| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³-அட்ட²கதா² • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
4. வோதா³னஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா
4. Vodānañāṇaniddesavaṇṇanā
158. வோதா³னே ஞாணானீதி விஸுத்³த⁴ஞாணானி. தங் விவஜ்ஜயித்வாதி யங் புப்³பே³ வுத்தங் அதீதானுதா⁴வனங் சித்தங் விக்கே²பானுபதிதங், தங் விவஜ்ஜயித்வாதி ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ங். ஏகட்டா²னே ஸமாத³ஹதீதி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானங் பு²ஸனட்டா²னே ஸமங் ஆத³ஹதி பதிட்டா²பேதி. தத்தே²வ அதி⁴மோசேதீதி ஏகட்டா²னேதி வுத்தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானங் பு²ஸனட்டா²னேயேவ ஸன்னிட்ட²பேதி ஸன்னிட்டா²னங் கரோதி. பக்³க³ண்ஹித்வாதி த⁴ம்மவிசயபீதிஸம்பொ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனாய பக்³க³ஹெத்வா. வினிக்³க³ண்ஹித்வாதி பஸ்ஸத்³தி⁴ஸமாதி⁴உபெக்கா²ஸம்பொ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனாய வினிக்³க³ண்ஹித்வா. ‘‘ஸதிந்த்³ரியவீரியிந்த்³ரியேஹி பக்³க³ஹெத்வா, ஸதிந்த்³ரியஸமாதி⁴ந்த்³ரியேஹி வினிக்³க³ஹெத்வா’’திபி வத³ந்தி. ஸம்பஜானோ ஹுத்வாதி அஸுப⁴பா⁴வனாதீ³ஹி. புன ஸம்பஜானோ ஹுத்வாதி மெத்தாபா⁴வனாதீ³ஹி. யேன ராகே³ன அனுபதிதங், யேன ப்³யாபாதே³ன அனுபதிதங், தங் பஜஹதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தங் சித்தங் ஈதி³ஸந்தி ஸம்பஜானந்தோ தப்படிபக்கே²ன ராக³ங் பஜஹதி, ப்³யாபாத³ங் பஜஹதீதி வா அத்தோ². பரிஸுத்³த⁴ந்தி நிருபக்கிலேஸங். பரியோதா³தந்தி பப⁴ஸ்ஸரங். ஏகத்தக³தங் ஹோதீதி தங் தங் விஸேஸங் பத்தஸ்ஸ தங் தங் ஏகத்தங் க³தங் ஹோதி.
158.Vodāne ñāṇānīti visuddhañāṇāni. Taṃ vivajjayitvāti yaṃ pubbe vuttaṃ atītānudhāvanaṃ cittaṃ vikkhepānupatitaṃ, taṃ vivajjayitvāti sambandhitabbaṃ. Ekaṭṭhāne samādahatīti assāsapassāsānaṃ phusanaṭṭhāne samaṃ ādahati patiṭṭhāpeti. Tattheva adhimocetīti ekaṭṭhāneti vutte assāsapassāsānaṃ phusanaṭṭhāneyeva sanniṭṭhapeti sanniṭṭhānaṃ karoti. Paggaṇhitvāti dhammavicayapītisambojjhaṅgabhāvanāya paggahetvā. Viniggaṇhitvāti passaddhisamādhiupekkhāsambojjhaṅgabhāvanāya viniggaṇhitvā. ‘‘Satindriyavīriyindriyehi paggahetvā, satindriyasamādhindriyehi viniggahetvā’’tipi vadanti. Sampajāno hutvāti asubhabhāvanādīhi. Puna sampajāno hutvāti mettābhāvanādīhi. Yena rāgena anupatitaṃ, yena byāpādena anupatitaṃ, taṃ pajahatīti sambandho. Taṃ cittaṃ īdisanti sampajānanto tappaṭipakkhena rāgaṃ pajahati, byāpādaṃ pajahatīti vā attho. Parisuddhanti nirupakkilesaṃ. Pariyodātanti pabhassaraṃ. Ekattagataṃ hotīti taṃ taṃ visesaṃ pattassa taṃ taṃ ekattaṃ gataṃ hoti.
கதமே தே ஏகத்தாதி இத⁴ யுஜ்ஜமானாயுஜ்ஜமானேபி ஏகத்தே ஏகதோ கத்வா புச்ச²தி. தா³னூபஸக்³கு³பட்டா²னேகத்தந்தி தா³னவத்து²ஸங்கா²தஸ்ஸ தா³னஸ்ஸ உபஸக்³கோ³ வோஸஜ்ஜனங் தா³னூபஸக்³கோ³, தா³னவத்து²பரிச்சாக³சேதனா. தஸ்ஸ உபட்டா²னங் ஆரம்மணகரணவஸேன உபக³ந்த்வா டா²னங் தா³னூபஸக்³கு³பட்டா²னங், ததே³வ ஏகத்தங், தேன வா ஏகத்தங் ஏகக்³க³பா⁴வோ தா³னூபஸக்³கு³பட்டா²னேகத்தங். தா³னவோஸக்³கு³பட்டா²னேகத்தந்தி பாடோ² ஸுந்த³ரதரோ, ஸோ ஏவத்தோ². ஏதேன பது³த்³தா⁴ரவஸேன சாகா³னுஸ்ஸதிஸமாதி⁴ வுத்தோ. பது³த்³தா⁴ரவஸேன வுத்தோபி சேஸ இதரேஸங் திண்ணம்பி ஏகத்தானங் உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ஹோதி, தஸ்மா இத⁴ நித்³தி³ட்ட²ந்தி வத³ந்தி. விஸாகா²பி ஹி மஹாஉபாஸிகா ஆஹ – ‘‘இத⁴, ப⁴ந்தே, தி³ஸாஸு வஸ்ஸங்வுட்டா² பி⁴க்கூ² ஸாவத்தி²ங் ஆக³ச்சி²ஸ்ஸந்தி ப⁴க³வந்தங் த³ஸ்ஸனாய, தே ப⁴க³வந்தங் உபஸங்கமித்வா புச்சி²ஸ்ஸந்தி ‘இத்த²ன்னாமோ, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² காலங்கதோ, தஸ்ஸ கா க³தி, கோ அபி⁴ஸம்பராயோ’தி? தங் ப⁴க³வா ப்³யாகரிஸ்ஸதி ஸோதாபத்திப²லே வா ஸகதா³கா³மிப²லே வா அனாகா³மிப²லே வா அரஹத்தே வா. த்யாஹங் உபஸங்கமித்வா புச்சி²ஸ்ஸாமி ‘ஆக³தபுப்³பா³ நு கோ², ப⁴ந்தே, தேன அய்யேன ஸாவத்தீ²’தி? ஸசே மே வக்க²ந்தி ‘ஆக³தபுப்³பா³ தேன பி⁴க்கு²னா ஸாவத்தீ²’தி. நிட்ட²மெத்த² க³ச்சி²ஸ்ஸாமி நிஸ்ஸங்ஸயங் பரிபு⁴த்தங் தேன அய்யேன வஸ்ஸிகஸாடிகா வா ஆக³ந்துகப⁴த்தங் வா க³மிகப⁴த்தங் வா கி³லானப⁴த்தங் வா கி³லானுபட்டா²கப⁴த்தங் வா கி³லானபே⁴ஸஜ்ஜங் வா து⁴வயாகு³ வாதி. தஸ்ஸா மே தத³னுஸ்ஸரந்தியா பாமோஜ்ஜங் ஜாயிஸ்ஸதி, பமுதி³தாய பீதி ஜாயிஸ்ஸதி, பீதிமனாய காயோ பஸ்ஸம்பி⁴ஸ்ஸதி, பஸ்ஸத்³த⁴காயா ஸுக²ங் வேத³யிஸ்ஸாமி, ஸுகி²னியா சித்தங் ஸமாதி⁴யிஸ்ஸதி, ஸா மே ப⁴விஸ்ஸதி இந்த்³ரியபா⁴வனா ப³லபா⁴வனா பொ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனா’’தி (மஹாவ॰ 351). அத² வா ஏகத்தேஸு பட²மங் உபசாரஸமாதி⁴வஸேன வுத்தங், து³தியங் அப்பனாஸமாதி⁴வஸேன, ததியங் விபஸ்ஸனாவஸேன, சதுத்த²ங் மக்³க³ப²லவஸேனாதி வேதி³தப்³ப³ங். ஸமத²ஸ்ஸ நிமித்தங் ஸமத²னிமித்தங். வயோ ப⁴ங்கோ³ ஏவ லக்க²ணங் வயலக்க²ணங். நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னங். ஸேஸமேதேஸு தீஸு வுத்தனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ங்.
Katame te ekattāti idha yujjamānāyujjamānepi ekatte ekato katvā pucchati. Dānūpasaggupaṭṭhānekattanti dānavatthusaṅkhātassa dānassa upasaggo vosajjanaṃ dānūpasaggo, dānavatthupariccāgacetanā. Tassa upaṭṭhānaṃ ārammaṇakaraṇavasena upagantvā ṭhānaṃ dānūpasaggupaṭṭhānaṃ, tadeva ekattaṃ, tena vā ekattaṃ ekaggabhāvo dānūpasaggupaṭṭhānekattaṃ. Dānavosaggupaṭṭhānekattanti pāṭho sundarataro, so evattho. Etena paduddhāravasena cāgānussatisamādhi vutto. Paduddhāravasena vuttopi cesa itaresaṃ tiṇṇampi ekattānaṃ upanissayapaccayo hoti, tasmā idha niddiṭṭhanti vadanti. Visākhāpi hi mahāupāsikā āha – ‘‘idha, bhante, disāsu vassaṃvuṭṭhā bhikkhū sāvatthiṃ āgacchissanti bhagavantaṃ dassanāya, te bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchissanti ‘itthannāmo, bhante, bhikkhu kālaṅkato, tassa kā gati, ko abhisamparāyo’ti? Taṃ bhagavā byākarissati sotāpattiphale vā sakadāgāmiphale vā anāgāmiphale vā arahatte vā. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā pucchissāmi ‘āgatapubbā nu kho, bhante, tena ayyena sāvatthī’ti? Sace me vakkhanti ‘āgatapubbā tena bhikkhunā sāvatthī’ti. Niṭṭhamettha gacchissāmi nissaṃsayaṃ paribhuttaṃ tena ayyena vassikasāṭikā vā āgantukabhattaṃ vā gamikabhattaṃ vā gilānabhattaṃ vā gilānupaṭṭhākabhattaṃ vā gilānabhesajjaṃ vā dhuvayāgu vāti. Tassā me tadanussarantiyā pāmojjaṃ jāyissati, pamuditāya pīti jāyissati, pītimanāya kāyo passambhissati, passaddhakāyā sukhaṃ vedayissāmi, sukhiniyā cittaṃ samādhiyissati, sā me bhavissati indriyabhāvanā balabhāvanā bojjhaṅgabhāvanā’’ti (mahāva. 351). Atha vā ekattesu paṭhamaṃ upacārasamādhivasena vuttaṃ, dutiyaṃ appanāsamādhivasena, tatiyaṃ vipassanāvasena, catutthaṃ maggaphalavasenāti veditabbaṃ. Samathassa nimittaṃ samathanimittaṃ. Vayo bhaṅgo eva lakkhaṇaṃ vayalakkhaṇaṃ. Nirodho nibbānaṃ. Sesametesu tīsu vuttanayeneva yojetabbaṃ.
சாகா³தி⁴முத்தானந்தி தா³னே அதி⁴முத்தானங். அதி⁴சித்தந்தி விபஸ்ஸனாபாத³கஸமாதி⁴. விபஸ்ஸகானந்தி ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனதோ பட்டா²ய தீஹி அனுபஸ்ஸனாஹி ஸங்கா²ரே விபஸ்ஸந்தானங். அரியபுக்³க³லானந்தி அட்ட²ன்னங். து³தியாதீ³னி தீணி ஏகத்தானி ஆனாபானஸ்ஸதிவஸேன ஸேஸகம்மட்டா²னவஸேன ச யுஜ்ஜந்தி. சதூஹி டா²னேஹீதி சதூஹி காரணேஹி. ஸமாதி⁴விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லானங் வஸேன ‘‘ஏகத்தக³தங் சித்தங் படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³ஞ்சேவ ஹோதி உபெக்கா²னுப்³ரூஹிதஞ்ச ஞாணேன ச ஸம்பஹங்ஸித’’ந்தி உத்³தே³ஸபதா³னி. ‘‘பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ கோ ஆதீ³’’திஆதீ³னி தேஸங் உத்³தே³ஸபதா³னங் வித்தா²ரேதுகம்யதாபுச்சா²புப்³ப³ங்க³மானி நித்³தே³ஸபதா³னி. தத்த² படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³ந்தி படிபதா³ ஏவ நீவரணமலவிஸோத⁴னதோ விஸுத்³தி⁴, தங் படிபதா³விஸுத்³தி⁴ங் பக்க²ந்த³ங் பவிட்ட²ங். உபெக்கா²னுப்³ரூஹிதந்தி தத்ரமஜ்ஜ²த்துபெக்கா²ய ப்³ரூஹிதங் வட்³டி⁴தங். ஞாணேன ச ஸம்பஹங்ஸிதந்தி பரியோதா³பகேன ஞாணேன ஸம்பஹங்ஸிதங் பரியோதா³பிதங் விஸோதி⁴தங். படிபதா³விஸுத்³தி⁴ நாம ஸஸம்பா⁴ரிகோ உபசாரோ, உபெக்கா²னுப்³ரூஹனா நாம அப்பனா, ஸம்பஹங்ஸனா நாம பச்சவெக்க²ணாதி ஏவமேகே வண்ணயந்தி. யஸ்மா பன ‘‘ஏகத்தக³தங் சித்தங் படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³ஞ்சேவ ஹோதீ’’திஆதி³ வுத்தங், தஸ்மா அந்தோஅப்பனாயமேவ ஆக³மனவஸேன படிபதா³விஸுத்³தி⁴, தத்ரமஜ்ஜ²த்துபெக்கா²ய கிச்சவஸேன உபெக்கா²னுப்³ரூஹனா, த⁴ம்மானங் அனதிவத்தனாதி³பா⁴வஸாத⁴னேன பரியோதா³பகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ கிச்சனிப்ப²த்திவஸேன ஸம்பஹங்ஸனா வேதி³தப்³பா³. கத²ங்? யஸ்மிஞ்ஹி வாரே அப்பனா உப்பஜ்ஜதி, தஸ்மிங் யோ நீவரணஸங்கா²தோ கிலேஸக³ணோ தஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ பரிபந்தோ², ததோ சித்தங் விஸுஜ்ஜ²தி, விஸுத்³த⁴த்தா ஆவரணவிரஹிதங் ஹுத்வா மஜ்ஜி²மங் ஸமத²னிமித்தங் படிபஜ்ஜதி. மஜ்ஜி²மங் ஸமத²னிமித்தங் நாம ஸமப்பவத்தோ அப்பனாஸமாதி⁴யேவ. தத³னந்தரங் பன புரிமசித்தங் ஏகஸந்ததிபரிணாமனயேன தத²த்தங் உபக³ச்ச²மானங் மஜ்ஜி²மங் ஸமத²னிமித்தங் படிபஜ்ஜதி நாம. ஏவங் படிபன்னத்தா தத²த்துபக³மனேன தத்த² பக்க²ந்த³தி நாம. ஏவங் தாவ புரிமசித்தே விஜ்ஜமானாகாரனிப்பா²தி³கா பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணேயேவ ஆக³மனவஸேன படிபதா³விஸுத்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. ஏவங் விஸுத்³த⁴ஸ்ஸ பன தஸ்ஸ புன விஸோதே⁴தப்³பா³பா⁴வதோ விஸோத⁴னே ப்³யாபாரங் அகரொந்தோ விஸுத்³த⁴ங் சித்தங் அஜ்ஜு²பெக்க²தி நாம. ஸமத²பா⁴வூபக³மனேன ஸமத²படிபன்னஸ்ஸ புன ஸமாதா³னே ப்³யாபாரங் அகரொந்தோ ஸமத²படிபன்னங் அஜ்ஜு²பெக்க²தி நாம. ஸமத²படிபன்னபா⁴வதோ ஏவ சஸ்ஸ கிலேஸஸங்ஸக்³க³ங் பஹாய ஏகத்தேன உபட்டி²தஸ்ஸ புன ஏகத்துபட்டா²னே ப்³யாபாரங் அகரொந்தோ ஏகத்துபட்டா²னங் அஜ்ஜு²பெக்க²தி நாம. ஏவங் தத்ரமஜ்ஜ²த்துபெக்கா²ய கிச்சவஸேன உபெக்கா²னுப்³ரூஹனா வேதி³தப்³பா³.
Cāgādhimuttānanti dāne adhimuttānaṃ. Adhicittanti vipassanāpādakasamādhi. Vipassakānanti bhaṅgānupassanato paṭṭhāya tīhi anupassanāhi saṅkhāre vipassantānaṃ. Ariyapuggalānanti aṭṭhannaṃ. Dutiyādīni tīṇi ekattāni ānāpānassativasena sesakammaṭṭhānavasena ca yujjanti. Catūhi ṭhānehīti catūhi kāraṇehi. Samādhivipassanāmaggaphalānaṃ vasena ‘‘ekattagataṃ cittaṃ paṭipadāvisuddhipakkhandañceva hoti upekkhānubrūhitañca ñāṇena ca sampahaṃsita’’nti uddesapadāni. ‘‘Paṭhamassa jhānassa ko ādī’’tiādīni tesaṃ uddesapadānaṃ vitthāretukamyatāpucchāpubbaṅgamāni niddesapadāni. Tattha paṭipadāvisuddhipakkhandanti paṭipadā eva nīvaraṇamalavisodhanato visuddhi, taṃ paṭipadāvisuddhiṃ pakkhandaṃ paviṭṭhaṃ. Upekkhānubrūhitanti tatramajjhattupekkhāya brūhitaṃ vaḍḍhitaṃ. Ñāṇena ca sampahaṃsitanti pariyodāpakena ñāṇena sampahaṃsitaṃ pariyodāpitaṃ visodhitaṃ. Paṭipadāvisuddhi nāma sasambhāriko upacāro, upekkhānubrūhanā nāma appanā, sampahaṃsanā nāma paccavekkhaṇāti evameke vaṇṇayanti. Yasmā pana ‘‘ekattagataṃ cittaṃ paṭipadāvisuddhipakkhandañceva hotī’’tiādi vuttaṃ, tasmā antoappanāyameva āgamanavasena paṭipadāvisuddhi, tatramajjhattupekkhāya kiccavasena upekkhānubrūhanā, dhammānaṃ anativattanādibhāvasādhanena pariyodāpakassa ñāṇassa kiccanipphattivasena sampahaṃsanā veditabbā. Kathaṃ? Yasmiñhi vāre appanā uppajjati, tasmiṃ yo nīvaraṇasaṅkhāto kilesagaṇo tassa jhānassa paripantho, tato cittaṃ visujjhati, visuddhattā āvaraṇavirahitaṃ hutvā majjhimaṃ samathanimittaṃ paṭipajjati. Majjhimaṃ samathanimittaṃ nāma samappavatto appanāsamādhiyeva. Tadanantaraṃ pana purimacittaṃ ekasantatipariṇāmanayena tathattaṃ upagacchamānaṃ majjhimaṃ samathanimittaṃ paṭipajjati nāma. Evaṃ paṭipannattā tathattupagamanena tattha pakkhandati nāma. Evaṃ tāva purimacitte vijjamānākāranipphādikā paṭhamassa jhānassa uppādakkhaṇeyeva āgamanavasena paṭipadāvisuddhi veditabbā. Evaṃ visuddhassa pana tassa puna visodhetabbābhāvato visodhane byāpāraṃ akaronto visuddhaṃ cittaṃ ajjhupekkhati nāma. Samathabhāvūpagamanena samathapaṭipannassa puna samādāne byāpāraṃ akaronto samathapaṭipannaṃ ajjhupekkhati nāma. Samathapaṭipannabhāvato eva cassa kilesasaṃsaggaṃ pahāya ekattena upaṭṭhitassa puna ekattupaṭṭhāne byāpāraṃ akaronto ekattupaṭṭhānaṃ ajjhupekkhati nāma. Evaṃ tatramajjhattupekkhāya kiccavasena upekkhānubrūhanā veditabbā.
யே பனேதே ஏவங் உபெக்கா²னுப்³ரூஹிதே தத்த² ஜாதா ஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தா யுக³னத்³த⁴த⁴ம்மா அஞ்ஞமஞ்ஞங் அனதிவத்தமானா ஹுத்வா பவத்தா, யானி ச ஸத்³தா⁴தீ³னி இந்த்³ரியானி நானாகிலேஸேஹி விமுத்தத்தா விமுத்திரஸேன ஏகரஸானி ஹுத்வா பவத்தானி, யங் சேஸ தது³பக³ங் தேஸங் அனதிவத்தனஏகரஸபா⁴வானங் அனுச்ச²விகங் வீரியங் வாஹயதி, யா சஸ்ஸ தஸ்மிங் க²ணே பவத்தா ஆஸேவனா, ஸப்³பே³பி தே ஆகாரா யஸ்மா ஞாணேன ஸங்கிலேஸவோதா³னேஸு தங் தங் ஆதீ³னவஞ்ச ஆனிஸங்ஸஞ்ச தி³ஸ்வா ததா² ததா² ஸம்பஹங்ஸிதத்தா விஸோதி⁴தத்தா பரியோதா³பிதத்தா நிப்ப²ன்னா, தஸ்மா த⁴ம்மானங் அனதிவத்தனாதி³பா⁴வஸாத⁴னேன பரியோதா³பகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ கிச்சனிப்ப²த்திவஸேன ஸம்பஹங்ஸனா வேதி³தப்³பா³தி வுத்தங். தத்த² யஸ்மா உபெக்கா²வஸேன ஞாணங் பாகடங் ஹோதி, யதா²ஹ – ‘‘ததா²பக்³க³ஹிதங் சித்தங் ஸாது⁴கங் அஜ்ஜு²பெக்க²தி, உபெக்கா²வஸேன பஞ்ஞாவஸேன பஞ்ஞிந்த்³ரியங் அதி⁴மத்தங் ஹோதி. உபெக்கா²வஸேன நானத்தகிலேஸேஹி சித்தங் விமுச்சதி, விமொக்க²வஸேன பஞ்ஞாவஸேன பஞ்ஞிந்த்³ரியங் அதி⁴மத்தங் ஹோதி. விமுத்தத்தா தே த⁴ம்மா ஏகரஸா ஹொந்தி, ஏகரஸட்டே²ன பா⁴வனா’’தி (படி॰ ம॰ 1.201). தஸ்மா ஞாணகிச்சபூ⁴தா ஸம்பஹங்ஸனா பரியோஸானந்தி வுத்தா.
Ye panete evaṃ upekkhānubrūhite tattha jātā samādhipaññāsaṅkhātā yuganaddhadhammā aññamaññaṃ anativattamānā hutvā pavattā, yāni ca saddhādīni indriyāni nānākilesehi vimuttattā vimuttirasena ekarasāni hutvā pavattāni, yaṃ cesa tadupagaṃ tesaṃ anativattanaekarasabhāvānaṃ anucchavikaṃ vīriyaṃ vāhayati, yā cassa tasmiṃ khaṇe pavattā āsevanā, sabbepi te ākārā yasmā ñāṇena saṃkilesavodānesu taṃ taṃ ādīnavañca ānisaṃsañca disvā tathā tathā sampahaṃsitattā visodhitattā pariyodāpitattā nipphannā, tasmā dhammānaṃ anativattanādibhāvasādhanena pariyodāpakassa ñāṇassa kiccanipphattivasena sampahaṃsanā veditabbāti vuttaṃ. Tattha yasmā upekkhāvasena ñāṇaṃ pākaṭaṃ hoti, yathāha – ‘‘tathāpaggahitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhati, upekkhāvasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Upekkhāvasena nānattakilesehi cittaṃ vimuccati, vimokkhavasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Vimuttattā te dhammā ekarasā honti, ekarasaṭṭhena bhāvanā’’ti (paṭi. ma. 1.201). Tasmā ñāṇakiccabhūtā sampahaṃsanā pariyosānanti vuttā.
ஏவங் திவத்தக³தந்திஆதீ³னி தஸ்ஸேவ சித்தஸ்ஸ தோ²மனவசனானி. தத்த² ஏவங் திவத்தக³தந்தி ஏவங் யதா²வுத்தேன விதி⁴னா படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³னஉபெக்கா²னுப்³ரூஹனாஞாணஸம்பஹங்ஸனாவஸேன திவித⁴பா⁴வங் க³தங். விதக்கஸம்பன்னந்தி கிலேஸக்கோ²ப⁴விரஹிதத்தா விதக்கேன ஸுந்த³ரபா⁴வங் பன்னங் க³தங். சித்தஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னஸம்பன்னந்தி தஸ்மிங்யேவ ஆரம்மணே சித்தஸ்ஸ நிரந்தரப்பவத்திஸங்கா²தேன அதி⁴ட்டா²னேன ஸம்பன்னங் அனூனங். யதா² அதி⁴ட்டா²னவஸியங் அதி⁴ட்டா²னந்தி ஜா²னப்பவத்தி, ததா² இதா⁴பி சித்தஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னந்தி சித்தேகக்³க³தாபி யுஜ்ஜதி. தேன ஹி ஏகஸ்மிங்யேவ ஆரம்மணே சித்தங் அதி⁴ட்டா²தி, ந எத்த² விக்கி²பதீதி. ‘‘ஸமாதி⁴ஸம்பன்ன’’ந்தி விஸுங் வுத்தத்தா பன வுத்தனயேனேவ க³ஹேதப்³ப³ங். அத² வா ஸமாதி⁴ஸ்ஸேவ ஜா²னஸங்க³ஹிதத்தா சித்தஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னஸம்பன்னந்தி ஜா²னங்க³பஞ்சகவஸேன வுத்தங். ஸமாதி⁴ஸம்பன்னந்தி இந்த்³ரியஸங்க³ஹிதத்தா இந்த்³ரியபஞ்சகவஸேன, து³தியஜ்ஜா²னாதீ³ஸு பன அலப்³ப⁴மானானி பதா³னி பஹாய லப்³ப⁴மானகவஸேன பீதிஸம்பன்னந்திஆதி³ வுத்தங்.
