| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / मिलिन्दपञ्हपाळि • Milindapañhapāḷi |
१२. विञ्ञाणलक्खणपञ्हो
12. Viññāṇalakkhaṇapañho
१२. ‘‘भन्ते नागसेन, किंलक्खणं विञ्ञाण’’न्ति? ‘‘विजाननलक्खणं, महाराज, विञ्ञाण’’न्ति।
12. ‘‘Bhante nāgasena, kiṃlakkhaṇaṃ viññāṇa’’nti? ‘‘Vijānanalakkhaṇaṃ, mahārāja, viññāṇa’’nti.
‘‘ओपम्मं करोही’’ति। ‘‘यथा, महाराज, नगरगुत्तिको मज्झे नगरसिङ्घाटके निसिन्नो पस्सेय्य पुरत्थिमदिसतो पुरिसं आगच्छन्तं, पस्सेय्य दक्खिणदिसतो पुरिसं आगच्छन्तं, पस्सेय्य पच्छिमदिसतो पुरिसं आगच्छन्तं, पस्सेय्य उत्तरदिसतो पुरिसं आगच्छन्तं। एवमेव खो, महाराज, यञ्च पुरिसो चक्खुना रूपं पस्सति, तं विञ्ञाणेन विजानाति। यञ्च सोतेन सद्दं सुणाति, तं विञ्ञाणेन विजानाति। यञ्च घानेन गन्धं घायति, तं विञ्ञाणेन विजानाति। यञ्च जिव्हाय रसं सायति, तं विञ्ञाणेन विजानाति। यञ्च कायेन फोट्ठब्बं फुसति, तं विञ्ञाणेन विजानाति, यञ्च मनसा धम्मं विजानाति, तं विञ्ञाणेन विजानाति। एवं खो, महाराज, विजाननलक्खणं विञ्ञाण’’न्ति।
‘‘Opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, nagaraguttiko majjhe nagarasiṅghāṭake nisinno passeyya puratthimadisato purisaṃ āgacchantaṃ, passeyya dakkhiṇadisato purisaṃ āgacchantaṃ, passeyya pacchimadisato purisaṃ āgacchantaṃ, passeyya uttaradisato purisaṃ āgacchantaṃ. Evameva kho, mahārāja, yañca puriso cakkhunā rūpaṃ passati, taṃ viññāṇena vijānāti. Yañca sotena saddaṃ suṇāti, taṃ viññāṇena vijānāti. Yañca ghānena gandhaṃ ghāyati, taṃ viññāṇena vijānāti. Yañca jivhāya rasaṃ sāyati, taṃ viññāṇena vijānāti. Yañca kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati, taṃ viññāṇena vijānāti, yañca manasā dhammaṃ vijānāti, taṃ viññāṇena vijānāti. Evaṃ kho, mahārāja, vijānanalakkhaṇaṃ viññāṇa’’nti.
‘‘कल्लोसि , भन्ते नागसेना’’ति।
‘‘Kallosi , bhante nāgasenā’’ti.
विञ्ञाणलक्खणपञ्हो द्वादसमो।
Viññāṇalakkhaṇapañho dvādasamo.
