| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / អង្គុត្តរនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) |
១០. វេលាមសុត្តវណ្ណនា
10. Velāmasuttavaṇṇanā
២០. ទសមេ អបិ នុ តេ, គហបតិ, កុលេ ទានំ ទីយតីតិ នយិទំ ភគវា ភិក្ខុសង្ឃស្ស ទានំ សន្ធាយ បុច្ឆតិ។ សេដ្ឋិស្ស ហិ ឃរេ ភិក្ខុសង្ឃស្ស និច្ចំ បណីតទានំ ទីយតិ, ន តំ សត្ថា ន ជានាតិ។ លោកិយមហាជនស្ស បន ទិយ្យមានទានំ អត្ថិ, តំ លូខំ ហោតិ, សេដ្ឋិស្ស ចិត្តំ ន បីណេតិ។ តំ បុច្ឆាមីតិ បុច្ឆតិ។ កណាជកន្តិ សកុណ្ឌកភត្តំ, សកុណ្ឌកេហិបិ កណិកតណ្ឌុលេហេវ បក្កំ។ ពិឡង្គទុតិយន្តិ កញ្ជិយទុតិយំ។ អសក្កច្ចំ ទេតីតិ អសក្ករិត្វា ទេតិ។ អចិត្តីកត្វាតិ អចិត្តីការេន ទក្ខិណេយ្យ អគារវេន ទេតិ។ អសហត្ថា ទេតីតិ សហត្ថេន អទត្វា បរហត្ថេន ទេតិ, អាណត្តិមត្តមេវ ករោតីតិ អត្ថោ។ អបវិទ្ធំ ទេតីតិ ន និរន្តរំ ទេតិ, សំវច្ឆរិកំ សោណ្ឌពលិ វិយ ហោតិ។ អនាគមនទិដ្ឋិកោ ទេតីតិ ន កម្មញ្ច ផលញ្ច សទ្ទហិត្វា ទេតិ។
20. Dasame api nu te, gahapati, kule dānaṃ dīyatīti nayidaṃ bhagavā bhikkhusaṅghassa dānaṃ sandhāya pucchati. Seṭṭhissa hi ghare bhikkhusaṅghassa niccaṃ paṇītadānaṃ dīyati, na taṃ satthā na jānāti. Lokiyamahājanassa pana diyyamānadānaṃ atthi, taṃ lūkhaṃ hoti, seṭṭhissa cittaṃ na pīṇeti. Taṃ pucchāmīti pucchati. Kaṇājakanti sakuṇḍakabhattaṃ, sakuṇḍakehipi kaṇikataṇḍuleheva pakkaṃ. Biḷaṅgadutiyanti kañjiyadutiyaṃ. Asakkaccaṃ detīti asakkaritvā deti. Acittīkatvāti acittīkārena dakkhiṇeyya agāravena deti. Asahatthā detīti sahatthena adatvā parahatthena deti, āṇattimattameva karotīti attho. Apaviddhaṃ detīti na nirantaraṃ deti, saṃvaccharikaṃ soṇḍabali viya hoti. Anāgamanadiṭṭhiko detīti na kammañca phalañca saddahitvā deti.
យត្ថ យត្ថាតិ តីសុ កុលសម្បទាសុ យស្មិំ យស្មិំ កុលេ។ ន ឧឡារាយ ភត្តភោគាយាតិអាទីសុ នានគ្គរសសុគន្ធសាលិភោជនេ ឧបនីតេ ចិត្តំ ន នមតិ, ‘‘ហរថេតំ រោគវឌ្ឍន’’ន្តិ វត្វា យេន វា តេន វា ឌាកេន សទ្ធិំ សកុណ្ឌកភត្តំ អមតំ វិយ សម្បិយាយមានោ ភុញ្ជតិ។ កាសិកាទីសុ វរវត្ថេសុ ឧបនីតេសុ ‘‘ហរថេតានិ និវាសេន្តស្ស បដិច្ឆាទេតុម្បិ ន សក្កោន្តិ, គត្តេសុបិ ន សណ្ឋហន្តី’’តិ វត្វា នាឡិកេរសាដកមូលតចសទិសានិ បន ថូលវត្ថានិ ‘‘ឥមានិ និវាសេន្តោ និវត្ថភាវម្បិ ជានាតិ, បដិច្ឆាទេតព្ពម្បិ បដិច្ឆាទេន្តី’’តិ សម្បិយាយមានោ និវាសេតិ។ ហត្ថិយានអស្សយានរថយានសុវណ្ណសិវិកាទីសុ ឧបនីតេសុ ‘‘ហរថេតានិ ចលាចលានិ, ន សក្កា ឯត្ថ និសីទិតុ’’ន្តិ វត្វា ជជ្ជររថកេ ឧបនីតេ ‘‘អយំ និច្ចលោ, ឯត្ថ សុខំ និសីទិតុ’’ន្តិ តំ សាទិយតិ។ ន ឧឡារេសុ បញ្ចសុ កាមគុណេសូតិ អលង្កតបដិយត្តា រូបវតិយោ ឥត្ថិយោ ទិស្វា ‘‘យក្ខិនិយោ មញ្ញេ, ឯតា ខាទិតុកាមា, កិំ ឯតាហី’’តិ យថាផាសុកេនេវ វីតិនាមេតិ។ ន សុស្សូសន្តីតិ សោតុំ ន ឥច្ឆន្តិ, ន សទ្ទហន្តីតិ អត្ថោ។ ន សោតំ ឱទហន្តីតិ កថិតស្ស សវនត្ថំ ន សោតបសាទំ ឱទហន្តិ។ សក្កច្ចន្តិអាទីនិ វុត្តវិបរិយាយេន វេទិតព្ពានិ។
Yattha yatthāti tīsu kulasampadāsu yasmiṃ yasmiṃ kule. Na uḷārāya bhattabhogāyātiādīsu nānaggarasasugandhasālibhojane upanīte cittaṃ na namati, ‘‘harathetaṃ rogavaḍḍhana’’nti vatvā yena vā tena vā ḍākena saddhiṃ sakuṇḍakabhattaṃ amataṃ viya sampiyāyamāno bhuñjati. Kāsikādīsu varavatthesu upanītesu ‘‘harathetāni nivāsentassa paṭicchādetumpi na sakkonti, gattesupi na saṇṭhahantī’’ti vatvā nāḷikerasāṭakamūlatacasadisāni pana thūlavatthāni ‘‘imāni nivāsento nivatthabhāvampi jānāti, paṭicchādetabbampi paṭicchādentī’’ti sampiyāyamāno nivāseti. Hatthiyānaassayānarathayānasuvaṇṇasivikādīsu upanītesu ‘‘harathetāni calācalāni, na sakkā ettha nisīditu’’nti vatvā jajjararathake upanīte ‘‘ayaṃ niccalo, ettha sukhaṃ nisīditu’’nti taṃ sādiyati. Na uḷāresu pañcasu kāmaguṇesūti alaṅkatapaṭiyattā rūpavatiyo itthiyo disvā ‘‘yakkhiniyo maññe, etā khāditukāmā, kiṃ etāhī’’ti yathāphāsukeneva vītināmeti. Na sussūsantīti sotuṃ na icchanti, na saddahantīti attho. Na sotaṃ odahantīti kathitassa savanatthaṃ na sotapasādaṃ odahanti. Sakkaccantiādīni vuttavipariyāyena veditabbāni.
វេលាមោតិ ជាតិគោត្តរូបភោគសទ្ធាបញ្ញាទីហិ មរិយាទវេលំ អតិក្កន្តេហិ ឧឡារេហិ គុណេហិ សមន្នាគតត្តា ឯវំលទ្ធនាមោ។ សោ ឯវរូបំ ទានំ អទាសិ មហាទានន្តិ ឯត្ថ អយំ អនុបុព្ពីកថា – សោ កិរ អតីតេ ពារាណសិយំ បុរោហិតគេហេ បដិសន្ធិំ គណ្ហិ, វេលាមកុមារោតិស្ស នាមំ អកំសុ។ សោ សោឡសវស្សកាលេ ពារាណសិរាជកុមារេន សទ្ធិំ សិប្បុគ្គហណត្ថំ តក្កសិលំ អគមាសិ។ តេ ឧភោបិ ទិសាបាមោក្ខស្ស អាចរិយស្ស សន្តិកេ សិប្បំ បដ្ឋបយិំសុ។ យថា ច តេ, ឯវំ អញ្ញេបិ ជម្ពុទីបេ ចតុរាសីតិសហស្សរាជកុមារា។ ពោធិសត្តោ អត្តនា គហិតដ្ឋានេ បិដ្ឋិអាចរិយោ ហុត្វា ចតុរាសីតិ រាជកុមារសហស្សានិ សិក្ខាបេតិ, សយម្បិ សោឡសវស្សេហិ គហេតព្ពសិប្បំ តីហិ វស្សេហិ ឧគ្គណ្ហិ។ អាចរិយោ ‘‘វេលាមកុមារស្ស សិប្បំ បគុណ’’ន្តិ ញត្វា, ‘‘តាតា, វេលាមោ មយា ញាតំ សព្ពំ ជានាតិ, តុម្ហេ សព្ពេបិ សមគ្គា គន្ត្វា ឯតស្ស សន្តិកេ សិប្បំ ឧគ្គណ្ហថា’’តិ ចតុរាសីតិ កុមារសហស្សានិ ពោធិសត្តស្ស និយ្យាទេសិ។
Velāmoti jātigottarūpabhogasaddhāpaññādīhi mariyādavelaṃ atikkantehi uḷārehi guṇehi samannāgatattā evaṃladdhanāmo. So evarūpaṃ dānaṃ adāsi mahādānanti ettha ayaṃ anupubbīkathā – so kira atīte bārāṇasiyaṃ purohitagehe paṭisandhiṃ gaṇhi, velāmakumārotissa nāmaṃ akaṃsu. So soḷasavassakāle bārāṇasirājakumārena saddhiṃ sippuggahaṇatthaṃ takkasilaṃ agamāsi. Te ubhopi disāpāmokkhassa ācariyassa santike sippaṃ paṭṭhapayiṃsu. Yathā ca te, evaṃ aññepi jambudīpe caturāsītisahassarājakumārā. Bodhisatto attanā gahitaṭṭhāne piṭṭhiācariyo hutvā caturāsīti rājakumārasahassāni sikkhāpeti, sayampi soḷasavassehi gahetabbasippaṃ tīhi vassehi uggaṇhi. Ācariyo ‘‘velāmakumārassa sippaṃ paguṇa’’nti ñatvā, ‘‘tātā, velāmo mayā ñātaṃ sabbaṃ jānāti, tumhe sabbepi samaggā gantvā etassa santike sippaṃ uggaṇhathā’’ti caturāsīti kumārasahassāni bodhisattassa niyyādesi.
ពោធិសត្តោ អាចរិយំ វន្ទិត្វា ចតុរាសីតិ កុមារសហស្សបរិវារោ និក្ខមិត្វា ឯកំ អាសន្ននគរំ បត្វា នគរសាមិកំ រាជកុមារំ ឧគ្គណ្ហាបេត្វា តស្ស សិប្បេ បគុណេ ជាតេ តំ តត្ថេវ និវត្តេសិ។ ឯតេនុបាយេន ចតុរាសីតិ នគរសហស្សានិ គន្ត្វា ចតុរាសីតិយា រាជកុមារានំ សិប្បំ បគុណំ ការេត្វា តស្មិំ តស្មិំ នគរេ តំ តំ និវត្តេត្វា ពារាណសិរាជកុមារំ អាទាយ ពារាណសិំ បច្ចាគញ្ឆិ។ មនុស្សា កុមារំ បរិយោសិតសិប្បំ រជ្ជេ អភិសិញ្ចិំសុ, វេលាមស្ស បុរោហិតដ្ឋានំ អទំសុ។ តេបិ ចតុរាសីតិសហស្សរាជកុមារា សកេសុ សកេសុ រជ្ជេសុ អភិសេកំ បត្វា អនុសំវច្ឆរំ ពារាណសិរញ្ញោ ឧបដ្ឋានំ អាគច្ឆន្តិ។ តេ រាជានំ ទិស្វា វេលាមស្ស សន្តិកំ គន្ត្វា, ‘‘អាចរិយ, អម្ហេ រជ្ជេសុ បតិដ្ឋិតា, វទេយ្យាថ យេនត្ថោ’’តិ វត្វា គច្ឆន្តិ។ តេសំ គមនាគមនកាលេ សកដសន្ទមានិកគាវិគោណកុក្កុដសូករាទយោ គណ្ហន្តានំ ជនបទោ អតិវិយ ឧឧបទ្ទុតោ ហោតិ, មហាជនោ សន្និបតិត្វា រាជង្គណេ កន្ទតិ។
Bodhisatto ācariyaṃ vanditvā caturāsīti kumārasahassaparivāro nikkhamitvā ekaṃ āsannanagaraṃ patvā nagarasāmikaṃ rājakumāraṃ uggaṇhāpetvā tassa sippe paguṇe jāte taṃ tattheva nivattesi. Etenupāyena caturāsīti nagarasahassāni gantvā caturāsītiyā rājakumārānaṃ sippaṃ paguṇaṃ kāretvā tasmiṃ tasmiṃ nagare taṃ taṃ nivattetvā bārāṇasirājakumāraṃ ādāya bārāṇasiṃ paccāgañchi. Manussā kumāraṃ pariyositasippaṃ rajje abhisiñciṃsu, velāmassa purohitaṭṭhānaṃ adaṃsu. Tepi caturāsītisahassarājakumārā sakesu sakesu rajjesu abhisekaṃ patvā anusaṃvaccharaṃ bārāṇasirañño upaṭṭhānaṃ āgacchanti. Te rājānaṃ disvā velāmassa santikaṃ gantvā, ‘‘ācariya, amhe rajjesu patiṭṭhitā, vadeyyātha yenattho’’ti vatvā gacchanti. Tesaṃ gamanāgamanakāle sakaṭasandamānikagāvigoṇakukkuṭasūkarādayo gaṇhantānaṃ janapado ativiya uupadduto hoti, mahājano sannipatitvā rājaṅgaṇe kandati.
រាជា វេលាមំ បក្កោសិត្វា, ‘‘អាចរិយ, ឧបទ្ទុតោ ជនបទោ, រាជានោ គមនាគមនកាលេ មហាវិលោបំ ករោន្តិ, មនុស្សា សន្ធារេតុំ ន សក្កោន្តិ, ជនបទបីឡាយ ឧបសមំ ឯកំ ឧបាយំ ករោថា’’តិ ។ សាធុ មហារាជ, ឧបាយំ ករិស្សាមិ, តុម្ហាកំ យត្តកេន ជនបទេន អត្ថោ, តំ បរិច្ឆិន្ទិត្វា គណ្ហថាតិ។ រាជា តថា អកាសិ។ វេលាមោ ចតុរាសីតិយា រាជសហស្សានំ ជនបទេ វិចារេត្វា ចក្កនាភិយំ អរេ វិយ រញ្ញោ ជនបទស្មិំ ឱរោបេសិ។ តតោ បដ្ឋាយ តេ រាជានោ អាគច្ឆន្តាបិ គច្ឆន្តាបិ អត្តនោ អត្តនោ ជនបទេនេវ សញ្ចរន្តិ, អម្ហាកំ ជនបទោតិ វិលោបំ ន ករោន្តិ។ រាជគារវេន រញ្ញោ ជនបទម្បិ ន បីឡេន្តិ។ ជនបទា សន្និសិន្នា និស្សទ្ទា និរវា អហេសុំ។ សព្ពេ រាជានោ ហដ្ឋតុដ្ឋា ‘‘យេន វោ, អាចរិយ, អត្ថោ, តំ អម្ហាកំ វទេថា’’តិ បវារយិំសុ។
Rājā velāmaṃ pakkositvā, ‘‘ācariya, upadduto janapado, rājāno gamanāgamanakāle mahāvilopaṃ karonti, manussā sandhāretuṃ na sakkonti, janapadapīḷāya upasamaṃ ekaṃ upāyaṃ karothā’’ti . Sādhu mahārāja, upāyaṃ karissāmi, tumhākaṃ yattakena janapadena attho, taṃ paricchinditvā gaṇhathāti. Rājā tathā akāsi. Velāmo caturāsītiyā rājasahassānaṃ janapade vicāretvā cakkanābhiyaṃ are viya rañño janapadasmiṃ oropesi. Tato paṭṭhāya te rājāno āgacchantāpi gacchantāpi attano attano janapadeneva sañcaranti, amhākaṃ janapadoti vilopaṃ na karonti. Rājagāravena rañño janapadampi na pīḷenti. Janapadā sannisinnā nissaddā niravā ahesuṃ. Sabbe rājāno haṭṭhatuṭṭhā ‘‘yena vo, ācariya, attho, taṃ amhākaṃ vadethā’’ti pavārayiṃsu.
វេលាមោ សីសំន្ហាតោ អត្តនោ អន្តោនិវេសនេ សត្តរតនបរិបូរានំ គព្ភានំ ទ្វារានិ វិវរាបេត្វា យាវ សត្តមា កុលបរិវដ្ដា ឋបិតំ ធនំ ឱលោកេត្វា អាយវយំ ឧបធារេត្វា ‘‘មយា សកលជម្ពុទីបំ ខោភេន្តេន ទានំ ទាតុំ វដ្ដតី’’តិ រញ្ញោ អារោចេត្វា គង្គាតីរេ ទ្វាទសយោជនិកា ឧទ្ធនបន្តិយោ ការេត្វា តស្មិំ តស្មិំ ឋានេ សប្បិមធុផាណិតតេលតិលតណ្ឌុលាទីនំ ឋបនត្ថាយ មហាកោដ្ឋាគារានិ បតិដ្ឋាបេត្វា ‘‘ឯកេកស្មិំ ឋានេ ឯត្តកា ឯត្តកា ជនា សំវិទហថ, យំកិញ្ចិ មនុស្សានំ លទ្ធព្ពំ នាម អត្ថិ, តតោ ឯកស្មិម្បិ អសតិ មយ្ហំ អារោចេយ្យាថា’’តិ មនុស្សេ សំវិធាយ ‘‘អសុកទិវសតោ បដ្ឋាយ វេលាមព្រាហ្មណស្ស ទានំ ភុញ្ជន្តូ’’តិ នគរេ ភេរិំ ចរាបេត្វា ‘‘ទានគ្គំ បរិនិដ្ឋិត’’ន្តិ ទានយុត្តេហិ អារោចិតេ សហស្សគ្ឃនកំ វត្ថំ និវាសេត្វា បញ្ចសតគ្ឃនកំ ឯកំសំ កត្វា សព្ពាលង្ការភូសិតោ ទានវីមំសនត្ថាយ ផលិកវណ្ណស្ស ឧទកស្ស សុវណ្ណភិង្គារំ បូរេត្វា ‘‘ឥមស្មិំ លោកេ សចេ ឥមំ ទានំ បដិគ្គហេតុំ យុត្តរូបា ទក្ខិណេយ្យបុគ្គលា អត្ថិ, ឥទំ ឧទកំ និក្ខមិត្វា បថវិំ គណ្ហាតុ។ សចេ នត្ថិ, ឯវមេវ តិដ្ឋតូ’’តិ សច្ចកិរិយំ កត្វា ភិង្គារំ អធោមុខំ អកាសិ។ ឧទកំ ធមករណេន គហិតំ វិយ អហោសិ។ ពោធិសត្តោ ‘‘សុញ្ញោ វត, ភោ, ជម្ពុទីបោ, ឯកបុគ្គលោបិ ទក្ខិណំ បដិគ្គហេតុំ យុត្តរូបោ នត្ថី’’តិ វិប្បដិសារំ អកត្វា ‘‘សចេ ទាយកស្ស វសេនាយំ ទក្ខិណា វិសុជ្ឈិស្សតិ, ឧទកំ និក្ខមិត្វា បថវិំ គណ្ហាតូ’’តិ ចិន្តេសិ។ ផលិកវណ្ណសទិសំ ឧទកំ និក្ខមិត្វា បថវិំ គណ្ហិ ។ ‘‘ឥទានិ ទានំ ទស្សាមី’’តិ ទានគ្គំ បត្វា ទានំ ឱលោកេត្វា យាគុវេលាយ យាគុំ, ខជ្ជកវេលាយ ខជ្ជកំ, ភោជនវេលាយ ភោជនំ ទាបេសិ។ ឯតេនេវ នីហារេន ទិវសេ ទិវសេ ទានំ ទីយតិ។
Velāmo sīsaṃnhāto attano antonivesane sattaratanaparipūrānaṃ gabbhānaṃ dvārāni vivarāpetvā yāva sattamā kulaparivaṭṭā ṭhapitaṃ dhanaṃ oloketvā āyavayaṃ upadhāretvā ‘‘mayā sakalajambudīpaṃ khobhentena dānaṃ dātuṃ vaṭṭatī’’ti rañño ārocetvā gaṅgātīre dvādasayojanikā uddhanapantiyo kāretvā tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne sappimadhuphāṇitatelatilataṇḍulādīnaṃ ṭhapanatthāya mahākoṭṭhāgārāni patiṭṭhāpetvā ‘‘ekekasmiṃ ṭhāne ettakā ettakā janā saṃvidahatha, yaṃkiñci manussānaṃ laddhabbaṃ nāma atthi, tato ekasmimpi asati mayhaṃ āroceyyāthā’’ti manusse saṃvidhāya ‘‘asukadivasato paṭṭhāya velāmabrāhmaṇassa dānaṃ bhuñjantū’’ti