Evaṃ tivattagatantiādīni tasseva cittassa thomanavacanāni. Tattha evaṃ tivattagatanti evaṃ yathāvuttena vidhinā paṭipadāvisuddhipakkhandanaupekkhānubrūhanāñāṇasampahaṃsanāvasena tividhabhāvaṃ gataṃ. Vitakkasampannanti kilesakkhobhavirahitattā vitakkena sundarabhāvaṃ pannaṃ gataṃ. Cittassa adhiṭṭhānasampannanti tasmiṃyeva ārammaṇe cittassa nirantarappavattisaṅkhātena adhiṭṭhānena sampannaṃ anūnaṃ. Yathā adhiṭṭhānavasiyaṃ adhiṭṭhānanti jhānappavatti, tathā idhāpi cittassa adhiṭṭhānanti cittekaggatāpi yujjati. Tena hi ekasmiṃyeva ārammaṇe cittaṃ adhiṭṭhāti, na ettha vikkhipatīti. ‘‘Samādhisampanna’’nti visuṃ vuttattā pana vuttanayeneva gahetabbaṃ. Atha vā samādhisseva jhānasaṅgahitattā cittassa adhiṭṭhānasampannanti jhānaṅgapañcakavasena vuttaṃ. Samādhisampannanti indriyasaṅgahitattā indriyapañcakavasena, dutiyajjhānādīsu pana alabbhamānāni padāni pahāya labbhamānakavasena pītisampannantiādi vuttaṃ.
அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஸு அட்டா²ரஸஸு மஹாவிபஸ்ஸனாஸு விதக்காத³யோ பரிபுண்ணாயேவ தாஸங் காமாவசரத்தா. ஏதாஸு ச அப்பனாய அபா⁴வதோ படிபதா³விஸுத்³தி⁴ஆத³யோ க²ணிகஸமாதி⁴வஸேன யோஜேதப்³பா³. சதூஸு மக்³கே³ஸு பட²மஜ்ஜா²னிகவஸேன விதக்காதீ³னங் லப்³ப⁴னதோ லப்³ப⁴மானகவஸேனேவ விதக்காத³யோ பரிபுண்ணா வுத்தா. து³தியஜ்ஜா²னிகாதீ³ஸு ஹி மக்³கே³ஸு விதக்காத³யோ ஜா²னேஸு விய பரிஹாயந்தீதி. எத்தாவதா தேரஸ வோதா³னஞாணானி வித்தா²ரதோ நித்³தி³ட்டா²னி ஹொந்தி. கத²ங்? ஏகட்டா²னே ஸமாத³ஹனேன தத்தே²வ அதி⁴முச்சனேன கோஸஜ்ஜப்பஜஹனேன உத்³த⁴ச்சப்பஜஹனேன ராக³ப்பஜஹனேன ப்³யாபாத³ப்பஜஹனேன ஸம்பயுத்தானி ச² ஞாணானி, சதூஹி ஏகத்தேஹி ஸம்பயுத்தானி சத்தாரி ஞாணானி, படிபதா³விஸுத்³தி⁴உபெக்கா²னுப்³ரூஹனாஸம்பஹங்ஸனாஹி ஸம்பயுத்தானி தீணி ஞாணானீதி ஏவங் தேரஸ ஞாணானி நித்³தி³ட்டா²னி.
Aniccānupassanādīsu aṭṭhārasasu mahāvipassanāsu vitakkādayo paripuṇṇāyeva tāsaṃ kāmāvacarattā. Etāsu ca appanāya abhāvato paṭipadāvisuddhiādayo khaṇikasamādhivasena yojetabbā. Catūsu maggesu paṭhamajjhānikavasena vitakkādīnaṃ labbhanato labbhamānakavaseneva vitakkādayo paripuṇṇā vuttā. Dutiyajjhānikādīsu hi maggesu vitakkādayo jhānesu viya parihāyantīti. Ettāvatā terasa vodānañāṇāni vitthārato niddiṭṭhāni honti. Kathaṃ? Ekaṭṭhāne samādahanena tattheva adhimuccanena kosajjappajahanena uddhaccappajahanena rāgappajahanena byāpādappajahanena sampayuttāni cha ñāṇāni, catūhi ekattehi sampayuttāni cattāri ñāṇāni, paṭipadāvisuddhiupekkhānubrūhanāsampahaṃsanāhi sampayuttāni tīṇi ñāṇānīti evaṃ terasa ñāṇāni niddiṭṭhāni.
159. ஏவங் ஸந்தேபி ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனாவஸேன தேஸங் நிப்ப²த்திங் த³ஸ்ஸேதுகாமோ தானி ஞாணானி அனிக³மெத்வாவ நிமித்தங் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாதிஆதி³னா நயேன சோத³னாபுப்³ப³ங்க³மங் ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனாவிதி⁴ங் த³ஸ்ஸெத்வா அந்தே தானி ஞாணானி நிக³மெத்வா த³ஸ்ஸேஸி. தத்த² நிமித்தங் வுத்தமேவ. அனாரம்மணாமேகசித்தஸ்ஸாதி அனாரம்மணா ஏகசித்தஸ்ஸ. ம-காரோ பனெத்த² பத³ஸந்தி⁴கரோ. அனாரம்மணமேகசித்தஸ்ஸாதிபி பாடோ², ஏகஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ஆரம்மணங் ந ப⁴வந்தீதி அத்தோ². தயோ த⁴ம்மேதி நிமித்தாத³யோ தயோ த⁴ம்மே. பா⁴வனாதி ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனா. கத²ந்தி பட²மங் வுத்தாய சோத³னாகா³தா²ய அனந்தரங் வுத்தாய பரிஹாரகா³தா²ய அத்த²ங் கதே²துகம்யதாபுச்சா². ந சிமேதி ந ச இமே. ந சமேதிபி பாடோ², ஸோயேவ பத³ச்சே²தோ³. கத²ங் ந ச அவிதி³தா ஹொந்தி, கத²ங் ந ச சித்தங் விக்கே²பங் க³ச்ச²தீதி ஏவங் கத²ங் ஸத்³தோ³ ஸேஸேஹி பஞ்சஹி யோஜேதப்³போ³. பதா⁴னஞ்ச பஞ்ஞாயதீதி ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனாரம்ப⁴கங் வீரியங் ஸந்தி³ஸ்ஸதி. வீரியஞ்ஹி பத³ஹந்தி தேனாதி பதா⁴னந்தி வுச்சதி. பயோக³ஞ்ச ஸாதே⁴தீதி நீவரணவிக்க²ம்ப⁴கங் ஜா²னஞ்ச யோகீ³ நிப்பா²தே³தி. ஜா²னஞ்ஹி நீவரணவிக்க²ம்ப⁴னாய பயுஞ்ஜீயதீதி பயோகோ³தி வுத்தங். விஸேஸமதி⁴க³ச்ச²தீதி ஸங்யோஜனப்பஹானகரங் மக்³க³ஞ்ச படிலப⁴தி. மக்³கோ³ ஹி ஸமத²விபஸ்ஸனானங் ஆனிஸங்ஸத்தா விஸேஸோதி வுத்தோ. விஸேஸஸ்ஸ ச பமுக²பூ⁴தத்தா ச-காரேன ஸமுச்சயோ ந கதோ.
159. Evaṃ santepi ānāpānassatisamādhibhāvanāvasena tesaṃ nipphattiṃ dassetukāmo tāni ñāṇāni anigametvāva nimittaṃ assāsapassāsātiādinā nayena codanāpubbaṅgamaṃ ānāpānassatisamādhibhāvanāvidhiṃ dassetvā ante tāni ñāṇāni nigametvā dassesi. Tattha nimittaṃ vuttameva. Anārammaṇāmekacittassāti anārammaṇā ekacittassa. Ma-kāro panettha padasandhikaro. Anārammaṇamekacittassātipi pāṭho, ekassa cittassa ārammaṇaṃ na bhavantīti attho. Tayo dhammeti nimittādayo tayo dhamme. Bhāvanāti ānāpānassatisamādhibhāvanā. Kathanti paṭhamaṃ vuttāya codanāgāthāya anantaraṃ vuttāya parihāragāthāya atthaṃ kathetukamyatāpucchā. Na cimeti na ca ime. Na cametipi pāṭho, soyeva padacchedo. Kathaṃ na ca aviditā honti, kathaṃ na ca cittaṃ vikkhepaṃ gacchatīti evaṃ kathaṃ saddo sesehi pañcahi yojetabbo. Padhānañca paññāyatīti ānāpānassatisamādhibhāvanārambhakaṃ vīriyaṃ sandissati. Vīriyañhi padahanti tenāti padhānanti vuccati. Payogañca sādhetīti nīvaraṇavikkhambhakaṃ jhānañca yogī nipphādeti. Jhānañhi nīvaraṇavikkhambhanāya payuñjīyatīti payogoti vuttaṃ. Visesamadhigacchatīti saṃyojanappahānakaraṃ maggañca paṭilabhati. Maggo hi samathavipassanānaṃ ānisaṃsattā visesoti vutto. Visesassa ca pamukhabhūtattā ca-kārena samuccayo na kato.
இதா³னி தங் புச்சி²தமத்த²ங் உபமாய ஸாதெ⁴ந்தோ ஸெய்யதா²பி ருக்கோ²திஆதி³மாஹ. தஸ்ஸத்தோ² – யதா² நாம ககசேன பா²லனத்த²ங் வாஸியா தச்சி²த்வா ருக்கோ² பா²லனகாலே நிச்சலபா⁴வத்த²ங் ஸமே பூ⁴மிபதே³ஸே பயோக³க்க²மங் கத்வா ட²பிதோ. ககசேனாதி ஹத்த²ககசேன. ஆக³தேதி ருக்க²ங் பு²ஸித்வா அத்தனோ ஸமீபபா⁴க³ங் ஆக³தே. க³தேதி ருக்க²ங் பு²ஸித்வா பரபா⁴க³ங் க³தே. வா-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ². ந அவிதி³தா ஹொந்தீதி ருக்கே² ககசத³ந்தேஹி பு²ட்ட²ங் புரிஸேன பெக்க²மானங் டா²னங் அப்பத்வா தேஸங் ஆக³மனக³மனாபா⁴வதோ ஸப்³பே³பி ககசத³ந்தா விதி³தாவ ஹொந்தி. பதா⁴னந்தி ருக்க²ச்சே²த³னவீரியங். பயோக³ந்தி ருக்க²ச்சே²த³னகிரியங். ‘‘விஸேஸமதி⁴க³ச்ச²தீ’’தி வசனங் உபமாய நத்தி². உபனிப³ந்த⁴னா நிமித்தந்தி உபனிப³ந்த⁴னாய ஸதியா நிமித்தபூ⁴தங் காரணபூ⁴தங் நாஸிகக்³க³ங் வா முக²னிமித்தங் வா. உபனிப³ந்த⁴தி ஏதாய ஆரம்மணே சித்தந்தி உபனிப³ந்த⁴னா நாம ஸதி. நாஸிகக்³கே³ வாதி தீ³க⁴னாஸிகோ நாஸிகக்³கே³. முக²னிமித்தே வாதி ரஸ்ஸனாஸிகோ உத்தரொட்டே². உத்தரொட்டோ² ஹி முகே² ஸதியா நிமித்தந்தி முக²னிமித்தந்தி வுத்தோ. ஆக³தேதி பு²ட்ட²ட்டா²னதோ அப்³ப⁴ந்தரங் ஆக³தே. க³தேதி பு²ட்ட²ட்டா²னதோ ப³ஹித்³தா⁴ க³தே. ந அவிதி³தா ஹொந்தீதி பு²ஸனட்டா²னங் அப்பத்வா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானங் ஆக³மனக³மனாபா⁴வதோ ஸப்³பே³பி தே விதி³தா ஏவ ஹொந்தி. கம்மனியங் ஹோதீதி யேன வீரியேன காயோபி சித்தம்பி கம்மனியங் பா⁴வனாகம்மக்க²மங் பா⁴வனாகம்மயொக்³க³ங் ஹோதி. இத³ங் வீரியங் பதா⁴னங் நாமாதி ப²லேன காரணங் வுத்தங் ஹோதி. உபக்கிலேஸா பஹீயந்தீதி விக்க²ம்ப⁴னவஸேன நீவரணானி பஹீயந்தி. விதக்கா வூபஸம்மந்தீதி நானாரம்மணசாரினோ அனவட்டி²தா விதக்கா உபஸமங் க³ச்ச²ந்தி. யேன ஜா²னேன உபக்கிலேஸா பஹீயந்தி, விதக்கா வூபஸம்மந்தி. அயங் பயோகோ³தி பயோக³மபெக்கி²த்வா புல்லிங்க³னித்³தே³ஸோ கதோ. ஸஞ்ஞோஜனா பஹீயந்தீதி தங்தங்மக்³க³வஜ்ஜா² ஸஞ்ஞோஜனா ஸமுச்சே²த³ப்பஹானேன பஹீயந்தி. அனுஸயா ப்³யந்தீஹொந்தீதி பஹீனானங் புன அனுப்பத்தித⁴ம்மகத்தா விக³தோ உப்பாத³ந்தோ வா வயந்தோ வா ஏதேஸந்தி ப்³யந்தா, புப்³பே³ அப்³யந்தா ப்³யந்தா ஹொந்தீதி ப்³யந்தீஹொந்தி, வினஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². ஸஞ்ஞோஜனப்பஹானங் அனுஸயப்பஹானேன ஹோதி, ந அஞ்ஞதா²தி த³ஸ்ஸனத்த²ங் அனுஸயப்பஹானமாஹ. யேன மக்³கே³ன ஸஞ்ஞோஜனா பஹீயந்தி அனுஸயா ப்³யந்தீஹொந்தி, அயங் விஸேஸோதி அத்தோ². சதுத்த²சதுக்கே அரியமக்³க³ஸ்ஸாபி நித்³தி³ட்ட²த்தா இத⁴ அரியமக்³கோ³ வுத்தோ. ஏகசித்தஸ்ஸ ஆரம்மணத்³வயாபா⁴வஸ்ஸ அவுத்தேபி ஸித்³த⁴த்தா தங் அவிஸ்ஸஜ்ஜெத்வாவ ஏவங் இமே தயோ த⁴ம்மா ஏகசித்தஸ்ஸ ஆரம்மணா ந ஹொந்தீதி நிக³மனங் கதங்.
