| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / कङ्खावितरणी-अभिनव-टीका • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
७. विकालभोजनसिक्खापदवण्णना
7. Vikālabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
विकालेति एत्थ अरुणुग्गमनतो पट्ठाय याव मज्झन्हिको, अयं बुद्धादीनं अरियानं आचिण्णसमाचिण्णो भोजनस्स कालो नाम। तदञ्ञो विकालो ‘‘विगतो कालो’’ति कत्वा। तेनाह ‘‘विगते काले’’तिआदि। ठितमज्झन्हिकोपि (पाचि॰ अट्ठ॰ २४८-२४९) कालसङ्गहं गच्छति। ततो पट्ठाय पन खादितुं वा भुञ्जितुं वा न सक्का। सहसा पिवितुं सक्का भवेय्य, कुक्कुच्चकेन पन न कातब्बं। कालपरिच्छेदजाननत्थञ्च कालत्थम्भो योजेतब्बो। कालब्भन्तरेव भत्तकिच्चं कातब्बं। ‘‘यं किञ्चि…पे॰… खादनीयं वा’’ति इमिना यं ताव सक्खलिमोदकादि पुब्बण्णापरण्णमयं, तत्थ वत्तब्बमेव नत्थीति दस्सेति। भोजनीयं नाम पञ्च भोजनानि।
Vikāleti ettha aruṇuggamanato paṭṭhāya yāva majjhanhiko, ayaṃ buddhādīnaṃ ariyānaṃ āciṇṇasamāciṇṇo bhojanassa kālo nāma. Tadañño vikālo ‘‘vigato kālo’’ti katvā. Tenāha ‘‘vigate kāle’’tiādi. Ṭhitamajjhanhikopi (pāci. aṭṭha. 248-249) kālasaṅgahaṃ gacchati. Tato paṭṭhāya pana khādituṃ vā bhuñjituṃ vā na sakkā. Sahasā pivituṃ sakkā bhaveyya, kukkuccakena pana na kātabbaṃ. Kālaparicchedajānanatthañca kālatthambho yojetabbo. Kālabbhantareva bhattakiccaṃ kātabbaṃ. ‘‘Yaṃ kiñci…pe… khādanīyaṃ vā’’ti iminā yaṃ tāva sakkhalimodakādi pubbaṇṇāparaṇṇamayaṃ, tattha vattabbameva natthīti dasseti. Bhojanīyaṃ nāma pañca bhojanāni.
सति पच्चयेति पिपासादिकारणे विज्जमाने। रोमट्ठकस्साति रोमट्ठकस्स भिक्खुनो अज्झोहरित्वा उग्गिरित्वा मुखेव ठपितो बहि मुखद्वारा विनिग्गतो भोजनस्स मग्गा बहि निग्गतो ‘‘रोमट्ठो’’ति पवुच्चति। इध पन अज्झोहरित्वा उग्गिरित्वा मुखेव ठपितोति अधिप्पेतो। तेनाह ‘‘न च, भिक्खवे’’तिआदि। ठपेत्वा रोमट्ठकं सेसानं आगतं उग्गारं मुखे सन्धारेत्वा गिलन्तानं आपत्ति। सचे पन असन्धारेन्तमेव परगलं गच्छति, वट्टति।
Sati paccayeti pipāsādikāraṇe vijjamāne. Romaṭṭhakassāti romaṭṭhakassa bhikkhuno ajjhoharitvā uggiritvā mukheva ṭhapito bahi mukhadvārā viniggato bhojanassa maggā bahi niggato ‘‘romaṭṭho’’ti pavuccati. Idha pana ajjhoharitvā uggiritvā mukheva ṭhapitoti adhippeto. Tenāha ‘‘na ca, bhikkhave’’tiādi. Ṭhapetvā romaṭṭhakaṃ sesānaṃ āgataṃ uggāraṃ mukhe sandhāretvā gilantānaṃ āpatti. Sace pana asandhārentameva paragalaṃ gacchati, vaṭṭati.
विकालभोजनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता।
Vikālabhojanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