nagare bheriṃ carāpetvā ‘‘dānaggaṃ pariniṭṭhita’’nti dānayuttehi ārocite sahassagghanakaṃ vatthaṃ nivāsetvā pañcasatagghanakaṃ ekaṃsaṃ katvā sabbālaṅkārabhūsito dānavīmaṃsanatthāya phalikavaṇṇassa udakassa suvaṇṇabhiṅgāraṃ pūretvā ‘‘imasmiṃ loke sace imaṃ dānaṃ paṭiggahetuṃ yuttarūpā dakkhiṇeyyapuggalā atthi, idaṃ udakaṃ nikkhamitvā pathaviṃ gaṇhātu. Sace natthi, evameva tiṭṭhatū’’ti saccakiriyaṃ katvā bhiṅgāraṃ adhomukhaṃ akāsi. Udakaṃ dhamakaraṇena gahitaṃ viya ahosi. Bodhisatto ‘‘suñño vata, bho, jambudīpo, ekapuggalopi dakkhiṇaṃ paṭiggahetuṃ yuttarūpo natthī’’ti vippaṭisāraṃ akatvā ‘‘sace dāyakassa vasenāyaṃ dakkhiṇā visujjhissati, udakaṃ nikkhamitvā pathaviṃ gaṇhātū’’ti cintesi. Phalikavaṇṇasadisaṃ udakaṃ nikkhamitvā pathaviṃ gaṇhi . ‘‘Idāni dānaṃ dassāmī’’ti dānaggaṃ patvā dānaṃ oloketvā yāguvelāya yāguṃ, khajjakavelāya khajjakaṃ, bhojanavelāya bhojanaṃ dāpesi. Eteneva nīhārena divase divase dānaṃ dīyati.
តស្មិំ ខោ បន ទានគ្គេ ‘‘ឥទំ នាម អត្ថិ, ឥទំ នាម នត្ថី’’តិ វត្តព្ពំ នត្ថិ។ ឥទានិ តំ ទានំ ឯត្តកមត្តេនេវ ន និដ្ឋំ គមិស្សតីតិ រត្តសុវណ្ណំ នីហរាបេត្វា សុវណ្ណបាតិយោ ការេត្វា ចតុរាសីតិសុវណ្ណបាតិសហស្សាទីនំ អត្ថាយ ចតុរាសីតិរាជសហស្សានំ សាសនំ បហិណិ។ រាជានោ ‘‘ចិរស្សំ វត មយំ អាចរិយេន អនុគ្គហិតា’’តិ សព្ពំ សម្បាទេត្វា បេសេសុំ។ ទានេ ទិយ្យមានេយេវ សត្ត វស្សានិ សត្ត មាសា អតិក្កន្តា។ អថ ព្រាហ្មណោ ‘‘ហិរញ្ញំ ភាជេត្វា ទានំ ទស្សាមី’’តិ មហន្តេ ឱកាសេ ទានំ សជ្ជាបេសិ។ សជ្ជាបេត្វា ចតុរាសីតិ សុវណ្ណបាតិសហស្សានិ អាទិំ កត្វា កោដិតោ បដ្ឋាយ អទាសិ។
Tasmiṃ kho pana dānagge ‘‘idaṃ nāma atthi, idaṃ nāma natthī’’ti vattabbaṃ natthi. Idāni taṃ dānaṃ ettakamatteneva na niṭṭhaṃ gamissatīti rattasuvaṇṇaṃ nīharāpetvā suvaṇṇapātiyo kāretvā caturāsītisuvaṇṇapātisahassādīnaṃ atthāya caturāsītirājasahassānaṃ sāsanaṃ pahiṇi. Rājāno ‘‘cirassaṃ vata mayaṃ ācariyena anuggahitā’’ti sabbaṃ sampādetvā pesesuṃ. Dāne diyyamāneyeva satta vassāni satta māsā atikkantā. Atha brāhmaṇo ‘‘hiraññaṃ bhājetvā dānaṃ dassāmī’’ti mahante okāse dānaṃ sajjāpesi. Sajjāpetvā caturāsīti suvaṇṇapātisahassāni ādiṃ katvā koṭito paṭṭhāya adāsi.
តត្ថ រូបិយបូរានីតិ រជតតដ្ដិរជតផាលរជតមាសកេហិ បូរានិ។ បាតិយោ បន ខុទ្ទិកាតិ ន សល្លក្ខេតព្ពា, ឯកករីសប្បមាណេ ភូមិភាគេ ចតស្សោវ បាតិយោ ឋបយិំសុ។ បាតិមកុឡំ នវរតនំ ហោតិ, មុខវដ្ដិតោ បដ្ឋាយ អដ្ឋរតនំ, បាតិមុខវដ្ដិយា ឆយុត្តោ អាជញ្ញរថោ អនុបរិយាយតិ, ទទមានោ បាតិយា ពាហិរន្តេន វគ្គវគ្គេ បដិគ្គាហកេ ឋបេត្វា បឋមំ បាតិយា បក្ខិត្តំ ទត្វា បច្ឆា សន្ធិសន្ធិតោ វិយោជេត្វា បាតិន្តិ ឯវំ ចតុរាសីតិ បាតិសហស្សានិ អទាសិ។ រូបិយបាតិអាទីសុបិ ឯសេវ នយោ។ ឯត្ថបិ ច សុវណ្ណបូរានីតិ សុវណ្ណតដ្ដិសុវណ្ណផាលសុវណ្ណមាសកេហិ បូរានិ។ ហិរញ្ញបូរានីតិ សត្តវិធរតនបូរានិ។ សោវណ្ណាលង្ការានីតិ សុវណ្ណាលង្ការានិ។ កំសូបធារណានីតិ រជតមយខីរបដិច្ឆកានិ។ តាសំ បន ធេនូនំ សិង្គានិ សុវណ្ណកោសកបរិយោនទ្ធានិ អហេសុំ, គីវាយ សុមនទាមំ បិឡន្ធិំសុ, ចតូសុ បាទេសុ នុបូរានិ, បិដ្ឋិយំ វរទុកូលំ បារុតំ, កណ្ឋេ សុវណ្ណឃណ្ដំ ពន្ធិំសុ។ វត្ថកោដិសហស្សានីតិ លោកវោហារតោ វីសតិវត្ថយុគានិ ឯកា កោដិ , ឥធ បន ទស សាដកាតិ វុត្តំ។ ខោមសុខុមានន្តិអាទិម្ហិ ខោមាទីសុ យំ យំ សុខុមំ, តំ តទេវ អទាសិ។ យានិ បនេតានិ ឥត្ថិទានំ ឧសភទានំ មជ្ជទានំ សមជ្ជាទានន្តិ អទានសម្មតានិ, តានិបិ ឯស ‘‘វេលាមស្ស ទានមុខេ ឥទំ នាម នត្ថី’’តិ វចនបថំ បច្ឆិន្ទិតុំ បរិវារត្ថាយ អទាសិ។ នជ្ជោ មញ្ញេ វិស្សន្ទន្តីតិ នទិយោ វិយ វិស្សន្ទន្តិ។
Tattha rūpiyapūrānīti rajatataṭṭirajataphālarajatamāsakehi pūrāni. Pātiyo pana khuddikāti na sallakkhetabbā, ekakarīsappamāṇe bhūmibhāge catassova pātiyo ṭhapayiṃsu. Pātimakuḷaṃ navaratanaṃ hoti, mukhavaṭṭito paṭṭhāya aṭṭharatanaṃ, pātimukhavaṭṭiyā chayutto ājaññaratho anupariyāyati, dadamāno pātiyā bāhirantena vaggavagge paṭiggāhake ṭhapetvā paṭhamaṃ pātiyā pakkhittaṃ datvā pacchā sandhisandhito viyojetvā pātinti evaṃ caturāsīti pātisahassāni adāsi. Rūpiyapātiādīsupi eseva nayo. Etthapi ca suvaṇṇapūrānīti suvaṇṇataṭṭisuvaṇṇaphālasuvaṇṇamāsakehi pūrāni. Hiraññapūrānīti sattavidharatanapūrāni. Sovaṇṇālaṅkārānīti suvaṇṇālaṅkārāni. Kaṃsūpadhāraṇānīti rajatamayakhīrapaṭicchakāni. Tāsaṃ pana dhenūnaṃ siṅgāni suvaṇṇakosakapariyonaddhāni ahesuṃ, gīvāya sumanadāmaṃ piḷandhiṃsu, catūsu pādesu nupūrāni, piṭṭhiyaṃ varadukūlaṃ pārutaṃ, kaṇṭhe suvaṇṇaghaṇṭaṃ bandhiṃsu. Vatthakoṭisahassānīti lokavohārato vīsativatthayugāni ekā koṭi , idha pana dasa sāṭakāti vuttaṃ. Khomasukhumānantiādimhi khomādīsu yaṃ yaṃ sukhumaṃ, taṃ tadeva adāsi. Yāni panetāni itthidānaṃ usabhadānaṃ majjadānaṃ samajjādānanti adānasammatāni, tānipi esa ‘‘velāmassa dānamukhe idaṃ nāma natthī’’ti vacanapathaṃ pacchindituṃ parivāratthāya adāsi. Najjo maññe vissandantīti nadiyo viya vissandanti.
ឥមិនា សត្ថា វេលាមស្ស ទានំ កថេត្វា, ‘‘គហបតិ, ឯតំ មហាទានំ នាញ្ញោ អទាសិ, អហំ អទាសិំ។ ឯវរូបំ បន ទានំ ទទន្តោបិ អហំ បដិគ្គហេតុំ យុត្តរូបំ បុគ្គលំ នាលត្ថំ, ត្វំ មាទិសេ ពុទ្ធេ លោកស្មិំ ទិដ្ឋមានេ ទានំ ទទមានោ កស្មា ចិន្តេសី’’តិ សេដ្ឋិស្ស ទេសនំ វឌ្ឍេន្តោ សិយា ខោ បន តេតិអាទិមាហ។ ននុ ច យានិ តទា អហេសុំ រូបវេទនាសញ្ញាសង្ខារវិញ្ញាណានិ, តានិ និរុទ្ធានិ? កស្មា ‘‘អហំ តេន សមយេន វេលាមោ ព្រាហ្មណោ’’តិ អាហាតិ? បវេណិយា អវិច្ឆិន្នត្តា។ តានិ ហិ រូបាទីនិ និរុជ្ឈមានានិ ឥមេសំ បច្ចយេ ទត្វា និរុទ្ធានិ អបរាបរំ អវិច្ឆិន្នំ បវេណិំ គហេត្វា ឯវមាហ។ ន តំ កោចិ ទក្ខិណំ សោធេតីតិ កោចិ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា ទេវោ វា មារោ វា ឧដ្ឋាយ តំ ទក្ខិណំ សោធេតីតិ វត្តព្ពោ នាហោសិ។ តញ្ហិ ទក្ខិណំ សោធេន្តោ ឧត្តមកោដិយា ពុទ្ធោ, ហេដ្ឋិមកោដិយា ធម្មសេនាបតិសារិបុត្តត្ថេរសទិសោ សាវកោ សោធេយ្យ។
Iminā satthā velāmassa dānaṃ kathetvā, ‘‘gahapati, etaṃ mahādānaṃ nāñño adāsi, ahaṃ adāsiṃ. Evarūpaṃ pana dānaṃ dadantopi ahaṃ paṭiggahetuṃ yuttarūpaṃ puggalaṃ nālatthaṃ, tvaṃ mādise buddhe lokasmiṃ diṭṭhamāne dānaṃ dadamāno kasmā cintesī’’ti seṭṭhissa desanaṃ vaḍḍhento siyā kho pana tetiādimāha. Nanu ca yāni tadā ahesuṃ rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇāni, tāni niruddhāni? Kasmā ‘‘ahaṃ tena samayena velāmo brāhmaṇo’’ti āhāti? Paveṇiyā avicchinnattā. Tāni hi rūpādīni nirujjhamānāni imesaṃ paccaye datvā niruddhāni aparāparaṃ avicchinnaṃ paveṇiṃ gahetvā evamāha. Na taṃ koci dakkhiṇaṃ sodhetīti koci samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā uṭṭhāya taṃ dakkhiṇaṃ sodhetīti vattabbo nāhosi. Tañhi dakkhiṇaṃ sodhento uttamakoṭiyā buddho, heṭṭhimakoṭiyā dhammasenāpatisāriputtattherasadiso sāvako sodheyya.
ទិដ្ឋិសម្បន្នន្តិ ទស្សនសម្បន្នំ សោតាបន្នំ។ ឥទំ តតោ មហប្ផលតរន្តិ ឥទំ សោតាបន្នស្ស ទិន្នទានំ លោកិយមហាជនស្ស សត្តមាសាធិកានិ សត្ត សំវច្ឆរានិ ឯត្តកំ ហិរញ្ញសុវណ្ណំ បរិច្ចជន្តេន ទិន្នទានតោ មហប្ផលំ។
Diṭṭhisampannanti dassanasampannaṃ sotāpannaṃ. Idaṃ tato mahapphalataranti idaṃ sotāpannassa dinnadānaṃ lokiyamahājanassa sattamāsādhikāni satta saṃvaccharāni ettakaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ pariccajantena dinnadānato mahapphalaṃ.
យោ ច សតំ ទិដ្ឋិសម្បន្នានន្តិ ឯត្ថ ឯកស្ស សកទាគាមិស្ស វសេន ឯកុត្តរសតំ សោតាបន្នេ កត្វា សោតាបន្នគណនា វេទិតព្ពា។ ឥមិនា ឧបាយេន សព្ពវារេសុ ហេដ្ឋា ហេដ្ឋា អាគតេ អនន្តរេន សតគុណំ កត្វា បុគ្គលគណនា វេទិតព្ពា។
Yo ca sataṃ diṭṭhisampannānanti ettha ekassa sakadāgāmissa vasena ekuttarasataṃ sotāpanne katvā sotāpannagaṇanā veditabbā. Iminā upāyena sabbavāresu heṭṭhā heṭṭhā āgate anantarena sataguṇaṃ katvā puggalagaṇanā veditabbā.
ពុទ្ធប្បមុខន្តិ ឯត្ថ សម្មាសម្ពុទ្ធំ សង្ឃត្ថេរំ កត្វា និសិន្នោ សង្ឃោ ពុទ្ធប្បមុខោ សង្ឃោតិ វេទិតព្ពោ។ ចាតុទ្ទិសំ សង្ឃំ ឧទ្ទិស្សាតិ ឯត្ថ ចាតុទ្ទិសំ សង្ឃំ ឧទ្ទិស្ស កតវិហារោ នាម យត្ថ ចេតិយំ បតិដ្ឋិតំ ហោតិ, ធម្មស្សវនំ ករីយតិ, ចតូហិ ទិសាហិ អនុទិសាហិ ច ភិក្ខូ អាគន្ត្វា អប្បដិបុច្ឆិត្វាយេវ បាទេ ធោវិត្វា កុញ្ចិកាយ ទ្វារំ វិវរិត្វា សេនាសនំ បដិជគ្គិត្វា វសិត្វា យថាផាសុកំ គច្ឆន្តិ។ សោ អន្តមសោ ចតុរតនិយា បណ្ណសាលាបិ ហោតុ, ចាតុទ្ទិសំ សង្ឃំ ឧទ្ទិស្ស កតវិហារោត្វេវ វុច្ចតិ។
Buddhappamukhanti ettha sammāsambuddhaṃ saṅghattheraṃ katvā nisinno saṅgho buddhappamukho saṅghoti veditabbo. Cātuddisaṃ saṅghaṃ uddissāti ettha cātuddisaṃ saṅghaṃ uddissa katavihāro nāma yattha cetiyaṃ patiṭṭhitaṃ hoti, dhammassavanaṃ karīyati, catūhi disāhi anudisāhi ca bhikkhū āgantvā appaṭipucchitvāyeva pāde dhovitvā kuñcikāya dvāraṃ vivaritvā senāsanaṃ paṭijaggitvā vasitvā yathāphāsukaṃ gacchanti. So antamaso caturataniyā paṇṇasālāpi hotu, cātuddisaṃ saṅghaṃ uddissa katavihārotveva vuccati.
សរណំ គច្ឆេយ្យាតិ ឯត្ថ មគ្គេនាគតំ អនិវត្តនសរណំ អធិប្បេតំ។ អបរេ បនាហុ – អត្តានំ និយ្យាទេត្វា ទិន្នត្តា សរណាគមនំ តតោ មហប្ផលតរន្តិ វុត្តំ។ សិក្ខាបទានិ សមាទិយេយ្យាតិ បញ្ច សីលានិ គណ្ហេយ្យ។ សីលម្បិ មគ្គេន អាគតំ អនិវត្តនសីលមេវ កថិតំ។ អបរេ បនាហុ – សព្ពសត្តានំ អភយទានស្ស ទិន្នត្តា សីលំ តតោ មហប្ផលតរន្តិ វុត្តំ។ គន្ធោហនមត្តន្តិ គន្ធឩហនមត្តំ, ទ្វីហង្គុលីហិ គណ្ឌបិណ្ឌំ គហេត្វា ឧបសិង្ឃនមត្តំ។ អបរេ បន ‘‘គទ្ទោហនមត្ត’’ន្តិ បាឡិំ វត្វា គាវិយា ឯកវារំ ថនអញ្ឆនមត្តន្តិ អត្ថំ វទន្តិ។ មេត្តចិត្តន្តិ សព្ពសត្តានំ ហិតានុផរណចិត្តំ។ តំ បន អប្បនាវសេនេវ គហិតំ។ អនិច្ចសញ្ញន្តិ មគ្គស្ស អនន្តរបច្ចយភាវេន សិខាបត្តពលវវិបស្សនំ។
Saraṇaṃ gaccheyyāti ettha maggenāgataṃ anivattanasaraṇaṃ adhippetaṃ. Apare panāhu – attānaṃ niyyādetvā dinnattā saraṇāgamanaṃ tato mahapphalataranti vuttaṃ. Sikkhāpadāni samādiyeyyāti pañca sīlāni gaṇheyya. Sīlampi maggena āgataṃ anivattanasīlameva kathitaṃ. Apare panāhu – sabbasattānaṃ abhayadānassa dinnattā sīlaṃ tato mahapphalataranti vuttaṃ. Gandhohanamattanti gandhaūhanamattaṃ, dvīhaṅgulīhi gaṇḍapiṇḍaṃ gahetvā upasiṅghanamattaṃ. Apare pana ‘‘gaddohanamatta’’nti pāḷiṃ vatvā gāviyā ekavāraṃ thanaañchanamattanti atthaṃ vadanti. Mettacittanti sabbasattānaṃ hitānupharaṇacittaṃ. Taṃ pana appanāvaseneva gahitaṃ. Aniccasaññanti maggassa anantarapaccayabhāvena sikhāpattabalavavipassanaṃ.
ឧបមាតោ បន ឥមានិ ទានាទីនិ បុញ្ញានិ ឯវំ វេទិតព្ពានិ – សចេបិ ហិ ជម្ពុទីបំ ភេរិតលសទិសំ សមតលំ កត្វា កោដិតោ បដ្ឋាយ បល្លង្កេ អត្ថរិត្វា អរិយបុគ្គលេ និសីទាបេយ្យ, តត្ថ សោតាបន្នានំ ទស បន្តិយោ អស្សុ, សកទាគាមីនំ បញ្ច, អនាគាមីនំ អឌ្ឍតេយ្យា, ខិណាសវានំ ទិយឌ្ឍា, បច្ចេកពុទ្ធានំ ឯកា បន្តិ ភវេយ្យ, សម្មាសម្ពុទ្ធោ ឯកកោវ។ ឯត្តកស្ស ជនស្ស ទិន្នទានតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស ទិន្នមេវ មហប្ផលំ។ ឥតរំ បន –
Upamāto pana imāni dānādīni puññāni evaṃ veditabbāni – sacepi hi jambudīpaṃ bheritalasadisaṃ samatalaṃ katvā koṭito paṭṭhāya pallaṅke attharitvā ariyapuggale nisīdāpeyya, tattha sotāpannānaṃ dasa pantiyo assu, sakadāgāmīnaṃ pañca, anāgāmīnaṃ aḍḍhateyyā, khiṇāsavānaṃ diyaḍḍhā, paccekabuddhānaṃ ekā panti bhaveyya, sammāsambuddho ekakova. Ettakassa janassa dinnadānato sammāsambuddhassa dinnameva mahapphalaṃ. Itaraṃ pana –
‘‘វិហារទានំ បណិបាតោ, សិក្ខា មេត្តាយ ភាវនា;
‘‘Vihāradānaṃ paṇipāto, sikkhā mettāya bhāvanā;
ខយតោ សម្មសន្តស្ស, កលំ នាគ្ឃតិ សោឡសិំ’’។
Khayato sammasantassa, kalaṃ nāgghati soḷasiṃ’’.
តេនេវ ភគវា បរិនិព្ពានសមយេ ‘‘ធម្មានុធម្មប្បដិបត្តិ អនុត្តរា បូជា’’តិ អាហ។ សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានត្ថមេវាតិ។
Teneva bhagavā parinibbānasamaye ‘‘dhammānudhammappaṭipatti anuttarā pūjā’’ti āha. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
សីហនាទវគ្គោ ទុតិយោ។
Sīhanādavaggo dutiyo.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / អង្គុត្តរនិកាយ • Aṅguttaranikāya / ១០. វេលាមសុត្តំ • 10. Velāmasuttaṃ
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / អង្គុត្តរនិកាយ (ដីកា) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) / ១០. វេលាមសុត្តវណ្ណនា • 10. Velāmasuttavaṇṇanā