Idāni taṃ pucchitamatthaṃ upamāya sādhento seyyathāpi rukkhotiādimāha. Tassattho – yathā nāma kakacena phālanatthaṃ vāsiyā tacchitvā rukkho phālanakāle niccalabhāvatthaṃ same bhūmipadese payogakkhamaṃ katvā ṭhapito. Kakacenāti hatthakakacena. Āgateti rukkhaṃ phusitvā attano samīpabhāgaṃ āgate. Gateti rukkhaṃ phusitvā parabhāgaṃ gate. Vā-saddo samuccayattho. Na aviditā hontīti rukkhe kakacadantehi phuṭṭhaṃ purisena pekkhamānaṃ ṭhānaṃ appatvā tesaṃ āgamanagamanābhāvato sabbepi kakacadantā viditāva honti. Padhānanti rukkhacchedanavīriyaṃ. Payoganti rukkhacchedanakiriyaṃ. ‘‘Visesamadhigacchatī’’ti vacanaṃ upamāya natthi. Upanibandhanā nimittanti upanibandhanāya satiyā nimittabhūtaṃ kāraṇabhūtaṃ nāsikaggaṃ vā mukhanimittaṃ vā. Upanibandhati etāya ārammaṇe cittanti upanibandhanā nāma sati. Nāsikagge vāti dīghanāsiko nāsikagge. Mukhanimitte vāti rassanāsiko uttaroṭṭhe. Uttaroṭṭho hi mukhe satiyā nimittanti mukhanimittanti vutto. Āgateti phuṭṭhaṭṭhānato abbhantaraṃ āgate. Gateti phuṭṭhaṭṭhānato bahiddhā gate. Na aviditā hontīti phusanaṭṭhānaṃ appatvā assāsapassāsānaṃ āgamanagamanābhāvato sabbepi te viditā eva honti. Kammaniyaṃ hotīti yena vīriyena kāyopi cittampi kammaniyaṃ bhāvanākammakkhamaṃ bhāvanākammayoggaṃ hoti. Idaṃ vīriyaṃ padhānaṃ nāmāti phalena kāraṇaṃ vuttaṃ hoti. Upakkilesā pahīyantīti vikkhambhanavasena nīvaraṇāni pahīyanti. Vitakkā vūpasammantīti nānārammaṇacārino anavaṭṭhitā vitakkā upasamaṃ gacchanti. Yena jhānena upakkilesā pahīyanti, vitakkā vūpasammanti. Ayaṃ payogoti payogamapekkhitvā pulliṅganiddeso kato. Saññojanā pahīyantīti taṃtaṃmaggavajjhā saññojanā samucchedappahānena pahīyanti. Anusayā byantīhontīti pahīnānaṃ puna anuppattidhammakattā vigato uppādanto vā vayanto vā etesanti byantā, pubbe abyantā byantā hontīti byantīhonti, vinassantīti attho. Saññojanappahānaṃ anusayappahānena hoti, na aññathāti dassanatthaṃ anusayappahānamāha. Yena maggena saññojanā pahīyanti anusayā byantīhonti, ayaṃ visesoti attho. Catutthacatukke ariyamaggassāpi niddiṭṭhattā idha ariyamaggo vutto. Ekacittassa ārammaṇadvayābhāvassa avuttepi siddhattā taṃ avissajjetvāva evaṃ ime tayo dhammā ekacittassa ārammaṇā na hontīti nigamanaṃ kataṃ.
160. இதா³னி தங் பா⁴வனாஸித்³தி⁴ஸாத⁴கங் யோகா³வசரங் து²னந்தோ ஆனாபானஸ்ஸதி யஸ்ஸாதி கா³த²ங் வத்வா தஸ்ஸா நித்³தே³ஸமாஹ. தத்த² ஆனாபானஸ்ஸதியோ யதா² பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதா, ததா² பரிபுண்ணா ஸுபா⁴விதா அனுபுப்³ப³ங் பரிசிதா யஸ்ஸ அத்தி² ஸங்விஜ்ஜந்தி. ஸோ இமங் லோகங் பபா⁴ஸேதி. கிங் விய? அப்³பா⁴ முத்தோவ சந்தி³மா யதா² அப்³பா⁴தீ³ஹி முத்தோ சந்தி³மா இமங் ஓகாஸலோகங் பபா⁴ஸேதி, ததா² ஸோ யோகா³வசரோ இமங் க²ந்தா⁴தி³லோகங் பபா⁴ஸேதீதி கா³தா²ய ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘அப்³பா⁴ முத்தோவ சந்தி³மா’’தி ச பத³ஸ்ஸ நித்³தே³ஸே மஹிகாதீ³னம்பி வுத்தத்தா எத்த² ஆதி³ஸத்³த³லோபோ கதோதி வேதி³தப்³போ³. கா³தா²னித்³தே³ஸே நோ பஸ்ஸாஸோ நோ அஸ்ஸாஸோதி ஸோ ஸோயேவ அத்தோ² படிஸேதே⁴ன விஸேஸெத்வா வுத்தோ. உபட்டா²னங் ஸதீதி அஸம்முஸ்ஸனதாய தமேவ அஸ்ஸாஸங் உபக³ந்த்வா டா²னங் ஸதி நாமாதி அத்தோ². ததா² பஸ்ஸாஸங். எத்தாவதா ஆனாபானேஸு ஸதி ஆனாபானஸ்ஸதீதி அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி.
160. Idāni taṃ bhāvanāsiddhisādhakaṃ yogāvacaraṃ thunanto ānāpānassati yassāti gāthaṃ vatvā tassā niddesamāha. Tattha ānāpānassatiyo yathā buddhena desitā, tathā paripuṇṇā subhāvitā anupubbaṃ paricitā yassa atthi saṃvijjanti. So imaṃ lokaṃ pabhāseti. Kiṃ viya? Abbhā muttova candimā yathā abbhādīhi mutto candimā imaṃ okāsalokaṃ pabhāseti, tathā so yogāvacaro imaṃ khandhādilokaṃ pabhāsetīti gāthāya sambandho. ‘‘Abbhā muttova candimā’’ti ca padassa niddese mahikādīnampi vuttattā ettha ādisaddalopo katoti veditabbo. Gāthāniddese no passāso no assāsoti so soyeva attho paṭisedhena visesetvā vutto. Upaṭṭhānaṃ satīti asammussanatāya tameva assāsaṃ upagantvā ṭhānaṃ sati nāmāti attho. Tathā passāsaṃ. Ettāvatā ānāpānesu sati ānāpānassatīti attho vutto hoti.
இதா³னி ஸதிவஸேனேவ ‘‘யஸ்ஸா’’தி வுத்தங் புக்³க³லங் நித்³தி³ஸிதுகாமோ யோ அஸ்ஸஸதி, தஸ்ஸுபட்டா²தி. யோ பஸ்ஸஸதி, தஸ்ஸுபட்டா²தீதி வுத்தங். யோ அஸ்ஸஸதி, தஸ்ஸ ஸதி அஸ்ஸாஸங் உபக³ந்த்வா திட்ட²தி. யோ பஸ்ஸஸதி, தஸ்ஸ ஸதி பஸ்ஸாஸங் உபக³ந்த்வா திட்ட²தீதி அத்தோ². பரிபுண்ணாதி ஜா²னவிபஸ்ஸனாமக்³க³பரம்பராய அரஹத்தமக்³க³ப்பத்தியா பரிபுண்ணா. தேயேவ ஹி ஜா²னவிபஸ்ஸனாமக்³க³த⁴ம்மே ஸந்தா⁴ய பரிக்³க³ஹட்டே²னாதிஆதி³மாஹ. தே ஹி த⁴ம்மா இமினா யோகி³னா பரிக்³க³ய்ஹமானத்தா பரிக்³க³ஹா, தேன பரிக்³க³ஹட்டே²ன பரிபுண்ணா. தத்த² ஸப்³பே³ஸங் சித்தசேதஸிகானங் அஞ்ஞமஞ்ஞபரிவாரத்தா பரிவாரட்டே²ன பரிபுண்ணா. பா⁴வனாபாரிபூரிவஸேன பரிபூரட்டே²ன பரிபுண்ணா. சதஸ்ஸோ பா⁴வனாதிஆதீ³னி ஸுபா⁴விதாதி வுத்தபத³ஸ்ஸ அத்த²வஸேன வுத்தானி. சதஸ்ஸோ பா⁴வனா ஹெட்டா² வுத்தாயேவ. யானீகதாதி யுத்தயானஸதி³ஸா கதா. வத்து²கதாதி பதிட்ட²ட்டே²ன வத்து²ஸதி³ஸா கதா. அனுட்டி²தாதி பச்சுபட்டி²தா. பரிசிதாதி ஸமந்ததோ சிதா உபசிதா. ஸுஸமாரத்³தா⁴தி ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴ ஸுகதா. யத்த² யத்த² ஆகங்க²தீதி யேஸு யேஸு ஜா²னேஸு யாஸு யாஸு விபஸ்ஸனாஸு ஸசே இச்ச²தி. தத்த² தத்தா²தி தேஸு தேஸு ஜா²னேஸு தாஸு தாஸு விபஸ்ஸனாஸு. வஸிப்பத்தோதி வஸீபா⁴வங் ப³ஹுபா⁴வங் பத்தோ. ப³லப்பத்தோதி ஸமத²விபஸ்ஸனாப³லப்பத்தோ. வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோதி விஸாரத³பா⁴வங் படுபா⁴வங் பத்தோ. தே த⁴ம்மாதி ஸமத²விபஸ்ஸனா த⁴ம்மா. ஆவஜ்ஜனபடிப³த்³தா⁴தி ஆவஜ்ஜனாயத்தா, ஆவஜ்ஜிதமத்தேயேவ தஸ்ஸ ஸந்தானேன, ஞாணேன வா ஸம்பயோக³ங் க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². ஆகங்க²படிப³த்³தா⁴தி ருசிஆயத்தா, ரோசிதமத்தேயேவ வுத்தனயேன ஸம்பயோக³ங் க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². மனஸிகாரோ பனெத்த² ஆவஜ்ஜனாய சித்துப்பாதோ³. ஆகங்க²னாய வேவசனவஸேன அத்த²விவரணத்த²ங் வுத்தோ. தேன வுச்சதி யானீகதாதி ஏவங் கதத்தாயேவ தே யுத்தயானஸதி³ஸா கதா ஹொந்தீதி வுத்தங் ஹோதி.
Idāni sativaseneva ‘‘yassā’’ti vuttaṃ puggalaṃ niddisitukāmo yo assasati, tassupaṭṭhāti. Yo passasati, tassupaṭṭhātīti vuttaṃ. Yo assasati, tassa sati assāsaṃ upagantvā tiṭṭhati. Yo passasati, tassa sati passāsaṃ upagantvā tiṭṭhatīti attho. Paripuṇṇāti jhānavipassanāmaggaparamparāya arahattamaggappattiyā paripuṇṇā. Teyeva hi jhānavipassanāmaggadhamme sandhāya pariggahaṭṭhenātiādimāha. Te hi dhammā iminā yoginā pariggayhamānattā pariggahā, tena pariggahaṭṭhena paripuṇṇā. Tattha sabbesaṃ cittacetasikānaṃ aññamaññaparivārattā parivāraṭṭhena paripuṇṇā. Bhāvanāpāripūrivasena paripūraṭṭhena paripuṇṇā. Catasso bhāvanātiādīni subhāvitāti vuttapadassa atthavasena vuttāni. Catasso bhāvanā heṭṭhā vuttāyeva. Yānīkatāti yuttayānasadisā katā. Vatthukatāti patiṭṭhaṭṭhena vatthusadisā katā. Anuṭṭhitāti paccupaṭṭhitā. Paricitāti samantato citā upacitā. Susamāraddhāti suṭṭhu samāraddhā sukatā. Yattha yattha ākaṅkhatīti yesu yesu jhānesu yāsu yāsu vipassanāsu sace icchati. Tattha tatthāti tesu tesu jhānesu tāsu tāsu vipassanāsu. Vasippattoti vasībhāvaṃ bahubhāvaṃ patto. Balappattoti samathavipassanābalappatto. Vesārajjappattoti visāradabhāvaṃ paṭubhāvaṃ patto. Te dhammāti samathavipassanā dhammā. Āvajjanapaṭibaddhāti āvajjanāyattā, āvajjitamatteyeva tassa santānena, ñāṇena vā sampayogaṃ gacchantīti attho. Ākaṅkhapaṭibaddhāti ruciāyattā, rocitamatteyeva vuttanayena sampayogaṃ gacchantīti attho. Manasikāro panettha āvajjanāya cittuppādo. Ākaṅkhanāya vevacanavasena atthavivaraṇatthaṃ vutto. Tena vuccati yānīkatāti evaṃ katattāyeva te yuttayānasadisā katā hontīti vuttaṃ hoti.
யஸ்மிங் யஸ்மிங் வத்து²ஸ்மிந்தி ஸோளஸஸு வத்தூ²ஸு ஏகேகஸ்மிங். ஸ்வாதி⁴ட்டி²தந்தி ஸுப்பதிட்டி²தங். ஸூபட்டி²தாதி ஸுட்டு² உபட்டி²தா. ஸம்பயுத்தசித்தஸதீனங் ஸஹேவ ஸகஸககிச்சகரணதோ அனுலோமபடிலோமவஸேன யோஜெத்வா தே த்³வே த⁴ம்மா த³ஸ்ஸிதா. தேன வுச்சதி வத்து²கதாதி ஏவங் பூ⁴தத்தாயேவ கதபதிட்டா² ஹொந்தீதி வுத்தங் ஹோதி. யேன யேன சித்தங் அபி⁴னீஹரதீதி புப்³ப³ப்பவத்திதோ அபனெத்வா யத்த² யத்த² பா⁴வனாவிஸேஸே சித்தங் உபனேதி. தேன தேன ஸதி அனுபரிவத்ததீதி தஸ்மிங் தஸ்மிங்யேவ பா⁴வனாவிஸேஸே ஸதி அனுகூலா ஹுத்வா புப்³ப³ப்பவத்திதோ நிவத்தித்வா பவத்ததி. ‘‘யேன, தேனா’’தி செத்த² ‘‘யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமீ’’திஆதீ³ஸு (கு²॰ பா॰ 5.1; ஸு॰ நி॰ மங்க³லஸுத்த) விய பு⁴ம்மத்தோ² வேதி³தப்³போ³. தேன வுச்சதி அனுட்டி²தாதி ஏவங் கரணதோயேவ தங் தங் பா⁴வனங் அனுக³ந்த்வா டி²தா ஹொந்தீதி வுத்தங் ஹோதி. ஆனாபானஸ்ஸதியா ஸதிபதா⁴னத்தா வத்து²கதானுட்டி²தபதே³ஸு ஸதியா ஸஹ யோஜனா கதாதி வேதி³தப்³பா³.
Yasmiṃ yasmiṃ vatthusminti soḷasasu vatthūsu ekekasmiṃ. Svādhiṭṭhitanti suppatiṭṭhitaṃ. Sūpaṭṭhitāti suṭṭhu upaṭṭhitā. Sampayuttacittasatīnaṃ saheva sakasakakiccakaraṇato anulomapaṭilomavasena yojetvā te dve dhammā dassitā. Tena vuccati vatthukatāti evaṃ bhūtattāyeva katapatiṭṭhā hontīti vuttaṃ hoti. Yena yena cittaṃ abhinīharatīti pubbappavattito apanetvā yattha yattha bhāvanāvisese cittaṃ upaneti. Tena tena sati anuparivattatīti tasmiṃ tasmiṃyeva bhāvanāvisese sati anukūlā hutvā pubbappavattito nivattitvā pavattati. ‘‘Yena, tenā’’ti cettha ‘‘yena bhagavā tenupasaṅkamī’’tiādīsu (khu. pā. 5.1; su. ni. maṅgalasutta) viya bhummattho veditabbo. Tena vuccati anuṭṭhitāti evaṃ karaṇatoyeva taṃ taṃ bhāvanaṃ anugantvā ṭhitā hontīti vuttaṃ hoti. Ānāpānassatiyā satipadhānattā vatthukatānuṭṭhitapadesu satiyā saha yojanā katāti veditabbā.
யஸ்மா பன பரிபுண்ணாயேவ பரிசிதா ஹொந்தி வட்³டி⁴தா லத்³தா⁴ஸேவனா, தஸ்மா ‘‘பரிபுண்ணா’’திபதே³ வுத்தா தயோ அத்தா² ‘‘பரிசிதா’’திபதே³பி வுத்தா, சதுத்தோ² விஸேஸத்தோ²பி வுத்தோ. தத்த² ஸதியா பரிக்³க³ண்ஹந்தோதி ஸம்பயுத்தாய, புப்³ப³பா⁴கா³ய வா ஸதியா பரிக்³க³ஹேதப்³பே³ பரிக்³க³ண்ஹந்தோ யோகீ³. ஜினாதி பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மேதி ஸமுச்சே²த³வஸேன லாமகே கிலேஸே ஜினாதி அபி⁴ப⁴வதி. அயஞ்ச புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னா த⁴ம்மதே³ஸனா. த⁴ம்மேஸு ஹி ஜினந்தேஸு தங்த⁴ம்மஸமங்கீ³புக்³க³லோபி ஜினாதி நாம. தே ச த⁴ம்மா ஸதிங் அவிஹாய அத்தனோ பவத்திக்க²ணே ஜினிதுமாரத்³தா⁴ ஜிதாதி வுச்சந்தி யதா² ‘‘பு⁴ஞ்ஜிதுமாரத்³தோ⁴ பு⁴த்தோ’’தி வுச்சதி. லக்க²ணங் பனெத்த² ஸத்³த³ஸத்த²தோ வேதி³தப்³ப³ங். ஏவங் ஸந்தேபி ‘‘பரிஜிதா’’தி வத்தப்³பே³ ஜ-காரஸ்ஸ ச-காரங் கத்வா ‘‘பரிசிதா’’தி வுத்தங், யதா² ஸம்மா க³தோ³ அஸ்ஸாதி ஸுக³தோதி அத்த²விகப்பே த³-காரஸ்ஸ த-காரோ நிருத்திலக்க²ணேன கதோ, ஏவமிதா⁴பி வேதி³தப்³போ³. இமஸ்மிங் அத்த²விகப்பே பரிசிதாதி பத³ங் கத்துஸாத⁴னங், புரிமானி தீணி கம்மஸாத⁴னானி.
Yasmā pana paripuṇṇāyeva paricitā honti vaḍḍhitā laddhāsevanā, tasmā ‘‘paripuṇṇā’’tipade vuttā tayo atthā ‘‘paricitā’’tipadepi vuttā, catuttho visesatthopi vutto. Tattha satiyā pariggaṇhantoti sampayuttāya, pubbabhāgāya vā satiyā pariggahetabbe pariggaṇhanto yogī. Jināti pāpake akusale dhammeti samucchedavasena lāmake kilese jināti abhibhavati. Ayañca puggalādhiṭṭhānā dhammadesanā. Dhammesu hi jinantesu taṃdhammasamaṅgīpuggalopi jināti nāma. Te ca dhammā satiṃ avihāya attano pavattikkhaṇe jinitumāraddhā jitāti vuccanti yathā ‘‘bhuñjitumāraddho bhutto’’ti vuccati. Lakkhaṇaṃ panettha saddasatthato veditabbaṃ. Evaṃ santepi ‘‘parijitā’’ti vattabbe ja-kārassa ca-kāraṃ katvā ‘‘paricitā’’ti vuttaṃ, yathā sammā gado assāti sugatoti atthavikappe da-kārassa ta-kāro niruttilakkhaṇena kato, evamidhāpi veditabbo. Imasmiṃ atthavikappe paricitāti padaṃ kattusādhanaṃ, purimāni tīṇi kammasādhanāni.
சத்தாரோ ஸுஸமாரத்³தா⁴தி சத்தாரோ ஸுஸமாரத்³த⁴த்தா²தி வுத்தங் ஹோதி, அத்த²ஸத்³த³ஸ்ஸ லோபோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸுஸமாரத்³தா⁴தி பத³ஸ்ஸ அத்தா²பி ஹி இத⁴ ஸுஸமாரத்³தா⁴தி வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³, ஸுஸமாரத்³த⁴த⁴ம்மா வா. சதுரத்த²பே⁴த³தோ சத்தாரோதி வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³, ந த⁴ம்மபே⁴த³தோ. யஸ்மா பன ஸுபா⁴விதாயேவ ஸுஸமாரத்³தா⁴ ஹொந்தி, ந அஞ்ஞே, தஸ்மா தயோ பா⁴வனத்தா² இதா⁴பி வுத்தா. ஆஸேவனத்தோ²பி தீஸு வுத்தேஸு வுத்தோயேவ ஹோதி, தஸ்மா தங் அவத்வா தப்பச்சனீகானங் ஸுஸமூஹதத்தோ² வுத்தோ. பச்சனீகஸமுக்³கா⁴தேன ஹி ஆரத்³த⁴பரியோஸானங் பஞ்ஞாயதி, தேன ஸுஸமாரத்³த⁴ஸ்ஸ ஸிகா²ப்பத்தோ அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. தத்த² தப்பச்சனீகானந்தி தேஸங் ஜா²னவிபஸ்ஸனாமக்³கா³னங் படிபக்க²பூ⁴தானங். கிலேஸானந்தி காமச்ச²ந்தா³தீ³னங் நிச்சஸஞ்ஞாதி³ஸம்பயுத்தானங் ஸக்காயதி³ட்டா²தீ³னஞ்ச. ஸுஸமூஹதத்தாதி விக்க²ம்ப⁴னதத³ங்க³ஸமுச்சே²த³வஸேன ஸுட்டு² ஸமூஹதத்தா நாஸிதத்தா. பொத்த²கேஸு பன ‘‘ஸுஸமுக்³கா⁴தத்தா’’தி லிக²ந்தி, தங் ந ஸுந்த³ரங்.
Cattāro susamāraddhāti cattāro susamāraddhatthāti vuttaṃ hoti, atthasaddassa lopo daṭṭhabbo. Susamāraddhāti padassa atthāpi hi idha susamāraddhāti vuttāti veditabbā, susamāraddhadhammā vā. Caturatthabhedato cattāroti vuttāti veditabbā, na dhammabhedato. Yasmā pana subhāvitāyeva susamāraddhā honti, na aññe, tasmā tayo bhāvanatthā idhāpi vuttā. Āsevanatthopi tīsu vuttesu vuttoyeva hoti, tasmā taṃ avatvā tappaccanīkānaṃ susamūhatattho vutto. Paccanīkasamugghātena hi āraddhapariyosānaṃ paññāyati, tena susamāraddhassa sikhāppatto attho vutto hoti. Tattha tappaccanīkānanti tesaṃ jhānavipassanāmaggānaṃ paṭipakkhabhūtānaṃ. Kilesānanti kāmacchandādīnaṃ niccasaññādisampayuttānaṃ sakkāyadiṭṭhādīnañca. Susamūhatattāti vikkhambhanatadaṅgasamucchedavasena suṭṭhu samūhatattā nāsitattā. Potthakesu pana ‘‘susamugghātattā’’ti likhanti, taṃ na sundaraṃ.
161. புன தஸ்ஸேவ பத³ஸ்ஸ அஞ்ஞம்பி அத்த²விகப்பங் த³ஸ்ஸெந்தோ ஸுஸமந்திஆதி³மாஹ. தத்த² தத்த² ஜாதாதி தஸ்மிங் ஸிகா²ப்பத்தபா⁴வனாவிஸேஸே ஜாதா. அனவஜ்ஜாதி கிலேஸானங் ஆரம்மணபா⁴வானுபக³மனேன கிலேஸதோ³ஸவிரஹிதா. குஸலாதி ஜாதிவஸேன குஸலா. போ³தி⁴பக்கி²யாதி பு³ஜ்ஜ²னட்டே²ன போ³தீ⁴தி லத்³த⁴னாமஸ்ஸ அரியஸ்ஸ பக்கே² ப⁴வத்தா போ³தி⁴பக்கி²யா. பக்கே² ப⁴வத்தாதி ஹி உபகாரபா⁴வே டி²தத்தா. தே ச ‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, பஞ்சிந்த்³ரியானி, பஞ்ச ப³லானி, ஸத்த பொ³ஜ்ஜ²ங்கா³, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³’’தி (ம॰ நி॰ 3.35; சூளனி॰ மெத்தகூ³மாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 22; மி॰ ப॰ 5.4.1) ஸத்ததிங்ஸ த⁴ம்மா. இத³ங் ஸமந்தி இத³ங் மக்³க³க்க²ணே த⁴ம்மஜாதங் ஸமுச்சே²த³வஸேன கிலேஸே ஸமேதி வினாஸேதீதி ஸமங் நாம. நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னந்தி து³க்க²னிரோத⁴த்தா நிரோதோ⁴, வானஸங்கா²தாய தண்ஹாய அபா⁴வா நிப்³பா³னங். இத³ங் ஸுஸமந்தி இத³ங் நிப்³பா³னங் ஸப்³ப³ஸங்க²தவிஸமாபக³தத்தா ஸுட்டு² ஸமந்தி ஸுஸமங் நாம. ஞாதந்தி போ³தி⁴பக்கி²யஸங்கா²தங் ஸமங் அஸம்மோஹதோ ஞாணேன ஞாதங், நிப்³பா³னஸங்கா²தங் ஸுஸமங் ஆரம்மணதோ ஞாணேன ஞாதங். ததே³வ த்³வயங் தேனேவ சக்கு²னா விய தி³ட்ட²ங். விதி³தந்தி ததே³வ த்³வயங் ஸந்தானே உப்பாத³னேன ஆரம்மணகரணேன ச படிலத்³த⁴ங். ஞாதங் விய பஞ்ஞாய ஸச்சி²கதங் ப²ஸ்ஸிதஞ்ச. ‘‘அஸல்லீனங் அஸம்முட்டா² அஸாரத்³தோ⁴ ஏகக்³க³’’ந்தி புரிமஸ்ஸ புரிமஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ அத்த²ப்பகாஸனங். தத்த² ஆரத்³த⁴ந்தி பட்ட²பிதங். அஸல்லீனந்தி அஸங்குசிதங். உபட்டி²தாதி உபக³ந்த்வா டி²தா. அஸம்முட்டா²தி அவினட்டா². பஸ்ஸத்³தோ⁴தி நிப்³பு³தோ. அஸாரத்³தோ⁴தி நித்³த³ரதோ². ஸமாஹிதந்தி ஸமங் ட²பிதங். ஏகக்³க³ந்தி அவிக்கி²த்தங்.
161. Puna tasseva padassa aññampi atthavikappaṃ dassento susamantiādimāha. Tattha tattha jātāti tasmiṃ sikhāppattabhāvanāvisese jātā. Anavajjāti kilesānaṃ ārammaṇabhāvānupagamanena kilesadosavirahitā. Kusalāti jātivasena kusalā. Bodhipakkhiyāti bujjhanaṭṭhena bodhīti laddhanāmassa ariyassa pakkhe bhavattā bodhipakkhiyā. Pakkhe bhavattāti hi upakārabhāve ṭhitattā. Te ca ‘‘cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo’’ti (ma. ni. 3.35; cūḷani. mettagūmāṇavapucchāniddesa 22; mi. pa. 5.4.1) sattatiṃsa dhammā. Idaṃ samanti idaṃ maggakkhaṇe dhammajātaṃ samucchedavasena kilese sameti vināsetīti samaṃ nāma. Nirodhonibbānanti dukkhanirodhattā nirodho, vānasaṅkhātāya taṇhāya abhāvā nibbānaṃ. Idaṃ susamanti idaṃ nibbānaṃ sabbasaṅkhatavisamāpagatattā suṭṭhu samanti susamaṃ nāma. Ñātanti bodhipakkhiyasaṅkhātaṃ samaṃ asammohato ñāṇena ñātaṃ, nibbānasaṅkhātaṃ susamaṃ ārammaṇato ñāṇena ñātaṃ. Tadeva dvayaṃ teneva cakkhunā viya diṭṭhaṃ. Viditanti tadeva dvayaṃ santāne uppādanena ārammaṇakaraṇena ca paṭiladdhaṃ. Ñātaṃ viya paññāya sacchikataṃ phassitañca. ‘‘Asallīnaṃ asammuṭṭhā asāraddho ekagga’’nti purimassa purimassa padassa atthappakāsanaṃ. Tattha āraddhanti paṭṭhapitaṃ. Asallīnanti asaṅkucitaṃ. Upaṭṭhitāti upagantvā ṭhitā. Asammuṭṭhāti avinaṭṭhā. Passaddhoti nibbuto. Asāraddhoti niddaratho. Samāhitanti samaṃ ṭhapitaṃ. Ekagganti avikkhittaṃ.
‘‘சத்தாரோ ஸுஸமாரத்³தா⁴’’திஆதி³ ஸகலஸ்ஸ ஸுஸமாரத்³த⁴வசனஸ்ஸ மூலத்தோ². ‘‘அத்தி² ஸம’’ந்திஆதி³ பன ஸுஸமவசனஸ்ஸ, ‘‘ஞாத’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴வசனஸ்ஸ விகப்பத்தா². தத்தா²யங் பத³த்த²ஸங்ஸந்த³னா – ‘‘ஸமா ச ஸுஸமா ச ஸமஸுஸமா’’தி வத்தப்³பே³ ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸங் கத்வா ‘‘ஸுஸமா’’ இச்சேவ வுத்தா யதா² நாமஞ்ச ரூபஞ்ச நாமரூபஞ்ச நாமரூபந்தி. ‘‘இத³ங் ஸமங், இத³ங் ஸுஸம’’ந்தி பன அனஞ்ஞாபெக்க²ங் கத்வா நபுங்ஸகவசனங் கதங். யஸ்மா பன ஞாதம்பி தி³ட்ட²ந்தி வுச்சதி, தி³ட்ட²ஞ்ச ஆரத்³த⁴ஞ்ச அத்த²தோ ஏகங். விதி³தஸச்சி²கதப²ஸ்ஸிதானி பன ஞாதவேவசனானி, தஸ்மா ஞாதந்தி ஆரத்³த⁴த்தோ²யேவ வுத்தோ ஹோதி.
‘‘Cattāro susamāraddhā’’tiādi sakalassa susamāraddhavacanassa mūlattho. ‘‘Atthi sama’’ntiādi pana susamavacanassa, ‘‘ñāta’’ntiādi āraddhavacanassa vikappatthā. Tatthāyaṃ padatthasaṃsandanā – ‘‘samā ca susamā ca samasusamā’’ti vattabbe ekadesasarūpekasesaṃ katvā ‘‘susamā’’ icceva vuttā yathā nāmañca rūpañca nāmarūpañca nāmarūpanti. ‘‘Idaṃ samaṃ, idaṃ susama’’nti pana anaññāpekkhaṃ katvā napuṃsakavacanaṃ kataṃ. Yasmā pana ñātampi diṭṭhanti vuccati, diṭṭhañca āraddhañca atthato ekaṃ. Viditasacchikataphassitāni pana ñātavevacanāni, tasmā ñātanti āraddhatthoyeva vutto hoti.
ஆரத்³த⁴ங் ஹோதி வீரியங் அஸல்லீனந்தி அயங் பன ஆரத்³த⁴வசனஸ்ஸ உஜுகத்தோ²யேவ. உபட்டி²தா ஸதீதிஆதீ³னி பன ஸம்பயுத்தவீரியஸ்ஸ உபகாரகத⁴ம்மத³ஸ்ஸனத்த²ங் வுத்தானி, ந ஆரத்³த⁴வசனஸ்ஸ அத்த²த³ஸ்ஸனத்த²ங். புரிமேன அத்தே²ன ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴தி ஸுஸமாரத்³தா⁴ ச, இமினா அத்தே²ன ஸுஸமா ஆரத்³தா⁴தி ஸுஸமாரத்³தா⁴ ச ஏகஸேஸே கதே ‘‘ஸுஸமாரத்³தா⁴’’தி வுச்சந்தி. இமமத்த²ங் பரிக்³க³ஹெத்வா ‘‘தேன வுச்சதி ஸுஸமாரத்³தா⁴’’தி வுத்தங்.
Āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnanti ayaṃ pana āraddhavacanassa ujukatthoyeva. Upaṭṭhitā satītiādīni pana sampayuttavīriyassa upakārakadhammadassanatthaṃ vuttāni, na āraddhavacanassa atthadassanatthaṃ. Purimena atthena suṭṭhu samāraddhāti susamāraddhā ca, iminā atthena susamā āraddhāti susamāraddhā ca ekasese kate ‘‘susamāraddhā’’ti vuccanti. Imamatthaṃ pariggahetvā ‘‘tena vuccati susamāraddhā’’ti vuttaṃ.
அனுபுப்³ப³ந்தி யதா²னுக்கமேனாதி அத்தோ², புப்³ப³ங் புப்³ப³ங் அனூதி வுத்தங் ஹோதி. தீ³க⁴ங் அஸ்ஸாஸவஸேனாதி தீ³க⁴ந்தி வுத்தஅஸ்ஸாஸவஸேன. புரிமா புரிமாதி புரிமா புரிமா ஸதி. ஏதேன புப்³ப³ந்திபத³ஸ்ஸ அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. பச்சி²மா பச்சி²மாதி ஸதியேவ. ஏதேன அனூதிபத³ஸ்ஸ அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. உப⁴யேன புப்³ப³ஞ்ச அனு ச பரிசிதாதி அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. உபரி ஸோளஸ வத்தூ²னி வித்தா²ரெத்வா வசனதோ இத⁴ ஸங்கி²பித்வா ‘‘படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீ’’தி அந்திமமேவ த³ஸ்ஸிதங். யஸ்மா ஸிகா²ப்பத்தபா⁴வனஸ்ஸ ஸப்³பா³பி ஆனாபானஸ்ஸதியோ புனப்புனங் யதா²ருசி பவத்தனதோ அனுபரிசிதாபி ஹொந்தி. தேன வுத்தங் – ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞங் பரிசிதா சேவ ஹொந்தி அனுபரிசிதா சா’’தி.
Anupubbanti yathānukkamenāti attho, pubbaṃ pubbaṃ anūti vuttaṃ hoti. Dīghaṃ assāsavasenāti dīghanti vuttaassāsavasena. Purimā purimāti purimā purimā sati. Etena pubbantipadassa attho vutto hoti. Pacchimā pacchimāti satiyeva. Etena anūtipadassa attho vutto hoti. Ubhayena pubbañca anu ca paricitāti attho vutto hoti. Upari soḷasa vatthūni vitthāretvā vacanato idha saṅkhipitvā ‘‘paṭinissaggānupassī’’ti antimameva dassitaṃ. Yasmā sikhāppattabhāvanassa sabbāpi ānāpānassatiyo punappunaṃ yathāruci pavattanato anuparicitāpi honti. Tena vuttaṃ – ‘‘aññamaññaṃ paricitā ceva honti anuparicitā cā’’ti.
யத²த்தா²தி யதா²ஸபா⁴வத்தா². அத்தத³மத²த்தோ²தி அரஹத்தமக்³க³க்க²ணே அத்தனோ நிப்³பி³ஸேவனத்தோ². ஸமத²த்தோ²தி ஸீதிபா⁴வத்தோ². பரினிப்³பா³பனத்தோ²தி கிலேஸபரினிப்³பா³னேன. அபி⁴ஞ்ஞத்தோ²தி ஸப்³ப³த⁴ம்மவஸேன. பரிஞ்ஞத்தா²த³யோ மக்³க³ஞாணகிச்சவஸேன. ஸச்சாபி⁴ஸமயத்தோ² சதுன்னங் ஸச்சானங் ஏகபடிவேத⁴த³ஸ்ஸனவஸேன. நிரோதே⁴ பதிட்டா²பகத்தோ² ஆரம்மணகரணவஸேன.
Yathatthāti yathāsabhāvatthā. Attadamathatthoti arahattamaggakkhaṇe attano nibbisevanattho. Samathatthoti sītibhāvattho. Parinibbāpanatthoti kilesaparinibbānena. Abhiññatthoti sabbadhammavasena. Pariññatthādayo maggañāṇakiccavasena. Saccābhisamayattho catunnaṃ saccānaṃ ekapaṭivedhadassanavasena. Nirodhe patiṭṭhāpakattho ārammaṇakaraṇavasena.
பு³த்³தோ⁴திபத³ஸ்ஸ அபா⁴வேபி பு³த்³தே⁴னாதிபதே³ யோ ஸோ பு³த்³தோ⁴, தங் நித்³தி³ஸிதுகாமேன பு³த்³தோ⁴தி வுத்தங். ஸயம்பூ⁴தி உபதே³ஸங் வினா ஸயமேவ பூ⁴தோ. அனாசரியகோதி ஸயம்பூ⁴பத³ஸ்ஸ அத்த²விவரணங். யோ ஹி ஆசரியங் வினா ஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²தி, ஸோ ஸயம்பூ⁴ நாம ஹோதி. புப்³பே³ அனநுஸ்ஸுதேஸூதிஆதி³ அனாசரியகபா⁴வஸ்ஸ அத்த²ப்பகாஸனங். அனநுஸ்ஸுதேஸூதி ஆசரியங் அனநுஸ்ஸுதேஸு. ஸாமந்தி ஸயமேவ. அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜீ²தி பு⁴ஸங் ஸம்மா படிவிஜ்ஜி². தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதங் பாபுணீதி தேஸு ச ஸச்சேஸு ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வங் பாபுணி. யதா² ஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²ந்தா ஸப்³ப³ஞ்ஞுனோ ஹொந்தி, ததா² ஸச்சானங் படிவித்³த⁴த்தா ஏவங் வுத்தங். ஸப்³ப³ஞ்ஞுதங் பத்தோதிபி பாடோ². ப³லேஸு ச வஸீபா⁴வந்தி த³ஸஸு ச ததா²க³தப³லேஸு இஸ்ஸரபா⁴வங் பாபுணி. யோ ஸோ ஏவங் பூ⁴தோ, ஸோ பு³த்³தோ⁴தி வுத்தங் ஹோதி. தத்த² ஸப்³பே³ஸு த⁴ம்மேஸு அப்படிஹதஞாணனிமித்தானுத்தரவிமொக்கா²தி⁴க³மபரிபா⁴விதங் க²ந்த⁴ஸந்தானங் உபாதா³ய பண்ணத்திகோ, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதபத³ட்டா²னங் வா ஸச்சாபி⁴ஸம்போ³தி⁴முபாதா³ய பண்ணத்திகோ ஸத்தவிஸேஸோ பு³த்³தோ⁴. எத்தாவதா அத்த²தோ பு³த்³த⁴விபா⁴வனா கதா ஹோதி.
Buddhotipadassa abhāvepi buddhenātipade yo so buddho, taṃ niddisitukāmena buddhoti vuttaṃ. Sayambhūti upadesaṃ vinā sayameva bhūto. Anācariyakoti sayambhūpadassa atthavivaraṇaṃ. Yo hi ācariyaṃ vinā saccāni paṭivijjhati, so sayambhū nāma hoti. Pubbe ananussutesūtiādi anācariyakabhāvassa atthappakāsanaṃ. Ananussutesūti ācariyaṃ ananussutesu. Sāmanti sayameva. Abhisambujjhīti bhusaṃ sammā paṭivijjhi. Tattha ca sabbaññutaṃ pāpuṇīti tesu ca saccesu sabbaññubhāvaṃ pāpuṇi. Yathā saccāni paṭivijjhantā sabbaññuno honti, tathā saccānaṃ paṭividdhattā evaṃ vuttaṃ. Sabbaññutaṃ pattotipi pāṭho. Balesu ca vasībhāvanti dasasu ca tathāgatabalesu issarabhāvaṃ pāpuṇi. Yo so evaṃ bhūto, so buddhoti vuttaṃ hoti. Tattha sabbesu dhammesu appaṭihatañāṇanimittānuttaravimokkhādhigamaparibhāvitaṃ khandhasantānaṃ upādāya paṇṇattiko, sabbaññutapadaṭṭhānaṃ vā saccābhisambodhimupādāya paṇṇattiko sattaviseso buddho. Ettāvatā atthato buddhavibhāvanā katā hoti.
162. இதா³னி ப்³யஞ்ஜனதோ விபா⁴வெந்தோ பு³த்³தோ⁴தி கேனட்டே²ன பு³த்³தோ⁴திஆதி³மாஹ. தத்த² யதா² லோகே அவக³ந்தா அவக³தோதி வுச்சதி, ஏவங் பு³ஜ்ஜி²தா ஸச்சானீதி பு³த்³தோ⁴. யதா² பண்ணஸோஸா வாதா பண்ணஸுஸாதி வுச்சந்தி, ஏவங் போ³தே⁴தா பஜாயாதி பு³த்³தோ⁴. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய பு³த்³தோ⁴தி ஸப்³ப³த⁴ம்மபு³ஜ்ஜ²னஸமத்தா²ய பு³த்³தி⁴யா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தங் ஹோதி. ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவிதாய பு³த்³தோ⁴தி ஸப்³ப³த⁴ம்மானங் ஞாணசக்கு²னா தி³ட்ட²த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தங் ஹோதி. அனஞ்ஞனெய்யதாய பு³த்³தோ⁴தி அஞ்ஞேன அபோ³த⁴னீயதோ ஸயமேவ பு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தங் ஹோதி. விஸவிதாய பு³த்³தோ⁴தி நானாகு³ணவிஸவனதோ பது³மமிவ விகஸனட்டே²ன பு³த்³தோ⁴தி வுத்தங் ஹோதி. கீ²ணாஸவஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴திஆதீ³ஹி ச²ஹி பரியாயேஹி சித்தஸங்கோசகரத⁴ம்மப்பஹானேன நித்³த³க்க²யவிபு³த்³தோ⁴ புரிஸோ விய ஸப்³ப³கிலேஸனித்³த³க்க²யவிபு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தங் ஹோதி. ஸங்கா² ஸங்கா²தந்தி அத்த²தோ ஏகத்தா ஸங்கா²தேனாதி வசனஸ்ஸ கொட்டா²ஸேனாதி அத்தோ². தண்ஹாலேபதி³ட்டி²லேபாபா⁴வேன நிருபலேபஸங்கா²தேன. ஸவாஸனானங் ஸப்³ப³கிலேஸானங் பஹீனத்தா ஏகந்தவசனேன விஸேஸெத்வா ஏகந்தவீதராகோ³திஆதி³ வுத்தங். ஏகந்தனிக்கிலேஸோதி ராக³தோ³ஸமோஹாவஸேஸேஹி ஸப்³ப³கிலேஸேஹி நிக்கிலேஸோ. ஏகாயனமக்³க³ங் க³தோதி பு³த்³தோ⁴தி க³மனத்தா²னங் தா⁴தூனங் பு³ஜ்ஜ²னத்த²த்தா பு³ஜ்ஜ²னத்தா²பி தா⁴துயோ க³மனத்தா² ஹொந்தி, தஸ்மா ஏகாயனமக்³க³ங் க³தத்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தங் ஹோதி. ஏகாயனமக்³கோ³தி செத்த² –
162. Idāni byañjanato vibhāvento buddhoti kenaṭṭhena buddhotiādimāha. Tattha yathā loke avagantā avagatoti vuccati, evaṃ bujjhitā saccānīti buddho. Yathā paṇṇasosā vātā paṇṇasusāti vuccanti, evaṃ bodhetā pajāyāti buddho. Sabbaññutāya buddhoti sabbadhammabujjhanasamatthāya buddhiyā buddhoti vuttaṃ hoti. Sabbadassāvitāya buddhoti sabbadhammānaṃ ñāṇacakkhunā diṭṭhattā buddhoti vuttaṃ hoti. Anaññaneyyatāyabuddhoti aññena abodhanīyato sayameva buddhattā buddhoti vuttaṃ hoti. Visavitāya buddhoti nānāguṇavisavanato padumamiva vikasanaṭṭhena buddhoti vuttaṃ hoti. Khīṇāsavasaṅkhātena buddhotiādīhi chahi pariyāyehi cittasaṅkocakaradhammappahānena niddakkhayavibuddho puriso viya sabbakilesaniddakkhayavibuddhattā buddhoti vuttaṃ hoti. Saṅkhā saṅkhātanti atthato ekattā saṅkhātenāti vacanassa koṭṭhāsenāti attho. Taṇhālepadiṭṭhilepābhāvena nirupalepasaṅkhātena. Savāsanānaṃ sabbakilesānaṃ pahīnattā ekantavacanena visesetvā ekantavītarāgotiādi vuttaṃ. Ekantanikkilesoti rāgadosamohāvasesehi sabbakilesehi nikkileso. Ekāyanamaggaṃ gatoti buddhoti gamanatthānaṃ dhātūnaṃ bujjhanatthattā bujjhanatthāpi dhātuyo gamanatthā honti, tasmā ekāyanamaggaṃ gatattā buddhoti vuttaṃ hoti. Ekāyanamaggoti cettha –
‘‘மக்³கோ³ பந்தோ² பதோ² பஜ்ஜோ, அஞ்ஜஸங் வடுமாயனங்;
‘‘Maggo pantho patho pajjo, añjasaṃ vaṭumāyanaṃ;
நாவா உத்தரஸேது ச, குல்லோ ச பி⁴ஸி ஸங்கமோ’’தி . (சூளனி॰ பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸ 101) –
Nāvā uttarasetu ca, kullo ca bhisi saṅkamo’’ti . (cūḷani. pārāyanatthutigāthāniddesa 101) –
மக்³க³ஸ்ஸ ப³ஹூஸு நாமேஸு அயனநாமேன வுத்தோ. தஸ்மா ஏகமக்³க³பூ⁴தோ மக்³கோ³, ந த்³வேதா⁴பத²பூ⁴தோதி அத்தோ². அத² வா ஏகேன அயிதப்³போ³ மக்³கோ³தி ஏகாயனமக்³கோ³. ஏகேனாதி க³ணஸங்க³ணிகங் பஹாய பவிவேகேன சித்தேன. அயிதப்³போ³தி படிபஜ்ஜிதப்³போ³. அயந்தி வா ஏதேனாதி அயனோ, ஸங்ஸாரதோ நிப்³பா³னங் க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². ஏகேஸங் அயனோ ஏகாயனோ. ஏகேதி ஸெட்டா², ஸப்³ப³ஸத்தஸெட்டா² ச ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, தஸ்மா ஏகாயனமக்³கோ³தி ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னங் அயனபூ⁴தோ மக்³கோ³தி வுத்தங் ஹோதி. அயதீதி வா அயனோ, க³ச்ச²தி பவத்ததீதி அத்தோ². ஏகஸ்மிங் அயனோ மக்³கோ³தி ஏகாயனமக்³கோ³, ஏகஸ்மிங்யேவ பு³த்³த⁴ஸாஸனே பவத்தமானோ மக்³கோ³, ந அஞ்ஞத்தா²தி வுத்தங் ஹோதி. அபி ச ஏகங் அயதீதி ஏகாயனோ, புப்³ப³பா⁴கே³ நானாமுக²பா⁴வனானயப்பவத்தோபி அபரபா⁴கே³ ஏகங் நிப்³பா³னமேவ க³ச்ச²தீதி வுத்தங் ஹோதி, தஸ்மா ஏகாயனமக்³கோ³தி ஏகனிப்³பா³னக³மனமக்³கோ³தி அத்தோ². ஏகோ அனுத்தரங் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ங் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தோ⁴தி ந பரேஹி பு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴, கிங் பன ஸயமேவ அனுத்தரங் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ங் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தங் ஹோதி. அபு³த்³தி⁴விஹதத்தா பு³த்³தி⁴படிலாபா⁴ பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தி⁴ பு³த்³த⁴ங் போ³தோ⁴தி பரியாயவசனமேதங். தத்த² யதா² நீலரத்தகு³ணயோகா³ நீலோ படோ ரத்தோ படோதி வுச்சதி, ஏவங் பு³த்³த⁴கு³ணயோகா³ பு³த்³தோ⁴தி ஞாபேதுங் வுத்தங்.
