| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³-அட்ட²கதா² • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
5. விமொக்க²கதா²
5. Vimokkhakathā
1. விமொக்கு²த்³தே³ஸவண்ணனா
1. Vimokkhuddesavaṇṇanā
209. இதா³னி இந்த்³ரியகதா²னந்தரங் கதி²தாய விமொக்க²கதா²ய அபுப்³ப³த்தா²னுவண்ணனா அனுப்பத்தா. அயஞ்ஹி விமொக்க²கதா² இந்த்³ரியபா⁴வனானுயுத்தஸ்ஸ விமொக்க²ஸப்³பா⁴வதோ இந்த்³ரியகதா²னந்தரங் கதி²தா. தஞ்ச கதெ²ந்தோ ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதஸுத்தந்ததே³ஸனாபுப்³ப³ங்க³மங் கத்வா கதே²ஸி. தத்த² ஸுத்தந்தே தாவ ஸுஞ்ஞதோ விமொக்கோ²திஆதீ³ஸு ஸுஞ்ஞதாகாரேன நிப்³பா³னங் ஆரம்மணங் கத்வா பவத்தோ அரியமக்³கோ³ ஸுஞ்ஞதோ விமொக்கோ². ஸோ ஹி ஸுஞ்ஞதாய தா⁴துயா உப்பன்னத்தா ஸுஞ்ஞதோ, கிலேஸேஹி விமுத்தத்தா விமொக்கோ². ஏதேனேவ நயேன அனிமித்தாகாரேன நிப்³பா³னங் ஆரம்மணங் கத்வா பவத்தோ அனிமித்தோ, அப்பணிஹிதாகாரேன நிப்³பா³னங் ஆரம்மணங் கத்வா பவத்தோ அப்பணிஹிதோதி வேதி³தப்³போ³.
209. Idāni indriyakathānantaraṃ kathitāya vimokkhakathāya apubbatthānuvaṇṇanā anuppattā. Ayañhi vimokkhakathā indriyabhāvanānuyuttassa vimokkhasabbhāvato indriyakathānantaraṃ kathitā. Tañca kathento bhagavato sammukhā sutasuttantadesanāpubbaṅgamaṃ katvā kathesi. Tattha suttante tāva suññato vimokkhotiādīsu suññatākārena nibbānaṃ ārammaṇaṃ katvā pavatto ariyamaggo suññato vimokkho. So hi suññatāya dhātuyā uppannattā suññato, kilesehi vimuttattā vimokkho. Eteneva nayena animittākārena nibbānaṃ ārammaṇaṃ katvā pavatto animitto, appaṇihitākārena nibbānaṃ ārammaṇaṃ katvā pavatto appaṇihitoti veditabbo.
ஏகோ ஹி ஆதி³தோவ அனிச்சதோ ஸங்கா²ரே ஸம்மஸதி. யஸ்மா பன ந அனிச்சதோ ஸம்மஸனமத்தேனேவ மக்³க³வுட்டா²னங் ஹோதி, து³க்க²தோபி அனத்ததோபி ஸம்மஸிதப்³ப³மேவ, தஸ்மா து³க்க²தோபி அனத்ததோபி ஸம்மஸதி. தஸ்ஸ ஏவங் படிபன்னஸ்ஸ அனிச்சதோ சே ஸம்மஸனகாலே மக்³க³வுட்டா²னங் ஹோதி, அயங் அனிச்சதோ அபி⁴னிவிஸித்வா அனிச்சதோ வுட்டா²தி நாம. ஸசே பனஸ்ஸ து³க்க²தோ அனத்ததோ ஸம்மஸனகாலே மக்³க³வுட்டா²னங் ஹோதி, அயங் அனிச்சதோ அபி⁴னிவிஸித்வா து³க்க²தோ, அனத்ததோ வுட்டா²தி நாம. ஏஸ நயோ து³க்க²தோ அனத்ததோ அபி⁴னிவிஸித்வா வுட்டா²னேஸுபி. எத்த² ச யோபி அனிச்சதோ அபி⁴னிவிட்டோ², யோபி து³க்க²தோ, யோபி அனத்ததோ. வுட்டா²னகாலே சே அனிச்சதோ வுட்டா²னங் ஹோதி, தயோபி ஜனா அதி⁴மொக்க²ப³ஹுலா ஹொந்தி, ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியங் படிலப⁴ந்தி, அனிமித்தவிமொக்கே²ன விமுச்சந்தி, பட²மமக்³க³க்க²ணே ஸத்³தா⁴னுஸாரினோ ஹொந்தி, ஸத்தஸு டா²னேஸு ஸத்³தா⁴விமுத்தா. ஸசே பன து³க்க²தோ வுட்டா²னங் ஹோதி, தயோபி ஜனா பஸ்ஸத்³தி⁴ப³ஹுலா ஹொந்தி, ஸமாதி⁴ந்த்³ரியங் படிலப⁴ந்தி, அப்பணிஹிதவிமொக்கே²ன விமுச்சந்தி, ஸப்³ப³த்த² காயஸக்கி²னோ ஹொந்தி. யஸ்ஸ பனெத்த² அரூபஜ்ஜா²னங் பாத³கங் ஹோதி, ஸோ அக்³க³ப²லே உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ஹோதி. அத² நேஸங் அனத்ததோ வுட்டா²னங் ஹோதி, தயோபி ஜனா வேத³ப³ஹுலா ஹொந்தி, பஞ்ஞிந்த்³ரியங் படிலப⁴ந்தி, ஸுஞ்ஞதவிமொக்கே²ன விமுச்சந்தி, பட²மமக்³க³க்க²ணே த⁴ம்மானுஸாரினோ ஹொந்தி, ச²ஸு டா²னேஸு தி³ட்டி²ப்பத்தா, அக்³க³ப²லே பஞ்ஞாவிமுத்தாதி.
Eko hi āditova aniccato saṅkhāre sammasati. Yasmā pana na aniccato sammasanamatteneva maggavuṭṭhānaṃ hoti, dukkhatopi anattatopi sammasitabbameva, tasmā dukkhatopi anattatopi sammasati. Tassa evaṃ paṭipannassa aniccato ce sammasanakāle maggavuṭṭhānaṃ hoti, ayaṃ aniccato abhinivisitvā aniccato vuṭṭhāti nāma. Sace panassa dukkhato anattato sammasanakāle maggavuṭṭhānaṃ hoti, ayaṃ aniccato abhinivisitvā dukkhato, anattato vuṭṭhāti nāma. Esa nayo dukkhato anattato abhinivisitvā vuṭṭhānesupi. Ettha ca yopi aniccato abhiniviṭṭho, yopi dukkhato, yopi anattato. Vuṭṭhānakāle ce aniccato vuṭṭhānaṃ hoti, tayopi janā adhimokkhabahulā honti, saddhindriyaṃ paṭilabhanti, animittavimokkhena vimuccanti, paṭhamamaggakkhaṇe saddhānusārino honti, sattasu ṭhānesu saddhāvimuttā. Sace pana dukkhato vuṭṭhānaṃ hoti, tayopi janā passaddhibahulā honti, samādhindriyaṃ paṭilabhanti, appaṇihitavimokkhena vimuccanti, sabbattha kāyasakkhino honti. Yassa panettha arūpajjhānaṃ pādakaṃ hoti, so aggaphale ubhatobhāgavimutto hoti. Atha nesaṃ anattato vuṭṭhānaṃ hoti, tayopi janā vedabahulā honti, paññindriyaṃ paṭilabhanti, suññatavimokkhena vimuccanti, paṭhamamaggakkhaṇe dhammānusārino honti, chasu ṭhānesu diṭṭhippattā, aggaphale paññāvimuttāti.
அபிச மக்³கோ³ நாம பஞ்சஹி காரணேஹி நாமங் லப⁴தி ஸரஸேன வா பச்சனீகேன வா ஸகு³ணேன வா ஆரம்மணேன வா ஆக³மனேன வா. ஸசே ஹி ஸங்கா²ருபெக்கா² அனிச்சதோ ஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா வுட்டா²தி, அனிமித்தவிமொக்கே²ன விமுச்சதி. ஸசே து³க்க²தோ ஸம்மஸித்வா வுட்டா²தி, அப்பணிஹிதவிமொக்கே²ன விமுச்சதி. ஸசே அனத்ததோ ஸம்மஸித்வா வுட்டா²தி, ஸுஞ்ஞதவிமொக்கே²ன விமுச்சதி. இத³ங் ஸரஸதோ நாமங் நாம. அனிச்சானுபஸ்ஸனாய பன ஸங்கா²ரானங் க⁴னவினிப்³போ⁴க³ங் கத்வா நிச்சனிமித்தது⁴வனிமித்தஸஸ்ஸதனிமித்தானி பஹாய ஆக³தத்தா அனிமித்தோ, து³க்கா²னுபஸ்ஸனாய ஸுக²ஸஞ்ஞங் பஹாய பணிதி⁴பத்த²னங் ஸுக்கா²பெத்வா ஆக³தத்தா அப்பணிஹிதோ, அனத்தானுபஸ்ஸனாய அத்தஸத்தபுக்³க³லஸஞ்ஞங் பஹாய ஸங்கா²ரே ஸுஞ்ஞதோ தி³ட்ட²த்தா ஸுஞ்ஞதோதி இத³ங் பச்சனீகதோ நாமங் நாம. ராகா³தீ³ஹி பன ஸுஞ்ஞத்தா ஸுஞ்ஞதோ, ரூபனிமித்தாதீ³னங், ராக³னிமித்தாதீ³னங்யேவ வா அபா⁴வேன அனிமித்தோ, ராக³பணிதி⁴ஆதீ³னங் அபா⁴வதோ அப்பணிஹிதோதி இத³மஸ்ஸ ஸகு³ணதோ நாமங் நாம. ஸோயங் ஸுஞ்ஞங் அனிமித்தங் அப்பணிஹிதஞ்ச நிப்³பா³னங் ஆரம்மணங் கரோதீதிபி ஸுஞ்ஞதோ அனிமித்தோ அப்பணிஹிதோதி வுச்சதி. இத³மஸ்ஸ ஆரம்மணதோ நாமங் நாம. ஆக³மனங் பன து³வித⁴ங் விபஸ்ஸனாக³மனங் மக்³கா³க³மனஞ்ச. தத்த² மக்³கே³ விபஸ்ஸனாக³மனங் லப்³ப⁴தி, ப²லே மக்³கா³க³மனங். அனத்தானுபஸ்ஸனா ஹி ஸுஞ்ஞதா நாம, ஸுஞ்ஞதவிபஸ்ஸனாய மக்³கோ³ ஸுஞ்ஞதோ, ஸுஞ்ஞதமக்³க³ஸ்ஸ ப²லங் ஸுஞ்ஞதங். அனிச்சானுபஸ்ஸனா அனிமித்தா நாம, அனிமித்தவிபஸ்ஸனாய மக்³கோ³ அனிமித்தோ. இத³ங் பன நாமங் அபி⁴த⁴ம்மபரியாயே ந லப்³ப⁴தி, ஸுத்தந்தபரியாயே பன லப்³ப⁴தி. தத்த² ஹி கொ³த்ரபு⁴ஞாணங் அனிமித்தங் நிப்³பா³னங் ஆரம்மணங் கத்வா அனிமித்தனாமகங் ஹுத்வா ஸயங் ஆக³மனீயட்டா²னே ட²த்வா மக்³க³ஸ்ஸ நாமங் தே³தீதி வத³ந்தி. தேன மக்³கோ³ அனிமித்தோதி வுத்தோ. மக்³கா³க³மனேன ப²லங் அனிமித்தந்தி யுஜ்ஜதியேவ. து³க்கா²னுபஸ்ஸனா ஸங்கா²ரேஸு பணிதி⁴ங் ஸுக்கா²பெத்வா ஆக³தத்தா அப்பணிஹிதா நாம, அப்பணிஹிதவிபஸ்ஸனாய மக்³கோ³ அப்பணிஹிதோ, அப்பணிஹிதமக்³க³ஸ்ஸ ப²லங் அப்பணிஹிதந்தி ஏவங் விபஸ்ஸனா அத்தனோ நாமங் மக்³க³ஸ்ஸ தே³தி, மக்³கோ³ ப²லஸ்ஸாதி இத³ங் ஆக³மனதோ நாமங் நாம. ஏவங் ஸங்கா²ருபெக்கா² விமொக்க²விஸேஸங் நியமேதீதி.
Apica maggo nāma pañcahi kāraṇehi nāmaṃ labhati sarasena vā paccanīkena vā saguṇena vā ārammaṇena vā āgamanena vā. Sace hi saṅkhārupekkhā aniccato saṅkhāre sammasitvā vuṭṭhāti, animittavimokkhena vimuccati. Sace dukkhato sammasitvā vuṭṭhāti, appaṇihitavimokkhena vimuccati. Sace anattato sammasitvā vuṭṭhāti, suññatavimokkhena vimuccati. Idaṃ sarasato nāmaṃ nāma. Aniccānupassanāya pana saṅkhārānaṃ ghanavinibbhogaṃ katvā niccanimittadhuvanimittasassatanimittāni pahāya āgatattā animitto, dukkhānupassanāya sukhasaññaṃ pahāya paṇidhipatthanaṃ sukkhāpetvā āgatattā appaṇihito, anattānupassanāya attasattapuggalasaññaṃ pahāya saṅkhāre suññato diṭṭhattā suññatoti idaṃ paccanīkato nāmaṃ nāma. Rāgādīhi pana suññattā suññato, rūpanimittādīnaṃ, rāganimittādīnaṃyeva vā abhāvena animitto, rāgapaṇidhiādīnaṃ abhāvato appaṇihitoti idamassa saguṇato nāmaṃ nāma. Soyaṃ suññaṃ animittaṃ appaṇihitañca nibbānaṃ ārammaṇaṃ karotītipi suññato animitto appaṇihitoti vuccati. Idamassa ārammaṇato nāmaṃ nāma. Āgamanaṃ pana duvidhaṃ vipassanāgamanaṃ maggāgamanañca. Tattha magge vipassanāgamanaṃ labbhati, phale maggāgamanaṃ. Anattānupassanā hi suññatā nāma, suññatavipassanāya maggo suññato, suññatamaggassa phalaṃ suññataṃ. Aniccānupassanā animittā nāma, animittavipassanāya maggo animitto. Idaṃ pana nāmaṃ abhidhammapariyāye na labbhati, suttantapariyāye pana labbhati. Tattha hi gotrabhuñāṇaṃ animittaṃ nibbānaṃ ārammaṇaṃ katvā animittanāmakaṃ hutvā sayaṃ āgamanīyaṭṭhāne ṭhatvā maggassa nāmaṃ detīti vadanti. Tena maggo animittoti vutto. Maggāgamanena phalaṃ animittanti yujjatiyeva. Dukkhānupassanā saṅkhāresu paṇidhiṃ sukkhāpetvā āgatattā appaṇihitā nāma, appaṇihitavipassanāya maggo appaṇihito, appaṇihitamaggassa phalaṃ appaṇihitanti evaṃ vipassanā attano nāmaṃ maggassa deti, maggo phalassāti idaṃ āgamanato nāmaṃ nāma. Evaṃ saṅkhārupekkhā vimokkhavisesaṃ niyametīti.
ஏவங் ப⁴க³வதா தே³ஸிதே தயோ மஹாவத்து²கே விமொக்கே² உத்³தி³ஸித்வா தங்னித்³தே³ஸவஸேனேவ அபரேபி விமொக்கே² நித்³தி³ஸிதுகாமோ அபிச அட்ட²ஸட்டி² விமொக்கா²திஆதி³மாஹ. தத்த² அபிசாதி அபரபரியாயத³ஸ்ஸனங். கத²ங் தே அட்ட²ஸட்டி² ஹொந்தி, நனு தே பஞ்சஸத்ததீதி? ஸச்சங் யதா²ருதவஸேன பஞ்சஸத்ததி. ப⁴க³வதா பன தே³ஸிதே தயோ விமொக்கே² ட²பெத்வா அஞ்ஞவிமொக்கே² நித்³தி³ஸனதோ இமேஸங் தத³வரோத⁴தோ ச இமே தயோ ந க³ணேதப்³பா³, அஜ்ஜ²த்தவிமொக்கா²த³யோ தயோபி விமொக்கா² சதுதா⁴ வித்தா²ரவசனேயேவ அந்தோக³த⁴த்தா ந க³ணேதப்³பா³, ‘‘பணிஹிதோ விமொக்கோ², அப்பணிஹிதோ விமொக்கோ²’’தி எத்த² அப்பணிஹிதோ விமொக்கோ² பட²மங் உத்³தி³ட்டே²ன ஏகனாமிகத்தா ந க³ணேதப்³போ³, ஏவங் இமேஸு ஸத்தஸு அபனீதேஸு ஸேஸா அட்ட²ஸட்டி² விமொக்கா² ஹொந்தி. ஏவங் ஸந்தே ஸுஞ்ஞதவிமொக்கா²த³யோ தயோ புன கஸ்மா உத்³தி³ட்டா²தி சே? உத்³தே³ஸேன ஸங்க³ஹெத்வா தேஸம்பி நித்³தே³ஸகரணத்த²ங். அஜ்ஜ²த்தவுட்டா²னாத³யோ பன தயோ பபே⁴த³ங் வினா மூலராஸிவஸேன உத்³தி³ட்டா², பணிஹிதவிமொக்க²படிபக்க²வஸேன புன அப்பணிஹிதோ விமொக்கோ² உத்³தி³ட்டோ²தி வேதி³தப்³போ³.
Evaṃ bhagavatā desite tayo mahāvatthuke vimokkhe uddisitvā taṃniddesavaseneva aparepi vimokkhe niddisitukāmo apica aṭṭhasaṭṭhi vimokkhātiādimāha. Tattha apicāti aparapariyāyadassanaṃ. Kathaṃ te aṭṭhasaṭṭhi honti, nanu te pañcasattatīti? Saccaṃ yathārutavasena pañcasattati. Bhagavatā pana desite tayo vimokkhe ṭhapetvā aññavimokkhe niddisanato imesaṃ tadavarodhato ca ime tayo na gaṇetabbā, ajjhattavimokkhādayo tayopi vimokkhā catudhā vitthāravacaneyeva antogadhattā na gaṇetabbā, ‘‘paṇihito vimokkho, appaṇihito vimokkho’’ti ettha appaṇihito vimokkho paṭhamaṃ uddiṭṭhena ekanāmikattā na gaṇetabbo, evaṃ imesu sattasu apanītesu sesā aṭṭhasaṭṭhi vimokkhā honti. Evaṃ sante suññatavimokkhādayo tayo puna kasmā uddiṭṭhāti ce? Uddesena saṅgahetvā tesampi niddesakaraṇatthaṃ. Ajjhattavuṭṭhānādayo pana tayo pabhedaṃ vinā mūlarāsivasena uddiṭṭhā, paṇihitavimokkhapaṭipakkhavasena puna appaṇihito vimokkho uddiṭṭhoti veditabbo.
அஜ்ஜ²த்தவுட்டா²னாதீ³ஸு அஜ்ஜ²த்ததோ வுட்டா²தீதி அஜ்ஜ²த்தவுட்டா²னோ. அனுலோமெந்தீதி அனுலோமா. அஜ்ஜ²த்தவுட்டா²னானங் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ அபக³மா அஜ்ஜ²த்தவுட்டா²னபடிப்பஸ்ஸத்³தி⁴. ரூபீதி அஜ்ஜ²த்தங் கேஸாதீ³ஸு உப்பாதி³தங் ரூபஜ்ஜா²னங் ரூபங், தங் ரூபமஸ்ஸ அத்தீ²தி ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதீதி ப³ஹித்³தா⁴ நீலகஸிணாதி³ரூபானி ஜா²னசக்கு²னா பஸ்ஸதி. இமினா அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴வத்து²கேஸு கஸிணேஸு ஜா²னபடிலாபோ⁴ த³ஸ்ஸிதோ. அஜ்ஜ²த்தங் அரூபஸஞ்ஞீதி அஜ்ஜ²த்தங் ந ரூபஸஞ்ஞீ, அத்தனோ கேஸாதீ³ஸு அனுப்பாதி³தரூபாவசரஜ்ஜா²னோதி அத்தோ². இமினா ப³ஹித்³தா⁴ பரிகம்மங் கத்வா ப³ஹித்³தா⁴வ படிலத்³த⁴ஜ்ஜா²னதா த³ஸ்ஸிதா. ஸுப⁴ந்தேவ அதி⁴முத்தோதி ‘‘ஸுப⁴’’மிச்சேவ ஆரம்மணே அதி⁴முத்தோ. தத்த² கிஞ்சாபி அந்தோஅப்பனாயங் ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி ஆபோ⁴கோ³ நத்தி², யோ பன அப்படிகூலாகாரேன ஸத்தாரம்மணங் ப²ரந்தோ விஹரதி, ஸோ யஸ்மா ‘‘ஸுப⁴’’ந்தேவ அதி⁴முத்தோ ஹோதி, தஸ்மா ஏவங் உத்³தே³ஸோ கதோதி. அப்பிதப்பிதஸமயே ஏவ விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்திஸப்³பா⁴வதோ ஸமயவிமொக்கோ². ஸோயேவ ஸகிச்சகரணவஸேன அப்பிதஸமயே ஏவ நியுத்தோதி ஸாமயிகோ. ஸாமாயிகோதிபி பாடோ². கோபேதுங் ப⁴ஞ்ஜிதுங் ஸக்குணெய்யதாய குப்போ. லோகங் அனதிக்கமனதோ லோகே நியுத்தோதி லோகிகோ. லோகியோதிபி பாடோ². லோகங் உத்தரதி, உத்திண்ணோதி வா லோகுத்தரோ. ஆரம்மணகரணவஸேன ஸஹ ஆஸவேஹீதி ஸாஸவோ. ஆரம்மணகரணவஸேன ஸம்பயோக³வஸேன ச நத்தெ²த்த² ஆஸவாதி அனாஸவோ. ரூபஸங்கா²தேன ஸஹ ஆமிஸேனாதி ஸாமிஸோ. ஸப்³ப³ஸோ ரூபாரூபப்பஹானா நிராமிஸதோபி நிராமிஸதரோதி நிராமிஸா நிராமிஸதரோ. பணிஹிதோதி தண்ஹாவஸேன பணிஹிதோ பத்தி²தோ. ஆரம்மணகரணவஸேன ஸஞ்ஞோஜனேஹி ஸங்யுத்தத்தா ஸஞ்ஞுத்தோ. ஏகத்தவிமொக்கோ²தி கிலேஸேஹி அனஜ்ஜா²ருள்ஹத்தா ஏகஸபா⁴வோ விமொக்கோ². ஸஞ்ஞாவிமொக்கோ²தி விபஸ்ஸனாஞாணமேவ விபரீதஸஞ்ஞாய விமுச்சனதோ ஸஞ்ஞாவிமொக்கோ². ததே³வ விபஸ்ஸனாஞாணங் ஸம்மோஹதோ விமுச்சனவஸேன ஞாணமேவ விமொக்கோ²தி ஞாணவிமொக்கோ². ஸீதிஸியாவிமொக்கோ²தி விபஸ்ஸனாஞாணமேவ ஸீதி ப⁴வெய்யாதி பவத்தோ விமொக்கோ² ஸீதிஸியாவிமொக்கோ² . ஸீதிஸிகாவிமொக்கோ²திபி பாடோ², ஸீதிபா⁴விகாய விமொக்கோ²தி தஸ்ஸ அத்த²ங் வண்ணயந்தி. ஜா²னவிமொக்கோ²தி உபசாரப்பனாபே⁴த³ங் லோகியலோகுத்தரபே⁴த³ஞ்ச ஜா²னமேவ விமொக்கோ². அனுபாதா³ சித்தஸ்ஸ விமொக்கோ²தி அனுபாதி³யித்வா க³ஹணங் அகத்வா சித்தஸ்ஸ விமொக்கோ². ஸேஸங் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ந்தி.
Ajjhattavuṭṭhānādīsu ajjhattato vuṭṭhātīti ajjhattavuṭṭhāno. Anulomentīti anulomā. Ajjhattavuṭṭhānānaṃ paṭippassaddhi apagamā ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhi. Rūpīti ajjhattaṃ kesādīsu uppāditaṃ rūpajjhānaṃ rūpaṃ, taṃ rūpamassa atthīti rūpī rūpāni passatīti bahiddhā nīlakasiṇādirūpāni jhānacakkhunā passati. Iminā ajjhattabahiddhāvatthukesu kasiṇesu jhānapaṭilābho dassito. Ajjhattaṃ arūpasaññīti ajjhattaṃ na rūpasaññī, attano kesādīsu anuppāditarūpāvacarajjhānoti attho. Iminā bahiddhā parikammaṃ katvā bahiddhāva paṭiladdhajjhānatā dassitā. Subhanteva adhimuttoti ‘‘subha’’micceva ārammaṇe adhimutto. Tattha kiñcāpi antoappanāyaṃ ‘‘subha’’nti ābhogo natthi, yo pana appaṭikūlākārena sattārammaṇaṃ pharanto viharati, so yasmā ‘‘subha’’nteva adhimutto hoti, tasmā evaṃ uddeso katoti. Appitappitasamaye eva vikkhambhanavimuttisabbhāvato samayavimokkho. Soyeva sakiccakaraṇavasena appitasamaye eva niyuttoti sāmayiko. Sāmāyikotipi pāṭho. Kopetuṃ bhañjituṃ sakkuṇeyyatāya kuppo. Lokaṃ anatikkamanato loke niyuttoti lokiko. Lokiyotipi pāṭho. Lokaṃ uttarati, uttiṇṇoti vā lokuttaro. Ārammaṇakaraṇavasena saha āsavehīti sāsavo. Ārammaṇakaraṇavasena sampayogavasena ca natthettha āsavāti anāsavo. Rūpasaṅkhātena saha āmisenāti sāmiso. Sabbaso rūpārūpappahānā nirāmisatopi nirāmisataroti nirāmisā nirāmisataro. Paṇihitoti taṇhāvasena paṇihito patthito. Ārammaṇakaraṇavasena saññojanehi saṃyuttattā saññutto. Ekattavimokkhoti kilesehi anajjhāruḷhattā ekasabhāvo vimokkho. Saññāvimokkhoti vipassanāñāṇameva viparītasaññāya vimuccanato saññāvimokkho. Tadeva vipassanāñāṇaṃ sammohato vimuccanavasena ñāṇameva vimokkhoti ñāṇavimokkho. Sītisiyāvimokkhoti vipassanāñāṇameva sīti bhaveyyāti pavatto vimokkho sītisiyāvimokkho . Sītisikāvimokkhotipi pāṭho, sītibhāvikāya vimokkhoti tassa atthaṃ vaṇṇayanti. Jhānavimokkhoti upacārappanābhedaṃ lokiyalokuttarabhedañca jhānameva vimokkho. Anupādā cittassa vimokkhoti anupādiyitvā gahaṇaṃ akatvā cittassa vimokkho. Sesaṃ vuttanayeneva veditabbanti.
விமொக்கு²த்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.
Vimokkhuddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
திபிடக (மூல) • Tipiṭaka (Mūla) / ஸுத்தபிடக • Suttapiṭaka / கு²த்³த³கனிகாய • Khuddakanikāya / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளி • Paṭisambhidāmaggapāḷi / 1. உத்³தே³ஸோ • 1. Uddeso
