္ဝာ သစ္စဒေသနာယ ကတာယ သစ္စပရိယောသာနေ သောတာပန္နော ဟုတ္ဝာ ဂဝေသနတ္ထံ အာဂတသ္သ ပိတု ဘဂဝတာ သစ္စဒေသနာယ ကရိယမာနာယ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ။ တေန ဝုတ္တံ အပဒာနေ (အပ. ထေရ ၁.၄၀.၄၅၆-၄၈၃) –

So pubbahetunā codiyamāno rattibhāge niddābhibhūtassa parijanassa vippakāraṃ disvā sañjātasaṃvego suvaṇṇapādukārūḷhova gehato niggato devatāvivaṭena nagaradvārena nikkhamitvā isipatanasamīpaṃ gato ‘‘upaddutaṃ vata, bho, upassaṭṭhaṃ vata, bho’’ti āha. Tena samayena bhagavatā isipatane viharantena tasseva anuggaṇhanatthaṃ abbhokāse caṅkamantena ‘‘ehi, yasa, idaṃ anupaddutaṃ, idaṃ anupassaṭṭha’’nti vutto, ‘‘anupaddutaṃ anupassaṭṭhaṃ kira atthī’’ti somanassajāto suvaṇṇapādukā oruyha bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisinno satthārā anupubbikathaṃ kathetvā saccadesanāya katāya saccapariyosāne sotāpanno hutvā gavesanatthaṃ āgatassa pitu bhagavatā saccadesanāya kariyamānāya arahattaṃ sacchākāsi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.40.456-483) –

‘‘မဟာသမုဒ္ဒံ ဩဂ္ဂယ္ဟ၊ ဘဝနံ မေ သုနိမ္မိတံ။

‘‘Mahāsamuddaṃ oggayha, bhavanaṃ me sunimmitaṃ;

သုနိမ္မိတာ ပောက္ခရဏီ၊ စက္ကဝာကပကူဇိတာ။

Sunimmitā pokkharaṇī, cakkavākapakūjitā.

‘‘မန္ဒာလကေဟိ သဉ္ဆန္နာ၊ ပဒုမုပ္ပလကေဟိ စ။

‘‘Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca;

နဒီ စ သန္ဒတေ တတ္ထ၊ သုပတိတ္ထာ မနောရမာ။

Nadī ca sandate tattha, supatitthā manoramā.

‘‘မစ္ဆကစ္ဆပသဉ္ဆန္နာ၊ နာနာဒိဇသမောတ္ထတာ။

‘‘Macchakacchapasañchannā, nānādijasamotthatā;

မယူရကောဉ္စာဘိရုဒာ၊ ကောကိလာဒီဟိ ဝဂ္ဂုဟိ။

Mayūrakoñcābhirudā, kokilādīhi vagguhi.

‘‘ပာရေဝတာ ရဝိဟံသာ စ၊ စက္ကဝာကာ နဒီစရာ။

‘‘Pārevatā ravihaṃsā ca, cakkavākā nadīcarā;

ဒိန္ဒိဘာ သာဠိကာ စေတ္ထ၊ ပမ္မကာ ဇီဝဇီဝကာ။

Dindibhā sāḷikā cettha, pammakā jīvajīvakā.

‘‘ဟံသာ ကောဉ္စာပိ နဒိတာ၊ ကောသိယာ ပိင္ဂလာ ဗဟူ။

‘‘Haṃsā koñcāpi naditā, kosiyā piṅgalā bahū;

သတ္တရတနသမ္ပန္နာ၊ မဏိမုတ္တိကဝာလုကာ။

Sattaratanasampannā, maṇimuttikavālukā.

‘‘သဗ္ဗသောဏ္ဏမယာ ရုက္ခာ၊ နာနာဂန္ဓသမေရိတာ။

‘‘Sabbasoṇṇamayā rukkhā, nānāgandhasameritā;

ဥဇ္ဇောတေန္တိ ဒိဝာရတ္တိံ၊ ဘဝနံ သဗ္ဗကာလိကံ။

Ujjotenti divārattiṃ, bhavanaṃ sabbakālikaṃ.

‘‘သဋ္ဌိတူရိယသဟသ္သာနိ၊ သာယံ ပာတော ပဝဇ္ဇရေ။

‘‘Saṭṭhitūriyasahassāni, sāyaṃ pāto pavajjare;

သောဠသိတ္ထိသဟသ္သာနိ၊ ပရိဝာရေန္တိ မံ သဒာ။

Soḷasitthisahassāni, parivārenti maṃ sadā.

‘‘အဘိနိက္ခမ္မ ဘဝနာ၊ သုမေဓံ လောကနာယကံ။

‘‘Abhinikkhamma bhavanā, sumedhaṃ lokanāyakaṃ;

ပသန္နစိတ္တော သုမနော၊ ဝန္ဒယိံ တံ မဟာယသံ။

Pasannacitto sumano, vandayiṃ taṃ mahāyasaṃ.

‘‘သမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝာဒေတ္ဝာ၊ သသင္ဃံ တံ နိမန္တယိံ။

‘‘Sambuddhaṃ abhivādetvā, sasaṅghaṃ taṃ nimantayiṃ;

အဓိဝာသေသိ သော ဓီရော၊ သုမေဓော လောကနာယကော။

Adhivāsesi so dhīro, sumedho lokanāyako.

‘‘မမ ဓမ္မကထံ ကတ္ဝာ၊ ဥယ္ယောဇေသိ မဟာမုနိ။

‘‘Mama dhammakathaṃ katvā, uyyojesi mahāmuni;

သမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝာဒေတ္ဝာ၊ ဘဝနံ မေ ဥပာဂမိံ။

Sambuddhaṃ abhivādetvā, bhavanaṃ me upāgamiṃ.

‘‘အာမန္တယိံ ပရိဇနံ၊ သဗ္ဗေ သန္နိပတာထ ဝော။

‘‘Āmantayiṃ parijanaṃ, sabbe sannipatātha vo;

ပုဗ္ဗဏ္ဟသမယံ ဗုဒ္ဓော၊ ဘဝနံ အာဂမိသ္သတိ။

Pubbaṇhasamayaṃ buddho, bhavanaṃ āgamissati.

‘‘လာဘာ အမ္ဟံ သုလဒ္ဓံ နော၊ ယေ ဝသာမ တဝန္တိကေ။

‘‘Lābhā amhaṃ suladdhaṃ no, ye vasāma tavantike;

မယမ္ပိ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌသ္သ၊ ပူဇံ ကသ္သာမ သတ္ထုနော။

Mayampi buddhaseṭṭhassa, pūjaṃ kassāma satthuno.

‘‘အန္နံ ပာနံ ပဋ္ဌပေတ္ဝာ၊ ကာလံ အာရောစယိံ အဟံ။

‘‘Annaṃ pānaṃ paṭṭhapetvā, kālaṃ ārocayiṃ ahaṃ;

ဝသီသတသဟသ္သေဟိ၊ ဥပေသိ လောကနာယကော။

Vasīsatasahassehi, upesi lokanāyako.

‘‘ပဉ္စင္ဂိကေဟိ တူရိယေဟိ၊ ပစ္စုဂ္ဂမနမကာသဟံ။

‘‘Pañcaṅgikehi tūriyehi, paccuggamanamakāsahaṃ;

သဗ္ဗသောဏ္ဏမယေ ပီဌေ၊ နိသီဒိ ပုရိသုတ္တမော။

Sabbasoṇṇamaye pīṭhe, nisīdi purisuttamo.

‘‘ဥပရိစ္ဆဒနံ အာသိ၊ သဗ္ဗသောဏ္ဏမယံ တဒာ။

‘‘Uparicchadanaṃ āsi, sabbasoṇṇamayaṃ tadā;

ဗီဇနိယော ပဝာယန္တိ၊ ဘိက္ခုသင္ဃသ္သ အန္တရေ။

Bījaniyo pavāyanti, bhikkhusaṅghassa antare.

‘‘ပဟူတေနန္နပာနေန၊ ဘိက္ခုသင္ဃမတပ္ပယိံ။

‘‘Pahūtenannapānena, bhikkhusaṅghamatappayiṃ;

ပစ္စေကဒုသ္သယုဂဠေ၊ ဘိက္ခုသင္ဃသ္သဒာသဟံ။

Paccekadussayugaḷe, bhikkhusaṅghassadāsahaṃ.

‘‘ယံ ဝဒန္တိ သုမေဓောတိ၊ လောကာဟုတိပဋိဂ္ဂဟံ။

‘‘Yaṃ vadanti sumedhoti, lokāhutipaṭiggahaṃ;

ဘိက္ခုသင္ဃေ နိသီဒိတ္ဝာ၊ ဣမာ ဂာထာ အဘာသထ။

Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.

‘‘ယော မေ အန္နေန ပာနေန၊ သဗ္ဗေ ဣမေ စ တပ္ပယိံ။

‘‘Yo me annena pānena, sabbe ime ca tappayiṃ;

တမဟံ ကိတ္တယိသ္သာမိ၊ သုဏာထ မမ ဘာသတော။

Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.

‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ၊ ဒေဝလောကေ ရမိသ္သတိ။

‘‘Aṭṭhārase kappasate, devaloke ramissati;

သဟသ္သက္ခတ္တုံ ရာဇာ စ၊ စက္ကဝတ္တီ ဘဝိသ္သတိ။

Sahassakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī bhavissati.

‘‘ဥပပဇ္ဇတိ ယံ ယောနိံ၊ ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ။

‘‘Upapajjati yaṃ yoniṃ, devattaṃ atha mānusaṃ;

သဗ္ဗဒာ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏံ၊ ဆဒနံ ဓာရယိသ္သတိ။

Sabbadā sabbasovaṇṇaṃ, chadanaṃ dhārayissati.

‘‘တိံသကပ္ပသဟသ္သမ္ဟိ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝော။

‘‘Tiṃsakappasahassamhi, okkākakulasambhavo;

ဂောတမော နာမ ဂောတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိသ္သတိ။

Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.

‘‘တသ္သ ဓမ္မေသု ဒာယာဒော၊ ဩရသော ဓမ္မနိမ္မိတော။

‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;

သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ၊ နိဗ္ဗာယိသ္သတိနာသဝော။

Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.

‘‘ဘိက္ခုသင္ဃေ နိသီဒိတ္ဝာ၊ သီဟနာဒံ နဒိသ္သတိ။

‘‘Bhikkhusaṅghe nisīditvā, sīhanādaṃ nadissati;

စိတကေ ဆတ္တံ ဓာရေန္တိ၊ ဟေဋ္ဌာ ဆတ္တမ္ဟိ ဍယ္ဟထ။

Citake chattaṃ dhārenti, heṭṭhā chattamhi ḍayhatha.

‘‘သာမညံ မေ အနုပ္ပတ္တံ၊ ကိလေသာ ဈာပိတာ မယာ။

‘‘Sāmaññaṃ me anuppattaṃ, kilesā jhāpitā mayā;

မဏ္ဍပေ ရုက္ခမူလေ ဝာ၊ သန္တာပော မေ န ဝိဇ္ဇတိ။

Maṇḍape rukkhamūle vā, santāpo me na vijjati.

‘‘တိံသကပ္ပသဟသ္သမ္ဟိ၊ ယံ ဒာနမဒဒိံ တဒာ။

‘‘Tiṃsakappasahassamhi, yaṃ dānamadadiṃ tadā;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ သဗ္ဗဒာနသ္သိဒံ ဖလံ။

Duggatiṃ nābhijānāmi, sabbadānassidaṃ phalaṃ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယ္ဟံ။ပေ.။ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသန’’န္တိ။

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

အထ ဘဂဝာ အာယသ္မန္တံ ယသံ ဒက္ခိဏံ ဗာဟုံ ပသာရေတ္ဝာ ‘‘ဧဟိ ဘိက္ခူ’’တိ အာဟ။ ဝစနသမနန္တရမေဝ ဒ္ဝင္ဂုလမတ္တကေသမသ္သု အဋ္ဌပရိက္ခာရဓရော ဝသ္သသဋ္ဌိကတ္ထေရော ဝိယ အဟောသိ။ သော အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတ္ဝာ ဥဒာနေန္တော ဧဟိဘိက္ခုဘာဝပ္ပတ္တိတော ပုရိမာဝတ္ထဝသေန –

Atha bhagavā āyasmantaṃ yasaṃ dakkhiṇaṃ bāhuṃ pasāretvā ‘‘ehi bhikkhū’’ti āha. Vacanasamanantarameva dvaṅgulamattakesamassu aṭṭhaparikkhāradharo vassasaṭṭhikatthero viya ahosi. So attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānento ehibhikkhubhāvappattito purimāvatthavasena –

၁၁၇.

117.

‘‘သုဝိလိတ္တော သုဝသနော၊ သဗ္ဗာဘရဏဘူသိတော။

‘‘Suvilitto suvasano, sabbābharaṇabhūsito;

တိသ္သော ဝိဇ္ဇာ အဇ္ဈဂမိံ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသန’’န္တိ။ – ဂာထံ အဘာသိ။

Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. – gāthaṃ abhāsi;

တတ္ထ သုဝိလိတ္တောတိ သုန္ဒရေန ကုင္ကုမစန္ဒနာနုလေပနေန ဝိလိတ္တဂတ္တော။ သုဝသနောတိ သုဋ္ဌု မဟဂ္ဃကာသိကဝတ္ထဝသနော။ သဗ္ဗာဘရဏဘူသိတောတိ သီသူပဂာဒီဟိ သဗ္ဗေဟိ အာဘရဏေဟိ အလင္ကတော။ အဇ္ဈဂမိန္တိ အဓိဂစ္ဆိံ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

Tattha suvilittoti sundarena kuṅkumacandanānulepanena vilittagatto. Suvasanoti suṭṭhu mahagghakāsikavatthavasano. Sabbābharaṇabhūsitoti sīsūpagādīhi sabbehi ābharaṇehi alaṅkato. Ajjhagaminti adhigacchiṃ. Sesaṃ vuttanayameva.

ယသတ္ထေရဂာထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

Yasattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / ခုဒ္ဒကနိကာယ • Khuddakanikāya / ထေရဂာထာပာဠိ • Theragāthāpāḷi / ၇. ယသတ္ထေရဂာထာ • 7. Yasattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact