Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / অঙ্গুত্তরনিকায • Aṅguttaranikāya

৩. ৰেনাগপুরসুত্তং

3. Venāgapurasuttaṃ

৬৪. একং সমযং ভগৰা কোসলেসু চারিকং চরমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং যেন ৰেনাগপুরং নাম কোসলানং ব্রাহ্মণগামো তদৰসরি। অস্সোসুং খো ৰেনাগপুরিকা ব্রাহ্মণগহপতিকা – ‘‘সমণো খলু , ভো, গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো ৰেনাগপুরং অনুপ্পত্তো। তং খো পন ভৰন্তং গোতমং এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’তি 1। সো ইমং লোকং সদেৰকং সমারকং সব্রহ্মকং সস্সমণব্রাহ্মণিং পজং সদেৰমনুস্সং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেতি। সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পরিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং পকাসেতি। সাধু খো পন তথারূপানং অরহতং দস্সনং হোতী’’তি।

64. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena venāgapuraṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Assosuṃ kho venāgapurikā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu , bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito venāgapuraṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti 2. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.

অথ খো ৰেনাগপুরিকা ব্রাহ্মণগহপতিকা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা অপ্পেকচ্চে ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু, অপ্পেকচ্চে ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদিংসু, সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু, অপ্পেকচ্চে যেন ভগৰা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু, অপ্পেকচ্চে নামগোত্তং সাৰেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু, অপ্পেকচ্চে তুণ্হীভূতা একমন্তং নিসীদিংসু। একমন্তং নিসিন্নো খো ৰেনাগপুরিকো ৰচ্ছগোত্তো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং এতদৰোচ –

Atha kho venāgapurikā brāhmaṇagahapatikā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho venāgapuriko vacchagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘অচ্ছরিযং , ভো গোতম, অব্ভুতং, ভো গোতম! যাৰঞ্চিদং ভোতো গোতমস্স ৰিপ্পসন্নানি ইন্দ্রিযানি, পরিসুদ্ধো ছৰিৰণ্ণো পরিযোদাতো। সেয্যথাপি, ভো গোতম, সারদং বদরপণ্ডুং 3 পরিসুদ্ধং হোতি পরিযোদাতং; এৰমেৰং ভোতো গোতমস্স ৰিপ্পসন্নানি ইন্দ্রিযানি পরিসুদ্ধো ছৰিৰণ্ণো পরিযোদাতো। সেয্যথাপি, ভো গোতম, তালপক্কং সম্পতি বন্ধনা পমুত্তং 4 পরিসুদ্ধং হোতি পরিযোদাতং; এৰমেৰং ভোতো গোতমস্স ৰিপ্পসন্নানি ইন্দ্রিযানি পরিসুদ্ধো ছৰিৰণ্ণো পরিযোদাতো। সেয্যথাপি, ভো গোতম, নেক্খং 5 জম্বোনদং দক্খকম্মারপুত্তসুপরিকম্মকতং উক্কামুখে সুকুসলসম্পহট্ঠং পণ্ডুকম্বলে নিক্খিত্তং ভাসতে চ তপতে চ ৰিরোচতি চ; এৰমেৰং ভোতো গোতমস্স ৰিপ্পসন্নানি ইন্দ্রিযানি পরিসুদ্ধো ছৰিৰণ্ণো পরিযোদাতো। যানি তানি, ভো গোতম, উচ্চাসযনমহাসযনানি, সেয্যথিদং – আসন্দি পল্লঙ্কো গোনকো চিত্তকো পটিকা পটলিকা তূলিকা ৰিকতিকা উদ্দলোমী একন্তলোমী কট্টিস্সং কোসেয্যং কুত্তকং হত্থত্থরং অস্সত্থরং রথত্থরং অজিনপ্পৰেণী কদলিমিগপৰরপচ্চত্থরণং 6 সউত্তরচ্ছদং উভতোলোহিতকূপধানং, এৰরূপানং নূন ভৰং গোতমো উচ্চাসযনমহাসযনানং নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী’’তি।

‘‘Acchariyaṃ , bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yāvañcidaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Seyyathāpi, bho gotama, sāradaṃ badarapaṇḍuṃ 7 parisuddhaṃ hoti pariyodātaṃ; evamevaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Seyyathāpi, bho gotama, tālapakkaṃ sampati bandhanā pamuttaṃ 8 parisuddhaṃ hoti pariyodātaṃ; evamevaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Seyyathāpi, bho gotama, nekkhaṃ 9 jambonadaṃ dakkhakammāraputtasuparikammakataṃ ukkāmukhe sukusalasampahaṭṭhaṃ paṇḍukambale nikkhittaṃ bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Yāni tāni, bho gotama, uccāsayanamahāsayanāni, seyyathidaṃ – āsandi pallaṅko gonako cittako paṭikā paṭalikā tūlikā vikatikā uddalomī ekantalomī kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇī kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ 10 sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ, evarūpānaṃ nūna bhavaṃ gotamo uccāsayanamahāsayanānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti.

‘‘যানি খো পন তানি, ব্রাহ্মণ, উচ্চাসযনমহাসযনানি, সেয্যথিদং – আসন্দি পল্লঙ্কো গোনকো চিত্তকো পটিকা পটলিকা তূলিকা ৰিকতিকা উদ্দলোমী একন্তলোমী কট্টিস্সং কোসেয্যং কুত্তকং হত্থত্থরং অস্সত্থরং রথত্থরং অজিনপ্পৰেণী কদলিমিগপৰরপচ্চত্থরণং সউত্তরচ্ছদং উভতোলোহিতকূপধানং। দুল্লভানি তানি পব্বজিতানং লদ্ধা চ পন 11 ন কপ্পন্তি।

‘‘Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, uccāsayanamahāsayanāni, seyyathidaṃ – āsandi pallaṅko gonako cittako paṭikā paṭalikā tūlikā vikatikā uddalomī ekantalomī kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇī kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ. Dullabhāni tāni pabbajitānaṃ laddhā ca pana 12 na kappanti.

‘‘তীণি খো, ইমানি, ব্রাহ্মণ, উচ্চাসযনমহাসযনানি, যেসাহং এতরহি নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী। কতমানি তীণি? দিব্বং উচ্চাসযনমহাসযনং, ব্রহ্মং উচ্চাসযনমহাসযনং, অরিযং উচ্চাসযনমহাসযনং। ইমানি খো, ব্রাহ্মণ, তীণি উচ্চাসযনমহাসযনানি, যেসাহং এতরহি নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী’’তি।

‘‘Tīṇi kho, imāni, brāhmaṇa, uccāsayanamahāsayanāni, yesāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. Katamāni tīṇi? Dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, brahmaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ. Imāni kho, brāhmaṇa, tīṇi uccāsayanamahāsayanāni, yesāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti.

‘‘কতমং পন তং, ভো গোতম, দিব্বং উচ্চাসযনমহাসযনং, যস্স ভৰং গোতমো এতরহি নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী’’তি? ‘‘ইধাহং, ব্রাহ্মণ, যং গামং ৰা নিগমং ৰা উপনিস্সায ৰিহরামি, সো পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায তমেৰ গামং ৰা নিগমং ৰা পিণ্ডায পৰিসামি। সো পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো ৰনন্তঞ্ঞেৰ পৰিসামি 13। সো যদেৰ তত্থ হোন্তি তিণানি ৰা পণ্ণানি ৰা তানি একজ্ঝং সঙ্ঘরিত্ৰা নিসীদামি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা। সো ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি ৰিৰিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৰিতক্কং সৰিচারং ৰিৰেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরামি; ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরামি; পীতিযা চ ৰিরাগা উপেক্খকো চ ৰিহরামি সতো চ সম্পজানো সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৰেদেমি, যং তং অরিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৰিহারী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরামি; সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৰ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপারিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরামি। সো চে অহং, ব্রাহ্মণ, এৰংভূতো চঙ্কমামি, দিব্বো মে এসো তস্মিং সমযে চঙ্কমো হোতি। সো চে অহং, ব্রাহ্মণ, এৰংভূতো তিট্ঠামি, দিব্বং মে এতং তস্মিং সমযে ঠানং হোতি। সো চে অহং, ব্রাহ্মণ, এৰংভূতো নিসীদামি, দিব্বং মে এতং তস্মিং সমযে আসনং হোতি। সো চে অহং, ব্রাহ্মণ, এৰংভূতো সেয্যং কপ্পেমি, দিব্বং মে এতং তস্মিং সমযে উচ্চাসযনমহাসযনং হোতি। ইদং খো, ব্রাহ্মণ, দিব্বং উচ্চাসযনমহাসযনং, যস্সাহং এতরহি নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী’’তি।

‘‘Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassa bhavaṃ gotamo etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, brāhmaṇa, yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vanantaññeva pavisāmi 14. So yadeva tattha honti tiṇāni vā paṇṇāni vā tāni ekajjhaṃ saṅgharitvā nisīdāmi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi; vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi; pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharāmi sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedemi, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi; sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto caṅkamāmi, dibbo me eso tasmiṃ samaye caṅkamo hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto tiṭṭhāmi, dibbaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye ṭhānaṃ hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto nisīdāmi, dibbaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye āsanaṃ hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto seyyaṃ kappemi, dibbaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye uccāsayanamahāsayanaṃ hoti. Idaṃ kho, brāhmaṇa, dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti.

‘‘অচ্ছরিযং, ভো গোতম, অব্ভুতং, ভো গোতম! কো চঞ্ঞো এৰরূপস্স দিব্বস্স উচ্চাসযনমহাসযনস্স নিকামলাভী ভৰিস্সতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী, অঞ্ঞত্র ভোতা গোতমেন!

‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Ko cañño evarūpassa dibbassa uccāsayanamahāsayanassa nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī, aññatra bhotā gotamena!

‘‘কতমং পন তং, ভো গোতম, ব্রহ্মং উচ্চাসযনমহাসযনং, যস্স ভৰং গোতমো এতরহি নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী’’তি? ‘‘ইধাহং, ব্রাহ্মণ, যং গামং ৰা নিগমং ৰা উপনিস্সায ৰিহরামি, সো পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায তমেৰ গামং ৰা নিগমং ৰা পিণ্ডায পৰিসামি। সো পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো ৰনন্তঞ্ঞেৰ পৰিসামি। সো যদেৰ তত্থ হোন্তি তিণানি ৰা পণ্ণানি ৰা তানি একজ্ঝং সঙ্ঘরিত্ৰা নিসীদামি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা। সো মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরামি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্ঝেন 15 ফরিত্ৰা ৰিহরামি। করুণাসহগতেন চেতসা…পে॰… মুদিতাসহগতেন চেতসা…পে॰… উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরামি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং , তথা চতুত্থং 16, ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্ঝেন ফরিত্ৰা ৰিহরামি। সো চে অহং, ব্রাহ্মণ, এৰংভূতো চঙ্কমামি, ব্রহ্মা মে এসো তস্মিং সমযে চঙ্কমো হোতি। সো চে অহং, ব্রাহ্মণ, এৰংভূতো তিট্ঠামি…পে॰… নিসীদামি…পে॰… সেয্যং কপ্পেমি, ব্রহ্মং মে এতং তস্মিং সমযে উচ্চাসযনমহাসযনং হোতি। ইদং খো, ব্রাহ্মণ, ব্রহ্মং উচ্চাসযনমহাসযনং, যস্সাহং এতরহি নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী’’তি।

‘‘Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, brahmaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassa bhavaṃ gotamo etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, brāhmaṇa, yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vanantaññeva pavisāmi. So yadeva tattha honti tiṇāni vā paṇṇāni vā tāni ekajjhaṃ saṅgharitvā nisīdāmi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharāmi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena 17 pharitvā viharāmi. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharāmi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ , tathā catutthaṃ 18, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharāmi. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto caṅkamāmi, brahmā me eso tasmiṃ samaye caṅkamo hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto tiṭṭhāmi…pe… nisīdāmi…pe… seyyaṃ kappemi, brahmaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye uccāsayanamahāsayanaṃ hoti. Idaṃ kho, brāhmaṇa, brahmaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti.

‘‘অচ্ছরিযং , ভো গোতম, অব্ভুতং, ভো গোতম! কো চঞ্ঞো এৰরূপস্স ব্রহ্মস্স উচ্চাসযনমহাসযনস্স নিকামলাভী ভৰিস্সতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী, অঞ্ঞত্র ভোতা গোতমেন!

‘‘Acchariyaṃ , bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Ko cañño evarūpassa brahmassa uccāsayanamahāsayanassa nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī, aññatra bhotā gotamena!

‘‘কতমং পন তং, ভো গোতম, অরিযং উচ্চাসযনমহাসযনং, যস্স ভৰং গোতমো এতরহি নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী’’তি? ‘‘ইধাহং, ব্রাহ্মণ, যং গামং ৰা নিগমং ৰা উপনিস্সায ৰিহরামি, সো পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায তমেৰ গামং ৰা নিগমং ৰা পিণ্ডায পৰিসামি। সো পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো ৰনন্তঞ্ঞেৰ পৰিসামি। সো যদেৰ তত্থ হোন্তি তিণানি ৰা পণ্ণানি ৰা তানি একজ্ঝং সঙ্ঘরিত্ৰা নিসীদামি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা। সো এৰং জানামি – ‘রাগো মে পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰংকতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো; দোসো মে পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো; মোহো মে পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো’। সো চে অহং, ব্রাহ্মণ, এৰংভূতো চঙ্কমামি, অরিযো মে এসো তস্মিং সমযে চঙ্কমো হোতি। সো চে অহং, ব্রাহ্মণ, এৰংভূতো তিট্ঠামি…পে॰… নিসীদামি…পে॰… সেয্যং কপ্পেমি, অরিযং মে এতং তস্মিং সমযে উচ্চাসযনমহাসযনং হোতি। ইদং খো, ব্রাহ্মণ, অরিযং উচ্চাসযনমহাসযনং, যস্সাহং এতরহি নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী’’তি।

‘‘Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassa bhavaṃ gotamo etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, brāhmaṇa, yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vanantaññeva pavisāmi. So yadeva tattha honti tiṇāni vā paṇṇāni vā tāni ekajjhaṃ saṅgharitvā nisīdāmi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So evaṃ jānāmi – ‘rāgo me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo; doso me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo; moho me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo’. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto caṅkamāmi, ariyo me eso tasmiṃ samaye caṅkamo hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto tiṭṭhāmi…pe… nisīdāmi…pe… seyyaṃ kappemi, ariyaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye uccāsayanamahāsayanaṃ hoti. Idaṃ kho, brāhmaṇa, ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti.

‘‘অচ্ছরিযং, ভো গোতম, অব্ভুতং, ভো গোতম! কো চঞ্ঞো এৰরূপস্স অরিযস্স উচ্চাসযনমহাসযনস্স নিকামলামী ভৰিস্সতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী, অঞ্ঞত্র ভোতা গোতমেন!

‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Ko cañño evarūpassa ariyassa uccāsayanamahāsayanassa nikāmalāmī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī, aññatra bhotā gotamena!

‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য – ‘চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তী’তি; এৰমেৰং খো ভোতা গোতমেন অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো। এতে মযং ভৰন্তং গোতমং সরণং গচ্ছাম ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ। উপাসকে নো ভৰং গোতমো ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতে সরণং গতে’’তি। ততিযং।

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ kho bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti. Tatiyaṃ.







Footnotes:
1. ভগৰা (সী॰ স্যা কং॰ পী॰) ইদং সুত্তৰণ্ণনায অট্ঠকথায সংসন্দেতব্বং পারা॰ ১; দী॰ নি॰ ১.২৫৫ পস্সিতব্বং
2. bhagavā (sī. syā kaṃ. pī.) idaṃ suttavaṇṇanāya aṭṭhakathāya saṃsandetabbaṃ pārā. 1; dī. ni. 1.255 passitabbaṃ
3. মণ্ডং (ক॰)
4. মুত্তং (সী॰ পী॰ ক॰)
5. নিক্খং-ইতিপি (ম॰ নি॰ ৩.১৬৮)
6. কাদলিমিগপৰরপচ্চত্থরণং (সী॰)
7. maṇḍaṃ (ka.)
8. muttaṃ (sī. pī. ka.)
9. nikkhaṃ-itipi (ma. ni. 3.168)
10. kādalimigapavarapaccattharaṇaṃ (sī.)
11. লদ্ধানি চ (সী॰ স্যা॰ কং॰), লদ্ধা চ (পী॰)
12. laddhāni ca (sī. syā. kaṃ.), laddhā ca (pī.)
13. পচারযামি (সী॰ স্যা॰ কং॰)
14. pacārayāmi (sī. syā. kaṃ.)
15. অব্যাপজ্ঝেন (সব্বত্থ)
16. চতুত্থিং (সী॰)
17. abyāpajjhena (sabbattha)
18. catutthiṃ (sī.)



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / অঙ্গুত্তরনিকায (অট্ঠকথা) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / ৩. ৰেনাগপুরসুত্তৰণ্ণনা • 3. Venāgapurasuttavaṇṇanā

টীকা • Tīkā / সুত্তপিটক (টীকা) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / অঙ্গুত্তরনিকায (টীকা) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) / ৩. ৰেনাগপুরসুত্তৰণ্ণনা • 3. Venāgapurasuttavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact