| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / மிலிந்த³பஞ்ஹபாளி • Milindapañhapāḷi |
3. வெஸ்ஸந்தரவக்³கோ³
3. Vessantaravaggo
1. வெஸ்ஸந்தரபஞ்ஹோ
1. Vessantarapañho
1. ‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, ஸப்³பே³வ போ³தி⁴ஸத்தா புத்ததா³ரங் தெ³ந்தி, உதா³ஹு வெஸ்ஸந்தரேனேவ ரஞ்ஞா புத்ததா³ரங் தி³ன்ன’’ந்தி? ‘‘ஸப்³பே³பி, மஹாராஜ, போ³தி⁴ஸத்தா புத்ததா³ரங் தெ³ந்தி, ந வெஸ்ஸந்தரேனேவ ரஞ்ஞா புத்ததா³ரங் தி³ன்ன’’ந்தி. ‘‘அபி ச கோ², ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, தேஸங் அனுமதேன தெ³ந்தீ’’தி. ‘‘ப⁴ரியா, மஹாராஜ, அனுமதா, தா³ரகா பன பா³லதாய விலபிங்ஸு 1, யதி³ தே அத்த²தோ ஜானெய்யுங், தேபி அனுமோதெ³ய்யுங், ந தே விலபெய்யு’’ந்தி.
1. ‘‘Bhante nāgasena, sabbeva bodhisattā puttadāraṃ denti, udāhu vessantareneva raññā puttadāraṃ dinna’’nti? ‘‘Sabbepi, mahārāja, bodhisattā puttadāraṃ denti, na vessantareneva raññā puttadāraṃ dinna’’nti. ‘‘Api ca kho, bhante nāgasena, tesaṃ anumatena dentī’’ti. ‘‘Bhariyā, mahārāja, anumatā, dārakā pana bālatāya vilapiṃsu 2, yadi te atthato jāneyyuṃ, tepi anumodeyyuṃ, na te vilapeyyu’’nti.
‘‘து³க்கரங், ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, போ³தி⁴ஸத்தேன கதங், யங் ஸோ அத்தனோ ஓரஸே பியே புத்தே ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ தா³ஸத்தா²ய அதா³ஸி.
‘‘Dukkaraṃ, bhante nāgasena, bodhisattena kataṃ, yaṃ so attano orase piye putte brāhmaṇassa dāsatthāya adāsi.
‘‘இத³ம்பி து³தியங் து³க்கரதோ து³க்கரதரங், யங் ஸோ அத்தனோ ஓரஸே பியே புத்தே பா³லகே தருணகே லதாய ப³ந்தி⁴த்வா தேன ப்³ராஹ்மணேன லதாய அனுமஜ்ஜீயந்தே தி³ஸ்வா அஜ்ஜு²பெக்கி².
‘‘Idampi dutiyaṃ dukkarato dukkarataraṃ, yaṃ so attano orase piye putte bālake taruṇake latāya bandhitvā tena brāhmaṇena latāya anumajjīyante disvā ajjhupekkhi.
‘‘இத³ம்பி ததியங் து³க்கரதோ து³க்கரதரங், யங் ஸோ ஸகேன ப³லேன ப³ந்த⁴னா முச்சித்வா ஆக³தே தா³ரகே ஸாரஜ்ஜமுபக³தே புனதே³வ லதாய ப³ந்தி⁴த்வா அதா³ஸி.
‘‘Idampi tatiyaṃ dukkarato dukkarataraṃ, yaṃ so sakena balena bandhanā muccitvā āgate dārake sārajjamupagate punadeva latāya bandhitvā adāsi.
‘‘இத³ம்பி சதுத்த²ங் து³க்கரதோ து³க்கரதரங், யங் ஸோ தா³ரகே ‘அயங் கோ², தாத, யக்கோ² கா²தி³துங் நேதி அம்ஹே’தி விலபந்தே ‘மா பா⁴யித்தா²’தி ந அஸ்ஸாஸேஸி.
‘‘Idampi catutthaṃ dukkarato dukkarataraṃ, yaṃ so dārake ‘ayaṃ kho, tāta, yakkho khādituṃ neti amhe’ti vilapante ‘mā bhāyitthā’ti na assāsesi.
‘‘இத³ம்பி பஞ்சமங் து³க்கரதோ து³க்கரதரங், யங் ஸோ ஜாலிஸ்ஸ குமாரஸ்ஸ ருத³மானஸ்ஸ பாதே³ஸு நிபதித்வா ‘அலங், தாத, கண்ஹாஜினங் நிவத்தேஹி, அஹமேவ க³ச்சா²மி யக்கே²ன ஸஹ, கா²த³து மங் யக்கோ²’தி யாசமானஸ்ஸ ஏவங் ந ஸம்படிச்சி².
‘‘Idampi pañcamaṃ dukkarato dukkarataraṃ, yaṃ so jālissa kumārassa rudamānassa pādesu nipatitvā ‘alaṃ, tāta, kaṇhājinaṃ nivattehi, ahameva gacchāmi yakkhena saha, khādatu maṃ yakkho’ti yācamānassa evaṃ na sampaṭicchi.
‘‘இத³ம்பி ச²ட்ட²ங் து³க்கரதோ து³க்கரதரங், யங் ஸோ ஜாலிஸ்ஸ குமாரஸ்ஸ ‘பாஸாணஸமங் நூன தே, தாத, ஹத³யங், யங் த்வங் அம்ஹாகங் து³க்கி²தானங் பெக்க²மானோ நிம்மனுஸ்ஸகே ப்³ரஹாரஞ்ஞே யக்கே²ன நீயமானே ந நிவாரேஸீ’தி விலபமானஸ்ஸ காருஞ்ஞங் நாகாஸி.
‘‘Idampi chaṭṭhaṃ dukkarato dukkarataraṃ, yaṃ so jālissa kumārassa ‘pāsāṇasamaṃ nūna te, tāta, hadayaṃ, yaṃ tvaṃ amhākaṃ dukkhitānaṃ pekkhamāno nimmanussake brahāraññe yakkhena nīyamāne na nivāresī’ti vilapamānassa kāruññaṃ nākāsi.
‘‘இத³ம்பி ஸத்தமங் து³க்கரதோ து³க்கரதரங், யங் தஸ்ஸ ருளருளஸ்ஸ பீ⁴மபீ⁴மஸ்ஸ நீதே தா³ரகே அத³ஸ்ஸனங் க³மிதே ந ப²லி ஹத³யங் ஸததா⁴ வா ஸஹஸ்ஸதா⁴ வா, புஞ்ஞகாமேன மனுஜேன கிங் பரது³க்கா²பனேன, நனு நாம ஸகதா³னங் தா³தப்³ப³ங் ஹோதீ’’தி?
‘‘Idampi sattamaṃ dukkarato dukkarataraṃ, yaṃ tassa ruḷaruḷassa bhīmabhīmassa nīte dārake adassanaṃ gamite na phali hadayaṃ satadhā vā sahassadhā vā, puññakāmena manujena kiṃ paradukkhāpanena, nanu nāma sakadānaṃ dātabbaṃ hotī’’ti?
‘‘து³க்கரஸ்ஸ, மஹாராஜ, கதத்தா போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ கித்திஸத்³தோ³ த³ஸஸஹஸ்ஸியா லோகதா⁴துயா ஸதே³வமனுஸ்ஸேஸு அப்³பு⁴க்³க³தோ, தே³வா தே³வப⁴வனே பகித்தெந்தி, அஸுரா அஸுரப⁴வனே பகித்தெந்தி, க³ருளா க³ருளப⁴வனே பகித்தெந்தி, நாகா³ நாக³ப⁴வனே பகித்தெந்தி, யக்கா² யக்க²ப⁴வனே பகித்தெந்தி, அனுபுப்³பே³ன தஸ்ஸ கித்திஸத்³தோ³ பரம்பராய அஜ்ஜேதரஹி இத⁴ அம்ஹாகங் ஸமயங் அனுப்பத்தோ, தங் மயங் தா³னங் பகித்தெந்தா விகோபெந்தா நிஸின்னா ஸுதி³ன்னங், உதா³ஹு து³த்³தி³ன்னந்தி. ஸோ கோ² பனாயங், மஹாராஜ, கித்திஸத்³தோ³ நிபுணானங் விஞ்ஞூனங் விதூ³னங் விபா⁴வீனங் போ³தி⁴ஸத்தானங் த³ஸ கு³ணே அனுத³ஸ்ஸதி. கதமே த³ஸ? அகே³த⁴தா நிராலயதா சாகோ³ பஹானங் அபுனராவத்திதா ஸுகு²மதா மஹந்ததா து³ரனுபோ³த⁴தா து³ல்லப⁴தா அஸதி³ஸதா பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸ்ஸ, ஸோ கோ² பனாயங், மஹாராஜ, கித்திஸத்³தோ³ நிபுணானங் விஞ்ஞூனங் விதூ³னங் விபா⁴வீனங் போ³தி⁴ஸத்தானங் இமே த³ஸ கு³ணே அனுத³ஸ்ஸதீ’’தி.
‘‘Dukkarassa, mahārāja, katattā bodhisattassa kittisaddo dasasahassiyā lokadhātuyā sadevamanussesu abbhuggato, devā devabhavane pakittenti, asurā asurabhavane pakittenti, garuḷā garuḷabhavane pakittenti, nāgā nāgabhavane pakittenti, yakkhā yakkhabhavane pakittenti, anupubbena tassa kittisaddo paramparāya ajjetarahi idha amhākaṃ samayaṃ anuppatto, taṃ mayaṃ dānaṃ pakittentā vikopentā nisinnā sudinnaṃ, udāhu duddinnanti. So kho panāyaṃ, mahārāja, kittisaddo nipuṇānaṃ viññūnaṃ vidūnaṃ vibhāvīnaṃ bodhisattānaṃ dasa guṇe anudassati. Katame dasa? Agedhatā nirālayatā cāgo pahānaṃ apunarāvattitā sukhumatā mahantatā duranubodhatā dullabhatā asadisatā buddhadhammassa, so kho panāyaṃ, mahārāja, kittisaddo nipuṇānaṃ viññūnaṃ vidūnaṃ vibhāvīnaṃ bodhisattānaṃ ime dasa guṇe anudassatī’’ti.
‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, யோ பரங் து³க்கா²பெத்வா தா³னங் தே³தி, அபி நு தங் தா³னங் ஸுக²விபாகங் ஹோதி ஸக்³க³ஸங்வத்தனிக’’ந்தி? ‘‘ஆம, மஹாராஜ, கிங் வத்தப்³ப³’’ந்தி. ‘‘இங்க⁴, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, காரணங் உபத³ஸ்ஸேஹீ’’தி. ‘‘இத⁴, மஹாராஜ, கோசி ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஸீலவா ஹோதி கல்யாணத⁴ம்மோ, ஸோ ப⁴வெய்ய பக்க²ஹதோ வா பீட²ஸப்பீ வா அஞ்ஞதரங் வா ப்³யாதி⁴ங் ஆபன்னோ, தமேனங் யோ கோசி புஞ்ஞகாமோ யானங் ஆரோபெத்வா பத்தி²தங் தே³ஸமனுபாபெய்ய, அபி நு கோ², மஹாராஜ, தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ததோனிதா³னங் கிஞ்சி ஸுக²ங் நிப்³ப³த்தெய்ய ஸக்³க³ஸங்வத்தனிகங் தங் கம்ம’’ந்தி? ‘‘ஆம, ப⁴ந்தே, கிங் வத்தப்³ப³ங்? ஹத்தி²யானங் வா ஸோ, ப⁴ந்தே, புரிஸோ லபெ⁴ய்ய அஸ்ஸயானங் வா ரத²யானங் வா, த²லே த²லயானங் ஜலே ஜலயானங் தே³வேஸு தே³வயானங் மனுஸ்ஸேஸு மனுஸ்ஸயானங், தத³னுச்ச²விகங் தத³னுலோமிகங் ப⁴வே ப⁴வே நிப்³ப³த்தெய்ய, தத³னுச்ச²விகானி தத³னுலோமிகானி சஸ்ஸ ஸுகா²னி நிப்³ப³த்தெய்யுங், ஸுக³திதோ ஸுக³திங் க³ச்செ²ய்ய, தேனேவ கம்மாபி⁴ஸந்தே³ன இத்³தி⁴யானங் அபி⁴ருய்ஹ பத்தி²தங் நிப்³பா³னநக³ரங் பாபுணெய்யா’’தி. ‘‘தேன ஹி, மஹாராஜ, பரது³க்கா²பனேன தி³ன்னதா³னங் ஸுக²விபாகங் ஹோதி ஸக்³க³ஸங்வத்தனிகங் , யங் ஸோ புரிஸோ ப³லீப³த்³தே³ து³க்கா²பெத்வா ஏவரூபங் ஸுக²ங் அனுப⁴வதி.
‘‘Bhante nāgasena, yo paraṃ dukkhāpetvā dānaṃ deti, api nu taṃ dānaṃ sukhavipākaṃ hoti saggasaṃvattanika’’nti? ‘‘Āma, mahārāja, kiṃ vattabba’’nti. ‘‘Iṅgha, bhante nāgasena, kāraṇaṃ upadassehī’’ti. ‘‘Idha, mahārāja, koci samaṇo vā brāhmaṇo vā sīlavā hoti kalyāṇadhammo, so bhaveyya pakkhahato vā pīṭhasappī vā aññataraṃ vā byādhiṃ āpanno, tamenaṃ yo koci puññakāmo yānaṃ āropetvā patthitaṃ desamanupāpeyya, api nu kho, mahārāja, tassa purisassa tatonidānaṃ kiñci sukhaṃ nibbatteyya saggasaṃvattanikaṃ taṃ kamma’’nti? ‘‘Āma, bhante, kiṃ vattabbaṃ? Hatthiyānaṃ vā so, bhante, puriso labheyya assayānaṃ vā rathayānaṃ vā, thale thalayānaṃ jale jalayānaṃ devesu devayānaṃ manussesu manussayānaṃ, tadanucchavikaṃ tadanulomikaṃ bhave bhave nibbatteyya, tadanucchavikāni tadanulomikāni cassa sukhāni nibbatteyyuṃ, sugatito sugatiṃ gaccheyya, teneva kammābhisandena iddhiyānaṃ abhiruyha patthitaṃ nibbānanagaraṃ pāpuṇeyyā’’ti. ‘‘Tena hi, mahārāja, paradukkhāpanena dinnadānaṃ sukhavipākaṃ hoti saggasaṃvattanikaṃ , yaṃ so puriso balībadde dukkhāpetvā evarūpaṃ sukhaṃ anubhavati.
‘‘அபரம்பி , மஹாராஜ, உத்தரிங் காரணங் ஸுணோஹி, யதா² பரது³க்கா²பனேன தி³ன்னதா³னங் ஸுக²விபாகங் ஹோதி ஸக்³க³ஸங்வத்தனிகங். இத⁴, மஹாராஜ, யோ கோசி ராஜா ஜனபத³தோ த⁴ம்மிகங் ப³லிங் உத்³த⁴ராபெத்வா ஆணாபவத்தனேன தா³னங் த³தெ³ய்ய, அபி நு கோ² ஸோ, மஹாராஜ, ராஜா ததோனிதா³னங் கிஞ்சி ஸுக²ங் அனுப⁴வெய்ய ஸக்³க³ஸங்வத்தனிகங் தங் தா³ன’’ந்தி? ‘‘ஆம, ப⁴ந்தே, கிங் வத்தப்³ப³ங், ததோனிதா³னங் ஸோ, ப⁴ந்தே, ராஜா உத்தரிங் அனேகஸதஸஹஸ்ஸகு³ணங் லபெ⁴ய்ய. ராஜூனங் அதிராஜா ப⁴வெய்ய, தே³வானங் அதிதே³வோ ப⁴வெய்ய, ப்³ரஹ்மானங் அதிப்³ரஹ்மா ப⁴வெய்ய, ஸமணானங் அதிஸமணோ ப⁴வெய்ய, ப்³ராஹ்மணானங் அதிப்³ராஹ்மணோ ப⁴வெய்ய, அரஹந்தானங் அதிஅரஹா 3 ப⁴வெய்யா’’தி. ‘‘தேன ஹி, மஹாராஜ, பரது³க்கா²பனேன தி³ன்னதா³னங் ஸுக²விபாகங் ஹோதி ஸக்³க³ஸங்வத்தனிகங், யங் ஸோ ராஜா ப³லினா ஜனங் பீளெத்வா தி³ன்னதா³னேன ஏவரூபங் உத்தரிங் யஸஸுக²ங் அனுப⁴வதீ’’தி.
‘‘Aparampi , mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yathā paradukkhāpanena dinnadānaṃ sukhavipākaṃ hoti saggasaṃvattanikaṃ. Idha, mahārāja, yo koci rājā janapadato dhammikaṃ baliṃ uddharāpetvā āṇāpavattanena dānaṃ dadeyya, api nu kho so, mahārāja, rājā tatonidānaṃ kiñci sukhaṃ anubhaveyya saggasaṃvattanikaṃ taṃ dāna’’nti? ‘‘Āma, bhante, kiṃ vattabbaṃ, tatonidānaṃ so, bhante, rājā uttariṃ anekasatasahassaguṇaṃ labheyya. Rājūnaṃ atirājā bhaveyya, devānaṃ atidevo bhaveyya, brahmānaṃ atibrahmā bhaveyya, samaṇānaṃ atisamaṇo bhaveyya, brāhmaṇānaṃ atibrāhmaṇo bhaveyya, arahantānaṃ atiarahā 4 bhaveyyā’’ti. ‘‘Tena hi, mahārāja, paradukkhāpanena dinnadānaṃ sukhavipākaṃ hoti saggasaṃvattanikaṃ, yaṃ so rājā balinā janaṃ pīḷetvā dinnadānena evarūpaṃ uttariṃ yasasukhaṃ anubhavatī’’ti.
‘‘அதிதா³னங், ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, வெஸ்ஸந்தரேன ரஞ்ஞா தி³ன்னங், யங் ஸோ ஸகங் ப⁴ரியங் பரஸ்ஸ ப⁴ரியத்தா²ய அதா³ஸி, ஸகே ஓரஸே புத்தே ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ தா³ஸத்தா²ய அதா³ஸி, அதிதா³னங் நாம, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, லோகே விதூ³ஹி நிந்தி³தங் க³ரஹிதங், யதா² நாம, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, அதிபா⁴ரேன ஸகடஸ்ஸ அக்கோ² பி⁴ஜ்ஜதி, அதிபா⁴ரேன நாவா ஓஸீத³தி, அதிபு⁴த்தேன போ⁴ஜனங் விஸமங் பரிணமதி, அதிவஸ்ஸேன த⁴ஞ்ஞங் வினஸ்ஸதி, அதிதா³னேன போ⁴க³க்க²யங் உபேதி, அதிதாபேன பத²வீ உபட³ய்ஹதி, அதிராகே³ன உம்மத்தகோ ஹோதி, அதிதோ³ஸேன வஜ்ஜோ² ஹோதி, அதிமோஹேன அனயங் ஆபஜ்ஜதி, அதிலோபே⁴ன சோரக்³க³ஹணமுபக³ச்ச²தி, அதிப⁴யேன நிருஜ்ஜ²தி, அதிபூரேன நதீ³ உத்தரதி, அதிவாதேன அஸனி பததி, அதிஅக்³கி³னா ஓத³னங் உத்தரதி, அதிஸஞ்சரணேன ந சிரங் ஜீவதி. ஏவமேவ கோ², ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, அதிதா³னங் நாம லோகே விதூ³ஹி நிந்தி³தங் க³ரஹிதங், அதிதா³னங், ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, வெஸ்ஸந்தரேன ரஞ்ஞா தி³ன்னங், ந தத்த² கிஞ்சி ப²லங் இச்சி²தப்³ப³’’ந்தி.
‘‘Atidānaṃ, bhante nāgasena, vessantarena raññā dinnaṃ, yaṃ so sakaṃ bhariyaṃ parassa bhariyatthāya adāsi, sake orase putte brāhmaṇassa dāsatthāya adāsi, atidānaṃ nāma, bhante nāgasena, loke vidūhi ninditaṃ garahitaṃ, yathā nāma, bhante nāgasena, atibhārena sakaṭassa akkho bhijjati, atibhārena nāvā osīdati, atibhuttena bhojanaṃ visamaṃ pariṇamati, ativassena dhaññaṃ vinassati, atidānena bhogakkhayaṃ upeti, atitāpena pathavī upaḍayhati, atirāgena ummattako hoti, atidosena vajjho hoti, atimohena anayaṃ āpajjati, atilobhena coraggahaṇamupagacchati, atibhayena nirujjhati, atipūrena nadī uttarati, ativātena asani patati, atiagginā odanaṃ uttarati, atisañcaraṇena na ciraṃ jīvati. Evameva kho, bhante nāgasena, atidānaṃ nāma loke vidūhi ninditaṃ garahitaṃ, atidānaṃ, bhante nāgasena, vessantarena raññā dinnaṃ, na tattha kiñci phalaṃ icchitabba’’nti.
‘‘அதிதா³னங், மஹாராஜ, லோகே விதூ³ஹி வண்ணிதங் து²தங் பஸத்த²ங், யே கேசி யாதி³ஸங் கீதி³ஸங் தா³னங் தெ³ந்தி 5, அதிதா³னதா³யீ லோகே கித்திங் பாபுணாதி. யதா² , மஹாராஜ, அதிபவரதாய தி³ப்³ப³ங் வனமூலங் க³ஹிதம்பி ஹத்த²பாஸே டி²தானங் பரஜனானங் ந த³ஸ்ஸயதி, அக³தோ³ அதிஜச்சதாய 6 பீளாய ஸமுக்³கா⁴தகோ ரோகா³னங் அந்தகரோ, அக்³கி³ அதிஜோதிதாய ட³ஹதி, உத³கங் அதிஸீததாய நிப்³பா³பேதி, பது³மங் பரிஸுத்³த⁴தாய ந உபலிம்பதி வாரிகத்³த³மேன, மணி அதிகு³ணதாய காமத³தோ³, வஜிரங் அதிதிகி²ணதாய விஜ்ஜ²தி மணிமுத்தாப²லிகங், பத²வீ அதிமஹந்ததாய நரோரக³மிக³பக்கி²ஜலஸேலபப்³ப³தது³மே தா⁴ரேதி, ஸமுத்³தோ³ அதிமஹந்ததாய அபரிபூரணோ, ஸினேரு அதிபா⁴ரதாய அசலோ, ஆகாஸோ அதிவித்தா²ரதாய அனந்தோ, ஸூரியோ அதிப்பப⁴தாய திமிரங் கா⁴தேதி, ஸீஹோ அதிஜாதிதாய விக³தப⁴யோ, மல்லோ அதிப³லவதாய படிமல்லங் கி²ப்பங் உக்கி²பதி , ராஜா அதிபுஞ்ஞதாய அதி⁴பதி, பி⁴க்கு² அதிஸீலவந்ததாய நாக³யக்க²னரமரூஹி நமஸ்ஸனீயோ, பு³த்³தோ⁴ அதிஅக்³க³தாய 7 அனுபமோ. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, அதிதா³னங் நாம லோகே விதூ³ஹி வண்ணிதங் து²தங் பஸத்த²ங், யே கேசி யாதி³ஸங் கீதி³ஸங் தா³னங் தெ³ந்தி, அதிதா³னதா³யீ லோகே கித்திங் பாபுணாதி, அதிதா³னேன வெஸ்ஸந்தரோ ராஜா த³ஸஸஹஸ்ஸியா லோகதா⁴துயா வண்ணிதோ து²தோ பஸத்தோ² மஹிதோ கித்திதோ, தேனேவ அதிதா³னேன வெஸ்ஸந்தரோ ராஜா அஜ்ஜேதரஹி பு³த்³தோ⁴ ஜாதோ அக்³கோ³ ஸதே³வகே லோகே.
‘‘Atidānaṃ, mahārāja, loke vidūhi vaṇṇitaṃ thutaṃ pasatthaṃ, ye keci yādisaṃ kīdisaṃ dānaṃ denti 8, atidānadāyī loke kittiṃ pāpuṇāti. Yathā , mahārāja, atipavaratāya dibbaṃ vanamūlaṃ gahitampi hatthapāse ṭhitānaṃ parajanānaṃ na dassayati, agado atijaccatāya 9 pīḷāya samugghātako rogānaṃ antakaro, aggi atijotitāya ḍahati, udakaṃ atisītatāya nibbāpeti, padumaṃ parisuddhatāya na upalimpati vārikaddamena, maṇi atiguṇatāya kāmadado, vajiraṃ atitikhiṇatāya vijjhati maṇimuttāphalikaṃ, pathavī atimahantatāya naroragamigapakkhijalaselapabbatadume dhāreti, samuddo atimahantatāya aparipūraṇo, sineru atibhāratāya acalo, ākāso ativitthāratāya ananto, sūriyo atippabhatāya timiraṃ ghāteti, sīho atijātitāya vigatabhayo, mallo atibalavatāya paṭimallaṃ khippaṃ ukkhipati , rājā atipuññatāya adhipati, bhikkhu atisīlavantatāya nāgayakkhanaramarūhi namassanīyo, buddho atiaggatāya 10 anupamo. Evameva kho, mahārāja, atidānaṃ nāma loke vidūhi vaṇṇitaṃ thutaṃ pasatthaṃ, ye keci yādisaṃ kīdisaṃ dānaṃ denti, atidānadāyī loke kittiṃ pāpuṇāti, atidānena vessantaro rājā dasasahassiyā lokadhātuyā vaṇṇito thuto pasattho mahito kittito, teneva atidānena vessantaro rājā ajjetarahi buddho jāto aggo sadevake loke.
‘‘அத்தி² பன, மஹாராஜ, லோகே ட²பனீயங் தா³னங், யங் த³க்கி²ணெய்யே அனுப்பத்தே ந தா³தப்³ப³’’ந்தி? ‘‘த³ஸ கோ² பனிமானி, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, தா³னானி, யானி லோகே அதா³னஸம்மதானி, யோ தானி தா³னானி தே³தி, ஸோ அபாயகா³மீ ஹோதி. கதமானி த³ஸ? மஜ்ஜதா³னங், ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, லோகே அதா³னஸம்மதங், யோ தங் தா³னங் தே³தி, ஸோ அபாயகா³மீ ஹோதி. ஸமஜ்ஜதா³னங்…பே॰… இத்தி²தா³னங்…பே॰… உஸப⁴தா³னங்…பே॰… சித்தகம்மதா³னங்…பே॰… ஸத்த²தா³னங் …பே॰… விஸதா³னங்…பே॰… ஸங்க²லிகதா³னங்…பே॰… குக்குடஸூகரதா³னங்…பே॰… துலாகூடமானகூடதா³னங், ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, லோகே அதா³னஸம்மதங் ஹோதி, யோ தங் தா³னங் தே³தி, ஸோ அபாயகா³மீ ஹோதி. இமானி கோ², ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, த³ஸ தா³னானி லோகே அதா³னஸம்மதானி, யோ தானி தா³னானி தே³தி, ஸோ அபாயகா³மீ ஹோதீ’’தி.
‘‘Atthi pana, mahārāja, loke ṭhapanīyaṃ dānaṃ, yaṃ dakkhiṇeyye anuppatte na dātabba’’nti? ‘‘Dasa kho panimāni, bhante nāgasena, dānāni, yāni loke adānasammatāni, yo tāni dānāni deti, so apāyagāmī hoti. Katamāni dasa? Majjadānaṃ, bhante nāgasena, loke adānasammataṃ, yo taṃ dānaṃ deti, so apāyagāmī hoti. Samajjadānaṃ…pe… itthidānaṃ…pe… usabhadānaṃ…pe… cittakammadānaṃ…pe… satthadānaṃ …pe… visadānaṃ…pe… saṅkhalikadānaṃ…pe… kukkuṭasūkaradānaṃ…pe… tulākūṭamānakūṭadānaṃ, bhante nāgasena, loke adānasammataṃ hoti, yo taṃ dānaṃ deti, so apāyagāmī hoti. Imāni kho, bhante nāgasena, dasa dānāni loke adānasammatāni, yo tāni dānāni deti, so apāyagāmī hotī’’ti.
‘‘நாஹங் தங், மஹாராஜ, அதா³னஸம்மதங் புச்சா²மி, இமங் க்²வாஹங், மஹாராஜ, தங் புச்சா²மி ‘அத்தி² பன, மஹாராஜ, லோகே ட²பனீயங் தா³னங், யங் த³க்கி²ணெய்யே அனுப்பத்தே ந தா³தப்³ப³’ந்தி. ‘‘நத்தி², ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, லோகே ட²பனீயங் தா³னங். யங் த³க்கி²ணெய்யே அனுப்பத்தே ந தா³தப்³ப³ங், சித்தப்பஸாதே³ உப்பன்னே கேசி த³க்கி²ணெய்யானங் போ⁴ஜனங் தெ³ந்தி, கேசி அச்சா²த³னங், கேசி ஸயனங், கேசி ஆவஸத²ங், கேசி அத்த²ரணபாவுரணங், கேசி தா³ஸிதா³ஸங், கேசி கெ²த்தவத்து²ங், கேசி த்³விபத³சதுப்பத³ங், கேசி ஸதங் ஸஹஸ்ஸங் ஸதஸஹஸ்ஸங், கேசி மஹாரஜ்ஜங், கேசி ஜீவிதம்பி தெ³ந்தீ’’தி. ‘‘யதி³ பன, மஹாராஜ, கேசி ஜீவிதம்பி தெ³ந்தி, கிங் காரணா வெஸ்ஸந்தரங் தா³னபதிங் அதிபா³ள்ஹங் பரிபாதேஸி ஸுதி³ன்னே புத்தே ச தா³ரே ச?
‘‘Nāhaṃ taṃ, mahārāja, adānasammataṃ pucchāmi, imaṃ khvāhaṃ, mahārāja, taṃ pucchāmi ‘atthi pana, mahārāja, loke ṭhapanīyaṃ dānaṃ, yaṃ dakkhiṇeyye anuppatte na dātabba’nti. ‘‘Natthi, bhante nāgasena, loke ṭhapanīyaṃ dānaṃ. Yaṃ dakkhiṇeyye anuppatte na dātabbaṃ, cittappasāde uppanne keci dakkhiṇeyyānaṃ bhojanaṃ denti, keci acchādanaṃ, keci sayanaṃ, keci āvasathaṃ, keci attharaṇapāvuraṇaṃ, keci dāsidāsaṃ, keci khettavatthuṃ, keci dvipadacatuppadaṃ, keci sataṃ sahassaṃ satasahassaṃ, keci mahārajjaṃ, keci jīvitampi dentī’’ti. ‘‘Yadi pana, mahārāja, keci jīvitampi denti, kiṃ kāraṇā vessantaraṃ dānapatiṃ atibāḷhaṃ paripātesi sudinne putte ca dāre ca?
‘‘அபி நு கோ², மஹாராஜ, அத்தி² லோகபகதி லோகாசிண்ணங், லப⁴தி பிதா புத்தங் இணட்டோ வா ஆஜீவிகபகதோ வா ஆவபிதுங் வா 11 விக்கிணிதுங் வா’’தி? ‘‘ஆம, ப⁴ந்தே, லப⁴தி பிதா புத்தங் இணட்டோ வா ஆஜீவிகபகதோ வா ஆவபிதுங் வா விக்கிணிதுங் வா’’தி. ‘‘யதி³, மஹாராஜ, லப⁴தி பிதா புத்தங் இணட்டோ வா ஆஜீவிகபகதோ வா ஆவபிதுங் வா விக்கிணிதுங் வா , வெஸ்ஸந்தரோபி, மஹாராஜ, ராஜா அலப⁴மானோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணங் உபத்³து³தோ து³க்கி²தோ தஸ்ஸ த⁴ம்மத⁴னஸ்ஸ படிலாபா⁴ய புத்ததா³ரங் ஆவபேஸி ச விக்கிணி ச. இதி, மஹாராஜ, வெஸ்ஸந்தரேன ரஞ்ஞா அஞ்ஞேஸங் தி³ன்னங் யேவ தி³ன்னங், கதங் யேவ கதங். கிஸ்ஸ பன த்வங், மஹாராஜ, தேன தா³னேன வெஸ்ஸந்தரங் தா³னபதிங் அதிபா³ள்ஹங் அபஸாதே³ஸீ’’தி?
‘‘Api nu kho, mahārāja, atthi lokapakati lokāciṇṇaṃ, labhati pitā puttaṃ iṇaṭṭo vā ājīvikapakato vā āvapituṃ vā 12 vikkiṇituṃ vā’’ti? ‘‘Āma, bhante, labhati pitā puttaṃ iṇaṭṭo vā ājīvikapakato vā āvapituṃ vā vikkiṇituṃ vā’’ti. ‘‘Yadi, mahārāja, labhati pitā puttaṃ iṇaṭṭo vā ājīvikapakato vā āvapituṃ vā vikkiṇituṃ vā , vessantaropi, mahārāja, rājā alabhamāno sabbaññutañāṇaṃ upadduto dukkhito tassa dhammadhanassa paṭilābhāya puttadāraṃ āvapesi ca vikkiṇi ca. Iti, mahārāja, vessantarena raññā aññesaṃ dinnaṃ yeva dinnaṃ, kataṃ yeva kataṃ. Kissa pana tvaṃ, mahārāja, tena dānena vessantaraṃ dānapatiṃ atibāḷhaṃ apasādesī’’ti?
‘‘நாஹங், ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³னபதினோ தா³னங் க³ரஹாமி, அபி ச புத்ததா³ரங் யாசந்தே நிமினித்வா அத்தானங் தா³தப்³ப³’’ந்தி. ‘‘ஏதங் கோ², மஹாராஜ, அஸப்³பி⁴காரணங், யங் புத்ததா³ரங் யாசந்தே அத்தானங் த³தெ³ய்ய, யங் யங் ஹி யாசந்தே தங் ததே³வ தா³தப்³ப³ங், ஏதங் ஸப்புரிஸானங் கம்மங். யதா², மஹாராஜ, கோசி புரிஸோ பானீயங் ஆஹராபெய்ய, தஸ்ஸ யோ போ⁴ஜனங் த³தெ³ய்ய, அபி நு ஸோ, மஹாராஜ, புரிஸோ தஸ்ஸ கிச்சகாரீ அஸ்ஸா’’தி? ‘‘ந ஹி, ப⁴ந்தே, யங் ஸோ ஆஹராபேதி, தமேவ தஸ்ஸ தெ³ந்தோ கிச்சகாரீ அஸ்ஸா’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, வெஸ்ஸந்தரோ ராஜா ப்³ராஹ்மணே புத்ததா³ரங் யாசந்தே புத்ததா³ரங் யேவ அதா³ஸி. ஸசே, மஹாராஜ, ப்³ராஹ்மணோ வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ ஸரீரங் யாசெய்ய, ந ஸோ, மஹாராஜ, அத்தானங் ரக்கெ²ய்ய ந கம்பெய்ய ந ரஜ்ஜெய்ய, தஸ்ஸ தி³ன்னங் பரிச்சத்தங் யேவ ஸரீரங் ப⁴வெய்ய. ஸசே, மஹாராஜ, கோசி வெஸ்ஸந்தரங் தா³னபதிங் உபக³ந்த்வா யாசெய்ய ‘தா³ஸத்தங் மே உபேஹீ’தி, தி³ன்னங் பரிச்சத்தங் யேவஸ்ஸ ஸரீரங் ப⁴வெய்ய, ந ஸோ த³த்வா தபெய்ய 13, ரஞ்ஞோ, மஹாராஜ, வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ காயோ ப³ஹுஸாதா⁴ரணோ.
‘‘Nāhaṃ, bhante nāgasena, vessantarassa dānapatino dānaṃ garahāmi, api ca puttadāraṃ yācante niminitvā attānaṃ dātabba’’nti. ‘‘Etaṃ kho, mahārāja, asabbhikāraṇaṃ, yaṃ puttadāraṃ yācante attānaṃ dadeyya, yaṃ yaṃ hi yācante taṃ tadeva dātabbaṃ, etaṃ sappurisānaṃ kammaṃ. Yathā, mahārāja, koci puriso pānīyaṃ āharāpeyya, tassa yo bhojanaṃ dadeyya, api nu so, mahārāja, puriso tassa kiccakārī assā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, yaṃ so āharāpeti, tameva tassa dento kiccakārī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, vessantaro rājā brāhmaṇe puttadāraṃ yācante puttadāraṃ yeva adāsi. Sace, mahārāja, brāhmaṇo vessantarassa sarīraṃ yāceyya, na so, mahārāja, attānaṃ rakkheyya na kampeyya na rajjeyya, tassa dinnaṃ pariccattaṃ yeva sarīraṃ bhaveyya. Sace, mahārāja, koci vessantaraṃ dānapatiṃ upagantvā yāceyya ‘dāsattaṃ me upehī’ti, dinnaṃ pariccattaṃ yevassa sarīraṃ bhaveyya, na so datvā tapeyya 14, rañño, mahārāja, vessantarassa kāyo bahusādhāraṇo.
‘‘யதா², மஹாராஜ, பக்கா மங்ஸபேஸி ப³ஹுஸாதா⁴ரணா, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ரஞ்ஞோ வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ காயோ ப³ஹுஸாதா⁴ரணோ. யதா² வா பன, மஹாராஜ, ப²லிதோ 15 ருக்கோ² நானாதி³ஜக³ணஸாதா⁴ரணோ, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ரஞ்ஞோ வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ காயோ ப³ஹுஸாதா⁴ரணோ. கிங் காரணா? ‘ஏவாஹங் படிபஜ்ஜந்தோ ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ங் பாபுணிஸ்ஸாமீ’தி.
‘‘Yathā, mahārāja, pakkā maṃsapesi bahusādhāraṇā, evameva kho, mahārāja, rañño vessantarassa kāyo bahusādhāraṇo. Yathā vā pana, mahārāja, phalito 16 rukkho nānādijagaṇasādhāraṇo, evameva kho, mahārāja, rañño vessantarassa kāyo bahusādhāraṇo. Kiṃ kāraṇā? ‘Evāhaṃ paṭipajjanto sammāsambodhiṃ pāpuṇissāmī’ti.
‘‘யதா², மஹாராஜ, புரிஸோ அத⁴னோ த⁴னத்தி²கோ த⁴னபரியேஸனங் சரமானோ அஜபத²ங் ஸங்குபத²ங் வெத்தபத²ங் க³ச்ச²தி, ஜலத²லவாணிஜ்ஜங் கரோதி, காயேன வாசாய மனஸா த⁴னங் ஆராதே⁴தி, த⁴னப்படிலாபா⁴ய வாயமதி. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, வெஸ்ஸந்தரோ தா³னபதி அத⁴னோ பு³த்³த⁴த⁴னேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணரதனப்படிலாபா⁴ய யாசகானங் த⁴னத⁴ஞ்ஞங் தா³ஸிதா³ஸங் யானவாஹனங் ஸகலஸாபதெய்யங் ஸகங் புத்ததா³ரங் அத்தானஞ்ச சஜித்வா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ங் யேவ பரியேஸதி.
‘‘Yathā, mahārāja, puriso adhano dhanatthiko dhanapariyesanaṃ caramāno ajapathaṃ saṅkupathaṃ vettapathaṃ gacchati, jalathalavāṇijjaṃ karoti, kāyena vācāya manasā dhanaṃ ārādheti, dhanappaṭilābhāya vāyamati. Evameva kho, mahārāja, vessantaro dānapati adhano buddhadhanena sabbaññutañāṇaratanappaṭilābhāya yācakānaṃ dhanadhaññaṃ dāsidāsaṃ yānavāhanaṃ sakalasāpateyyaṃ sakaṃ puttadāraṃ attānañca cajitvā sammāsambodhiṃ yeva pariyesati.
‘‘யதா² வா பன, மஹாராஜ, அமச்சோ முத்³த³காமோ முத்³தா³தி⁴கரணங் யங் கிஞ்சி கே³ஹே த⁴னத⁴ஞ்ஞங் ஹிரஞ்ஞஸுவண்ணங், தங் ஸப்³ப³ங் த³த்வாபி முத்³த³ப்படிலாபா⁴ய வாயமதி. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, வெஸ்ஸந்தரோ தா³னபதி ஸப்³ப³ங் தங் பா³ஹிரப்³ப⁴ந்தரத⁴னங் த³த்வா ஜீவிதம்பி பரேஸங் த³த்வா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ங் யேவ பரியேஸதி.
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, amacco muddakāmo muddādhikaraṇaṃ yaṃ kiñci gehe dhanadhaññaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ, taṃ sabbaṃ datvāpi muddappaṭilābhāya vāyamati. Evameva kho, mahārāja, vessantaro dānapati sabbaṃ taṃ bāhirabbhantaradhanaṃ datvā jīvitampi paresaṃ datvā sammāsambodhiṃ yeva pariyesati.
‘‘அபி ச, மஹாராஜ, வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³னபதினோ ஏவங் அஹோஸி ‘யங் ஸோ ப்³ராஹ்மணோ யாசதி, தமேவாஹங் தஸ்ஸ தெ³ந்தோ கிச்சகாரீ நாம ஹோமீ’தி, ஏவங் ஸோ தஸ்ஸ புத்ததா³ரமதா³ஸி. ந கோ², மஹாராஜ, வெஸ்ஸந்தரோ தா³னபதி தெ³ஸ்ஸதாய ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ புத்ததா³ரமதா³ஸி, ந அத³ஸ்ஸனகாமதாய புத்ததா³ரமதா³ஸி, ந அதிப³ஹுகா மே புத்ததா³ரா, ‘ந ஸக்கோமி தே போஸேது’ந்தி புத்ததா³ரமதா³ஸி, ந உக்கண்டி²தோ ‘அப்பியா மே’தி நீஹரிதுகாமதாய புத்ததா³ரமதா³ஸி. அத² கோ² ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணரதனஸ்ஸேவ பியத்தா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணஸ்ஸ காரணா வெஸ்ஸந்தரோ ராஜா ஏவரூபங் அதுலங் விபுலமனுத்தரங் பியங் மனாபங் த³யிதங் பாணஸமங் புத்ததா³ரதா³னவரங் ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ அதா³ஸி.
‘‘Api ca, mahārāja, vessantarassa dānapatino evaṃ ahosi ‘yaṃ so brāhmaṇo yācati, tamevāhaṃ tassa dento kiccakārī nāma homī’ti, evaṃ so tassa puttadāramadāsi. Na kho, mahārāja, vessantaro dānapati dessatāya brāhmaṇassa puttadāramadāsi, na adassanakāmatāya puttadāramadāsi, na atibahukā me puttadārā, ‘na sakkomi te posetu’nti puttadāramadāsi, na ukkaṇṭhito ‘appiyā me’ti nīharitukāmatāya puttadāramadāsi. Atha kho sabbaññutañāṇaratanasseva piyattā sabbaññutañāṇassa kāraṇā vessantaro rājā evarūpaṃ atulaṃ vipulamanuttaraṃ piyaṃ manāpaṃ dayitaṃ pāṇasamaṃ puttadāradānavaraṃ brāhmaṇassa adāsi.
‘‘பா⁴ஸிதம்பேதங் , மஹாராஜ, ப⁴க³வதா தே³வாதிதே³வேன சரியாபிடகே –
‘‘Bhāsitampetaṃ , mahārāja, bhagavatā devātidevena cariyāpiṭake –
‘‘‘ந மே தெ³ஸ்ஸா உபோ⁴ புத்தா, மத்³தீ³ தே³வீ ந தெ³ஸ்ஸியா;
‘‘‘Na me dessā ubho puttā, maddī devī na dessiyā;
ஸப்³ப³ஞ்ஞுதங் பியங் மய்ஹங், தஸ்மா பியே அதா³ஸஹ’ந்தி.
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā piye adāsaha’nti.
‘‘தஸ்மா, மஹாராஜ, வெஸ்ஸதரோ ராஜா புத்ததா³னங் 17 த³த்வா பண்ணஸாலங் பவிஸித்வா நிபஜ்ஜி. தஸ்ஸ அதிபேமேன து³க்கி²தஸ்ஸ ப³லவஸோகோ உப்பஜ்ஜி, ஹத³யவத்து² உண்ஹமஹோஸி. நாஸிகாய அப்பஹொந்தியா முகே²ன உண்ஹே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே விஸ்ஸஜ்ஜேஸி, அஸ்ஸூனி பரிவத்தித்வா லோஹிதபி³ந்தூ³னி ஹுத்வா நெத்தேஹி நிக்க²மிங்ஸு. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, து³க்கே²ன வெஸ்ஸந்தரோ ராஜா ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ புத்ததா³ரமதா³ஸி ‘மா மே தா³னபதோ² பரிஹாயீ’தி.
‘‘Tasmā, mahārāja, vessataro rājā puttadānaṃ 18 datvā paṇṇasālaṃ pavisitvā nipajji. Tassa atipemena dukkhitassa balavasoko uppajji, hadayavatthu uṇhamahosi. Nāsikāya appahontiyā mukhena uṇhe assāsapassāse vissajjesi, assūni parivattitvā lohitabindūni hutvā nettehi nikkhamiṃsu. Evameva kho, mahārāja, dukkhena vessantaro rājā brāhmaṇassa puttadāramadāsi ‘mā me dānapatho parihāyī’ti.
‘‘அபி ச, மஹாராஜ, வெஸ்ஸந்தரோ ராஜா த்³வே அத்த²வஸே படிச்ச ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ த்³வே தா³ரகே அதா³ஸி. கதமே த்³வே? தா³னபதோ² ச மே அபரிஹீனோ ப⁴விஸ்ஸதி, து³க்கி²தே ச மே புத்தகே வனமூலப²லேஹி இதோனிதா³னங் அய்யகோ மோசெஸ்ஸதீதி. ஜானாதி ஹி, மஹாராஜ, வெஸ்ஸந்தரோ ராஜா ‘ந மே தா³ரகா ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங், இமே ச தா³ரகே அய்யகோ நிக்கிணிஸ்ஸதி, ஏவங் அம்ஹாகம்பி க³மனங் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி. இமே கோ², மஹாராஜ, த்³வே அத்த²வஸே படிச்ச ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ த்³வே தா³ரகே அதா³ஸி.
‘‘Api ca, mahārāja, vessantaro rājā dve atthavase paṭicca brāhmaṇassa dve dārake adāsi. Katame dve? Dānapatho ca me aparihīno bhavissati, dukkhite ca me puttake vanamūlaphalehi itonidānaṃ ayyako mocessatīti. Jānāti hi, mahārāja, vessantaro rājā ‘na me dārakā sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ, ime ca dārake ayyako nikkiṇissati, evaṃ amhākampi gamanaṃ bhavissatī’ti. Ime kho, mahārāja, dve atthavase paṭicca brāhmaṇassa dve dārake adāsi.
‘‘அபி ச, மஹாராஜ, வெஸ்ஸந்தரோ ராஜா ஜானாதி ‘அயங் கோ² ப்³ராஹ்மணோ ஜிண்ணோ வுட்³டோ⁴ மஹல்லகோ து³ப்³ப³லோ ப⁴க்³கோ³ த³ண்ட³பராயணோ கீ²ணாயுகோ பரித்தபுஞ்ஞோ, நேஸோ ஸமத்தோ² இமே தா³ரகே தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிது’ந்தி. ஸக்குணெய்ய பன, மஹாராஜ, புரிஸோ பாகதிகேன ப³லேன இமே சந்தி³மஸூரியே ஏவங்மஹித்³தி⁴கே ஏவங்மஹானுபா⁴வே க³ஹெத்வா பேளாய வா ஸமுக்³கே³ வா பக்கி²பித்வா நிப்பபே⁴ கத்வா தா²லகபரிபோ⁴கே³ன 19 பரிபு⁴ஞ்ஜிது’’ந்தி? ‘‘ந ஹி, ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, இமஸ்மிங் லோகே சந்தி³மஸூரியப்படிபா⁴க³ஸ்ஸ வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுந்தி.
‘‘Api ca, mahārāja, vessantaro rājā jānāti ‘ayaṃ kho brāhmaṇo jiṇṇo vuḍḍho mahallako dubbalo bhaggo daṇḍaparāyaṇo khīṇāyuko parittapuñño, neso samattho ime dārake dāsabhogena bhuñjitu’nti. Sakkuṇeyya pana, mahārāja, puriso pākatikena balena ime candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve gahetvā peḷāya vā samugge vā pakkhipitvā nippabhe katvā thālakaparibhogena 20 paribhuñjitu’’nti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, imasmiṃ loke candimasūriyappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjitunti.
‘‘அபரம்பி, மஹாராஜ, உத்தரிங் காரணங் ஸுணோஹி, யேன காரணேன வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங். யதா², மஹாராஜ, ரஞ்ஞோ சக்கவத்திஸ்ஸ மணிரதனங் ஸுப⁴ங் ஜாதிமந்தங் அட்ட²ங்ஸங் ஸுபரிகம்மகதங் சதுஹத்தா²யாமங் ஸகடனாபி⁴பரிணாஹங் ந ஸக்கா கேனசி பிலோதிகாய வேடெ²த்வா பேளாய பக்கி²பித்வா ஸத்த²கனிஸானபரிபோ⁴கே³ன பரிபு⁴ஞ்ஜிதுங், ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, லோகே சக்கவத்திரஞ்ஞோ மணிரதனப்படிபா⁴க³ஸ்ஸ வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங்.
‘‘Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ. Yathā, mahārāja, rañño cakkavattissa maṇiratanaṃ subhaṃ jātimantaṃ aṭṭhaṃsaṃ suparikammakataṃ catuhatthāyāmaṃ sakaṭanābhipariṇāhaṃ na sakkā kenaci pilotikāya veṭhetvā peḷāya pakkhipitvā satthakanisānaparibhogena paribhuñjituṃ, evameva kho, mahārāja, loke cakkavattirañño maṇiratanappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ.
‘‘அபரம்பி, மஹாராஜ, உத்தரிங் காரணங் ஸுணோஹி, யேன காரணேன வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங். யதா², மஹாராஜ, திதா⁴ பபி⁴ன்னோ ஸப்³ப³ஸேதோ ஸத்தப்பதிட்டி²தோ அட்ட²ரதனுப்³பே³தோ⁴ நவரதனாயாமபரிணாஹோ பாஸாதி³கோ த³ஸ்ஸனீயோ உபோஸதோ² நாக³ராஜா ந ஸக்கா கேனசி ஸுப்பேன வா ஸராவேன வா பித³ஹிதுங், கோ³வச்ச²கோ விய வச்ச²கஸாலாய பக்கி²பித்வா பரிஹரிதுங் வா, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, லோகே உபோஸத²னாக³ராஜப்படிபா⁴க³ஸ்ஸ வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங்.
‘‘Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ. Yathā, mahārāja, tidhā pabhinno sabbaseto sattappatiṭṭhito aṭṭharatanubbedho navaratanāyāmapariṇāho pāsādiko dassanīyo uposatho nāgarājā na sakkā kenaci suppena vā sarāvena vā pidahituṃ, govacchako viya vacchakasālāya pakkhipitvā pariharituṃ vā, evameva kho, mahārāja, loke uposathanāgarājappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ.
‘‘அபரம்பி, மஹாராஜ, உத்தரிங் காரணங் ஸுணோஹி, யேன காரணேன வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங். யதா², மஹாராஜ, மஹாஸமுத்³தோ³ தீ³க⁴புது²லவித்தி²ண்ணோ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமெய்யோ து³ருத்தரோ அபரியோகா³ள்ஹோ அனாவடோ ந ஸக்கா கேனசி ஸப்³ப³த்த² பித³ஹித்வா ஏகதித்தே²ன பரிபோ⁴க³ங் காதுங், ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, லோகே மஹாஸமுத்³த³ப்படிபா⁴க³ஸ்ஸ வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங்.
‘‘Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ. Yathā, mahārāja, mahāsamuddo dīghaputhulavitthiṇṇo gambhīro appameyyo duruttaro apariyogāḷho anāvaṭo na sakkā kenaci sabbattha pidahitvā ekatitthena paribhogaṃ kātuṃ, evameva kho, mahārāja, loke mahāsamuddappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ.
‘‘அபரம்பி, மஹாராஜ, உத்தரிங் காரணங் ஸுணோஹி, யேன காரணேன வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங். யதா², மஹாராஜ, ஹிமவந்தோ பப்³ப³தராஜா பஞ்சயோஜனஸதங் அச்சுக்³க³தோ நபே⁴ திஸஹஸ்ஸயோஜனாயாமவித்தா²ரோ சதுராஸீதிகூடஸஹஸ்ஸப்படிமண்டி³தோ பஞ்சன்னங் மஹானதீ³ஸதானங் பப⁴வோ மஹாபூ⁴தக³ணாலயோ நானாவித⁴க³ந்த⁴த⁴ரோ தி³ப்³போ³ஸத⁴ஸதஸமலங்கதோ நபே⁴ வலாஹகோ விய அச்சுக்³க³தோ தி³ஸ்ஸதி, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, லோகே ஹிமவந்தபப்³ப³தராஜப்படிபா⁴க³ஸ்ஸ வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங்.
‘‘Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ. Yathā, mahārāja, himavanto pabbatarājā pañcayojanasataṃ accuggato nabhe tisahassayojanāyāmavitthāro caturāsītikūṭasahassappaṭimaṇḍito pañcannaṃ mahānadīsatānaṃ pabhavo mahābhūtagaṇālayo nānāvidhagandhadharo dibbosadhasatasamalaṅkato nabhe valāhako viya accuggato dissati, evameva kho, mahārāja, loke himavantapabbatarājappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ.
‘‘அபரம்பி, மஹாராஜ, உத்தரிங் காரணங் ஸுணோஹி, யேன காரணேன வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங். யதா², மஹாராஜ, ரத்தந்த⁴காரதிமிஸாயங் உபரிபப்³ப³தக்³கே³ ஜலமானோ மஹாஅக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ ஸுவிதூ³ரேபி பஞ்ஞாயதி, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, வெஸ்ஸந்தரோ ராஜா பப்³ப³தக்³கே³ ஜலமானோ மஹாஅக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ விய ஸுவிதூ³ரேபி பாகடோ பஞ்ஞாயதி, தஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங்.
‘‘Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ. Yathā, mahārāja, rattandhakāratimisāyaṃ uparipabbatagge jalamāno mahāaggikkhandho suvidūrepi paññāyati, evameva kho, mahārāja, vessantaro rājā pabbatagge jalamāno mahāaggikkhandho viya suvidūrepi pākaṭo paññāyati, tassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ.
‘‘அபரம்பி, மஹாராஜ, உத்தரிங் காரணங் ஸுணோஹி, யேன காரணேன வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங். யதா², மஹாராஜ, ஹிமவந்தே பப்³ப³தே நாக³புப்ப²ஸமயே உஜுவாதே வாயந்தே த³ஸ த்³வாத³ஸ யோஜனானி புப்ப²க³ந்தோ⁴ வாயதி, ஏவமேவ கோ² , மஹாராஜ, வெஸ்ஸந்தரஸ்ஸ ரஞ்ஞோ அபி யோஜனஸஹஸ்ஸேஹிபி யாவ அகனிட்ட²ப⁴வனங் எத்த²ந்தரே ஸுராஸுரக³ருளக³ந்த⁴ப்³ப³யக்க²ரக்க²ஸமஹோரக³கின்னரஇந்த³ப⁴வனேஸு கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³தோ, ஸீலவரக³ந்தோ⁴ சஸ்ஸ ஸம்பவாயதி, தேன தஸ்ஸ தா³ரகா ந ஸக்கா கேனசி தா³ஸபோ⁴கே³ன பு⁴ஞ்ஜிதுங். அனுஸிட்டோ², மஹாராஜ, ஜாலீ குமாரோ பிதரா வெஸ்ஸந்தரேன ரஞ்ஞா ‘அய்யகோ தே, தாத, தும்ஹே ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ த⁴னங் த³த்வா நிக்கிணந்தோ தங் நிக்க²ஸஹஸ்ஸங் த³த்வா நிக்கிணாது, கண்ஹாஜினங் நிக்கிணந்தோ தா³ஸஸதங் தா³ஸிஸதங் ஹத்தி²ஸதங் அஸ்ஸஸதங் தே⁴னுஸதங் உஸப⁴ஸதங் நிக்க²ஸதந்தி ஸப்³ப³ஸதங் த³த்வா நிக்கிணாது, யதி³ தே, தாத, அய்யகோ தும்ஹே ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ஹத்த²தோ ஆணாய ப³லஸா முதா⁴ க³ண்ஹாதி, மா தும்ஹே அய்யகஸ்ஸ வசனங் கரித்த², ப்³ராஹ்மணஸ்ஸேவ அனுயாயினோ ஹோதா²’தி, ஏவமனுஸாஸித்வா புத்தே பேஸேஸி, ததோ ஜாலீகுமாரோ க³ந்த்வா அய்யகேன புட்டோ² கதே²ஸி –
‘‘Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ. Yathā, mahārāja, himavante pabbate nāgapupphasamaye ujuvāte vāyante dasa dvādasa yojanāni pupphagandho vāyati, evameva kho , mahārāja, vessantarassa rañño api yojanasahassehipi yāva akaniṭṭhabhavanaṃ etthantare surāsuragaruḷagandhabbayakkharakkhasamahoragakinnaraindabhavanesu kittisaddo abbhuggato, sīlavaragandho cassa sampavāyati, tena tassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ. Anusiṭṭho, mahārāja, jālī kumāro pitarā vessantarena raññā ‘ayyako te, tāta, tumhe brāhmaṇassa dhanaṃ datvā nikkiṇanto taṃ nikkhasahassaṃ datvā nikkiṇātu, kaṇhājinaṃ nikkiṇanto dāsasataṃ dāsisataṃ hatthisataṃ assasataṃ dhenusataṃ usabhasataṃ nikkhasatanti sabbasataṃ datvā nikkiṇātu, yadi te, tāta, ayyako tumhe brāhmaṇassa hatthato āṇāya balasā mudhā gaṇhāti, mā tumhe ayyakassa vacanaṃ karittha, brāhmaṇasseva anuyāyino hothā’ti, evamanusāsitvā putte pesesi, tato jālīkumāro gantvā ayyakena puṭṭho kathesi –
‘‘‘ஸஹஸ்ஸக்³க⁴ங் ஹி மங் தாத, ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ பிதா அதா³;
‘‘‘Sahassagghaṃ hi maṃ tāta, brāhmaṇassa pitā adā;
அதோ² கண்ஹாஜினங் கஞ்ஞங், ஹத்தீ²னஞ்ச ஸதேன சா’’’தி.
Atho kaṇhājinaṃ kaññaṃ, hatthīnañca satena cā’’’ti.
‘‘ஸுனிப்³பே³டி²தோ, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, பஞ்ஹோ; ஸுபி⁴ன்னங் தி³ட்டி²ஜாலங்; ஸுமத்³தி³தோ பரவாதோ³; ஸகஸமயோ ஸுதீ³பிதோ; ப்³யஞ்ஜனங் ஸுபரிஸோதி⁴தங்; ஸுவிப⁴த்தோ அத்தோ²; ஏவமேதங் ததா² ஸம்படிச்சா²மீ’’தி.
‘‘Sunibbeṭhito, bhante nāgasena, pañho; subhinnaṃ diṭṭhijālaṃ; sumaddito paravādo; sakasamayo sudīpito; byañjanaṃ suparisodhitaṃ; suvibhatto attho; evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
வெஸ்ஸந்தரபஞ்ஹோ பட²மோ.
Vessantarapañho paṭhamo.
Footnotes:
