Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[২০৪] ৪. ৰীরকজাতকৰণ্ণনা

[204] 4. Vīrakajātakavaṇṇanā

অপি ৰীরক পস্সেসীতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো সুগতালযং আরব্ভ কথেসি। দেৰদত্তস্স পরিসং গহেত্ৰা আগতেসু হি থেরেসু সত্থা ‘‘সারিপুত্ত, দেৰদত্তো তুম্হে দিস্ৰা কিং অকাসী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘সুগতালযং, ভন্তে, দস্সেসী’’তি ৰুত্তে ‘‘ন খো, সারিপুত্ত, ইদানেৰ দেৰদত্তো মম অনুকিরিযং করোন্তো ৰিনাসং পত্তো, পুব্বেপি ৰিনাসং পাপুণী’’তি ৰত্ৰা থেরেন যাচিতো অতীতং আহরি।

Api vīraka passesīti idaṃ satthā jetavane viharanto sugatālayaṃ ārabbha kathesi. Devadattassa parisaṃ gahetvā āgatesu hi theresu satthā ‘‘sāriputta, devadatto tumhe disvā kiṃ akāsī’’ti pucchitvā ‘‘sugatālayaṃ, bhante, dassesī’’ti vutte ‘‘na kho, sāriputta, idāneva devadatto mama anukiriyaṃ karonto vināsaṃ patto, pubbepi vināsaṃ pāpuṇī’’ti vatvā therena yācito atītaṃ āhari.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো হিমৰন্তপদেসে উদককাকযোনিযং নিব্বত্তিত্ৰা একং সরং উপনিস্সায ৰসি, ‘‘ৰীরকো’’তিস্স নামং অহোসি। তদা কাসিরট্ঠে দুব্ভিক্খং অহোসি, মনুস্সা কাকভত্তং ৰা দাতুং যক্খনাগবলিকম্মং ৰা কাতুং নাসক্খিংসু। ছাতকরট্ঠতো কাকা যেভুয্যেন অরঞ্ঞং পৰিসিংসু। তত্থেকো বারাণসিৰাসী সৰিট্ঠকো নাম কাকো কাকিং আদায ৰীরকস্স ৰসনট্ঠানং গন্ত্ৰা তং সরং নিস্সায একমন্তে ৰাসং কপ্পেসি। সো একদিৰসং তস্মিং সরে গোচরং গণ্হন্তো ৰীরকং সরং ওতরিত্ৰা মচ্ছে খাদিত্ৰা পচ্চুত্তরিত্ৰা সরীরং সুক্খাপেন্তং দিস্ৰা ‘‘ইমং উদককাকং নিস্সায সক্কা বহূ মচ্ছে লদ্ধুং, ইমং উপট্ঠহিস্সামী’’তি তং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘কিং, সম্মা’’তি ৰুত্তে ‘‘ইচ্ছামি তং সামি উপট্ঠহিতু’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘সাধূ’’তি তেন সম্পটিচ্ছিতো ততো পট্ঠায উপট্ঠাসি। ৰীরকোপি ততো পট্ঠায অত্তনো যাপনমত্তং খাদিত্ৰা মচ্ছে উদ্ধরিত্ৰা সৰিট্ঠকস্স দেতি। সোপি অত্তনো যাপনমত্তং খাদিত্ৰা সেসং কাকিযা দেতি।

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese udakakākayoniyaṃ nibbattitvā ekaṃ saraṃ upanissāya vasi, ‘‘vīrako’’tissa nāmaṃ ahosi. Tadā kāsiraṭṭhe dubbhikkhaṃ ahosi, manussā kākabhattaṃ vā dātuṃ yakkhanāgabalikammaṃ vā kātuṃ nāsakkhiṃsu. Chātakaraṭṭhato kākā yebhuyyena araññaṃ pavisiṃsu. Tattheko bārāṇasivāsī saviṭṭhako nāma kāko kākiṃ ādāya vīrakassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā taṃ saraṃ nissāya ekamante vāsaṃ kappesi. So ekadivasaṃ tasmiṃ sare gocaraṃ gaṇhanto vīrakaṃ saraṃ otaritvā macche khāditvā paccuttaritvā sarīraṃ sukkhāpentaṃ disvā ‘‘imaṃ udakakākaṃ nissāya sakkā bahū macche laddhuṃ, imaṃ upaṭṭhahissāmī’’ti taṃ upasaṅkamitvā ‘‘kiṃ, sammā’’ti vutte ‘‘icchāmi taṃ sāmi upaṭṭhahitu’’nti vatvā ‘‘sādhū’’ti tena sampaṭicchito tato paṭṭhāya upaṭṭhāsi. Vīrakopi tato paṭṭhāya attano yāpanamattaṃ khāditvā macche uddharitvā saviṭṭhakassa deti. Sopi attano yāpanamattaṃ khāditvā sesaṃ kākiyā deti.

তস্স অপরভাগে মানো উপ্পজ্জি – ‘‘অযম্পি উদককাকো কাল়কো, অহম্পি কাল়কো, অক্খিতুণ্ডপাদেহিপি এতস্স চ ময্হঞ্চ নানাকরণং নত্থি, ইতো পট্ঠায ইমিনা গহিতমচ্ছেহি ময্হং কম্মং নত্থি, অহমেৰ গণ্হিস্সামী’’তি। সো ৰীরকং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘সম্ম, ইতো পট্ঠায অহমেৰ সরং ওতরিত্ৰা মচ্ছে গণ্হিস্সামী’’তি ৰত্ৰা ‘‘ন ত্ৰং, সম্ম, উদকং ওতরিত্ৰা মচ্ছে গণ্হনককুলে নিব্বত্তো, মা নস্সী’’তি তেন ৰারিযমানোপি ৰচনং অনাদিযিত্ৰা সরং ওরুয্হ উদকং পৰিসিত্ৰা উম্মুজ্জমানো সেৰালং ছিন্দিত্ৰা নিক্খমিতুং নাসক্খি, সেৰালন্তরে লগ্গি, অগ্গতুণ্ডমেৰ পঞ্ঞাযি। সো নিরস্সাসো অন্তোউদকেযেৰ জীৰিতক্খযং পাপুণি। অথস্স ভরিযা আগমনং অপস্সমানা তং পৰত্তিং জাননত্থং ৰীরকস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘সামি, সৰিট্ঠকো ন পঞ্ঞাযতি, কহং নু খো সো’’তি পুচ্ছমানা পঠমং গাথমাহ –

Tassa aparabhāge māno uppajji – ‘‘ayampi udakakāko kāḷako, ahampi kāḷako, akkhituṇḍapādehipi etassa ca mayhañca nānākaraṇaṃ natthi, ito paṭṭhāya iminā gahitamacchehi mayhaṃ kammaṃ natthi, ahameva gaṇhissāmī’’ti. So vīrakaṃ upasaṅkamitvā ‘‘samma, ito paṭṭhāya ahameva saraṃ otaritvā macche gaṇhissāmī’’ti vatvā ‘‘na tvaṃ, samma, udakaṃ otaritvā macche gaṇhanakakule nibbatto, mā nassī’’ti tena vāriyamānopi vacanaṃ anādiyitvā saraṃ oruyha udakaṃ pavisitvā ummujjamāno sevālaṃ chinditvā nikkhamituṃ nāsakkhi, sevālantare laggi, aggatuṇḍameva paññāyi. So nirassāso antoudakeyeva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi. Athassa bhariyā āgamanaṃ apassamānā taṃ pavattiṃ jānanatthaṃ vīrakassa santikaṃ gantvā ‘‘sāmi, saviṭṭhako na paññāyati, kahaṃ nu kho so’’ti pucchamānā paṭhamaṃ gāthamāha –

১০৭.

107.

‘‘অপি ৰীরক পস্সেসি, সকুণং মঞ্জুভাণকং।

‘‘Api vīraka passesi, sakuṇaṃ mañjubhāṇakaṃ;

মযূরগীৰসঙ্কাসং, পতিং ময্হং সৰিট্ঠক’’ন্তি॥

Mayūragīvasaṅkāsaṃ, patiṃ mayhaṃ saviṭṭhaka’’nti.

তত্থ অপি, ৰীরক, পস্সেসীতি, সামি ৰীরক, অপি পস্সসি। মঞ্জুভাণকন্তি মঞ্জুভাণিনং। সা হি রাগৰসেন ‘‘মধুরস্সরো মে পতী’’তি মঞ্ঞতি, তস্মা এৰমাহ। মযূরগীৰসঙ্কাসন্তি মোরগীৰসমানৰণ্ণং।

Tattha api, vīraka, passesīti, sāmi vīraka, api passasi. Mañjubhāṇakanti mañjubhāṇinaṃ. Sā hi rāgavasena ‘‘madhurassaro me patī’’ti maññati, tasmā evamāha. Mayūragīvasaṅkāsanti moragīvasamānavaṇṇaṃ.

তং সুত্ৰা ৰীরকো ‘‘আম, জানামি তে সামিকস্স গতট্ঠান’’ন্তি ৰত্ৰা দুতিযং গাথমাহ –

Taṃ sutvā vīrako ‘‘āma, jānāmi te sāmikassa gataṭṭhāna’’nti vatvā dutiyaṃ gāthamāha –

১০৮.

108.

‘‘উদকথলচরস্স পক্খিনো, নিচ্চং আমকমচ্ছভোজিনো।

‘‘Udakathalacarassa pakkhino, niccaṃ āmakamacchabhojino;

তস্সানুকরং সৰিট্ঠকো, সেৰালে পলিগুণ্ঠিতো মতো’’তি॥

Tassānukaraṃ saviṭṭhako, sevāle paliguṇṭhito mato’’ti.

তত্থ উদকথলচরস্সাতি উদকে চ থলে চ চরিতুং সমত্থস্স। পক্খিনোতি অত্তানং সন্ধায ৰদতি। তস্সানুকরন্তি তস্স অনুকরোন্তো। সেৰালে পলিগুণ্ঠিতো মতোতি উদকং পৰিসিত্ৰা সেৰালং ছিন্দিত্ৰা নিক্খমিতুং অসক্কোন্তো সেৰালপরিযোনদ্ধো অন্তোউদকেযেৰ মতো, পস্স, এতস্স তুণ্ডং দিস্সতীতি। তং সুত্ৰা কাকী পরিদেৰিত্ৰা বারাণসিমেৰ অগমাসি।

Tattha udakathalacarassāti udake ca thale ca carituṃ samatthassa. Pakkhinoti attānaṃ sandhāya vadati. Tassānukaranti tassa anukaronto. Sevāle paliguṇṭhito matoti udakaṃ pavisitvā sevālaṃ chinditvā nikkhamituṃ asakkonto sevālapariyonaddho antoudakeyeva mato, passa, etassa tuṇḍaṃ dissatīti. Taṃ sutvā kākī paridevitvā bārāṇasimeva agamāsi.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা সৰিট্ঠকো দেৰদত্তো অহোসি, ৰীরকো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā saviṭṭhako devadatto ahosi, vīrako pana ahameva ahosi’’nti.

ৰীরকজাতকৰণ্ণনা চতুত্থা।

Vīrakajātakavaṇṇanā catutthā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ২০৪. ৰীরকজাতকং • 204. Vīrakajātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact