| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / সংযুত্তনিকায (অট্ঠকথা) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) |
৯. ৰেসালীসুত্তৰণ্ণনা
9. Vesālīsuttavaṇṇanā
৯৮৫. নৰমে ৰেসালিযন্তি এৰংনামকে ইত্থিলিঙ্গৰসেন পৰত্তৰোহারে নগরে। তঞ্হি নগরং তিক্খত্তুং পাকারপরিক্খেপৰড্ঢনেন ৰিসালীভূতত্তা ৰেসালীতি ৰুচ্চতি। ইদম্পি চ নগরং সব্বঞ্ঞুতং পত্তেযেৰ সম্মাসম্বুদ্ধে সব্বাকারৰেপুল্লতং পত্তন্তি ৰেদিতব্বং। এৰং গোচরগামং দস্সেত্ৰা নিৰাসট্ঠানমাহ মহাৰনে কূটাগারসালাযন্তি। তত্থ মহাৰনং নাম সযংজাতং অরোপিমং সপরিচ্ছেদং মহন্তং ৰনং। কপিলৰত্থুসামন্তা পন মহাৰনং হিমৰন্তেন সহ একাবদ্ধং অপরিচ্ছেদং হুত্ৰা মহাসমুদ্দং আহচ্চ ঠিতং। ইদং তাদিসং ন হোতি, সপরিচ্ছেদং মহন্তং ৰনন্তি মহাৰনং। কূটাগারসালা পন মহাৰনং নিস্সায কতে আরামে কূটাগারং অন্তোকত্ৰা হংসৰট্টকচ্ছন্নেন কতা সব্বাকারসম্পন্না বুদ্ধস্স ভগৰতো গন্ধকুটীতি ৰেদিতব্বা।
985. Navame vesāliyanti evaṃnāmake itthiliṅgavasena pavattavohāre nagare. Tañhi nagaraṃ tikkhattuṃ pākāraparikkhepavaḍḍhanena visālībhūtattā vesālīti vuccati. Idampi ca nagaraṃ sabbaññutaṃ patteyeva sammāsambuddhe sabbākāravepullataṃ pattanti veditabbaṃ. Evaṃ gocaragāmaṃ dassetvā nivāsaṭṭhānamāha mahāvane kūṭāgārasālāyanti. Tattha mahāvanaṃ nāma sayaṃjātaṃ aropimaṃ saparicchedaṃ mahantaṃ vanaṃ. Kapilavatthusāmantā pana mahāvanaṃ himavantena saha ekābaddhaṃ aparicchedaṃ hutvā mahāsamuddaṃ āhacca ṭhitaṃ. Idaṃ tādisaṃ na hoti, saparicchedaṃ mahantaṃ vananti mahāvanaṃ. Kūṭāgārasālā pana mahāvanaṃ nissāya kate ārāme kūṭāgāraṃ antokatvā haṃsavaṭṭakacchannena katā sabbākārasampannā buddhassa bhagavato gandhakuṭīti veditabbā.
অনেকপরিযাযেন অসুভকথং কথেতীতি অনেকেহি কারণেহি অসুভাকারসন্দস্সনপ্পৰত্তং কাযৰিচ্ছন্দনীযকথং কথেতি। সেয্যথিদং – অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা নখা দন্তা…পে॰… মুত্তন্তি। কিং ৰুত্তং হোতি? ভিক্খৰে, ইমস্মিং ব্যামমত্তে কল়েৰরে সব্বাকারেনপি ৰিচিনন্তো ন কোচি কিঞ্চি মুত্তং ৰা মণিং ৰা ৰেল়ুরিযং ৰা অগরুং ৰা চন্দনং ৰা কুঙ্কুমং ৰা কপ্পুরং ৰা ৰাসচুণ্ণাদিং ৰা অণুমত্তম্পি সুচিভাৰং পস্সতি, অথ খো পরমদুগ্গন্ধং জেগুচ্ছঅস্সিরিকদস্সনং কেসলোমাদিনানপ্পকারং অসুচিমেৰ পস্সতি, তস্মা ন এত্থ ছন্দো ৰা রাগো ৰা করণীযো। যেপি উত্তমঙ্গে সিরসি জাতা কেসা নাম, তেপি অসুভা চেৰ অসুচিনো চ পটিকূলা চ। সো চ নেসং অসুভাসুচিপটিকূলভাৰো ৰণ্ণতোপি সণ্ঠানতোপি গন্ধতোপি আসযতোপি ওকাসতোপীতি পঞ্চহাকারেহি ৰেদিতব্বো। এৰং লোমাদীনম্পীতি অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারো পন ৰিসুদ্ধিমগ্গে (ৰিসুদ্ধি॰ ১.৩০৭) ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো। ইতি ভগৰা একমেকস্মিং কোট্ঠাসে পঞ্চপঞ্চপ্পভেদেন অনেকপরিযাযেন অসুভকথং কথেতি।
Anekapariyāyena asubhakathaṃ kathetīti anekehi kāraṇehi asubhākārasandassanappavattaṃ kāyavicchandanīyakathaṃ katheti. Seyyathidaṃ – atthi imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā…pe… muttanti. Kiṃ vuttaṃ hoti? Bhikkhave, imasmiṃ byāmamatte kaḷevare sabbākārenapi vicinanto na koci kiñci muttaṃ vā maṇiṃ vā veḷuriyaṃ vā agaruṃ vā candanaṃ vā kuṅkumaṃ vā kappuraṃ vā vāsacuṇṇādiṃ vā aṇumattampi sucibhāvaṃ passati, atha kho paramaduggandhaṃ jegucchaassirikadassanaṃ kesalomādinānappakāraṃ asucimeva passati, tasmā na ettha chando vā rāgo vā karaṇīyo. Yepi uttamaṅge sirasi jātā kesā nāma, tepi asubhā ceva asucino ca paṭikūlā ca. So ca nesaṃ asubhāsucipaṭikūlabhāvo vaṇṇatopi saṇṭhānatopi gandhatopi āsayatopi okāsatopīti pañcahākārehi veditabbo. Evaṃ lomādīnampīti ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana visuddhimagge (visuddhi. 1.307) vuttanayeneva veditabbo. Iti bhagavā ekamekasmiṃ koṭṭhāse pañcapañcappabhedena anekapariyāyena asubhakathaṃ katheti.
অসুভায ৰণ্ণং ভাসতীতি উদ্ধুমাতকাদিৰসেন অসুভমাতিকং নিক্খিপিত্ৰা পদভাজনীযেন তং ৰিভজন্তো ৰণ্ণেন্তো অসুভায ৰণ্ণং ভাসতি। অসুভভাৰনায ৰণ্ণং ভাসতীতি যা অযং কেসাদীসু ৰা উদ্ধুমাতকাদীসু ৰা অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰত্থূসু অসুভাকারং গহেত্ৰা পৰত্তস্স চিত্তস্স ভাৰনা ৰড্ঢনা ফাতিকম্মং, তস্সা অসুভভাৰনায আনিসংসং দস্সেন্তো ৰণ্ণং ভাসতি, গুণং পরিকিত্তেতি। সেয্যথিদং – ‘‘অসুভভাৰনাভিযুত্তো, ভিক্খৰে, ভিক্খু কেসাদীসু ৰা ৰত্থূসু উদ্ধুমাতকাদীসু ৰা পঞ্চঙ্গৰিপ্পহীনং পঞ্চঙ্গসমন্নাগতং তিৰিধকল্যাণং দসলক্খণসম্পন্নং পঠমজ্ঝানং পটিলভতি। সো তং পঠমজ্ঝানসঙ্খাতং চিত্তমঞ্জূসং নিস্সায ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা উত্তমত্থং অরহত্তং পাপুণাতী’’তি।
Asubhāya vaṇṇaṃ bhāsatīti uddhumātakādivasena asubhamātikaṃ nikkhipitvā padabhājanīyena taṃ vibhajanto vaṇṇento asubhāya vaṇṇaṃ bhāsati. Asubhabhāvanāya vaṇṇaṃ bhāsatīti yā ayaṃ kesādīsu vā uddhumātakādīsu vā ajjhattabahiddhāvatthūsu asubhākāraṃ gahetvā pavattassa cittassa bhāvanā vaḍḍhanā phātikammaṃ, tassā asubhabhāvanāya ānisaṃsaṃ dassento vaṇṇaṃ bhāsati, guṇaṃ parikitteti. Seyyathidaṃ – ‘‘asubhabhāvanābhiyutto, bhikkhave, bhikkhu kesādīsu vā vatthūsu uddhumātakādīsu vā pañcaṅgavippahīnaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ tividhakalyāṇaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ paṭhamajjhānaṃ paṭilabhati. So taṃ paṭhamajjhānasaṅkhātaṃ cittamañjūsaṃ nissāya vipassanaṃ vaḍḍhetvā uttamatthaṃ arahattaṃ pāpuṇātī’’ti.
ইচ্ছামহং, ভিক্খৰে, অড্ঢমাসং পটিসল্লীযিতুন্তি অহং, ভিক্খৰে, একং অড্ঢমাসং পটিসল্লীযিতুং নিলীযিতুং এককোৰ হুত্ৰা ৰিহরিতুং ইচ্ছামীতি অত্থো। নাম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেনাতি যো অত্তনা পযুত্তৰাচং অকত্ৰা মমত্থায সদ্ধেসু কুলেসু পটিযত্তপিণ্ডপাতং নীহরিত্ৰা ময্হং উপনামেতি, তং পিণ্ডপাতনীহারকং একং ভিক্খুং ঠপেত্ৰা নাম্হি অঞ্ঞেন কেনচি ভিক্খুনা ৰা গহট্ঠেন ৰা উপসঙ্কমিতব্বোতি।
Icchāmahaṃ, bhikkhave, aḍḍhamāsaṃ paṭisallīyitunti ahaṃ, bhikkhave, ekaṃ aḍḍhamāsaṃ paṭisallīyituṃ nilīyituṃ ekakova hutvā viharituṃ icchāmīti attho. Nāmhi kenaci upasaṅkamitabbo aññatra ekena piṇḍapātanīhārakenāti yo attanā payuttavācaṃ akatvā mamatthāya saddhesu kulesu paṭiyattapiṇḍapātaṃ nīharitvā mayhaṃ upanāmeti, taṃ piṇḍapātanīhārakaṃ ekaṃ bhikkhuṃ ṭhapetvā nāmhi aññena kenaci bhikkhunā vā gahaṭṭhena vā upasaṅkamitabboti.
কস্মা পন এৰমাহাতি? অতীতে কির পঞ্চসতা মিগলুদ্দকা মহতীহি দণ্ডৰাগুরাদীহি অরঞ্ঞং পরিক্খিপিত্ৰা হট্ঠতুট্ঠা একতোযেৰ যাৰজীৰং মিগপক্খিঘাতকম্মেন জীৰিকং কপ্পেত্ৰা নিরযে উপ্পন্না। তে তত্থ পচ্চিত্ৰা পুব্বে কতেন কেনচিদেৰ কুসলকম্মেন মনুস্সেসু উপ্পন্না কল্যাণূপনিস্সযৰসেন সব্বেপি ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জঞ্চ উপসম্পদঞ্চ লভিংসু। তেসং ততো মূলাকুসলকম্মতো অৰিপক্কৰিপাকা অপরাপরচেতনা তস্মিং অড্ঢমাসব্ভন্তরে অত্তূপক্কমেন চ পরূপক্কমেন চ জীৰিতূপচ্ছেদায ওকাসমকাসি। তং ভগৰা অদ্দস। কম্মৰিপাকো চ নাম ন সক্কা কেনচি পটিবাহিতুং। তেসু চ ভিক্খূসু পুথুজ্জনাপি অত্থি, সোতাপন্নসকদাগামিঅনাগামিখীণাসৰাপি। তত্থ খীণাসৰা অপ্পটিসন্ধিকা, ইতরে অরিযসাৰকা নিযতগতিকা সুগতিপরাযণা, পুথুজ্জনানং গতি অনিযতা।
Kasmā pana evamāhāti? Atīte kira pañcasatā migaluddakā mahatīhi daṇḍavāgurādīhi araññaṃ parikkhipitvā haṭṭhatuṭṭhā ekatoyeva yāvajīvaṃ migapakkhighātakammena jīvikaṃ kappetvā niraye uppannā. Te tattha paccitvā pubbe katena kenacideva kusalakammena manussesu uppannā kalyāṇūpanissayavasena sabbepi bhagavato santike pabbajjañca upasampadañca labhiṃsu. Tesaṃ tato mūlākusalakammato avipakkavipākā aparāparacetanā tasmiṃ aḍḍhamāsabbhantare attūpakkamena ca parūpakkamena ca jīvitūpacchedāya okāsamakāsi. Taṃ bhagavā addasa. Kammavipāko ca nāma na sakkā kenaci paṭibāhituṃ. Tesu ca bhikkhūsu puthujjanāpi atthi, sotāpannasakadāgāmianāgāmikhīṇāsavāpi. Tattha khīṇāsavā appaṭisandhikā, itare ariyasāvakā niyatagatikā sugatiparāyaṇā, puthujjanānaṃ gati aniyatā.
অথ ভগৰা চিন্তেসি – ‘‘ইমে অত্তভাৰে ছন্দরাগেন মরণভযভীতা ন সক্খিস্সন্তি গতিং ৰিসোধেতুং, হন্দ নেসং ছন্দরাগপ্পহানায অসুভকথং কথেমি। তং সুত্ৰা অত্তভাৰে ৰিগতচ্ছন্দরাগতায গতিৰিসোধনং কত্ৰা সগ্গে পটিসন্ধিং গণ্হিস্সন্তি, এৰং তেসং মম সন্তিকে পব্বজ্জা সাত্থিকা ভৰিস্সতী’’তি। ততো তেসং অনুগ্গহায অসুভকথং কথেসি কম্মট্ঠানসীসেন, নো মরণৰণ্ণসংৰণ্ণনাধিপ্পাযেন। কথেত্ৰা চ পনস্স এতদহোসি – ‘‘সচে ইমং অড্ঢমাসং মং ভিক্খূ পস্সিস্সন্তি, ‘অজ্জ একো ভিক্খু মতো, অজ্জ দ্ৰে…পে॰… অজ্জ দসা’তি আগন্ত্ৰা আরোচেস্সন্তি, অযঞ্চ কম্মৰিপাকো ন সক্কা মযা ৰা অঞ্ঞেন ৰা পটিবাহিতুং, স্ৰাহং তং সুত্ৰাপি কিং করিস্সামি, কিং মে অনত্থকেন অনযব্যসনেন সুতেন, হন্দাহং ভিক্খূনং অদস্সনং উপগচ্ছামী’’তি। তস্মা এৰমাহ – ‘‘ইচ্ছামহং, ভিক্খৰে, অড্ঢমাসং পটিসল্লীযিতুং, নাম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেনা’’তি।
Atha bhagavā cintesi – ‘‘ime attabhāve chandarāgena maraṇabhayabhītā na sakkhissanti gatiṃ visodhetuṃ, handa nesaṃ chandarāgappahānāya asubhakathaṃ kathemi. Taṃ sutvā attabhāve vigatacchandarāgatāya gativisodhanaṃ katvā sagge paṭisandhiṃ gaṇhissanti, evaṃ tesaṃ mama santike pabbajjā sātthikā bhavissatī’’ti. Tato tesaṃ anuggahāya asubhakathaṃ kathesi kammaṭṭhānasīsena, no maraṇavaṇṇasaṃvaṇṇanādhippāyena. Kathetvā ca panassa etadahosi – ‘‘sace imaṃ aḍḍhamāsaṃ maṃ bhikkhū passissanti, ‘ajja eko bhikkhu mato, ajja dve…pe… ajja dasā’ti āgantvā ārocessanti, ayañca kammavipāko na sakkā mayā vā aññena vā paṭibāhituṃ, svāhaṃ taṃ sutvāpi kiṃ karissāmi, kiṃ me anatthakena anayabyasanena sutena, handāhaṃ bhikkhūnaṃ adassanaṃ upagacchāmī’’ti. Tasmā evamāha – ‘‘icchāmahaṃ, bhikkhave, aḍḍhamāsaṃ paṭisallīyituṃ, nāmhi kenaci upasaṅkamitabbo aññatra ekena piṇḍapātanīhārakenā’’ti.
অপরে পনাহু – ‘‘পরূপৰাদৰিৰজ্জনত্থং এৰং ৰত্ৰা পটিসল্লীনো’’তি। পরে কির ভগৰন্তং উপৰদিস্সন্তি – ‘‘অযং ‘সব্বঞ্ঞূ অহং সদ্ধম্মৰরচক্কৰত্তী’তি পটিজানমানো অত্তনোপি সাৰকে অঞ্ঞমঞ্ঞং ঘাতেন্তে নিৰারেতুং ন সক্কোতি, কিং অঞ্ঞং সক্খিস্সতী’’তি? তত্র পণ্ডিতা ৰক্খন্তি – ‘‘ভগৰা পটিসল্লানমনুযুত্তো ন ইমং পৰত্তিং জানাতি, কোচিস্স আরোচযিতাপি নত্থি , সচে জানেয্য অদ্ধা নিৰারেয্যা’’তি। ইদং পন ইচ্ছামত্তং, পঠমমেৰেত্থ কারণং। নাস্সুধাতি এত্থ অস্সুধাতি পদপূরণমত্তে অৰধারণত্থে ৰা নিপাতো, নেৰ কোচি ভগৰন্তং উপসঙ্কমীতি অত্থো।
Apare panāhu – ‘‘parūpavādavivajjanatthaṃ evaṃ vatvā paṭisallīno’’ti. Pare kira bhagavantaṃ upavadissanti – ‘‘ayaṃ ‘sabbaññū ahaṃ saddhammavaracakkavattī’ti paṭijānamāno attanopi sāvake aññamaññaṃ ghātente nivāretuṃ na sakkoti, kiṃ aññaṃ sakkhissatī’’ti? Tatra paṇḍitā vakkhanti – ‘‘bhagavā paṭisallānamanuyutto na imaṃ pavattiṃ jānāti, kocissa ārocayitāpi natthi , sace jāneyya addhā nivāreyyā’’ti. Idaṃ pana icchāmattaṃ, paṭhamamevettha kāraṇaṃ. Nāssudhāti ettha assudhāti padapūraṇamatte avadhāraṇatthe vā nipāto, neva koci bhagavantaṃ upasaṅkamīti attho.
অনেকেহি ৰণ্ণসণ্ঠানাদীহি কারণেহি ৰোকারো অস্সাতি অনেকাকারৰোকারো। অনেকাকারৰোকিণ্ণো অনেকাকারেন সম্মিস্সোতি ৰুত্তং হোতি। কো সো? অসুভভাৰনানুযোগো, তং অনেকাকারৰোকারং। অসুভভাৰনানুযোগমনুযুত্তা ৰিহরন্তীতি যুত্তপ্পযুত্তা ৰিহরন্তি। অট্টীযমানাতি তেন কাযেন অট্টা দুক্খিতা হোন্তি। হরাযমানাতি লজ্জমানা। জিগুচ্ছমানাতি জিগুচ্ছং উপ্পাদযমানা। সত্থহারকং পরিযেসন্তীতি জীৰিতহরণকসত্থং পরিযেসন্তি। ন কেৰলঞ্চ তে সত্থং পরিযেসিত্ৰা অত্তনা ৰা অত্তানং জীৰিতা ৰোরোপেন্তি, মিগলণ্ডিকম্পি পন সমণকুত্তকং উপসঙ্কমিত্ৰা, ‘‘সাধু নো, আৰুসো, জীৰিতা ৰোরোপেহী’’তি ৰদন্তি। এত্থ চ অরিযা নেৰ পাণাতিপাতং করিংসু, ন সমাদপেসুং, ন সমনুঞ্ঞা অহেসুং। পুথুজ্জনা পন সব্বমকংসু।
Anekehi vaṇṇasaṇṭhānādīhi kāraṇehi vokāro assāti anekākāravokāro. Anekākāravokiṇṇo anekākārena sammissoti vuttaṃ hoti. Ko so? Asubhabhāvanānuyogo, taṃ anekākāravokāraṃ. Asubhabhāvanānuyogamanuyuttā viharantīti yuttappayuttā viharanti. Aṭṭīyamānāti tena kāyena aṭṭā dukkhitā honti. Harāyamānāti lajjamānā. Jigucchamānāti jigucchaṃ uppādayamānā. Satthahārakaṃ pariyesantīti jīvitaharaṇakasatthaṃ pariyesanti. Na kevalañca te satthaṃ pariyesitvā attanā vā attānaṃ jīvitā voropenti, migalaṇḍikampi pana samaṇakuttakaṃ upasaṅkamitvā, ‘‘sādhu no, āvuso, jīvitā voropehī’’ti vadanti. Ettha ca ariyā neva pāṇātipātaṃ kariṃsu, na samādapesuṃ, na samanuññā ahesuṃ. Puthujjanā pana sabbamakaṃsu.
পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতোতি তেসং পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং জীৰিতক্খযপ্পত্তভাৰং ঞত্ৰা ততো একীভাৰতো ৰুট্ঠিতো জানন্তোপি অজানন্তো ৰিয কথাসমুট্ঠাপনত্থং আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি। কিং নু খো, আনন্দ, তনুভূতো ৰিয ভিক্খুসঙ্ঘোতি ইতো, আনন্দ, পুব্বে বহূ ভিক্খূ একতো উপট্ঠানং আগচ্ছন্তি, উদ্দেসং পরিপুচ্ছং গণ্হন্তি, সজ্ঝাযন্তি, একপজ্জোতো ৰিয আরামো দিস্সতি। ইদানি পন অড্ঢমাসমত্তস্স অচ্চযেন তনুভূতো ৰিয তনুকো মন্দো অপ্পকো ৰিরল়ো ৰিয জাতো ভিক্খুসঙ্ঘো। কিং নু খো কারণং? কিং দিসাসু পক্কন্তা ভিক্খূতি?
Paṭisallānā vuṭṭhitoti tesaṃ pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ jīvitakkhayappattabhāvaṃ ñatvā tato ekībhāvato vuṭṭhito jānantopi ajānanto viya kathāsamuṭṭhāpanatthaṃ āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi. Kiṃ nu kho, ānanda, tanubhūto viya bhikkhusaṅghoti ito, ānanda, pubbe bahū bhikkhū ekato upaṭṭhānaṃ āgacchanti, uddesaṃ paripucchaṃ gaṇhanti, sajjhāyanti, ekapajjoto viya ārāmo dissati. Idāni pana aḍḍhamāsamattassa accayena tanubhūto viya tanuko mando appako viraḷo viya jāto bhikkhusaṅgho. Kiṃ nu kho kāraṇaṃ? Kiṃ disāsu pakkantā bhikkhūti?
অথাযস্মা আনন্দো কম্মৰিপাকেন তেসং জীৰিতক্খযপ্পত্তিং অসল্লক্খেন্তো অসুভকম্মট্ঠানানুযোগপচ্চযা পন সল্লক্খেন্তো তথা হি পন, ভন্তে ভগৰাতিআদিং ৰত্ৰা ভিক্খূনং অরহত্তপ্পত্তিযা অঞ্ঞং কম্মট্ঠানং যাচন্তো, সাধু, ভন্তে, ভগৰাতিআদিমাহ। তস্সত্থো – সাধু, ভন্তে, ভগৰা অঞ্ঞং কারণং আচিক্খতু, যেন ভিক্খুসঙ্ঘো অরহত্তে পতিট্ঠহেয্য । মহাসমুদ্দং ওরোহণতিত্থানি ৰিয অঞ্ঞানিপি দসানুস্সতি, দসকসিণ, চতুধাতুৰৰত্থান, ব্রহ্মৰিহার, আনাপানস্সতিপভেদানি বহূনি নিব্বানোরোহণকম্মট্ঠানানি সন্তি, তেসু ভগৰা ভিক্খূ সমস্সাসেত্ৰা অঞ্ঞতরং কম্মট্ঠানং আচিক্খতূতি অধিপ্পাযো।
Athāyasmā ānando kammavipākena tesaṃ jīvitakkhayappattiṃ asallakkhento asubhakammaṭṭhānānuyogapaccayā pana sallakkhento tathā hi pana, bhante bhagavātiādiṃ vatvā bhikkhūnaṃ arahattappattiyā aññaṃ kammaṭṭhānaṃ yācanto, sādhu, bhante, bhagavātiādimāha. Tassattho – sādhu, bhante, bhagavā aññaṃ kāraṇaṃ ācikkhatu, yena bhikkhusaṅgho arahatte patiṭṭhaheyya . Mahāsamuddaṃ orohaṇatitthāni viya aññānipi dasānussati, dasakasiṇa, catudhātuvavatthāna, brahmavihāra, ānāpānassatipabhedāni bahūni nibbānorohaṇakammaṭṭhānāni santi, tesu bhagavā bhikkhū samassāsetvā aññataraṃ kammaṭṭhānaṃ ācikkhatūti adhippāyo.
অথ ভগৰা তথা কাতুকামো থেরং উয্যোজেন্তো তেনহানন্দাতিআদিমাহ। তত্থ ৰেসালিং উপনিস্সাযাতি ৰেসালিযং উপনিস্সায সমন্তা গাৰুতেপি অড্ঢযোজনেপি যাৰতিকা ৰিহরন্তি, তে সব্বে সন্নিপাতেহীতি অত্থো। সব্বে উপট্ঠানসালাযং সন্নিপাতেত্ৰাতি অত্তনা গন্তুং যুত্তট্ঠানং সযং গন্ত্ৰা অঞ্ঞত্থ দহরভিক্খূ পহিণিত্ৰা মুহুত্তেনেৰ অনৰসেসে ভিক্খূ উপট্ঠানসালাযং সমূহং কত্ৰা। যস্সদানি, ভন্তে, ভগৰা কালং মঞ্ঞতীতি এত্থ অযমধিপ্পাযো – ভগৰা ভিক্খুসঙ্ঘো সন্নিপতিতো, এস কালো ভিক্খূনং ধম্মকথং কাতুং, অনুসাসনিং দাতুং, ইদানি যস্স তুম্হে কালং জানাথ, তং কাতব্বন্তি।
Atha bhagavā tathā kātukāmo theraṃ uyyojento tenahānandātiādimāha. Tattha vesāliṃ upanissāyāti vesāliyaṃ upanissāya samantā gāvutepi aḍḍhayojanepi yāvatikā viharanti, te sabbe sannipātehīti attho. Sabbe upaṭṭhānasālāyaṃ sannipātetvāti attanā gantuṃ yuttaṭṭhānaṃ sayaṃ gantvā aññattha daharabhikkhū pahiṇitvā muhutteneva anavasese bhikkhū upaṭṭhānasālāyaṃ samūhaṃ katvā. Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatīti ettha ayamadhippāyo – bhagavā bhikkhusaṅgho sannipatito, esa kālo bhikkhūnaṃ dhammakathaṃ kātuṃ, anusāsaniṃ dātuṃ, idāni yassa tumhe kālaṃ jānātha, taṃ kātabbanti.
অথ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি, অযম্পি খো, ভিক্খৰেতি। আমন্তেত্ৰা চ পন ভিক্খূনং অরহত্তপ্পত্তিযা পুব্বে আচিক্খিতঅসুভকম্মট্ঠানতো অঞ্ঞং পরিযাযং আচিক্খন্তো আনাপানস্সতিসমাধীতিআদিমাহ। তত্থ আনাপানস্সতিসমাধীতি আনাপানপরিগ্গাহিকায সতিযা সদ্ধিং সম্পযুত্তো সমাধি, আনাপানস্সতিযং ৰা সমাধি, আনাপানস্সতিসমাধি। ভাৰিতোতি উপ্পাদিতো ৰড্ঢিতো ৰা। বহুলীকতোতি পুনপ্পুনং কতো। সন্তো চেৰ পণীতো চাতি সন্তো চেৰ পণীতো চেৰ। উভযত্থ এৰসদ্দেন নিযমো ৰেদিতব্বো। কিং ৰুত্তং হোতি? অযঞ্হি যথা অসুভকম্মট্ঠানং কেৰলং পটিৰেধৰসেন সন্তঞ্চ পণীতঞ্চ, ওল়ারিকারম্মণত্তা পন পটিকূলারম্মণত্তা চ আরম্মণৰসেন নেৰ সন্তং ন পণীতং, ন এৰং কেনচি পরিযাযেন অসন্তো ৰা অপ্পণীতো ৰা, অপিচ খো আরম্মণসন্ততাযপি সন্তো ৰূপসন্তো নিব্বুতো, পটিৰেধসঙ্খাতায অঙ্গসন্ততাযপি, আরম্মণপণীততায পণীতো অতিত্তিকরো, অঙ্গপণীততাযপীতি। তেন ৰুত্তং ‘‘সন্তো চেৰ পণীতো চা’’তি।
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi, ayampi kho, bhikkhaveti. Āmantetvā ca pana bhikkhūnaṃ arahattappattiyā pubbe ācikkhitaasubhakammaṭṭhānato aññaṃ pariyāyaṃ ācikkhanto ānāpānassatisamādhītiādimāha. Tattha ānāpānassatisamādhīti ānāpānapariggāhikāya satiyā saddhiṃ sampayutto samādhi, ānāpānassatiyaṃ vā samādhi, ānāpānassatisamādhi. Bhāvitoti uppādito vaḍḍhito vā. Bahulīkatoti punappunaṃ kato. Santo ceva paṇīto cāti santo ceva paṇīto ceva. Ubhayattha evasaddena niyamo veditabbo. Kiṃ vuttaṃ hoti? Ayañhi yathā asubhakammaṭṭhānaṃ kevalaṃ paṭivedhavasena santañca paṇītañca, oḷārikārammaṇattā pana paṭikūlārammaṇattā ca ārammaṇavasena neva santaṃ na paṇītaṃ, na evaṃ kenaci pariyāyena asanto vā appaṇīto vā, apica kho ārammaṇasantatāyapi santo vūpasanto nibbuto, paṭivedhasaṅkhātāya aṅgasantatāyapi, ārammaṇapaṇītatāya paṇīto atittikaro, aṅgapaṇītatāyapīti. Tena vuttaṃ ‘‘santo ceva paṇīto cā’’ti.
অসেচনকো চ সুখো চ ৰিহারোতি এত্থ পন নাস্স সেচনন্তি অসেচনকো, অনাসিত্তকো অব্বোকিণ্ণো পাটিযেক্কো আৰেণিকো, নত্থি এত্থ পরিকম্মেন ৰা উপচারেন ৰা সন্ততা, আদিসমন্নাহারতো পভুতি অত্তনো সভাৰেনেৰ সন্তো চ পণীতো চাতি অত্থো। কেচি ‘‘অসেচনকো’’তি অনাসিত্তকো ওজৰন্তো, সভাৰেনেৰ মধুরো’’তি ৰদন্তি। এৰমযং অসেচনকো চ অপ্পিতপ্পিতক্খণে কাযিকচেতসিকসুখপ্পটিলাভায সংৰত্তনতো সুখো চ ৰিহারোতি ৰেদিতব্বো।
Asecanakoca sukho ca vihāroti ettha pana nāssa secananti asecanako, anāsittako abbokiṇṇo pāṭiyekko āveṇiko, natthi ettha parikammena vā upacārena vā santatā, ādisamannāhārato pabhuti attano sabhāveneva santo ca paṇīto cāti attho. Keci ‘‘asecanako’’ti anāsittako ojavanto, sabhāveneva madhuro’’ti vadanti. Evamayaṃ asecanako ca appitappitakkhaṇe kāyikacetasikasukhappaṭilābhāya saṃvattanato sukho ca vihāroti veditabbo.
উপ্পন্নুপ্পন্নেতি অৰিক্খম্ভিতে। পাপকেতি লামকে। অকুসলে ধম্মেতি অকোসল্লসম্ভূতে ধম্মে। ঠানসো অন্তরধাপেতীতি খণেনেৰ অন্তরধাপেতি ৰিক্খম্ভেতি। ৰূপসমেতীতি সুট্ঠু উপসমেতি, নিব্বেধভাগিযত্তা অনুপুব্বেন অরিযমগ্গৰুদ্ধিপ্পত্তো সমুচ্ছিন্দতি, পটিপ্পস্সম্ভেতীতি ৰুত্তং হোতি। গিম্হানং পচ্ছিমে মাসেতি আসাল়্হমাসে। ঊহতং রজোজল্লন্তি অট্ঠ মাসে ৰাতাতপসুক্খায গোমহিংসাদিপাদপ্পহারসম্ভিন্নায পথৰিযা উদ্ধং হতং ঊহতং আকাসে সমুট্ঠিতং রজঞ্চ রেণুঞ্চ। মহা অকালমেঘোতি সব্বং নভং অজ্ঝোত্থরিত্ৰা উট্ঠিতো আসাল়্হজুণ্হপক্খে সকলং অড্ঢমাসং ৰস্সনকমেঘো। সো হি অসম্পত্তে ৰস্সকালে উপ্পন্নত্তা অকালমেঘোতি ইধ অধিপ্পেতো। ঠানসো অন্তরাধাপেতি ৰূপসমেতীতি খণেনেৰ অদস্সনং নেতি পথৰিযং সন্নিসীদাপেতি। এৰমেৰ খোতি ওপম্মনিদস্সনমেতং। ততো পরং ৰুত্তনযমেৰ।
Uppannuppanneti avikkhambhite. Pāpaketi lāmake. Akusale dhammeti akosallasambhūte dhamme. Ṭhānaso antaradhāpetīti khaṇeneva antaradhāpeti vikkhambheti. Vūpasametīti suṭṭhu upasameti, nibbedhabhāgiyattā anupubbena ariyamaggavuddhippatto samucchindati, paṭippassambhetīti vuttaṃ hoti. Gimhānaṃ pacchime māseti āsāḷhamāse. Ūhataṃ rajojallanti aṭṭha māse vātātapasukkhāya gomahiṃsādipādappahārasambhinnāya pathaviyā uddhaṃ hataṃ ūhataṃ ākāse samuṭṭhitaṃ rajañca reṇuñca. Mahā akālameghoti sabbaṃ nabhaṃ ajjhottharitvā uṭṭhito āsāḷhajuṇhapakkhe sakalaṃ aḍḍhamāsaṃ vassanakamegho. So hi asampatte vassakāle uppannattā akālameghoti idha adhippeto. Ṭhānaso antarādhāpeti vūpasametīti khaṇeneva adassanaṃ neti pathaviyaṃ sannisīdāpeti. Evameva khoti opammanidassanametaṃ. Tato paraṃ vuttanayameva.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / সংযুত্তনিকায • Saṃyuttanikāya / ৯. ৰেসালীসুত্তং • 9. Vesālīsuttaṃ
টীকা • Tīkā / সুত্তপিটক (টীকা) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / সংযুত্তনিকায (টীকা) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ৯. ৰেসালীসুত্তৰণ্ণনা • 9. Vesālīsuttavaṇṇanā