Maggassa bahūsu nāmesu ayananāmena vutto. Tasmā ekamaggabhūto maggo, na dvedhāpathabhūtoti attho. Atha vā ekena ayitabbo maggoti ekāyanamaggo. Ekenāti gaṇasaṅgaṇikaṃ pahāya pavivekena cittena. Ayitabboti paṭipajjitabbo. Ayanti vā etenāti ayano, saṃsārato nibbānaṃ gacchantīti attho. Ekesaṃ ayano ekāyano. Eketi seṭṭhā, sabbasattaseṭṭhā ca sammāsambuddhā, tasmā ekāyanamaggoti sammāsambuddhānaṃ ayanabhūto maggoti vuttaṃ hoti. Ayatīti vā ayano, gacchati pavattatīti attho. Ekasmiṃ ayano maggoti ekāyanamaggo, ekasmiṃyeva buddhasāsane pavattamāno maggo, na aññatthāti vuttaṃ hoti. Api ca ekaṃ ayatīti ekāyano, pubbabhāge nānāmukhabhāvanānayappavattopi aparabhāge ekaṃ nibbānameva gacchatīti vuttaṃ hoti, tasmā ekāyanamaggoti ekanibbānagamanamaggoti attho. Eko anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti buddhoti na parehi buddhattā buddho, kiṃ pana sayameva anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhattā buddhoti vuttaṃ hoti. Abuddhivihatattā buddhipaṭilābhā buddhoti buddhi buddhaṃ bodhoti pariyāyavacanametaṃ. Tattha yathā nīlarattaguṇayogā nīlo paṭo ratto paṭoti vuccati, evaṃ buddhaguṇayogā buddhoti ñāpetuṃ vuttaṃ.
ததோ பரங் பு³த்³தோ⁴தி நேதங் நாமந்திஆதி³ ‘‘அத்த²மனுக³தா அயங் பஞ்ஞத்தீ’’தி ஞாபனத்த²ங் வுத்தங். தத்த² மித்தா ஸஹாயா. அமச்சா ப⁴ச்சா. ஞாதீ பிதுபக்கி²கா. ஸாலோஹிதா மாதுபக்கி²கா. ஸமணா பப்³ப³ஜ்ஜூபக³தா. ப்³ராஹ்மணா போ⁴வாதி³னோ, ஸமிதபாபபா³ஹிதபாபா வா. தே³வதா ஸக்காத³யோ ப்³ரஹ்மானோ ச. விமொக்க²ந்திகந்தி விமொக்கோ² அரஹத்தமக்³கோ³, விமொக்க²ஸ்ஸ அந்தோ அரஹத்தப²லங், தஸ்மிங் விமொக்க²ந்தே ப⁴வங் விமொக்க²ந்திகங் நாம. ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வோ ஹி அரஹத்தமக்³கே³ன ஸிஜ்ஜ²தி, அரஹத்தப²லோத³யே ஸித்³தோ⁴ ஹோதி, தஸ்மா ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வோ விமொக்க²ந்தே ப⁴வோ ஹோதி. தங் நேமித்திகம்பி நாமங் விமொக்க²ந்தே ப⁴வங் நாம ஹோதி. தேன வுத்தங் – ‘‘விமொக்க²ந்திகமேதங் பு³த்³தா⁴னங் ப⁴க³வந்தான’’ந்தி. போ³தி⁴யா மூலே ஸஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ படிலாபா⁴தி மஹாபோ³தி⁴ருக்க²மூலே யதா²வுத்தக்க²ணே ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ படிலாபே⁴ன ஸஹ. ஸச்சி²கா பஞ்ஞத்தீதி அரஹத்தப²லஸச்சி²கிரியாய, ஸப்³ப³த⁴ம்மஸச்சி²கிரியாய வா ஜாதா பஞ்ஞத்தி. யதி³த³ங் பு³த்³தோ⁴தி யா அயங் பு³த்³தோ⁴தி பஞ்ஞத்தி, அயங் ப்³யஞ்ஜனதோ பு³த்³த⁴விபா⁴வனா.
Tato paraṃ buddhoti netaṃ nāmantiādi ‘‘atthamanugatā ayaṃ paññattī’’ti ñāpanatthaṃ vuttaṃ. Tattha mittā sahāyā. Amaccā bhaccā. Ñātī pitupakkhikā. Sālohitā mātupakkhikā. Samaṇā pabbajjūpagatā. Brāhmaṇā bhovādino, samitapāpabāhitapāpā vā. Devatā sakkādayo brahmāno ca. Vimokkhantikanti vimokkho arahattamaggo, vimokkhassa anto arahattaphalaṃ, tasmiṃ vimokkhante bhavaṃ vimokkhantikaṃ nāma. Sabbaññubhāvo hi arahattamaggena sijjhati, arahattaphalodaye siddho hoti, tasmā sabbaññubhāvo vimokkhante bhavo hoti. Taṃ nemittikampi nāmaṃ vimokkhante bhavaṃ nāma hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘vimokkhantikametaṃ buddhānaṃ bhagavantāna’’nti. Bodhiyā mūle saha sabbaññutaññāṇassa paṭilābhāti mahābodhirukkhamūle yathāvuttakkhaṇe sabbaññutaññāṇassa paṭilābhena saha. Sacchikā paññattīti arahattaphalasacchikiriyāya, sabbadhammasacchikiriyāya vā jātā paññatti. Yadidaṃ buddhoti yā ayaṃ buddhoti paññatti, ayaṃ byañjanato buddhavibhāvanā.
‘‘யதா² பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதா’’திகா³தா²பாத³ஸ்ஸ பன இமினா பத³பா⁴ஜனீயே வுத்தத்தே²ன அயங் ஸங்ஸந்த³னா – ஆனாபானஸ்ஸதியோ ச யதா² பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதா, யேன பகாரேன தே³ஸிதா. யதா²ஸத்³தே³ன ஸங்க³ஹிதா த³ஸ யத²த்தா² ச யதா² பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதா, யேன பகாரேன தே³ஸிதாதி பகாரத்த²ஸ்ஸ ச யதா²ஸத்³த³ஸ்ஸ, ஸபா⁴வத்த²ஸ்ஸ ச யதா²ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸரூபேகஸேஸவஸேன ஏகஸேஸங் கத்வா ‘‘யதா²’’தி வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ங். பத³பா⁴ஜனீயே பனஸ்ஸ யத²த்தே²ஸு ஏகேகஸ்ஸ யோஜனாவஸேன ‘‘தே³ஸிதோ’’தி ஏகவசனங் கதங்.
‘‘Yathā buddhena desitā’’tigāthāpādassa pana iminā padabhājanīye vuttatthena ayaṃ saṃsandanā – ānāpānassatiyo ca yathā buddhena desitā, yena pakārena desitā. Yathāsaddena saṅgahitā dasa yathatthā ca yathā buddhena desitā, yena pakārena desitāti pakāratthassa ca yathāsaddassa, sabhāvatthassa ca yathāsaddassa sarūpekasesavasena ekasesaṃ katvā ‘‘yathā’’ti vuttanti veditabbaṃ. Padabhājanīye panassa yathatthesu ekekassa yojanāvasena ‘‘desito’’ti ekavacanaṃ kataṃ.
‘‘ஸோதி க³ஹட்டோ² வா ஹோதி பப்³ப³ஜிதோ வா’’தி வுத்தத்தா ஆதி³பதே³பி யஸ்ஸ க³ஹட்ட²ஸ்ஸ வா பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ வாதி வுத்தமேவ ஹோதி. லோகத்தோ² வுத்தோயேவ. பபா⁴ஸேதீதி அத்தனோ ஞாணஸ்ஸ பாகடங் கரோதீதி அத்தோ² . அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தாதி ஸாவகபாரமிஞாணேனபி படிவித்³த⁴பா⁴வேன. ஓபா⁴ஸேதீதி காமாவசரபூ⁴தங் லோகங். பா⁴ஸேதீதி ரூபாவசரபூ⁴தங் லோகங். பபா⁴ஸேதீதி அரூபாவசரபூ⁴தங் லோகங்.
‘‘Soti gahaṭṭho vā hoti pabbajito vā’’ti vuttattā ādipadepi yassa gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vāti vuttameva hoti. Lokattho vuttoyeva. Pabhāsetīti attano ñāṇassa pākaṭaṃ karotīti attho . Abhisambuddhattāti sāvakapāramiñāṇenapi paṭividdhabhāvena. Obhāsetīti kāmāvacarabhūtaṃ lokaṃ. Bhāsetīti rūpāvacarabhūtaṃ lokaṃ. Pabhāsetīti arūpāvacarabhūtaṃ lokaṃ.
அரியஞாணந்தி அரஹத்தமக்³க³ஞாணங். மஹிகா முத்தோதி மஹிகாய முத்தோ. மஹிகாதி நீஹாரோ வுச்சதி. மஹியா முத்தோதிபி பாடோ². தூ⁴மரஜா முத்தோதி தூ⁴மதோ ச ரஜதோ ச முத்தோ. ராஹுக³ஹணா விப்பமுத்தோதி ராஹுனோ சந்த³ஸ்ஸ ஆஸன்னுபக்கிலேஸத்தா த்³வீஹி உபஸக்³கே³ஹி விஸேஸெத்வா வுத்தங். பா⁴ஸதே இதி ஸஓபா⁴ஸட்டே²ன. தபதே இதி ஸதேஜட்டே²ன. விரோசதே இதி ருசிரட்டே²ன. ஏவமேவந்தி ஏவங் ஏவங். யஸ்மா பன சந்தோ³பி ஸயங் பா⁴ஸந்தோ தபந்தோ விரோசந்தோ இமங் ஓகாஸலோகங் ஓபா⁴ஸேதி, பி⁴க்கு² ச பஞ்ஞாய பா⁴ஸந்தோ தபந்தோ விரோசந்தோ இமங் க²ந்தா⁴தி³லோகங் பஞ்ஞாய ஓபா⁴ஸேதி, தஸ்மா உப⁴யத்ராபி ‘‘பா⁴ஸேதீ’’தி அவத்வா ‘‘பா⁴ஸதே’’ இச்சேவ வுத்தங். ஏவஞ்ஹி வுத்தே ஹேதுஅத்தோ²பி வுத்தோ ஹோதி. அதிவிஸத³தராப⁴ஸூரியோபமங் அக்³க³ஹெத்வா கஸ்மா சந்தோ³பமா க³ஹிதாதி சே? ஸப்³ப³கிலேஸபரிளாஹவூபஸமேன ஸந்தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஸந்தகு³ணயுத்தசந்தோ³பமா அனுச்ச²விகாதி க³ஹிதாதி வேதி³தப்³ப³ங். ஏவங் ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனாஸித்³தி⁴ஸாத⁴கங் யோகா³வசரங் து²னித்வா இமானி தேரஸ வோதா³னே ஞாணானீதி தானி ஞாணானி நிக³மெத்வா த³ஸ்ஸேதீதி.
Ariyañāṇanti arahattamaggañāṇaṃ. Mahikā muttoti mahikāya mutto. Mahikāti nīhāro vuccati. Mahiyā muttotipi pāṭho. Dhūmarajā muttoti dhūmato ca rajato ca mutto. Rāhugahaṇā vippamuttoti rāhuno candassa āsannupakkilesattā dvīhi upasaggehi visesetvā vuttaṃ. Bhāsate iti saobhāsaṭṭhena. Tapate iti satejaṭṭhena. Virocate iti ruciraṭṭhena. Evamevanti evaṃ evaṃ. Yasmā pana candopi sayaṃ bhāsanto tapanto virocanto imaṃ okāsalokaṃ obhāseti, bhikkhu ca paññāya bhāsanto tapanto virocanto imaṃ khandhādilokaṃ paññāya obhāseti, tasmā ubhayatrāpi ‘‘bhāsetī’’ti avatvā ‘‘bhāsate’’ icceva vuttaṃ. Evañhi vutte hetuatthopi vutto hoti. Ativisadatarābhasūriyopamaṃ aggahetvā kasmā candopamā gahitāti ce? Sabbakilesapariḷāhavūpasamena santassa bhikkhuno santaguṇayuttacandopamā anucchavikāti gahitāti veditabbaṃ. Evaṃ ānāpānassatibhāvanāsiddhisādhakaṃ yogāvacaraṃ thunitvā imāni terasa vodāne ñāṇānīti tāni ñāṇāni nigametvā dassetīti.
வோதா³னஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.
Vodānañāṇaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
திபிடக (மூல) • Tipiṭaka (Mūla) / ஸுத்தபிடக • Suttapiṭaka / கு²த்³த³கனிகாய • Khuddakanikāya / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளி • Paṭisambhidāmaggapāḷi / 4. வோதா³னஞாணனித்³தே³ஸோ • 4. Vodānañāṇaniddeso
